IETS KLINGELT
Welkom bij de nationale ouderavond, NIX18. Fijn dat jullie er allemaal zijn.
Mijn naam is Saskia Smith,
en ik ben samen met Martine de Vente, die ook in de studio aanwezig is,
oprichter van het ouderplatform 'Tis is hier geen hotel'.
Vanavond gaan we het hebben over pubers en alcohol.
Dat gaan we niet alleen doen. We hebben hoogleraar neuropsychologie
en hersenwetenschapper Erik Scherder hier.
Je kent hem misschien van de NIX18 spotjes.
Hij gaat ons vertellen over het effect van alcohol op het brein van pubers.
Naast mij zit Ninette van Hasselt. Zij is alcoholexpert van het Trimbos- instituut.
Het Trimbos-instituut is het onafhankelijke wetenschap kennis instituut
voor verslaving en mentale gezondheid.
Zeg ik dat zo goed? -Ja, hele mond vol. Dank je.
SASKIA: Welkom beiden. We gaan het dus hebben over pubers en alcohol.
We gaan vanavond niet zeggen hoe je moet opvoeden,
maar we gaan je helpen om je puber een beetje beter te leren begrijpen.
We laten zien waarom het belangrijk is om 'alcohol' mee te nemen in de opvoeding.
En we geven je tips hoe je kunt praten met je puber.
Die heeft daar misschien geen zin in, maar straks weet je hoe je dat moet aanpakken.
We hebben de afgelopen dagen ook veel vragen van ouders ontvangen.
Nou, we gaan proberen die vanavond zo veel mogelijk te beantwoorden.
We gaan de pubertaalquiz spelen.
En we willen ook wat over jou weten, dat doen we aan de hand van polvragen.
En dat wil ik eigenlijk wel even nu met Martine gaan oefenen.
Ja, je kijkt deze stream het beste op je laptop.
Als je rechts kijkt, dan zie je een rode knop. Daarmee kun je meedoen aan de pol.
En ik heb meteen een vraag voor jullie. Namelijk, hoe oud is jouw puber?
Je hebt verschillende opties.
Jonger dan 12 jaar, 12 tot 15 jaar, 16 tot 18 jaar, of ouder dan 18 jaar.
Als je denkt van 'ja, ik heb meer pubers', neem dan de leeftijd van je oudste puber.
Dus je kunt nu stemmen.
Dus, jonger dan 12 jaar, 12 tot 15 jaar,
16 tot 18 jaar, of ouder dan 18 jaar.
Dus, je kunt stemmen.
O, er gebeurt, eh... Ik zie al van alles gebeuren.
Eh... Veruit de meeste ouders,
ik ben op het scherm aan het kijken, zo ongeveer 70 procent,
die hebben pubers in de leeftijd van 12 tot 15 jaar.
Blijkbaar weet iedereen met pubers van boven de 18 jaar al alles over NIX18.
Ehm... Mijn pubers zijn 17 en 19.
Die van Saskia zijn 19 en 21,
dus die laatste drie mogen gewoon al drankjes drinken.
En die van mij, die van 17, die vindt het soms echt lastig om het af te slaan
als ze wat krijgt van haar vrienden.
Daar gaan we het straks over hebben. Hoe je daarover met je puber kunt praten.
SASKIA: Daar gaan we het zo over hebben.
Ook wat je tegen je puber moet zeggen als hij of zij dan toch dronken thuiskomt.
Maar eerst neemt Erik Scherder ons mee in de wereld van het puberbrein.
Hij laat zien wat het effect van alcohol op het puberbrein is. Veel plezier.
Wat leuk om iets met u te mogen delen over het effect van alcohol op het brein.
Eerst zal ik u laten zien hoe prachtig dat brein zich ontwikkeld van uw kinderen.
Kijk mee, we hebben beperkte tijd, dus ik ga er maar meteen even tegenaan.
Ik hoop dat u mijn pijltje ziet hier, in dat plaatje, zeker.
Hier ziet u een enorme uitvergroting van de verbindingen in uw brein.
Dat is veel fijnmaziger en dat zal ik u straks ook laten zien.
Die verbindingen hebben een witte kleur, overigens.
Die witte kleur komt van de myeline. Myeline, m-y-e-l-i-n-e.
Dat is een vetachtige stof rondom uw zenuwbanen.
Ze zorgen voor de signalenoverdracht van het ene gebied naar het andere gebied.
Hoe hoger de kwaliteit van de myeline is, hoe sneller dat signaaltje gaat.
Hoe lager de kwaliteit is, hoe langzamer het gaat.
U wil voor uw kinderen een hoge kwaliteit, want dan blijkt dat het kind supersnel is.
Die denkt dan ook van: Hè, één probleem, tien oplossingen.
Altijd initiatiefrijk, gemotiveerd. Ja, wie wil dat niet?
Die kinderen hebben hun hele leven nog voor zich.
Als u kijkt naar dit bobbeltje, dit is geen hersengebied, maar een hub.
Een h-u-b met de b van Bernard.
En dat is een kruispunt waar heel veel banen op afkomen.
Hoe meer hubs u heeft, hoe complexer uw brein is. Dat wil je ook heel graag.
Eh, hier ziet u aan de rechterkant een wat gecompliceerdere afbeelding
van een echt menselijk brein overigens.
Wij noemen dit een connectoom. Ik heb de naam van mijn collega erbij gezet.
Deze is van mijn collega. Een connectoom. U ziet, de connecties spatten er vanaf.
En dat zijn allemaal verbindingen.
Dus eigenlijk heel veel myeline wat u hier ziet.
Als u zich afvraagt: Hoe kijk je nu naar zo'n hersenplaatje?
U ziet het denk ik al. Dat is niet vanaf de zijkant, maar vanaf de bovenkant.
U ziet eigenlijk dit brein, hè?
Dus dit humane brein, dit is precies wat u ook ziet in die connectoom.
Dus hier zit z'n neus. Linkercel, rechtercel.
Nu is de vraag, die rode punten die u ziet zitten, dat is met de computer gemaakt.
Dat zijn de meest drukbezochte hubs. Daar komen de meeste banen op af.
Wij noemen dat de rich-club hubs.
Rijke club. Veelheden.
En de vraag is: Waar zitten die rich-club hubs nou eigenlijk?
En als u dat zo ziet hier op de connectoom,
en ik zal dat echte brein er nog even bijhalen,
dan zitten die rich-club hubs met name frontaal.
En de lobkwab cel die er tegenaan zit, is uw pariëtale lob.
Dus pariëtaal en frontaal aan beiden kanten,
hier zit de neus, linkerhersenhelft, rechterhersenhelft.
Daar zitten die rich-club hubs.
En de vraag is, ik zal nog even het echt erbij laten zien, waarom zitten ze daar?
En het antwoord is heel eenvoudig.
Beide lobben, en dat is natuurlijk heel vereenvoudigd, maar dat komt door de tijd,
spelen een cruciale rol in uw cognitieve functies en in die van uw kinderen.
En welke top cognitieve functies zijn dat?
Denk aan plannen, goed kunnen plannen, structuur bouwen aan de dag.
Werkgeheugen waarmee zij leren. Eh, impulscontrole. Dus als je denkt, nou:
Dat kind denkt, misschien ligt het weleens aan mij en niet aan de ander.
Zelfreflectie. Ze zijn allemaal nog in de groei, hè.
Initiatief nemen. Gemotiveerd zijn. Creatief zijn.
Flexibiliteit in denken, hè? Kom er maar eens op.
Als u het mij zou vragen: Erik, is het dus zo dat deze netwerken, die u hier ziet,
frontaal en pariëtaal aan beide kanten,
en als u dat hier kijkt, frontaal beide kanten, pariëtaal beide kanten,
nog volop in ontwikkeling zijn bij onze kinderen?
Daarop is het antwoord 'ja'.
En als u het mij zou vragen: Heeft alcohol hier een ongunstig effect op?
Dan is het antwoord ook 'ja'.
Moet u nagaan hoe ongelofelijk jammer dat is, terwijl we praten over
geweldige netwerken die nog in de volle bloei zijn van het leven, van die kids.
Dat wil je toch niet?
Als je dat weet, dan denk je, daar wil ik niet aan beginnen. Hoe zonde is dat?
Ik ga u toch laten zien hoe mooi dat is dat het brein zo functioneert.
Hier ziet u een zijaanzicht. Dat betekent dat hier uw neus zit bij mijn pijltje.
Dit is frontaal, dit is pariëtaal.
Die twee lobben hebben we het nu over in deze 20 minuten.
Als ik nou de zijkant weghaal, u ziet hier al die bindingen,
dat is dus grijze stof, dat zijn die hersengebieden.
Eigenlijk niet helemaal, maar toch, voor nu.
Maar als ik die zijkant weghaal, dan komt meteen de echte myeline naar voren toe.
Een van de mooiste afbeeldingen altijd,
vind ik, omdat u ziet hoe schitterend dat eruit ziet.
Ik hoop dat u, in de huiskamer echt ook, net zo enthousiast bent als ik.
Hier zit uw neus, dit is nog een deel van de schors.
En hier ziet u prachtige myeline.
Één baan loopt van frontaal langs pariëtaal,
die gaat helemaal naar uw visuele schors. Hier ziet u mij.
Uw ogen zitten hier, hè. Dat is uw visuele schors, en dat draait dan zo uw brein in.
Dit is een tweede baan. Na ja, u heeft 18 van die banen.
Een kind heeft 18 van die banen volop in ontwikkeling.
Dat zal ik u laten zien. Wat u niet ziet, en wij ook niet op de snijzaal,
op het anatomisch lab, is dat die myeline er in blokjes in zit.
Er is een ruimte tussen en dat signaaltje springt precies tussen die ruimtes door,
zo snel mogelijk, hoe hoger de kwaliteit, dat heb ik u verteld,
hoe sneller dat signaaltje gaat.
Nou, ik heb twee animaties meegenomen.
Dit is een neuron, een zenuwcel. U ziet die blokjes myeline hier.
Het is heel vereenvoudigd, maar u ziet het onmiddellijk.
Als ik hier klik dan ziet u snelheid, als u aan de andere kant kijkt,
rechts van het beeld, dan ziet u langzame impulsgeleiding.
Dat wilt u niet. U wilt voor uw kind snelheid in die myeline. Hoge kwaliteit.
En ik zal u laten zien waarom dat zo belangrijk is.
Want hier ziet u de ontwikkeling van de myeline.
Kijkt u mee en ook, geniet mee, want dat is het eigenlijk ook, hè?
U ziet hier op deze as, de x-as, ziet u 0 tot 28+, ja?
En u ziet vier lijntjes. Dat zijn vier banen van de 18.
En u ziet van 0 tot 10 jaar een enorme toename in het volume van die myeline.
Dan tussen 10 en 20 een plateau. Reorganisatie centraal zenuwstelsel.
Niet voor nu, maar als er nog vragen over zijn, kan dat altijd.
En dan ziet u doorgroei tot 28+. Moet je nagaan, hè?
Dus dit is de periode waarin je zegt:
Daar willen we niets aan doen, wat zeg maar,
tot een wat minder goede conditie zou kunnen leiden van die myeline.
Nou, dus dat willen we niet, want kijk maar, dit is wat u wel wilt.
Want als dat kind het goed doet, ik kijk u toch een beetje aan op de camera,
maar als uw kind het goed doet, dan bouwt uw kind een cognitieve reserve op.
Een cognitieve reserve betekent dat het kind beschermd is,
ook later, want onze kinderen gaan oud worden, tegen ouderdomsziekten.
Denk aan dementie of de ziekte van Parkinson.
Vier of vijf jaar langer.
Moet je nagaan, gewoon als je er nu voor zorgt
dat je je kind alle kans geeft om die cognitieve reserve op te bouwen.
Het is niet voor niets dat we onszelf heel druk maken
over alcohol juist in deze leeftijd.
Ik hoop dat wij u daar vanavond ook een beetje van kunnen overtuigen.
Dat belang daarvan.
En dan ziet u hier een andere studie. U ziet hier hele mooie myeline.
En u ziet het positieve effect erop, prachtig mooie hele myeline.
Hier ziet u myeline die niet goed ontwikkeld is en de negatieve effecten.
Dat heeft te maken met slechte voeding.
Een frietje per week is geen probleem, maar niet elke dag.
Prematuur geboren kleintjes, die zijn wat gevoeliger.
Maar die hebben nog 30 jaar de tijd, dus niet meteen ongerust maken.
En u ziet hier ook eenzaamheid als een hele belangrijke factor.
Maar wat u hier eigenlijk ook bij kunt zetten, is alcohol.
En waarom is alcohol zo schadelijk voor de myeline?
Omdat alcohol, ik kijk u weer een beetje aan, eigenlijk ethanol is.
En ethanol is schadelijk.
Waarom? Omdat ethanol lijdt tot inflammatie.
Dat zijn ontstekingsreacties in de hersenen.
En die ontstekingsreacties, die lijden tot schade van die myeline.
Dus dat wil je niet.
Je wilt geen ontstekingsreacties op basis van die alcohol.
Ik hoop dat mijn tempo oké is? Ik spreek wat sneller dan normaal,
maar ik wil natuurlijk die boodschap met u delen.
Hier ziet u nog een keer het plaatje wat u al zag.
Superontwikkeling van die witte stof.
Dat betekent dus, als die witte stof zich nog volledig aan het ontwikkelen is,
dat lang niet alles klaar is. Ook niet als je 18 bent.
Maar één van de verbindingen die helemaal nog niet klaar is,
dat zijn die verbindingen die te maken hebben met dat het kind van alles wil.
Het 'verlangen naar' is supergroot. Ik moet u eigenlijk weer even aankijken.
Dat is toch wel leuk.
Het 'verlangen naar' is supergroot, maar er moet een controle op komen. Een rem.
En die controle komt onder andere vanuit die frontale pariëtale netwerken.
Mag ik dat zo zeggen?
Die twee lobben, die zorgen voor een rem op dat verlangen.
Maar ja, daar heb je 30 jaar voor nodig.
Dus het kind verlangt naar alcohol.
Je hebt het een keer geproefd, nog een keer.
Het kind voelde zich ongelukkig, proefde wat alcohol en dacht:
Hé, een beetje ontspanning. Hé, de scherpe randjes wat minder.
O, dat is eigenlijk wel een heel goed idee voor de volgende keer.
Logisch, dat kind verlangt ernaar, maar heeft de rem er niet op.
U bent dus eigenlijk de rem, totdat het kind zelf zover is.
Dat u die boodschap kunt meenemen daarin. Dat is wel een belangrijk punt.
Hier ziet u die baan die het aan het maken is.
Dit is frontaal, hier zit uw neus.
Hier liggen de kernen van 'verlangen naar' en deze baan is nog volop in ontwikkeling.
Dus het kind verlangt enorm veel, maar de rem...
Je kunt niet verwachten dat het kind dat er zelf altijd wel oplegt.
En u ziet hier die baan in een grafiekje. Ik hoop dat u het zo mee kunt lezen.
Van 10 tot 25+.
Die baan is nog steeds, elk streepje is een kind, dat groeit nog steeds door, hè.
De ontwikkeling is helder. Het kind nog volop in ontwikkeling, verlangt van alles.
Maar de rem erop, dat is echt lastig en daar moeten wij dus voor zorgen.
Terug naar de zijkant van het brein.
Dat plaatje kent u inmiddels. Dat is heel fijn.
En nu laat ik u zien, de binnenkant van de rechterhersenhelft.
U weet, u heeft er twee. Waarom laat ik u dat zien?
Wat gebeurt er nu eigenlijk met het drinken van alcohol en dat verlangen naar?
Kijk, u ziet hier de hersenstam.
U leeft, zoals u misschien weet, dankzij dit steeltje.
Hier liggen alle kernen voor ademhaling.
Bloeddruk, hartregulatie... Al die kernen liggen hier.
Heel veel kernen ook bovenin.
En één van die kernen is de bron van dopamine.
U weet, dopamine is één van de neurotransmitters.
Als dat kind dat gevoel heeft gehad van: Ik heb een keer mogen nippen.
Ik heb eens een glaasje gedronken en dat beviel me.
Dan krijgt dat kind een verwachting.
En juist die verwachting produceert de dopamine.
Op het moment dat het kind iets verwacht, dan gaat hij dopamine produceren.
En die dopamine, die straalt uit vanuit dit bovenste gedeelte van de hersenstam.
Die hier naar frontaal gaat en over de hele schors heen.
En dan komt dat moment dat er wat wordt gedronken
en dat kind denkt: Ja, dit is wat ik verlang.
Ik voel me weer lekker een beetje ontspannen.
Het is dus super prangend.
En wat voor stofjes dan vrij komen, zal ik u laten zien in de volgende animatie.
U ziet hier nog een keer de hersenstam. Dit is de bron van dopamine.
U heeft een verwachting, het kind heeft een verwachting.
Ik voel me niet zo goed, puberteit.
Ik ga weer even iets drinken, want ik weet dat het dan goed komt.
Die dopamine straalt helemaal uit naar frontaal.
Dan laat ik hem even draaien.
Hij draait naar voren toe, dus u krijgt een vooraanzicht.
Ik stop er even mee, zo.
U kijkt nu van vooraf in het brein. Ik hoop dat het helpt. Dit is de hersenstam.
Dit is de bron dopamine. De dopamine straalt uit naar allerlei kernen
die hier liggen in het midden, daar bovenin, u ziet grote gebieden.
Dit is uw hele reward-systeem, uw beloningssysteem, ook van het kind.
Dan haal ik er één kern even uit, dat is de middelste.
En die kern heet de nucleus. Bij ons is elke kern een nucleus.
En dit is de nucleus accumbens, eigenlijk a-coem-bens, maar wij zeggen a-cum-bens.
Waarom de nucleus accumbens? Omdat die een bijdrage levert aan dat 'verlangen naar',
in de zin van supergemotiveerd worden. Enorm verlangen naar.
Nou, die accumbens, hè, dat is bij het kind volop actief.
Dankzij ook die alcohol.
Maar u zult snappen dat na dat eerste halve glaasje alcohol,
daarna een glaasje alcohol, die accumbens blijft niet zo goed reageren.
Die blijft niet denken: Ik voel me weer goed.
Die heeft straks anderhalf glaasje nodig. Twee glaasjes. Drie glaasjes.
Enzovoort, enzovoort.
Het verlangen, het goede gevoel, duurt veel langer.
Er is meer alcohol voor nodig.
Zo ontstaat een cascade van gebeurtenissen die je juist voor je kind niet wilt.
Want ik heb u al verteld dat dat schade oplevert.
Hier ziet u een heel oppervlakkig plaatje eigenlijk,
maar het geeft u wel meteen aan welke gebieden kwetsbaar worden,
getroffen raken, door dat gebruik van alcohol.
En u ziet hier dus frontaal, u ziet hier pariëtaal, frontaal pariëtaal.
De buitenkant en de binnenkant.
Nou, u zult het met me eens zijn: Nee, dank je. Daar willen we niet aan beginnen.
Je moet er niet aan denken dat het kind in de hele opgroei
daar al kwetsbaarheden zou ontwikkelen.
Hier ziet u nogmaals, en u zit er goed genoeg in om dit goed mee te lezen,
de frontale lob zit nu aan deze kant, dus al die tijd zat hij aan die kant,
maar nu aan deze kant. Ik wou ook dat u het ziet, zeker.
Ook aan die kant dus en die kant. Sorry, aan deze kant.
Dit is een binnen aanzicht.
En wat u ziet, die rode gebieden hier en die rode gebieden daar,
dit is het binnen aanzicht, een midden aanzicht,
dat zijn de gebieden die bij kinderen die niet drinken,
dat daar de myeline een veel betere kwaliteit heeft.
Moeten we nagaan dat bij kinderen die niet drinken,
ziet u op die cruciale gebieden, zowel frontaal,
frontaal en hier ook weer frontaal, dat die myeline hoger kwaliteit heeft.
Nou, hoe geweldig is dat als je niet drinkt?
En dan tenslotte,
als u aan mij zou vragen: Is het zo dat het kind, ach, weet je wel,
doordrinken, maar het komt wel weer goed?
Ik laat u hier toch zien dat als u nog even naar deze grafiek kijkt,
dan ziet u op de x-as leeftijd staan. 30, 50, 70 jaar en ouder.
En op de y-as ziet u de kwaliteit myeline.
Hoe hoger het getal is, hoe hoger de kwaliteit van die myeline is.
Bij ons allemaal, hè. Dit is los van alcohol.
Maar wat u ook ziet, is dat vanaf 30
er al een natuurlijk verloop is van de kwaliteit van die myeline.
Ziet u die daal van die rode lijn, dus uw frontale myeline.
Ziet u? Vanaf 30 daalt die lijn al.
Kunt u zich voorstellen
dat wij ons echt terecht druk maken dat als je het in die eerste 30 jaar
niet optimaal hebt gedaan,
terwijl na je 30e er al voor een aantal van ons een beetje een afname is?
Dat wil je toch niet? Je wilt toch een optimale kans voor die kids?
Dat ze straks voorbij de 30 denken: Maar ik heb het optimaal voor elkaar gekregen.
Dat is toch mooi?
En toevallig deelt u ons gevoel hier aan tafel natuurlijk totaal.
Dus is mijn, na ja, onze oproep hier:
Hoe cool is het om gewoon heerlijk water te drinken op die feestjes?
Dat wordt stoer naar mijn idee. In ieder geval moet dat heel stoer worden.
SASKIA: Dank je wel, Erik.
Ninette, we hebben gezien wat het effect van alcohol is op het puberbrein.
Heeft alcoholgebruik onder pubers nog andere gevolgen dan alleen voor het brein?
Ja, als je op een gemiddelde weekendnacht gaat kijken wat daar allemaal, sorry,
wie daar allemaal is, dan zie je veel pubers,
die tegen een boom zijn gereden, van een fiets zijn gevallen.
Eh... Die te veel hebben gedronken en daardoor in coma zijn.
Dus... Nou, dat is één ding.
Wat je verder ziet, dat is voor pubers niet zo heel interessant,
maar wij weten wel dat er zo'n 200 ziektes zijn die samenhangen met alcoholgebruik.
En we weten steeds beter dat kanker daar een rol in speelt.
Dat die relatie vergroot.
Voor pubers is het misschien wel het belangrijkst
dat je dingen doet waar je achteraf veel spijt van kunt hebben.
Zoenen met iemand waarvan je achteraf denkt 'dat had ik niet willen doen'
en grip hebben op dat soort situaties.
Dat alcohol niet goed is voor pubers, dat is heel duidelijk.
Daarom is het volgens mij zo belangrijk dat je met je puber praat over alcohol.
Dat is best moeilijk.
Ik heb er eentje die dan wegduikt in een hoodie of achter een scherm.
Ze gaan al zuchten als ik m'n mond opendoe. Hoe pak je dat aan?
Ja, het is hoe dan ook maatwerk. Dat is wel belangrijk om te noemen ook.
Sorry. Alles wat we vanavond vertellen, er zijn zoveel verschillende pubers.
Maar er zijn wel een paar principes. En één daarvan is zeker dat je...
Dat als kinderen meer vertellen aan hun ouders, dat dat beschermend werkt.
Dus als ze vanzelf vertellen, dan weten ouders beter waar dat kind mee bezig is.
Dan kunnen ze daar beter op inspelen.
Maar de kunst is om dat moment te creëren waarop ze dat doen.
En je ziet, ik deed dat met mijn dochter. Als ik dacht 'daar is wat aan de knikker',
dan gingen we samen naar de woonboulevard in de auto. Dat was een lang genoeg ritje
om even echt uitgebreid samen te zitten zonder dat er iets hoefde.
Ehm, maar de omstandigheden blijken wel bij veel pubers te gelden
dat je naast elkaar zit, dat er echt aandacht is,
maar dat je elkaar niet aankijkt en dat er niks hoeft.
Dus je mag vertellen, maar het hoeft niet.
Pubers staan er niet om bekend dat ze alles aannemen van hun ouders,
maar helpen die gesprekken? Slaan ze op wat je zegt?
Ja, het is natuurlijk nooit zo dat pubers altijd precies doen wat jij zegt.
Maar het helpt wel degelijk.
Sowieso helpt praten om te zorgen dat je een goede verbinding hebt.
Dat je weet wat er speelt in hun vriendenkring.
Dat geeft vaak al een heel goed beeld over waar jouw kind ook mee bezig is.
Dan gaat het weliswaar over de vrienden, maar er speelt al veel in die groep
en bij dat kind zelf.
Ehm, maar uiteindelijk gaat het ook over dat je het gesprek hebt over,
'Wat vind jij normaal, wat vind ik als ouder?' en dat je grenzen stelt.
SASKIA: Ja, en grenzen stellen, gaat ook over afspraken maken
en daar hebben we nog een polvraag over.
Ja, ik ben heel benieuwd
of jullie thuis afspraken hebben gemaakt met jullie pubers over alcohol.
Je ziet weer een pol.
Net als vorige keer zie je een rode knop aan je rechterkant
En je kunt antwoord geven op de vraag:
Ik heb afspraken gemaakt met mijn puber over alcohol.
Eh... Je kunt antwoorden: Ja. Nee. Weet niet/geen mening.
Dus we zetten hem nog even open.
Dus: Ik heb afspraken gemaakt met mijn puber over alcohol.
Ja. Nee. Weet niet/geen mening.
Dus pol maar.
MARTINE: Ja, hij gaat nog...
Nou, de meeste van jullie
doen dat inderdaad, afspraken maken met je puber over alcohol.
75 procent van jullie is het eens
met praten over alcohol of afspraken maken.
En 18 procent is het hier mee oneens.
SASKIA: Ja. -Ehm...
SASKIA: Mijn ervaring is dat pubers niet altijd doorhebben
dat ze afspraken hebben gemaakt met hun ouders.
Dat zien wij in onze onderzoeken.
Dan vragen we ouders en kinderen, die elkaar ook kennen,
dus ouders en de kinderen die bij elkaar horen,
'heb jij afspraken, of heb jij afspraken met je kind gemaakt?'
Opvallend is dat veel ouders zeggen dat ze afspraken hebben met hun kind,
maar veel minder kinderen zeggen dat dat zo is.
Het is altijd goed om te checken bij je kind van:
Hé, wat hebben wij nu eigenlijk afgesproken met elkaar?
SASKIA: Ja, schrijf op wat we hebben afgesproken.
NINETTE: Nou, zo serieus hoeft het niet, maar toch, die check is wel belangrijk.
Iets anders, toen mijn pubers 18 werden, vonden ze het fantastisch
dat ze legaal alcohol konden kopen. Dat hebben ze ook gedaan.
Ik vond dat heel spannend, want ineens gingen ze van niks naar alles mogen kopen.
Maar hoe kun je je puber daarop voorbereiden?
Eigenlijk begint dat al heel vroeg.
Kinderen ontwikkelen al vroeg beelden van alcohol.
Dus als jij bij ieder feestje zelf laveloos bent,
of dat er altijd drank is bij dingen die gezellig zijn, dat is al een belangrijke.
Dus daar het goede voorbeeld in geven, is belangrijk.
En verder zicht hebben op wat je kind doet, dus met wie het omgaat.
Maar ook afspraken maken over:
Ik wil dat als je thuiskomt, dat je even je neus laat zien.
Dat helpt ook goed.
Dus er is veel meer dan alleen maar die afspraak van NIX18.
En als je kinderen hebt van 18+ of kinderen die mogen drinken,
soms gebeurt het al eerder dat kinderen dat mogen,
dan nog steeds is afspraken maken heel belangrijk.
Dan gaat het over: Hoe laat kom je thuis? Hoe kom je thuis?
Hoeveel drink je op een avond? Hou je bij hoeveel je drinkt?
Dat soort dingen helpen allemaal en geven kinderen ook wat handvatten.
Je had het er net al over dat wij ouders het goede voorbeeld zijn.
Daar gaan we het zo meteen ook nog eventjes over hebben.
Maar als het gaat om praten met je puber,
dan is het belangrijk dat je je verdiept in de wereld van pubers.
Welke films kijken ze, welke series vinden ze leuk, naar welke muziek luisteren ze?
En welke taal spreken ze? Want pubers hebben zo hun eigen taal.
Om je kennis van die pubertaal te testen, gaan we de pubertaalquiz spelen.
MARTINE: Ja, we gaan de grote pubertaalquiz spelen,
want kennis van pubertaal is in een gesprek heel erg handig.
Dan weet je in ieder geval waar je puber het over heeft.
Dus we gaan jullie een paar vragen stellen via de pol.
Je kunt op de knop helemaal rechts weer drukken.
Ehm, en de eerste vraag is:
Wat bedoelt je puber als die in een 'situationship' zit?
Je puber speelt een level in een game met spaceships.
Een relatie, B is dat.
Druk B in als je denkt
dat het een relatie is die niet officieel verkering is.
Antwoord C: De puber zit in een vervelende situatie en jij moet hem ophalen.
Dus je kunt antwoorden: A, level in een game met spaceships,
B, relatie die niet officieel verkering is,
C, de puber zit in een vervelende situatie en jij moet hem ophalen.
Nou, ik ben heel benieuwd hoe goed jullie zijn.
Ehm...
Nou, daar komt het.
Ehm...
Jullie zijn heel goed trouwens vanavond.
Want de meeste mensen hebben geantwoord:
Eh... Antwoord B, een relatie die nog niet officieel verkering is.
Een 'situationship' is als een puber soort van verkering heeft.
Dat is nog geen relatie, maar meer dan 'just friends'.
Dus je hebt een 'prela', je hebt een 'rela'.
En je hebt dus een 'situationship', en die zit daar dan een beetje tussenin.
De volgende vraag.
Je puber is boos, omdat iemand hem heeft ge-ok-t.
En wat bedoelen we, of wat bedoelen zij, daar dan mee?
Ehm...
Dus, A, iemand heeft via de app iets te vaak 'oké' gezegd.
B, hij heeft klappen gekregen. Hij is dan OK in plaats van KO.
En iemand heeft gezegd dat hij 'okkie' is, oftewel gek.
Dus u kunt nu antwoorden op de rode knop rechts van je scherm.
Iemand heeft via de app iets te vaak 'oké' gezegd.
B, hij heeft klappen gekregen.
Iemand heeft gezegd dat hij 'okkie' is, oftewel gek.
Nou, ik ben heel erg benieuwd.
Ehm...
Ja...
Oké, ook hier zijn jullie weer heel erg goed.
Het antwoord is A.
En A is: De puber heeft via de app iets te vaak 'oké' te horen gekregen.
Dat vinden pubers een beetje 'offensive'. Dat zeggen ze ook, veel Engelse woorden.
Iemand heeft te vaak 'oké' gezegd en ook nog een punt gebruikt.
Dus daar zijn pubers inderdaad niet heel blij mee.
Een opgestoken duim moet je trouwens ook niet doen.
Niet sturen naar je pubers.
Vraag drie:
Je puber bestelt een 'hakato'.
Wat is dat?
Is dat A, sushi?
Is dat B, een tosti?
C, een energiereep?
Dus de 'hakato', wat is dat?
Is dat sushi, een tosti, of een energiereep?
Je kunt nu antwoord geven.
Gaat ook weer heel goed met jullie. Jullie zijn weer heel erg goed.
Ja...
Het antwoord is B, de tosti.
'Hakato' staat voor 'hamkaastosti'.
En als je er dan inderdaad...
Nu moet meneer Scherder een beetje lachen, die wist dat dus niet.
En het klinkt een beetje als sushi inderdaad.
De volgende vraag, vraag vier daar zijn we.
Vraag vier luidt: Je puber is 'tappie'.
Moet je dan blij zijn of niet?
Of ja. Of nee.
Of geen idee, dat kan ook nog, hè. Dat je denkt: Ik heb geen idee wat 'tappie' is.
Dus, vraag vier: Je puber is 'tappie'.
Antwoord A, ja. B, nee. C, weet niet/geen mening.
Ehm...
Nou, hij gaat... De ouders zijn inderdaad niet blij met 'tappie',
Het antwoord is inderdaad 'nee', want 'tappie' betekent dat je puber dronken is.
Dan moet je hem, in plaats van als die in een 'situationship' zit,
dus wel komen ophalen van z'n feestje als die zegt dat hij 'tappie' is.
SASKIA: Ja Ninette, we weten nu wat 'tappie' is,
maar wat zeg je nou als je kind een keer 'tappie' thuis komt?
Dan is de verleiding groot om ontzettend boos te worden,
maar dat helpt niet op dat moment.
Dus gewoon zeggen: Ga maar lekker slapen en we hebben het hier morgen over.
En dan wel echt het gesprek met elkaar hebben.
Joh, dit was echt niet wat we met elkaar hadden afgesproken.
Ook je teleurstelling daarover uitspreken, is denk ik ook heel belangrijk.
Tip van mijn dochter ook. Dat is veel beter dan boos worden.
SASKIA: Dat je zegt: Ik ben teleurgesteld in je.
Ja, dat doet veel meer, en dan kijken wat er gebeurd is dat het zo gegaan is?
Ja, je zei het net ook weer over die afspraken, dat is heel belangrijk.
En over afspraken maken, daar is een vraag van een ouder over binnengekomen.
MARTINE: Ja, wij hebben een vraag gekregen van Marieke.
Marieke vraagt zich af, haar dochter is 14,
en die heeft ontzettend leuke vrienden die van hun ouders mogen drinken.
Maar Marieke wil zelf helemaal niet dat haar kind gaat drinken.
Hoe kunnen we haar behoeden dat ze toch gaat drinken?
Ninette, hoe werkt dat?
Ja, dat is gewoon niet zo makkelijk. Laten we dat allereerst vaststellen.
Dit is een fase. Kinderen die in een omgeving zitten waar veel wordt gedronken,
en waarin ouders dat ook nog heel normaal vinden, dan is dat echt lastig.
Dus wat je kunt doen, is dat je je kind in ieder geval meeneemt
in alles wat meneer Scherder heeft verteld.
Waarom jij het belangrijk vindt.
Dat je uit zorg voor je kind die grenzen stelt, niet om vervelend te zijn.
Dat is belangrijk.
Maar dat je ook je kind wat meeneemt in wat groepsdruk nou eigenlijk is.
En vaak gaat het niet... We denken heel vaak dat het gaat over 'je moet iets'
en dat is groepsdruk.
Maar het gaat veel eerder over
wat doet het nou als jij in een omgeving bent waar iedereen aan het drinken is.
En dat is groepsinvloed. En dat is echt wat anders, want dan wil je zelf iets.
En dat is best wel lastig voor kinderen om mee om te gaan,
maar als ze herkennen van: O ja, dit is een situatief
waarin, doordat er ineens allemaal mensen heel snel drinken,
ik ook mee wil gaan drinken.
Dan kunnen ze daar ook een beetje boven gaan staan. Dus daarmee help je ze.
Sowieso handvatten geven van, wij noemen dat, implementatieplannetjes.
We weten eigenlijk dat als iemand iets wil,
en je helpt ze om echt na te denken van 'wat is er nu lastig in zo'n situatie?'
Dan geef je ze handvatten over 'wat zeg je dan?' en 'hoe kan je daar mee omgaan?'.
Maar daarnaast helpt het natuurlijk ook, kijk, aan de ene kant heb je in die fase
de kinderen om je heen als groepsinvloed,
en kinderen zijn heel gevoelig voor sociale invloed in die fase,
maar aan de andere kant heb je ook die ouders.
En al doen ze dus niet precies wat jij zegt, jij bent ook van invloed.
En we weten dus dat als ouders grenzen stellen daarin,
dat je die norm ook neerzet, ook al is het niet precies zoals jij had bedacht.
Want je zei net, je moet eigenlijk oplossingen bedenken met je puber.
Maar eigenlijk moet je oefenen met je puber: Wat zeg je?
Helpt dat? Dat je eigenlijk een soort scenario met ze bedenkt?
'Als ik ga drinken, of als m'n vrienden gaan drinken, dan kan ik dit zeggen.'
En als je dat met ze oefent, dan beklijft dat wat beter.
Ja, het helpt enorm als je dus ook echt helpt in dat soort situaties te schetsen.
Want anders lijkt het allemaal ver weg,
maar als je ziet waar je tegenaan gaat lopen dat iedereen een drankje neemt,
en dan helpt het bijvoorbeeld als jij nog je glas gevuld hebt.
En soms helpt het om even zelf te gaan halen,
zodat je ook niet altijd maar bier in je hand gedrukt krijgt. Al dat soort dingen.
Die gaan dus ook niet alleen maar over de fase waarin een kind nog niet drinkt,
maar ook in de fase waarin ze al wel aan het drinken zijn.
Want dan zijn dat soort handvatten net zo belangrijk.
Ja, dat is zo. Helpt verbieden? Je mag geen alcohol drinken.
Verbieden helpt zeker. Ouders zijn daar heel terughoudend in.
Wij hebben vaak, als je internationaal kijkt, een goede relatie met ons kind.
Maar we vinden het heel lastig om te verbieden.
We denken dat dat de relatie schaadt, maar als jij gewoon uitlegt dat dit je rol is,
dan kan je dat wel degelijk doen. Je moet wel contact houden.
Dus als je dat alleen maar doet en zegt 'dit is jouw opdracht en klaar is kees',
dus als je je daar niet in gesteund voelt, dan is het lastig voor een kind.
Ja, dat is ook zo. Veel mensen doen NIX18 bij hen thuis.
Die hebben pubers, de mijne ook, die dan zeggen:
Ja, maar jullie konden vroeger drinken.
Toen je 15 was, kon je al naar de bar drinken.
Erik, ik kijk even naar jou en ik denk aan mijn hersenen,
want ik heb ook als jonge puber gedronken.
Maar hebben ouders echt schade opgelopen? Is het allemaal goed gekomen met ons?
Ja, dat is altijd wel een veel gestelde vraag.
Kijk, je weet natuurlijk nooit hoe je zou zijn geweest als je het niet had gedaan.
Dus je bent je eigen proefpersoon. Dat weet je niet.
Je kunt ook niet per persoon zeggen van 'hoeveel heb je gedronken?'
en dus zien we bij iemand wel of geen schade.
We moeten in groepen denken.
Als je mij vraagt: Wat zeggen de studies over stoppen en wel of geen herstel?
Dan zie je dat als je jong bent en je stopt, dan heb je de meeste kans
dat is nog geen 100 procent kans,
de meeste kans op volledig herstel.
Maar als je zegt, ik drink m'n hele leven door,
en dan bedoel ik niet dat je dan in de goot ligt.
Ik bedoel gewoon één à twee glazen per dag.
Ik spreek heel veel mensen die zeggen: Als ik thuiskom wil ik gewoon een biertje.
En dan aan tafel één glaasje, hé.
Dat zijn wel 14 units per week.
Nogmaals, ga je gang, maar als je naar de literatuur kijkt,
dan zijn 14 units per week heel veel.
En als je dat doet tot je 50ste, dan herstel je daar niet meer van in principe.
En dan kan je zeggen: Maar ik merk het helemaal niet, m'n leven is prima.
Maar hoe was het geweest als je het niet had gedaan? Dat weet ik niet.
SASKIA: Nee, dat is ook zo.
Er is natuurlijk nu ook veel meer kennis over de invloed van alcohol op hersenen.
Toch denken veel ouders dat zo'n eerste biertje thuis onder 18 moet kunnen.
Dan gebeurt het thuis, hou ik een oogje in het zeil, dan leer ik m'n puber drinken.
Voordat we daarover gaan praten, hebben we weer een polvraag voor jullie.
Ja, ik wil heel graag weten of je het eens bent met de stelling:
Ik vind het goed om mijn minderjarige puber
het eerste drankje thuis te geven.
Dus, 'ik geef mijn puber graag het eerste drankje thuis'.
Je kunt antwoorden met 'ja', 'nee', 'weet niet/geen mening'.
Dus, 'ik geef mijn puber graag het eerste drankje thuis'.
Je kunt antwoorden met 'ja', 'nee', 'weet niet/geen mening'.
En ja, hier wordt het wel spannend.
Ja...
Heel spannend zelfs.
Met deze stelling is,
ik moet nu even spieken hoor, 43 procent het eens
en 45 procent het oneens.
Dus jullie zijn er nogal, ja...
De ene helft zegt ja, de andere helft zegt nee
om dat eerste drankje van de puber thuis te geven.
SASKIA: Ninette, wat vind jij van deze stelling?
Ja, je ziet hierin eigenlijk heel mooi dat er
wat we vroeger een mediterrane drinkcultuur noemden,
is waarin kinderen leren drinken aan tafel.
Dat was heel lang het recept wat we ook in Nederland hadden.
We kwamen er op een gegeven moment achter dat grenzen stellen veel effectiever is.
Er zit nog heel erg het idee achter dat als je kinderen maar thuis leert drinken,
dat ze daarna handiger doen. Maar wat we zien,
is dat eigenlijk heel kort nadat kinderen
de drempel thuis weggenomen zien worden dat ze mochten drinken,
dat ze dan ook op andere plekken drinken.
En dan drinken ze niet een beetje, maar heel veel.
Die grens die je van nature hebt dat het een soort ongemak is,
die wil je zo lang mogelijk laten bestaan.
En zelf dat eerste glas schenken, is dus niet heel erg behulpzaam.
Er zit natuurlijk een grens aan.
Dan is er niet veel mis om kinderen, als ze mogen, te laten kennis maken.
Maar belangrijker is, en dat zit er ook achter, dat vaak het eerste glas misgaat.
En dat je kinderen leert wat alcohol nou eigenlijk doet.
Wat je heel vaak ziet is dat kinderen geen notie hebben over wat die stof betekent
als jij dun, onervaren... Wat het verschil is tussen sterk en zwak.
En dat kun je allemaal al aan ze meegeven voordat ze drinken.
En dat is minstens zo belangrijk.
SASKIA: Ja, dus NIX18 helpt.
Toch zijn ouders die geneigd zijn om NIX18 thuis uit te voeren,
die vinden het een beetje lastig, want jij hebt de regel dat er niet gedronken wordt,
en dan mogen ze bij hun vrienden wel drinken.
Daar hebben we ook een vraag van een ouder over.
MARTINE: Ja, we hebben een vraag van Eddie.
Eddie wil weten hoe je het beste kunt handelen
als je puber bij vrienden wel alcohol krijgt
en bijvoorbeeld op feestjes.
En die ouders vinden het oké.
Want je hebt ouders die gewoon, als iemand 16 wordt,
het prima vinden om een krat bier klaar te zetten voor alle 16-jarigen.
Maar wat doe jij dan als ouder, Ninette?
Wat is daarop jouw antwoord?
Ja, dat klinkt ook alsof er een soort één heel makkelijk antwoord was.
En het is niet voor niets dat veel ouders daarmee spelen.
Dus dit hangt ook af van wie jouw kind is, of die kan omgaan met die grenzen.
Hoe dan ook is het handig dat je met elkaar kijkt van:
Dit wordt een spannende situatie.
Je kunt er ook voor kiezen om niet te gaan
als je denkt, dit vind ik helemaal niet fijn, want dan wordt het lastig voor mij.
Maar je kunt ook kijken van: Wat ga je zeggen als iemand een biertje aanbiedt?
Het helpt voor kinderen in die fase als ze weten dat hun ouders het niet willen.
Zodat ze zich kunnen verschuilen achter:
Ik heb een afspraak met m'n ouders en ik ga het echt niet doen.
Je geeft ze ook wat backing daarmee.
Helpen afspraken met andere ouders? Want ik ken niet meer alle ouders
van de vrienden van mijn pubers. Dan is het lastig om afspraken te maken.
Ja, dat hoop je en dat is eigenlijk ook het fijnst.
Soms zit je in een situatie waarin je de ouders van de vrienden kent.
Dat is het meest ideaal, want dan kan je het er met elkaar overhebben.
Wat in ieder geval zo is, is dat kinderen heel snel zullen zeggen
dat het hier niet mag en elders het wel mag.
Dus je wordt snel ook tegen elkaar uitgespeeld als ouders.
Weet dat heel veel ouders hiermee aan het dealen zijn.
En dat gemiddeld die norm best wel...
Dat veel ouders het fijn vinden als jij ook wat strikter bent.
Ja, dat is ook zo.
We hebben het de hele tijd over alcohol, maar er zijn ook alcoholvrije drankjes.
Is dat een oplossing?
Ja, weet je, 0.0 zorgt er toch voor dat je went aan de smaak van alcohol
en dat de drempel lager is. Dus dat wil je eigenlijk niet.
Het bevestigd ook heel erg het beeld dat het alleen maar gezellig is met drank.
Het advies wat we hebben is om dat zoveel mogelijk uit te stellen.
Kinderen worden daar niet voor geadverteerd,
omdat we die lijn heel erg proberen vast te houden.
Dat snap ik. We hadden het over het goede voorbeeld dat je als ouder kunt geven.
Erik, als je niet wilt dat je puber drinkt voor zijn of haar 18e,
is het dan beter om niet te drinken in het bijzijn van je puber?
Ja, dat lijkt mij voor de hand liggend.
Ik vraag wel aan ouders hoe ze dat doen
en die zeggen dat ze wel de fles op tafel hebben staan.
Dan kan je van je kind niet verlangen dat je zegt dat ze niet mee mogen drinken.
Er zijn ouders die zeggen dat ze drinken als de kinderen naar bed zijn.
Dan zeg ik wel plagerig: Laat ze dan ook niet de lege fles naar de glasbak brengen.
Dus je kunt echt wel als ouders zijnde, als je het belangrijk vindt,
ik moet dat punt wel even maken, want ouders doen alles voor hun kinderen,
ze hebben alles voor hun over, dan moet je dit er toch ook voor over willen hebben?
Ja, ik denk dat ouders die stap moeten maken gewoon.
Kinderen spiegelen hun ouders vaak.
Ze zien drinken, doen drinken, zeggen ze. Maar dat klopt denk ik wel.
En ook wat jij zei, het is gekoppeld aan gezelligheid.
Terwijl je hele fijne avonden, middagen kunt hebben met water of iets anders.
Ja, dat is allemaal het mooie plaatje van het water wat we net van jou zagen.
Ninette, werkt het ook zo bij pubers? M'n ouders drinken niet dus ik drink niet?
Is het zo makkelijk, want dat zou de oplossing zijn.
O, wat zou dat heerlijk zijn.
Na ja, naar je eigen gedrag kijken, is wel goed. Want je bent wel een voorbeeld.
In die levensfase zijn leeftijdsgenoten het allerbelangrijkste voorbeeld.
En het meest invloedrijk.
Maar als jij laat zien dat het gezellig is zonder? Dat helpt wel degelijk.
En als je overal flessen rond hebt slingeren,
dan maak je het ook heel verleidelijk, ook voor vriendjes om te zeggen:
Hé, interessant.
Dus je kunt daar wel degelijk wat in doen.
Ja, mooi. Belangrijke rol voor ouders.
Dank je wel Erik en Ninette, we zijn veel wijzer geworden over waarom NIX18 goed is.
Hoe je als ouder het goede voorbeeld kunt geven
en dat je vooral heel veel moet praten met je puber over alcohol.
Erik, een laatste vraag. Als er nou één advies is die je de ouders mee kan geven.
Mag geven vanavond. Wat is jou...
Nou, we hebben het gehad over het beloningssysteem.
Dus de kinderen die kunnen juist in die leeftijd echt moeilijkheden hebben
en zorg hebben, onzeker zijn over zichzelf.
En alcohol geeft dus een beloningsgevoel. Dat is een fijn gevoel.
Maar je kan als ouder ook op een andere manier, met het kind samen,
een beloningsgevoel voor elkaar krijgen.
Denk aan sporten, denk aan muziek maken.
Zitten daar wensen waar je nooit met je kind aan hebt gewerkt?
Maar misschien wil dat kind wel een gitaar of wat dan ook.
Doe dat, want als je daar je beloning uithaalt,
dan vult dat juist die beloning die je anders misschien met de alcohol zou halen.
Dus je kunt op allerlei manieren belonen.
Dat zou mijn advies zijn. Kijk daar naar.
Ninette, welk advies wil jij de ouders meegeven?
Ehm... Nou misschien dat het ook echt een hele leuke fase is.
Dat wil ik in ieder geval gezegd hebben, want ik was heel bezorgd over die fase.
Ik dacht: O god, wat staat me allemaal te wachten.
Maar het is ook heel leuk. Dat is denk ik belangrijk om te zeggen.
En het is... Je bent er niet alleen in.
En we weten veel over wat ingrediënten zijn die je in je opvoedhuis kan stoppen.
Dat helpt om wat handvatten te hebben van hoe je met de lastige dingen om kan gaan.
Daar ben je niet alleen in. Er zijn veel ouders die dit een lastige fase vinden.
Ja, het is altijd fijn voor ouders om te weten dat ze niet de enige zijn.
Nou, dit zijn hele mooie adviezen om mee af te sluiten.
We zijn hiermee aan het einde gekomen van de Nationale Ouderavond NIX18.
Dank je wel, nogmaals, Erik en Ninette, voor de dingen die jullie hebben verteld.
Dank jullie wel, thuis ook, voor jullie aandacht en enthousiasme.
Als je meer wil lezen over pubers en alcohol dan kan dat op de site van NIX18.
Ik wens u nog een hele fijne avond en tot ziens.
IETS KLINGELT