Op welke manier gaat AI de zorg de komende decennia verbeteren en veranderen?
En hoe willen we eigenlijk dat die toekomst eruit gaat zien?
Wat betekent dit voor jou?
En hoe kunnen patiënten, zorgprofessionals, jij en ik, ons voorbereiden...
op een toekomst met AI in de zorg?
In deze driedelige docuserie ga ik samen met jullie en negen experts op zoek...
naar een toekomst met AI in de zorg.
We gaan op bezoek bij medisch experts, patiëntenvertegenwoordigers...
en wetenschappelijke voorlopers op het gebied van sociale robotica en mensgerichte AI.
Ik ga hen al jullie vragen, verwachtingen en wellicht ook doembeelden...
van een toekomst met AI voorleggen.
Samen brengen we in kaart waarom het zo belangrijk is...
om aandacht te besteden aan de samenwerking tussen mens en AI.
Tot slot gaan we je ook op weg helpen om jezelf voor te gaan bereiden op een toekomst met AI.
*Muziek speelt*
Laten we beginnen bij het begin.
Artificiële intelligentie, je hebt er vast weleens over gehoord, maar hoe werkt het eigenlijk?
In deze eerste aflevering onderzoeken we deze technologie...
en kijken we hoe het steeds meer onderdeel wordt van onze zorg.
Welke vragen roept dat bij jou op? We vroegen het jonge patiënten en zorgprofessionals.
Hoi, Wouter. Ik kom van jongs af aan al genoeg bij de dokter vanwege m'n glutenallergie.
Ik hoor steeds vaker wat over artificiële intelligentie.
Maar wat is artificiële intelligentie eigenlijk?
Hoe slim is AI nu al? En vooral: Hoe slim gaat AI in de toekomst worden?
Als psycholoog ben ik erg benieuwd. Gaan robots de mens in de toekomst overnemen in de zorg?
*Muziek speelt*
Wat is AI eigenlijk? -Ja, kunstmatige, artificiële intelligentie.
Intelligentie is wat je gebruikt als je de vraag beantwoordt: Wat moet ik nu doen?
Gegeven alles wat ik weet, alles wat ik waarneem, m'n doelen, hoe de omgeving verandert...
Wat kan ik het best doen om m'n doelen te bereiken?
Dat is natuurlijke intelligentie van mens en dier. En kunstmatige intelligentie is onze poging...
om delen van die intelligentie na te bootsen in machines.
Aan de patiënt zelf in een zorgsetting...
zou ik uitleggen dat het een nieuwe, innovatieve technologie is in de zorg...
die als hulpmiddel gebruikt wordt om betere zorg te leveren.
En als hij nog meer geïnteresseerd is...
zou ik uitleggen dat het in principe niet echt een nieuwe technologie is.
Het is in de jaren 50 ontstaan. Maar in de zorg is het wel een innovatie.
Hoe ziet dat er over tien of vijftien jaar uit?
Dat vind ik een leuke vraag, want de wereld van de technologie verandert steeds sneller.
We denken als mensen vaak lineair, maar de technologie verandert exponentieel.
Dus elke achttien maanden ongeveer, elke 1,5 jaar...
verdubbelt de rekenkracht van computerchips, van rekentuig.
Onze smartphone is elke 1,5 jaar weer verdubbeld in wat hij kan.
Ik vind dat een mooie filosofische vraag: Waar gaat dat naartoe?
Die wet van Moore beschrijft die verdubbeling elke achttien maanden van de rekenkracht.
Als die maar door blijft gaan, zou je je kunnen voorstellen...
over één generatie, als dit speelgoedrobotje één miljoen keer slimmer is:
Zou hij dan ook het bewustzijn van een mens kunnen hebben?
Ik weet het antwoord niet, maar ik kan me wel voorstellen dat je ooit dicht in de buurt komt.
Als wij niks doen met technologie bijvoorbeeld in de ouderenzorg...
dan hebben we over een jaar of vijftien, als we allemaal aan het vergrijzen zijn in Nederland...
niet 400.000 zorgprofessionals nodig in die ouderenzorg...
maar 800.000 en die mensen hebben we helemaal niet.
Is er dan nog wel een verschil tussen menselijke intelligentie en artificiële intelligentie?
Op het moment is dat verschil enorm groot.
We kunnen al heel veel in de kunstmatige intelligentie, in de AI.
We kunnen bijvoorbeeld... De computer is beter in schaken. De computer kan beelden herkennen.
De computer kan vertalen van het Engels naar het Chinees en weer terug.
Maar elk programma kan maar steeds één ding.
Dus we hebben een programma wat goed kan vertalen, een programma wat goed kan schaken...
een programma wat goed plaatjes kan begrijpen. -Ja.
Maar mensen kunnen dat allemaal. -Ja.
Dus die gecombineerde intelligentie, daar zijn we nog lang niet in de buurt met computers.
Heb je een voorbeeld van hoe AI in de zorg wordt toegepast?
Dat gebeurt op heel veel verschillende manieren. Eén bekend voorbeeld...
is het analyseren van röntgenfoto's om te zien of er tumoren aanwezig zijn...
of celanalyse en dergelijke, in darmen.
Dan kun je met heel gespecialiseerde apparatuur heel nauwkeurig kijken...
wat de uitkomst is van een test...
of er iets aanwezig is dat verdere studie behoeft of aandacht vraagt.
Een heel andere vorm, meer globaal, zijn systemen die beslissingen voorbereiden...
door te kijken naar vergelijkbare gevallen, symptomen te analyseren...
en dan in de totale situatie, gegeven alle testresultaten, ook zeggen:
De beste diagnose lijkt mij dit of dat.
Is het belangrijk om na te denken over hoe mens en AI samenwerken daarin?
Ja, ik denk dat het uiteraard belangrijk is...
om goed na te denken over op welke manier we kunstmatige intelligentie willen toepassen.
Dat is extra belangrijk in de gezondheidszorg...
want patiënten geven hun vertrouwen aan artsen om behandeld te worden.
En ik denk dat de tijd nu nog niet zo ver is, en de techniek ook niet, dat de patiënten zeggen:
Ik vertrouw mij toe aan een computer.
Zo is het ook niet. De visie die ik daarvoor heb...
is dat de computer artsen en verpleegkundigen verregaand ondersteunt.
En ik zal dan ook uitleggen wat voor beperkingen het heeft...
dat het menselijke intelligentie nabootst...
maar zeker niet evenaart. -Nee?
Dat het verschilt van menselijke intelligentie...
maar dat het karakteristieken heeft, of mogelijkheden...
die in sommige opzichten de menselijke intelligentie overtreffen.
Die kan verbanden zien tussen een gigantische hoeveelheid data...
die wij als mens gewoon niet kunnen bevatten, niet kunnen zien.
In de zorg wordt ongelooflijk veel data verzameld.
En het zou kunnen zijn dat algoritmes die naar honderd kenmerken kijken...
wél het structureel of gemiddeld genomen beter doen...
dan mensen die een bepaalde inschatting moeten maken.
Dat komt dan omdat mensen niet de tijd hebben om altijd die honderd punten te bekijken...
en bovendien ook minder goed kunnen kwantificeren, qua voorspellingen dan.
En in dat opzicht zullen algoritmes mensen verslaan.
Ja.
Maar ja, ik weet niet of het juiste woord 'slim' is. Het is gewoon... Het is snel, het is veelomvattend.
Algoritmes zijn heel goed in patroonherkenning, maar mensen zijn slim.
Als we naar de toekomst kijken: Wat is jouw toekomstbeeld of toekomstplaatje?
Hoe gaat dat veranderen?
Wat ik hoop en ook verwacht...
is dat de AI steeds een actievere rol zal gaan spelen in dat beslissingsproces.
Dus nu is het echt beslissingsondersteuning. -Ja.
De AI doet een data-analyse...
en daar komt een alarmsignaal uit of een mogelijke suggestie voor een diagnose.
Dat is een van de factoren die de arts meeneemt. -Ja.
Wat ik hoop en verwacht, is dat AI steeds een actievere rol zal gaan spelen...
dat de AI ook actieve suggesties zal gaan geven:
Moet je niet hier naar kijken? Zou je dit moeten overwegen?
Of: Je hebt nu wel dit besloten, maar misschien is dat toch niet het beste medicijn...
want de AI weet dat de patiënt andere medicijnen gebruikt en dat is niet zo'n goede combinatie.
Het beeld bestaat soms ook dat robots of AI de mens gaan overnemen.
Nee, ik ben daar eigenlijk helemaal niet bang voor. Zover is de techniek nog niet.
Daarnaast is het zo mensen uiteindelijk beslissen wat er wel en niet ingezet wordt.
Maar juist in de zorg zal het, denk ik...
tot in lengte van jaren, decennia, misschien wel eeuwen, zo zijn...
dat de arts-patiëntrelatie...
toch de basis blijft van een behandeltraject.
En het vertrouwen dat daarmee gepaard gaat, komt, denk ik, juist door de arts.
Maar de arts moet zichzelf niet voor de gek houden. Het is onmogelijk...
om miljoenen patiëntendossiers te leren in z'n leven.
En de computer kan dat natuurlijk wel, zelfs in een korte tijd.
In een dag kan hij miljarden dossiers doorspitten om te kijken of je niet iets over het hoofd ziet.
De zorg is per definitie...
een vakgebied, een gebied in ons leven...
waar empathie en context en...
de humane kant van ons, wat ons mens maakt... Dat is onlosmakelijk.
Ik zie niet zo gauw, hier in het Westen...
dat dat helemaal uit handen wordt gegeven.
Wij worden niet overgenomen, want in een computer zijn onze eigenschappen niet te vangen.
Tegelijkertijd zijn er wel rollen en taken binnen jouw werk op dit moment...
die zullen worden overgenomen door een computer of robot.
Dat zijn de zeer routinematige, automatiseerbare taken en rollen.
En het is natuurlijk heel vervelend op een bepaalde manier dat dat gebeurt.
Aan de andere kant biedt het je lucht voor meer creatievere taken, meer associatieve vermogens...
meer vindingrijkheid, meer tijd misschien voor de patiënt of cliënt die tegenover je zit.
Dus daar zit de hoop. Maar deze discussie wordt al decennia gevoerd.
Ik gebruik in presentaties een artikel uit 1968 met een mooie quote:
'Any doctor who can be replaced by a machine deserves to be replaced by a machine.'
Daar geloof ik in.
*Muziek speelt*
*Muziek fadet uit*