Goedemiddag, mijn naam is John van Dijk en ik mag jullie vanmiddag meenemen
in de visie Common Ground, ontwikkeld vanuit gemeenten.
De dingen die ik vanmiddag met jullie wil bespreken is
ingaan op het waarom van Common Ground.
Ik zal iets vertellen over de kaders en het beleid
die we in de gemeentelijke sector hebben ontwikkeld voor de visie Common Ground.
Dan iets over de transitie:
van hoe gaan we van het bestaande informatielandschap naar een nieuw landschap?
Wat voor een gemeente heel belangrijk is als het gaat om informatielandschap
is samenwerking tussen markt en overheid, dus daar zal ik ook bij stilstaan.
En tot slot neem ik jullie even mee in wat we nu hebben bereikt.
Dus wat van de visie is nu al gerealiseerd?
Maar eerst het waarom van Common Ground, want wij merken dat Common Ground
toch nog steeds gevreesd wordt als een IT-opgave, als een doel.
Daarom toch belangrijk om even stil te staan bij waarom we met elkaar,
waarom gemeenten met elkaar de visie Common Ground heeft ontwikkeld?
Gemeenten willen hun inwoners en bedrijven beter van dienst zijn.
Gemeenten, wij, willen maatschappelijke opgaven snel en wendbaar oppakken.
Alleen we constateren iedere keer dat we vastlopen in onze informatievoorziening.
En dat is niet omdat onze informatievoorziening slecht is,
maar het heeft te maken met de inrichting van onze informatievoorziening.
Veel van onze softwaresystemen zijn silo-oplossingen die per domein zijn ingericht.
Het is ontstaan in de afgelopen jaren.
Alleen dat heeft een complexiteit veroorzaakt waardoor we niet
de gewenste dienstverlening of het niveau van dienstverlening of
de innovatieve dienstverlening aan onze burgers en bedrijven kunnen bieden.
Wij hebben als oplossing een gezamenlijke visie ontwikkeld,
een gezamenlijke visie op onze informatievoorziening.
Dat heet Common Ground.
Dus Common Ground is een visie, een informatiekundige visie.
En we hebben gezegd dat we de visie niet alleen maar als gemeente gaan realiseren.
Ik ga straks ook vertellen welke afhankelijkheden er zijn
tussen gemeente en private-software-ontwikkelaars,
maar ook onze ketenpartners. Denk aan het Kadaster, een RDW, een Belastingdienst.
Dus we hebben aangegeven dat we de visie niet alleen,
maar met ketenpartners en marktpartijen willen realiseren.
De weg daarnaartoe is kort samengevat via standaardisatie op informatieniveau.
De standaardisatie op eigenlijk data informatie niveau naar innovatie op gebruik.
Dat is een heel belangrijke route die we willen gaan afleggen.
We hebben een basisgedachte geformuleerd voor Common Ground,
want vaak wordt gevraagd: wat is Common Ground nu precies?
We hebben een aantal basisgedachten geformuleerd.
Het gaat om transformatie van informatievoorziening.
Het gaat om gegevens scheiden van applicaties en processen,
dus als je kijkt naar architectuur van informatievoorziening
heb je een logische opbouw: data in je onderste laag,
klanteninteractie in je bovenste laag.
Zoals ik net aangaf: onze huidige informatievoorziening is opgebouwd uit silo's.
Eigenlijk willen we die silo's opknippen.
En wij willen gegevens meervoudig gebruiken in de bron.
Een voorbeeld: bij een gemeente die ik onlangs sprak
is onderzoek gedaan naar op hoeveel plekken,
op hoeveel verschillende plekken zij de gegevens van hun burger,
van een [ONVERSTAANBAAR] burger vastlegden in hun informatievoorziening.
En die gemeente, helemaal geen grote gemeente,
maar een gemiddelde gemeente in Nederland, die kwam erachter dat die gegevens
op tweehonderd verschillende plekken vastgelegd werden.
Eén van de basisgedachten van Common Ground is ook dat we gegevens
centraal willen vastleggen en meervouden gebruiken vanuit die bron.
En hoe gaan we dat doen? Hoe gaan we dat realiseren?
We gaan het standaardiseren of we gaan het realiseren
door het standaardiseren van onze informatiemodellen.
We willen gestandaardiseerde services ontwikkelen, API's,
en ik ga er vanuit dat mijn doelgroep van vanmiddag weet wat een API is.
We gaan een gestandaardiseerde intergratiemechanisme maken,
want als je al je gegevensbronnen gaat ontsluiten via verschillende API's,
dan krijg je toch best een groot aantal API's die geïntegreerd moeten moeten worden.
Daar komt een gestandaardiseerde integratiemechanisme voor,
en data terugbrengen naar de bron: één bron creëren voor data.
Toen ik dit uitlegde aan een van onze leveranciers, zei die:
"O, je wil gewoon een API-plicht en een kopieerverbod."
Dus dat is een korte weergave van wat de Common Ground is.
Kort samengevat: Common Ground gaat om een gezamenlijke visie
op gemeentelijke informatievoorziening.
Het gaat om een gedeelde visie van gemeenten, marktpartijen en ketenpartners.
Dit is niet iets wat gemeenten alleen kunnen doen.
We hebben dit uitgewerkt in basisgedachten.
En ons bestuur van de VNG heeft inmiddels Common Ground,
de informatiekundige visie Common Ground, aangewezen als een leidend principe
voor alle activiteiten die we als gemeente gezamenlijk uitvoeren
binnen wat wij de gezamenlijk gemeentelijke uitvoering noemen: GGU-portfolio.
Om het in en beelden uit te drukken:
het bovenste plaatje geeft aan hoe complex de bestaande situaties zijn.
Silo-oplossingen, die in een veelheid van koppelingen met elkaar verbonden zijn.
En in Common Ground architectuur, of een visie Common Ground,
gaan we het veel logischer ordenen met unieke databronnen,
die losgekoppeld zijn van applicaties en processen die gebruikmaken van de data.
Even ingaan op hoe wij die visie willen realiseren.
Het gemeentelijk perspectief zijn een aantal collectieve voorzieningen,
die we moeten organiseren.
Denk aan een standaard integratiemechanisme.
Dat is niet iets wat we op lokaal gemeentelijk niveau willen ontwikkelen,
maar er zijn ook lokale voorzieningen die ontwikkeld moeten worden.
De ketenpartners moeten een rol spelen.
Een voorbeeld is: één van de partners bij het realiseren van de visie Common Ground
is de kadaster, die nu ook API's beschikbaar stellen op een aantal basisregistraties.
Die kunnen gemeenten weer gebruiken in hun proces.
Een goed voorbeeld van hoe een ketenpartner ook zijn eigen informatievoorziening aanpast
op de visie Common Ground.
En we zijn ook overheidsbrede voorzieningen.
Denk aan een digitale identiteit: dat zijn zelfs voorzieningen
die bovengemeentelijk georganiseerd moeten worden.
De markt speelt eigenlijk op alle stromen een rol.
Dan ga ik toch even in op het verschil tussen gemeente en Rijksoverheden,
of grote uitvoeringsorganisaties.
Gemeenten zijn voor informatievoorziening, voor maatwerk-software.
Denk aan een burgerzaken applicatie of een uitkeringsapplicatie,
afhankelijk van de software die eigendom is van marktpartijen.
Als je kijkt naar ketenpartners, een kadaster, een belastingdienst of een RDW,
die zijn veelal zelf eigenaar van de applicaties waar ze mee werken.
Dat betekent dat gemeenten op een andere verhouding staan tot
de markt, tot leveranciers, dan andere overheden.
Vandaar dat markt bij ons een belangrijke rol speelt
en wij het ook willen doen in samenwerking met de markt.
De realisatie van de visie kan niet op uitvoerend ambtelijk niveau
tot een succes komen.
Vandaar ook dat het VNG bestuur heeft aangegeven: wij ondersteunen de visie.
De realisatie van de visie moet ook ondersteund worden
door bestuurlijke besluitvorming over standaarden bijvoorbeeld.
Vandaar dat de bestuurlijke besluitvorming eigenlijk het fundament vormt
onder de realisatie van de visie.
Dan ga ik nu door naar wat kaders en beleid.
Dus eigenlijk wat piketpalen die we aan het slaan zijn voor de realisatie van de visie.
We zijn bezig vanuit de VNG samen met onze gemeente, samen met onze leden,
om een sourcing strategie op te stellen.
Hoe gaan wij ons als gemeente nou collectief verhouden tot de markt
als het gaat om informatievoorziening en ICT?
We zijn bezig om een standpunt te bepalen rond open source.
Wellicht bij u bekend, maar in 2020 heeft het kabinet een standpunt ingenomen over
opensourcesoftware in relatie tot overheden. Het 'open, tenzij' standpunt.
En VNG heeft ook aangegeven: wij willen een eigen gemeentelijk standpunt
als vertaling van het kabinet zijn standpunt.
Vandaar dat we bezig zijn met een open source standpunt,
want voor ons is het ook heel belangrijk dat als we de visie Common Ground
tot een succes gaan maken dat een principe dat iets dat één keer bedacht is
bij één gemeente ook 351 keer herbruikt kan worden.
Dat is een belangrijke succesfactor voor het slagen van de visie Common Ground.
En als laatste: we zijn bezig met architectuur en standaarden.
Voorbeeld van een standaard is: het VNG bestuur heeft onlangs
de eerste standaard API specificatie vastgesteld.
Dus voor alle gemeenten geldt er nu één standaard specificatie voor die specifieke API.
Het was voor iedereen even wennen, want de API, wat is dat?
Ook onze bestuurders moesten even wennen aan wat het nu precies is,
maar we hebben de eerste standaard vastgesteld.
Daarvoor, binnen de VNG, zijn we al wat langer bezig met het vaststellen van standaarden.
Zo hebben we als gemeente een standaard verwerkingsovereenkomst.
We hebben ook een standaard set met inkoopvoorwaarden.
En dat zijn allemaal onderdelen, eigenlijk bouwblokken,
bij het realiseren van de visie Common Ground.
En dan de samenwerking tussen marktpartijen en overheid.
Ik heb aangegeven hoe belangrijk het is voor gemeenten dat er een
goede samenwerking is met marktpartijen.
Ook omdat wij afhankelijk zijn van de investeringsbereidheid
van marktpartijen in hun applicaties.
Dus wij vragen eigenlijk van marktpartijen om hun applicaties
aan te passen op de visie Common Ground. Vandaar die samenwerking.
En als je kijkt hoe de verdeling is:
wij verwachten en wij vragen van marktpartijen om standaarden
en architectuurprincipes toe te passen in de applicaties
die ze hebben ontwikkeld voor gemeenten.
Dat ze ook aansluiten bij roadmaps die we opstellen,
dus we zijn ook bezig met het opstellen van strategische roadmaps,
want de visie Common Ground ga je niet in één keer over alle domeinen realiseren.
Aan de gemeente-kant: vanuit de VNG zijn we bezig om
strategisch leveranciersmanagement te organiseren.
We zijn bezig om een meerjaren inkoopagenda op te stellen
en het inrichten van categoriemanagement
als het gaat om de inkoop van ICT en informatievoorziening.
En dan: waar staan we nu?
Als u op commonground.nl kijkt, ziet u ook een portfolio van Common Ground.
Dat is niet een portfolio van de VNG,
maar een portfolio waar alle betrokken partijen, zowel gemeenten als marktpartijen,
maar ook ketenpartners mee bezig zijn in de realisatie van de visie Common Ground.
Dus hier hebben we een bloemlezing van wat we nu al hebben ontwikkeld.
Er is bijvoorbeeld een applicatie Signalen ontwikkeld door de gemeente Amsterdam,
voor burgers om meldingen te doen bij een gemeente
en vervolgens wordt met kunstmatige intelligentie zo'n melding geanalyseerd
en wordt die ook toegewezen aan de betrokken afdeling.
De eerste gemeente gaat het nu hergebruiken.
Dus de open source applicatie die de gemeente Amsterdam heeft ontwikkeld
wordt nu ook hergebruikt door andere gemeenten, waarbij wij naar de markt kijken
om ons te ondersteunen bij hosting, beheer en een verdere doorontwikkeling.
Eén voorbeeld van een project in de portfolio Common Ground.
Ik nodig u van harte uit om te kijken op commonground.nl,
daar kunt u ook meer informatie vinden.
Ik heb u in een hele korte tijd in vrij hoog tempo
door de visie Common Ground heen genomen.
Er is heel veel verdiepingsmateriaal.
Kijk op commonground.nl als u meer wil weten.
We hebben een transitiestrategie Common Ground,
ook vastgesteld door het VNG bestuur.
We hebben een infographic waarin we in één A4 uitleggen wat het Common Ground is.
Er zijn meerdere filmpjes beschikbaar.
We hebben ook voor gemeenten een Getting Started Guide opgesteld,
voor hoe ga ik nu aan aan de slag?
Dus weer eens: u wordt van harte uitgenodigd om op commonground.nl te kijken.
Daar kunt u ook lid worden van de Community Common Ground,
en dan wordt u ook meegenomen in alle ontwikkelingen.
Ik heb u in een vrij snel tempo vanmiddag iets meer verteld over Common Ground.
Ik hoop dat u hiermee een eerste indruk heeft gekregen van de visie
en waar we als gemeente mee bezig zijn,
en ik nodig u van harte uit, ook vanuit het zorgdomein,
om u aan te sluiten bij de community.
Dank u wel voor uw tijd.