Welkom.
Fijn dat jullie gekozen hebben voor onze workshop
'medicatie overdracht in het echt'.
Dan wil ik met jullie gaan praten over de implementatie aan de hand van
een casus uit het medicatieproces, wil ik kijken naar het verleden, het E-recept,
Wat hebben we daarvan geleerd?
En wil ik kijken met jullie naar de toekomst, een medicatieproces.
Hoe kunnen we toepassen wat we geleerd hebben
bij de implementatie van het E-recept?
Mijn naam is Roanda Fokkens.
Ik werk voor een regionaal samenwerksorganisatie in Eindhoven, het RZCC.
Naast mij staat Leonieke van Willigen.
Zij werkt voor een RSO in Leiden, Sleutelnet.
Wij willen straks met jullie in discussie gaan in de chat
en buiten deze workshop willen we graag met jullie
in gesprek blijven via de hashtag:
#hoedan? op LinkedIn en op Twitter.
Dus voel je vrij om met ons in gesprek te gaan nu,
maar ook zeker na deze meet-up.
Het E-recept. In 2016 gingen we Eindhoven, de regio waar ik vandaan kom,
als eerste starten met de pilot voor het digitaal voorschrijven
van de tweede naar de eerste lijn.
Hoewel de huisarts al sinds 1996 digitaal voorschreef naar de
apotheek, was dat tot voor kort vanuit de ziekenhuizen nog niet mogelijk.
Er waren allemaal goede redenen
waarom dat niet op een goede landelijke manier mogelijk was.
Er waren hier en daar wel wat lokale oplossingen,
maar eigenlijk nog geen goed landelijk concept. Tot in 2016.
Toen is onze regio begonnen met een pilot waarbij we één ziekenhuisapotheker
hadden die er echt aan getrokken heeft.
Samen met een hele actieve groep van openbare apothekers die
zich verenigd hadden in een zorggroep,
zijn we begonnen met een pilot; het gewoon dóén. Het beproeven in de praktijk.
Wat gebeurt er nou als ik het doe?
Want in theorie hebben we het uitgewerkt,
maar wat betekent dat nu in de praktijk?
En daar kom je alleen maar achter door het gewoon te doen.
In onze regio ging dat redelijk voortvarend.
Men kent elkaar en men zag elkaar in een overleg,
wat wij het Expert Panel Medicatie noemden.
Leonieke, hadden jullie in jullie regio ook een dergelijk panel?
Nee, bij ons was dat er nog niet.
Wij hebben een heel mooi samenwerkingsverband van zorgorganisaties,
maar nog niet zo'n specifieke tafel.
En op het moment dat de technische functionaliteit er kwam,
ook mede dankzij Roanda en de inzet van andere RSO's
en ziekenhuizen en dergelijke, heeft een van de ziekenhuizen in onze regio ons benaderd
en gevraagd: "Sleutelnet, willen
jullie helpen om dit regionaal te implementeren?
Want we kunnen dit niet alleen."
Daar zijn we natuurlijk super blij mee, dat we zo'n mooi verbonden regio hebben.
Wij zijn gestart door alle betrokken partijen,
iedereen die er iets mee te maken heeft, aan één tafel te zetten.
En een planningssessie te organiseren.
Dat wil zeggen dat we obstakels gaan verzamelen en met elkaar bepalen;
oké in het project gaan we dit, dit en dit doen om uiteindelijk een digitaal
recept mogelijk te maken. En daarbij bleek eigenlijk al heel snel
dat de basis hiervan 'vertrouwen' is.
De ziekenhuizen zeiden bijvoorbeeld: "Wij gaan alleen als alle
apotheken ook meegaan." En de apotheken zeiden: "Wij willen alleen
ontvangen als we van beide ziekenhuizen digitale recepten gaan ontvangen."
En bovendien waren zij een beetje bang dat met deze nieuwe methode
recepten sneller naar politheken zouden worden gestuurd.
Anderzijds voelden de polithekers zich een beetje achtergebleven,
omdat het een beetje leek te gaan tussen voorschrijver en ontvanger
bij de openbare apotheken.
Het mooie is dus doordat we iedereen aan één tafel zetten,
we een neutrale plek hebben om dat soort zaken te bespreken
en een samenwerking tot stand te brengen.
En zo zijn we er toch toe gekomen om die stap te gaan zetten.
Ik herken dat wel, Leonieke.
In onze regio was ook de basis van het gewoon dóén 'vertrouwen'
Enerzijds helpt dat inderdaad, zoals Leonieke zegt, door met elkaar aan
de tafel te zitten, elkaar in de ogen te kijken, elkaar de hand
te schudden en uit te spreken wat je zorgen zijn,
welke oplossingen je ziet en welke problemen je voorziet.
En anderzijds hebben we het ook deels opgelost.
door het maken van een convenant.
Het zal je niet onbekend zijn dat het digitale voorschrift,
zoals we dat op dit moment hebben conform de wetgeving geen recept is,
maar een vooraankondiging.
En dat de wetgeving eigenlijk zegt: "Wat jij doet, mag niet."
Maar we willen het wel heel graag.
Dus in onze regio hebben wij op basis van vertrouwen met elkaar
een PRI gemaakt. Op basis van die PRI, een risicoanalyse,
hebben wij gekeken van: Oké, maar waar zitten nou de risico's?
En de wetgeving zegt niet:
"Dit mag geen recept heten, om het moeilijk te maken."
De wetgeving schrijft dat voor, omdat het beter is voor de veiligheid van de patiënt.
Dus wat hebben wij gedaan; met elkaar op basis van vertrouwen gekeken
van: Wat snappen wij? Dat principe.
Maar hoe kunnen we nou zorgen dat we het op een goede manier beter gaan doen,
digitaal gaan doen? Op basis van die PRI hebben wij acties uitgezet.
Aan de tafel hebben de zorgverleners, de inhoudsdeskundigen, de
apothekers, de voorschrijvers met elkaar besproken van:
"Oké, als dit een risico is,
hoe weet ik zeker dat het veilig blijft?"
En hoe kunnen wij dan acties ondernemen, zodat wij kunnen waarborgen
dat dit digitale recept net zo veilig is als het papier recept, of eigenlijk veiliger?
Want als wij het plat staan, dan vinden wij eigenlijk dat het
digitale recept veiliger is dan het papieren recept.
Wel zien we een aantal problemen.
Een concreet voorbeeld daarvan zijn de labwaarden. Op het papieren recept
werden onderop vaak de labwaarden bijgedrukt.
Eigenlijk waren er geen voorschriften van hoe zo'n recept eruit moet zien.
Dus je kon erop drukken wat je wilde:
Lengte van een patiënt, gewicht van de patiënt, de huisarts,
labwaarden wanneer die afwijkend waren.
Bij het digitale recept kan dat niet meer.
Dan hebben we een format wat we met elkaar afgesproken hebben,
zo ziet een recept eruit en labwaarden zijn daar geen onderdeel van.
In onze regio, wat ik net ook al zei; we zijn gewoon gegaan.
We hebben het gedaan, maar vervolgens moesten we wel een oplossing met elkaar vinden.
Hoe gaan we dan om met die labwaarden?
Want door het te doen, kwamen we erachter dat het wel echt cruciaal was.
Door met elkaar in gesprek te blijven, hebben wij afgesproken
dat wij de labwaarden, wanneer ze afwijkend zijn,
vanuit een ziekenhuis worden nagezonden naar de apotheek waar het recept heen gegaan is.
Dus geen ideale oplossing.
En dat raakt ook een beetje aan een andere rol wat wij als RSO vervullen.
Als je puur kijkt vanuit de zorgverlener apart.
Soms betekent dat dat ik, als voorschrijver van de ontvangende apotheker,
geen 10 kan krijgen, zoals ik zou willen, maar een 8.
En zodat als ik een 10 krijg,
dat betekent dan misschien dat een ander in de keten maar een
5 krijgt. En wat wij geprobeerd te doen hebben,
dat proberen wij als RSO te bewaken,
is dat er niet een 10 en een 5 is, maar twee achten,
zodat iedereen tevreden is,
en belangrijker; dat het hele proces de best mogelijke oplossing krijgt.
De lokale oplossing die we genomen hebben voor de labwaarden: Het verzenden per mail.
Werkt voor onze regio heel goed, maar andere
regio's hebben daar andere oplossingen voor bedacht.
Ja, dat klopt.
We hebben precies hetzelfde doorgemaakt als de regio Eindhoven.
Dat wisten we ook vanaf het begin dat die labwaarden een heel cruciaal
onderdeel zouden zijn van het project.
Gelukkig konden wij wel met elkaar zeggen: "We gaan gewoon."
We gaan wel gewoon dit project doen en we lossen het op terwijl
we het aan het implementeren zijn, want anders ga je nooit beginnen.
En overwegend is het gewoon heel belangrijk om receptenverkeer te digitaliseren.
Want zoals Roanda zei, dat verbetert de medicatieveiligheid
en het maakt het proces veel soepeler.
Dus wij zijn het gewoon gaan doen.
En tijdens het proces hebben we geprobeerd dit probleem te tackelen.
Wij liepen iets achter op de regio Eindhoven.
Dat weten we ook van elkaar, want we kennen elkaar als RSO's goed.
Dus ik belde onder andere Roanda op met de vraag: "Hey, hoe hebben jullie dat nou gedaan?"
Die apothekers die willen wel heel graag die labwaarden ontvangen
en die hebben ze in sommige gevallen gewoon écht nodig.
Dus toen hebben wij een beetje afgekeken bij andere regio's,
welke oplossingen er allemaal gebruikt worden.
En uiteindelijk heeft onze regio, van een andere regio dan Eindhoven,
afgekeken en ervoor gekozen om labwaarden automatisch mee te sturen met het recept.
En dat betekent in feite dat het proces in onze regio nu super goed loopt.
We zijn heel tevreden met het digitaal receptenverkeer.
Maar als je bovenregionaal gaat kijken, want een patiënt die kent die regiogrenzen helemaal niet.
Dan gaan we nu een beetje tegen problemen aanlopen.
Als ik een recept of als mijn regio een recept wil versturen
naar Roanda's regio,
dan verwacht de apotheker in Roanda's regio een mailtje, en dat krijgt ze niet.
En andersom verwachten wij iets in het recept zelf.
Dus wat we eigenlijk nu zien, is dat dit voor- en nadelen heeft.
De ene kant moet je regionaal aanpakken om meters te kunnen maken,
anders ga je nooit beginnen.
En we hebben nu gewoon een super goed werkend digitaal recept,
maar we zijn er nog niet.
We gaan nog een stap verder maken om ook bovenregionaal verkeer
heel goed mogelijk te maken.
En er ook voor op te passen dat die regionale beat niet meer in het landelijke liedje past.
Roanda, hoe kijken jullie daar tegenaan?
Ik denk dat het station 'Canfranc' een hele mooi metafoor daarvoor is.
Dat is een prachtig station in de Spaanse Pyreneeën,
waarbij het geprobeerd is om het Franse spoor en het
Spaanse spoor op elkaar aan te sluiten.
Er is tien jaar aan het station gebouwd.
Het is, zoals je op de foto kan zien, prachtig.
Echt ver zijn tijd vooruit.
Op het moment van bouwen in 1928,
het één na grootste station van Europa.
En toch was het tien jaar na dato verlaten, niet meer in gebruik.
Simpelweg omdat er regionaal goed nagedacht was over: Hoe moet het nou werken?
Maar het grote plaatje, dat landelijke melodietje, waar Leonieke het over had,
niet meer aansloot op de regionale beat.
Er was namelijk een verschil in breedte van het spoor tussen
Frankrijk en Spanje, waardoor de treinen simpelweg niet door konden rijden.
Dus op een moment dat je bij dit prachtige station kwam, moest je uitstappen.
Alle goederen moesten overgeladen worden in een andere trein
en mensen moesten eruit in dit prachtige station.
Maar het was natuurlijk mega onpraktisch. En daarom, na tien jaar gebruik
naar iets waar twintig jaar aan gebouwd is, staat het er nu verlaten bij.
En dat willen wij voorkomen met het medicatieproces.
Het medicatie proces, als we daar afspraken over
maken landelijk, dan moet je wel een beetje uitzoomen.
Je kan niet tot op detail alles al voorzien, want pas als je
dingen gaat implementeren, kom je er achter hoe de praktijk echt werkt.
Daar hebben we het weer; je moet het gewoon gaan dóén.
En dan los je eventuele problemen wel op.
Maar we werken nu wel in een medicatieprogramma met elkaar samen
en proberen een goede lijn uit te zetten.
Wij zijn heel blij dat we als RSO's een heel goede samenwerking
hebben met het programmabureau van dit medicatieprogramma.
Want daarbij kunnen wij terugkoppelen wat wij in de praktijk zien gebeuren.
En de koppeling maken tussen de regio's en het landelijk beleid.
En met elkaar de vraag stellen:
"Wat moeten we landelijk afspreken en wat kan regionaal,
om het zo goed mogelijk te laten verlopen?"
Wat wel grappig is, als je natuurlijk uitzoomt
en je visie voor het medicatieprogramma is duidelijk.
Dan klinkt het supermooi, en dat is het ook. Die visie is hartstikke goed.
Als je inzoomt kom je gewoon wel eens en bruggetje tegen, een hobbeltje.
En voor een zorgverlener, een zorgaanbieder,
kan dat voelen als een supergroot obstakel,
iets waar ze niet overheen kunnen omdat ze niet weten wat er achter ligt.
Het kan een springplank zijn en je kan ermee verder komen, maar
er kan misschien ook wel een gat achter liggen.
En dat is dat is gewoon soms moeilijk, als zorgaanbieder alleen.
Dat is het hele mooie van een regionale aanpak, waarbij we met elkaar kijken
en een RSO kan in- en uitzoomen.
En kan helpen om een samenwerking goed te laten verlopen.
Het zijn eigenlijk een paar zaken die daarvoor heel belangrijk zijn.
Als je een gemeenschap met elkaar vormt en je kent elkaar,
dan is er een basis van vertrouwen.
Dat is een stuk makkelijker dan een landelijk programma zomaar implementeren,
wat je helemaal niet kent.
Je kent elkaar en je kan eventueel ook afspraken maken binnen
bepaalde kaders en dat zorgt er weer voor dat je snelheid kan maken.
Die snelheid is belangrijk om daadwerkelijke resultaten neer te zetten,
want we moeten het gewoon gaan dóén.
De rol van een RSO is daarbij heel belangrijk.
Want zoals ik eerder zei, en Roanda ook al toelichtte,
wij bieden een neutrale tafel, wij zijn van de zorgaanbieders zélf.
En kunnen ze aan tafel zetten en op een neutrale manier met elkaar laten praten.
Daarbij kunnen we ook in- en uitzoomen.
Dus we kunnen binnen de regio kijken hoe het zo goed mogelijk werkt,
maar we kunnen ook terugkoppelen naar het landelijk programma
en kijken wat randvoorwaardelijk uniform is.
Kortom, het E-recept is heel succesvol verlopen.
En als je het regionaal aanpakt, dan kan je pas meters maken,
maar we zijn er nog niet.
En we willen graag deze lessen meenemen in het medicatieprogramma.
En uitzoeken wat landelijk moet en wat kan regionaal.
Wij willen graag jullie uitnodigen om met ons in discussie te gaan.
We willen ook jullie vragen om dat vandaag te doen, maar willen jullie
ook vragen om het in de toekomst te doen.
Onze contactgegevens staan op de slides, maar je kan ook op de website
www.rsonl.nl kijken naar wat er zo het dichtst bij jou in de buurt is.
Vaak zijn er stichtingen waar je terecht kan voor hulp in landelijke implementaties.
Om het gesprek alvast te starten willen we jullie een stelling voorleggen.
Het medicatieproces is de verantwoordelijkheid van de apotheker.
We willen jullie om met ons daarover in de chat in discussie te gaan.
Dank je wel voor jullie aandacht.
Fijn dat jullie naar ons gekeken hebben.
We willen nu graag verder met jullie chatten over deze stelling.
Daar hebben we vijf minuten de tijd voor en dan gaan we met z'n allen terug naar de plenaire sessie. Dankjewel.