Goedemiddag, allemaal.
Welkom bij de workshop Vertegenwoordiging van de cliënt...
in het kader van de Wet zorg en dwang.
Mijn naam is Loes den Dulk, ik werk bij Stichting Raad op Maat...
en Raad op Maat heeft als missie dat de stem van de cliënt gehoord wordt.
Want die cliënt heeft wat te vertellen en daar moeten we beter naar luisteren...
dan we nu soms doen. Dat is Raad op Maat.
Het zou leuk zijn om een voorstelrondje met jullie te maken...
maar dat duurt zo'n drie kwartier. Dus dat gaan we niet doen.
Wel heel graag eventjes: Wie van jullie werkt er in de ouderenzorg?
Als jullie je hand op willen steken, krijg ik daar een beetje een beeld van.
Wie van jullie werkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking?
En zijn er nog anderen?
En mantelzorger. -En mantelzorger, ja. Oké, ja.
Ja, en ook dan krijg je te maken met... Ja.
En ik werk bij Altun Nederland. -Ja, helemaal goed. Dank.
Oké, gemengd gezelschap. We gaan een beetje van beide sectoren inbrengen.
Stel ook je vragen tussendoor, als je die hebt. Altijd goed.
En als je zegt: Ja, maar dat is voor die sector, hoe zit dat?
Kom ermee. Laat van je horen.
Want wat gaan we vanmiddag doen? De komende drie kwartier.
Kijken naar, als eerste, het recht op vertegenwoordiging.
Het is geweldig dat het recht op vertegenwoordiging...
goed verankerd is in wetgeving.
Als ik niet meer in staat ben of niet in staat ben mijn belangen te behartigen...
dan is het geweldig dat de wetgever heeft geregeld dat er iemand mag zijn...
die erkend wordt als gesprekspartner namens mij.
Zodat er iemand is die naar mijn belangen blijft kijken.
Niet omdat de zorg dat niet doet...
maar omdat diegene specifiek namens mij mag praten.
Dus dat recht op vertegenwoordiging is een supermooi recht.
En daarnaast gaan we kijken naar het recht op zeggenschap.
Zelfbeschikkingsrecht. Verankerd in de grondwet, dus een heel serieuze.
Tuurlijk, je wilt zelf de regie over je leven. Je wilt zelf bepalen.
Je wilt zelf je eigen leven leiden. Je wilt zelf, zoals Hugo vanmorgen zei...
vanmorgen niet, vanmiddag zei, je eigen bedtijden bepalen...
zelf bepalen wat je eet en wanneer je eet en hoe je eet.
En ook of je zelf ervoor kiest om die nacht door te trekken.
Om niet naar bed te gaan vannacht. Allemaal keuzes. En dat mag en dat kan.
En die ruimte moet je krijgen en dat heet het zelfbeschikkingsrecht...
geregeld in de grondwet.
En we gaan kijken, waar komen die twee rechten elkaar nou tegen?
Waar botsen ze misschien ook wel?
Kijk even onderling aan je tafel hoe je kijkt naar dit verhaal.
Wat moet je met die mentor? Is dit nou onvrijwillige zorg of niet?
Hoe kijk je naar dit voorbeeld? Want vader is mentor en was niet bij het gesprek.
Overleg even met je tafelgenoten.
Ja, zijn jullie eruit?
Drie kwartier is maar kort, dus...
Ja, we zijn eruit. -Jullie zijn eruit.
Oké, hoe zit het? Sorry, het is heel kort. Ik weet het, maar...
Drie kwartier is om voordat we begonnen zijn, als we niet uitkijken.
Hoe zit het? Gaat het goed zo? Is dit onvrijwillige zorg?
Het is vrijwillige zorg? En waar baseer je dat op?
Omdat hij zelf weet dat hij gespannen is...
en dan afspraken zelf gemaakt heeft wat hij dan moet gaan doen.
Ja, ja. Zijn er nog vraagtekens bij te stellen?
Je hebt alleen de plicht om de mentor op de hoogte te stellen.
Ja. Je moet in ieder geval even bellen naar vader en zeggen:
Dit hebben we afgesproken.
En wat doe je als vader zegt: Daar ben ik het helemaal niet mee eens?
Precies. Dan zeg je: Dan heeft u pech gehad. Nee, dat zeg je anders.
Gezien de tijd... Want vader gaat hier niet over.
Een klein vraagtekentje bij het woord afspraak.
Was het wel een echte afspraak?
Heeft Jaap de kans gehad om te zeggen wat hij ervan vond?
Dat weten we niet. -Dat weten we niet.
Maar als ik dus vraag van 'zijn er vraagtekentjes'...
ja, daar zit er wel eentje.
Want afspraak is in mijn beleving het meest misbruikte woord in de zorg.
Wij zeggen zeer regelmatig: Wij hadden toch afgesproken...
dat jij op tijd naar bed zou gaan? En dan zeg jij, als het goed is:
Nee, dat was een regel die je me opgelegd hebt waar ik me niet aan gehouden heb.
Maar dat is wat anders.
Het is pas een afspraak als we het er beiden over eens zijn.
Daarom staat er ook zo mooi 'samen'.
Samen, dat lees je niet in dat verhaal.
Als het is zoals bij jou, dan lees je het woord 'samen' niet.
Dan komt daar geen 'samen' bij. Nee, hoor. Hij klopt.
Jaap die snapt het. Jaap die zegt: Wil je me helpen?
Want soms ga ik uit m'n dak en dat vind ik niet leuk. Dat vind ik niet fijn.
Dat wil ik echt niet.
En samen heb je dus deze oplossing gevonden.
Dus dit is een heel mooi voorbeeld van die creativiteit waar Tom hier het over had...
waardoor je uit kan komen op vrijwillige zorg.
En je gesprekspartner, dat zegt de Wet zorg en dwang ook, is de cliënt.
Je overlegt met de cliënt.
Hij moet het eens zijn met de zorg die jullie aanbieden.
Hij moet daar ja op zeggen. Anders mag je die zorg niet geven.
En in dit geval zegt hij ja.
En is het dus gewoon vrijwillige zorg, is het goed.
Vader moet geïnformeerd worden, omdat hij wettelijk vertegenwoordiger is.
Dat recht heeft hij op basis van de Wet zorg en dwang.
En ook sowieso als wettelijk vertegenwoordiger heb je in principe...
recht op informatie. Maar hij heeft dus geen stem in dezen.
Als je het juridisch bekijkt. En natuurlijk stimuleer je Jaap...
om met z'n vader in gesprek te gaan en uit te leggen waarom hij dit beslist heeft.
En het is goed dat vader meekijkt. Kritisch meekijkt. Prima.
Maar met toestemming van Jaap, want Jaap gaat daarover.
De wet is helder. Je cliënt is je gesprekspartner. Punt.
Tenzij de cliënt de keuze niet overziet.
Als Jaap niet doorheeft dat hij gespannen raakt en dan uit z'n dak gaat.
Als Jaap denkt dat dat alleen maar die ene keer gebeurd is...
en daarna nooit meer. Als Jaap het niet begrijpt, oorzaak-gevolg...
dan is Jaap voor deze keuze wilsonbekwaam.
En wilsonbekwaam ben je altijd ter zake, dus dat moet je altijd koppelen aan keuzes.
En voor deze keuze zou Jaap maar zo wilsonbekwaam kunnen zijn.
Deze Jaap niet, maar een andere Jaap.
En als dat zo is, is de Wzd weer heel duidelijk.
Doe je zaken met een vertegenwoordiger.
Dus de wilsbekwaamheid bepaalt wie je gesprekspartner is.
En de wet zegt: Iedereen is wilsbekwaam tot het tegendeel bewezen wordt.
Dus je uitgangspunt is die cliënt en als je ontdekt dat die cliënt het niet snapt...
dan zegt de Wzd, dan moet je die wilsonbekwaamheid...
officieel laten vaststellen.
En dat moet door een deskundige die niet bij de zorg betrokken is.
En die extra waarborg van die andere deskundige...
die deskundige kan een arts zijn, een gedragsdeskundige...
De zorgaanbieder moet kijken wie dat het beste kan.
Die moet over die kwaliteiten oordelen. En daar heeft de wetgever voor gekozen...
omdat als ik een behandeling heb bedacht voor m'n cliënt...
en die cliënt zegt nee, dan denk ik: Nou, dan snapt ze het niet.
Want dit is echt het beste. Daar heb ik zo goed over nagedacht.
En dus begin je al een beetje bevooroordeeld...
aan die vaststelling van die wilsbekwaamheid en die toetsing.
En natuurlijk is dat niet dat jullie zeggen: Ja, ik ga lekker zorgen dat...
Maar het is wel een risico en de wetgever heeft dus gemeend...
om de cliënt daartegen te moeten beschermen.
Wat ik ingewikkeld vind, is dat als je het hebt over wilsonbekwaam...
heb je dan de stempel wilsonbekwaam, ben je in een aantal dingen wilsonbekwaam?
Want ik vind het wel... Dit wordt wel heel spannend...
in het kader van onvrijwillige zorg. -Ja, klopt.
Je bent altijd wilsbekwaam.
Wilsonbekwaamheid kan je alleen maar vaststellen ter zake.
En het is op alle zaken alleen maar als je in coma ligt.
Of iemand die zo ernstig aan dementie lijdt, dat hij niet meer kan aangeven, enzovoort.
Of iemand met een ernstige verstandelijke beperking. Daarvoor zou je kunnen zeggen:
Ja, die is voor alle keuzes waar hij voor staat wilsonbekwaam.
Want wilsonbekwaam ben je als je de keuze niet meer kan maken...
als je de informatie niet snapt, de voor- en de nadelen niet kan begrijpen...
als je die voor- en die nadelen niet kan toepassen op je eigen leven...
en dus die weging niet kan maken.
Als je dus niet in staat bent tot een zorgvuldig besluit.
En er zijn mensen met ernstige dementie waarvan je kan zeggen...
Oké, daar kan je gewoon van zeggen: Er zijn geen keuzes meer...
voor deze mevrouw of meneer waarvoor hij wilsbekwaam is.
Maar de hele grote groep...
en hetzelfde geldt voor mensen met een ernstig verstandelijke beperking...
maar de hele grote groep, daarvoor geldt dat je per keuze moet kijken.
Want voor dat kopje koffie, nou dat snapt menigeen nog prima.
Ik wil koffie, want daar hou ik van, dat kan ik goed afwegen.
En ja, m'n maag moet ik mee uitkijken, dus ik moet niet meer dan vier kopjes koffie.
Maar vandaag wel, want daar heb ik zin in.
Hoe doe je dat in de praktijk dan? Dat vind ik juist zo ingewikkeld.
Van, per keuze. Dan denk jij: Helemaal goed, natuurlijk.
Maar er moet iemand anders komen die dat beoordeelt. Hoe...
Als... In het kader van onvrijwillige zorg geldt dat er iemand anders moet komen.
Dan is de onvrijwillige zorg al...
Nee, daar is sprake van, want de cliënt moet ja zeggen tegen alle zorg...
en dat maakt het vrijwillige zorg. En als dus aan de orde is...
we willen iets en die cliënt begint een beetje te pruttelen 'dat geloof ik niet'...
Bedhek omhoog? Nou, dacht het niet, zegt die cliënt.
Dan zeg je: Oké, nou moeten we weten, is dit nee van die cliënt...
een wilsbekwaam nee of is het een wilsonbekwaam nee?
En dan moet die toetsing gebeuren. -Maar hoe is dat praktisch werkbaar?
Daar hebben we gelukkig een overgangsjaar voor om dat goed uit te proberen.
Dat vind ik een beetje te makkelijk. Want je moet een externe dus...
Nee, geen externe. -Oké, het kan niet je eigen arts zijn.
En niet bij de zorg van die cliënt betrokken. -Oké, dus het kan wel iemand anders zijn...
Van een andere afdeling, van een andere locatie, die kan dat komen doen.
Waar het om gaat is, degene die dat zorgplan mee opstelt...
of die behandeling heeft bedacht en voorgesteld, die mag het niet doen.
Maar voor de rest iedere andere deskundige die je in huis hebt.
Even nog, ik ga nog even in op het makkelijke van m'n antwoord...
want ja... Deed Hugo ook. Als Hugo het mag, mag ik het ook, had ik bedacht.
Maar ga je niet mee akkoord. Ik begrijp het.
Ik denk dat we moeten gaan ontdekken hoe dat werkt.
Dus in die zin is het echt een stukje ontdekken.
En voor een deel, het hoort al.
Ik bedoel, ook als die Wzd niet van toepassing is...
en het dus over allerlei andere keuzes gaat, moet je zaken doen met de cliënt...
zolang die wilsbekwaam is. En moet je zaken doen met de vertegenwoordiger...
daar waar de cliënt wilsonbekwaam ter zake is. Dus het is al zo.
En dit is wel de eerste wet die zegt dat het door die andere persoon moet gebeuren.
Precies. Je vindt hem zorgvuldiger. -Hij is zorgvuldiger.
Die andere wet kan je toch een beetje, dat je denkt: Oké, wat is pragmatisch het beste?
Wel vanuit het goed van de cliënt. Daar moet je niet aan komen.
Maar soms kan je daar wel een beetje tussen...
Ja, nou. Als je goed naar de huidige wetten kijkt ook niet. Maar het gebeurt wel.
Waar het om gaat is, dat het niet altijd moet gaan om het beste voor de cliënt.
En dat is lastig, want we zijn allemaal hulpverleners.
Dus dat is ons streven. Maar waar het om moet gaan...
is dat die cliënt de kans krijgt om z'n eigen leven in te richten.
Maar als je dan een zorgevaluatie doet, moet je dan die externe daarbij halen?
Als je een zorgevaluatie doet en je hebt het gevoel van, nou de cliënt en ik...
Jaap en ik zijn goed in gesprek, ik ken Jaap al jaren en Jaap geeft aan...
in de zorgevaluatie: Het gaat allemaal goed met mij...
en ik vind het fijn dat je me naar m'n kamer stuurt, ik snap alles wat er te snappen is...
dan hoef je niks. Dan hoef je helemaal niks. Dan zou je wat moeten gaan doen...
als vader zegt: Ho even, hij snapt het helemaal niet.
Hij doet braaf wat jullie zeggen, maar hij begrijpt het niet.
Dus het kan dat de vertegenwoordiger ter discussie stelt...
wat jullie hebben vastgesteld: Jaap is wilsbekwaam voor deze keuze.
En dan zou je wel die deskundige erbij moeten halen. Dus dat is een reden.
Of als je zelf twijfelt. Als jij zegt:
Jaap zegt wel ja, maar volgens mij zegt hij...
Als ik vraag wil je koffie of thee, zegt hij thee.
En wil je thee of koffie, zegt hij koffie. Dus volgens mij snapt hij het niet.
Dan moet je die externe... Die deskundige erbij halen.
En de vertegenwoordiger van een wilsonbekwame cliënt...
moet dat altijd iemand zijn die door de rechtbank is aangesteld?
Nee. Nee, nee. Kom ik zo op, maar jij had daarnet ook nog een vraag.
Die is al beantwoord? Oké. Ik loop anders wat achter en dan krijgen we ruzie en zo.
Even denken. Het gaat dus om wilsbekwaamheid.
Daarna kom ik bij de vertegenwoordigers. Je beslist over die wilsbekwaamheid...
op basis van dat proces. Daar kijk je naar. Dat doe je niet zelf.
Je vraagt het aan, daar waar je twijfels hebt...
of daar waar de vertegenwoordiger het ter discussie stelt.
Het rare is dat er twijfels komen als die cliënt nee zegt...
tegen iets wat wij voorstellen. En dat is wel een hele rare.
Als die cliënt een duidelijke eigen mening heeft...
gaan wij twijfelen aan z'n wilsbekwaamheid.
Maar goed, zo zal die wel gaan werken, denk ik. Ja?
Je had het net over dat bedhek dat omhooggaat.
Iemand kan dan zelf z'n bedhek niet meer naar beneden doen.
Een vrijheidsbeperking. Als iemand dat nou zelf wil...
het zelf aangeeft en ook boos wordt als het bedhek niet omhooggaat...
omdat ze anders echt angstig is, bang is om uit bed te vallen...
Maar dat is het mooie van die nieuwe wet.
Ja, maar net horen we, zelfs vrijwillige middelen mogen niet meer ingezet worden.
Mits... Dat is alleen in de situatie dat de cliënt wilsonbekwaam is voor die keuze.
Dat is een hele belangrijke en dat heeft de wetgever gedaan...
omdat de cliënt die het niet meer snapt, die moeten we nog nauwkeuriger beschermen.
Dan moeten we...
Maar als die cliënt zegt: Ik wil graag een bedhek...
want ik voel me zo onzeker in bed, ga je wel kijken...
of er minder ingrijpende alternatieven zijn.
Maar als die er niet zijn en je komt bij dat bedhek en daar blijf je...
en die cliënt zegt, ik vind dit fijn, en die cliënt is wilsbekwaam, ben je klaar.
Vrijwillige zorg.
Als dat voor haar een goeie is. Natuurlijk is het minder vrij...
dus het is die vrijheidsbeperking. Maar het is geen onvrijwillige zorg.
Dat is het grote verschil tussen de huidige wet en de nieuwe wet.
Wilsbekwaamheid vaststellen...
bij wilsonbekwaamheid is de vertegenwoordiger je gesprekspartner...
bij wilsbekwaamheid blijf je bij de cliënt.
En als die cliënt nee zegt, en hij zegt wilsbekwaam nee...
of, in Jaap z'n situatie, het was een mooie afspraak...
maar de eerste keer dat je hem naar z'n kamer...
of adviseert naar z'n kamer te gaan, zegt hij: Ja, maar ik ga niet.
En je weet dat het misgaat, enzovoort, dan moet je dat stappenplan in.
Want verzet van de cliënt, ook als hij het niet snapt...
wilsonbekwaam verzet is verzet.
Die vertegenwoordiger, wie is dat?
Je kijkt eerst of er een wettelijk vertegenwoordiger is.
Een curator of een mentor. De door de rechter aangewezen vertegenwoordiger.
Als die er niet is, kijk je of er een schriftelijk gemachtigde is.
In de ouderenzorg zie je tegenwoordig veel levenstestamenten.
En dat is de schriftelijke machtiging.
In de zorg voor mensen met een beperking zie je hem wat minder...
maar een enkel keertje kom je hem wel tegen.
Is hij er niet of treedt hij niet op, zegt de wetgever...
dan kijk je of er een echtgenoot of partner is...
met wie de cliënt langdurig samenwoont of bij opname heeft samengewoond.
Is die er ook niet, dan kijk je of er een vader, moeder, kind, broer, zus is.
En de nieuwe wet, de Wzd, breidt dat uit met kleinkind en grootouder.
Dat betekent: Wie is de vertegenwoordiger? De eerste in dit rijtje.
Daar waar je iemand tegenkomt, stopt het rijtje.
En dan heeft de rest, wat daaronder zit...
Is niet de vertegenwoordiger en heeft dus ook geen stem.
Wordt gehoord door die vertegenwoordiger, mogelijk...
maar heeft geen officiële stem. Dat is het gegeven van de vertegenwoordiger.
Welke vertegenwoordiger er ook zit, die heeft niet meer rechten.
Dus een wettelijk vertegenwoordiger heeft niet meer rechten...
dan een ouder of een kleinkind.
Het enige verschil zit hem in het recht op informatie.
De Wzd zegt heel nadrukkelijk...
dat de wettelijk vertegenwoordiger geïnformeerd moet worden.
Maar die ouder of dat kleinkind mag ook geïnformeerd worden...
maar dan is er toestemming van de wilsbekwame cliënt voor nodig.
Maar dat is... Zo gaat het nu ook, hè? Toch?
Ja, ja, ja. Dit is gewoon zoals het nu gaat.
Zo blijft het en de Wzd benadrukt dat nog een keer. Ja. Ja.
En dat is wel eentje. Want je zegt, dat is nu al zo.
Op heel veel plekken, als de oudoom belt en zegt: Hoe is het met haar...
krijgt de oudoom het hele verhaal.
En dat mag niet. Dat mag nu ook al niet en dat mag straks nog steeds niet.
Je mag alleen die vertegenwoordiger goed informeren...
maar als de cliënt wilsbekwaam is...
ter zake voor de keuze wie mag weten hoe het met jou gaat...
dan heb je eerst zijn toestemming nodig.
De vertegenwoordiger heeft wel recht op alle informatie...
rond een keuze waarvoor de cliënt wilsonbekwaam is.
Want als je iemands belangen moet kunnen behartigen, moet je goed geïnformeerd zijn.
En daar heb je geen toestemming meer van die cliënt voor nodig.
Dan krijg je gewoon als vertegenwoordiger alle informatie.
Wat zal ik nog meer vertellen? Nee, laten we maar eens naar een verhaaltje gaan.
Meneer Krijger die dwaalt 's nachts regelmatig over de gangen...
en stapt ook andere kamers binnen.
En dat kan niet langer. Dat is echt not done.
Dus er moet iets. Z'n zus is z'n mentor. Welke stappen kun je zetten?
Ga eerst weer even aan je eigen tafel kijken...
welke stappen jij bedenkt die nodig zouden kunnen zijn.
Ik hoor mooie dingen zo tussendoor. Zijn jullie er een beetje uit? Wat ga je doen?
In gesprek met meneer.
In gesprek met meneer. Geweldig. Ja. Ja. Dat is altijd stap één.
Want je weet nog niet of hij het wel of niet snapt en of hij...
Natuurlijk ken je meneer, dus je weet het wel een beetje...
maar je gaat toch als eerste in gesprek met meneer. Ja.
Als nou blijkt dat meneer...
het in dat gesprek best wel een beetje snapt, maar 's nachts niet meer.
Want ja, dan zoekt hij de wc of hij wil even de benen strekken...
of dan ziet hij een deur en is hij benieuwd wat erachter zit.
En voor je het weet, staat hij bij mevrouw Jansen aan het bed. Ja, ja. Wat doe je dan?
Wij zaten ook inderdaad te denken, waarom doet hij dat?
Als hij dat zelf niet kan aangeven, want wij kennen hem niet.
Wij kennen hem op papier, dus wie is die meneer?
Kan zijn zus ook wat zeggen over van...
waarom hij 's nachts... Misschien is hij wel nachtwacht geweest. Je weet maar nooit.
En kunnen we dan samen... Want hier heb je dan toch wel een situatie, denk ik...
van dat je een vorm van onvrijwillige zorg moet gaan toepassen...
maar dat je eerst moet gaan kijken, wat kunnen we doen om deze meneer...
het klinkt een beetje raar, te laten dwalen op een wat minder hinderlijke manier...
voor z'n mede-slaapgenoten. -Ja. Ja.
Dat gesprek. En dat gesprek dus ook met de zus, waar het kan.
Met toestemming van de wilsbekwaam ter zake meneer op die keuze.
En kijken waar zou het vandaan komen.
Eerst wil je vast laten stellen of hij wel of niet wils...
Want dat is wat je wilt, op zich. Want dan moet je eerst vaststellen...
is hij wilsbekwaam of wilsonbekwaam voor deze keuze.
Ja, of kan je misschien samen met zus kijken hoe ver je komt?
Als meneer Krijger het goed vindt dat z'n zus meedenkt en meepraat...
dan ga je gewoon met elkaar rond de tafel. -Als meneer het dus in dit geval niet...
niet goed vindt, dan heb je wat je net zei.
Wij vinden z'n gedrag niet zo heel erg succesvol voor de rest van de groep...
dus hoe ga je daar dan mee om? Want ja, als er...
Op zich denk ik van, is het niet als meneer Krijger zich niet uitput...
en hij slaapt lekker overdag en hij dwaalt en hij heeft het naar z'n zin 's nachts...
dan denk ik, ja. Maar we hebben wel een dingetje voor de andere bewoners.
Precies. Mevrouw Jansen is niet blij. -Als meneer Krijger zegt:
Je gaat het niet met m'n zus daarover hebben. Gebeurt niet. Hekel aan m'n zus.
Als... -Dan heb je wel een dingetje.
Als dat aan de orde is, zeg je: We moeten iets.
Dan zal je eerst, wil je meneer Krijger kunnen passeren...
die wilsbekwaamheid moeten vaststellen. Ja, dan dus wel.
Maar daar waar hij zegt: Ik snap zelf ook niet waarom het gebeurt...
dan gaan we gewoon samen om de tafel en dan kijken we.
En dan heb je die creativiteit nodig. En mooi dat je zegt:
Laat hem maar lekker dwalen. Als hij dwalen belangrijk vindt...
of als dat past bij z'n vroegere leven. Jaren nachtdienst gehad.
Nou, waarom niet? Prima. Zoek naar die creatieve oplossingen.
Kijk dus ook heel creatief of je zus er gewoon bij krijgt...
zonder die officiële vaststelling.
Te allen tijde is het eindresultaat: Als meneer Krijger nee zegt...
tegen welke oplossing ook, is er sprake van onvrijwillige zorg...
en moet je het stappenplan doorlopen. Maar we zitten nog in stap nul.
Stap nul gaat vooraf aan dat hele stappenplan.
En dat is dat gesprek met meneer Krijger...
en als dat nodig is en prettig is met z'n zus erbij. Dat is je insteek.
Moet je bij iedere gebeurtenis en verandering...
dan opnieuw die wilsbekwaamheid laten vaststellen?
Ja. -Want als vastgesteld is...
meneer heeft Alzheimer en executieve functies zijn verstoord...
en gedesoriënteerd, dat is allemaal al gediagnosticeerd, zeg maar...
moet je dan, als hij dit gedrag laat zien, moet je dan opnieuw iemand erbij halen?
Wilsonbekwaamheid kan je alleen maar ter zake vaststellen...
en is niet gebaseerd op de diagnose. Hij heeft dementie in dit stadium en dus...
Die gaat niet. Maar natuurlijk...
als je voor een vergelijkbare keuze dat vastgesteld hebt...
en degene die dat geconstateerd heeft, zegt: Ja, op geen stukken na.
Niet een beetje wilsbekwaam, maar is echt wilsonbekwaam.
Het is een hele glijdende schaal. Wanneer snap je iets goed genoeg?
Dus als je dat bij de vorige keuze geconstateerd hebt...
hoef je niet bij de volgende keuze opnieuw te beginnen. Dan kan je best zeggen...
Maar dan kan ik een verschil hebben met jou in: Is dit eenzelfde soort keuze.
En dus, op het moment dat er een verschil van mening over is...
moet je weer wel. Natuurlijk. Want denk je eens in:
Je kan nog een aantal dingen wel en een aantal dingen niet meer.
En dan gaan zij generaliseren en zeggen: Nee, je kan eigenlijk niks meer.
Dat is naar. Vanuit die cliënt is deze wet ontwikkeld, denkend vanuit die cliënt.
En dus moet je per keer kijken: Hoe zit het nu met je?
Bij mensen met een dementie zie je die afname in mogelijkheden.
Bij mensen met een verstandelijke beperking zie je een toename soms.
Want die kunnen nog wel heel veel leren, door ervaringen groeien, enzovoort.
Dus ja, per keer moet je opnieuw kijken, tenzij we met z'n allen constateren:
Jongens, dat is helemaal niet nodig, want deze...
De vorige keuze was zoveel kleiner en beperkter...
en nu merk je in het gesprek dat hij niet met argumentatie komt...
dus we hebben eigenlijk niet eens een ander nodig...
we hebben die deskundigen niet nodig...
maar dat horen we wel te doen, dus dat doen we.
Weet je, los van alle toeters en bellen die allemaal nog niet geregeld zijn...
administratielast en zo, vind ik dit wel de kracht van het verhaal.
Dit vind ik echt de kracht van het verhaal, dat je kijkt... Want ik merk ook wel...
En natuurlijk zeggen we met z'n allen dat we het goede doen...
maar we doen ook snel het goede...
omdat het voor ons misschien toch ook wel makkelijk is...
en we ook de tijd niet nemen dan om daar rustig naar te kijken.
Ik wil niet roomser zijn dan de paus daarin.
Ik vind dit wel de kracht van wat ertoe doet, eigenlijk.
En de rest moeten we dan maar een beetje verstandig inzetten...
dat we niet een papieren tijger worden hierin, maar dat het hierom gaat.
Dit is zó die basis van die wet, die is zo mooi. Begin bij die cliënt.
Bij de Bopz... Dan kun je zeggen: Ja, hoort dat ook?
Maar daar kun je nog steeds in een MDO beslissen...
en dan hoef je het alleen nog maar, want dat is de praktijk...
aan de cliënt te vertellen. Dat voortaan z'n kamerdeur op slot gaat of dat...
En heb je het in dat MDO hartstikke kritisch en goed, enzovoort...
maar deze wet zegt: Ga nou eerst eens in gesprek.
Ga nou eerst eens gewoon praten.
Dan ontdek je dat die meneer z'n toilet zoekt...
en als je een groot lichtgevend bord op z'n toiletdeur hangt, is het probleem opgelost.
Want hij gaat naar mevrouw Jansen, omdat hij denkt dat daar het toilet is.
Geen idee, maar, wie weet... Dus begin dat gesprek.
Dat vind ik zó mooi van deze wet. Dat die begint bij stap nul.
Hij staat niet in het stappenplan, maar daar waar ik er wat over kan zeggen...
Hij staat niet in het stappenplan? -Stap nul, nou ja...
Het stappenplan begint daar waar...
Ik wilde net zeggen: Dit is echt zo mooi hoe je dat...
Nou ja, ik had hem dus heel graag erin gewild...
maar feitelijk heeft iedereen die dat stappenplan gemaakt heeft gelijk...
want dan pas begint het gegeven 'we komen er nog niet uit'...
en dan ga je het stappenplan in, dus het stappenplan klopt...
maar het mooie van de wet is stap nul. Ga met die cliënt in gesprek.
Mag ik nog een vraag stellen? Ik weet niet of dat hierin past...
maar de cliëntvertegenwoordiger, de CVP... -De cliëntenvertrouwenspersoon...
Ja. Hoe past die nu in dit stuk?
Ik begin dan even bij het begin van de cliëntvertrouwenspersoon.
Ook de vertegenwoordiger kan een beroep doen op de cliëntvertrouwenspersoon.
Daar zit geen drempel.
Dan maakt het ook niet uit of die cliënt wel of niet wilsbekwaam zou zijn.
Alle vertegenwoordigers kunnen gebruikmaken...
van de ondersteuning door de cliëntvertrouwenspersoon.
De cliëntvertrouwenspersoon is niets anders dan iemand...
die ondersteunt in het bereiken van wat je wilt bereiken.
En echt ook op die manier, dus dat wat de cliënt wil bereiken...
daar oordeelt de cliëntvertrouwenspersoon niet over.
Daar is misschien heel de afdeling over in paniek, maar dat doet er niet toe.
Dat is wat die cliënt wil.
Dan betekent het niet dat die CVP gaat zorgen dat het gebeurt.
Dan gaat die CVP ondersteunen in het gesprek.
Dus daar waar dat gesprek wat stroever loopt of de cliënt ervaart...
dat hij de kans niet krijgt goed te zeggen wat hij wil of het er niet mee eens is...
kan de cliëntvertrouwenspersoon ondersteunen.
En die vertegenwoordiger heeft dus datzelfde recht...
om naar die cliëntvertrouwenspersoon te gaan...
en zich te laten ondersteunen in dat gesprek.
Dan zal het een deel van de tijd gaan over: Ze zeggen dat hij het snapt.
Ze zeggen dat hij wilsbekwaam ter zake is, maar dat is hij volgens mij niet.
En of het dan zo is of niet, daar gaat die CVP niet over.
Daar gaat ook vader niet over of wie die vertegenwoordiger ook is.
Daar gaat die deskundige over.
Dus het gebruikmaken van de CVP kan zowel door de vertegenwoordiger...
als door de cliënt en is degene die je helpt als je het ergens niet mee eens bent.
Dat is de kortste samenvatting.
Het kan dus ook een soort driehoek zijn waarin heel veel spanning komt te zitten.
Of de cliënt een beroep doet op de cliëntvertrouwenspersoon...
en ook de mentor, zo van: Ja, maar ik ben het er helemaal niet mee eens, dan...
Ja, en dan zorgt de aanbieder van het vertrouwenswerk...
dat er twee vertrouwenspersonen zijn.
Eén die de vader ondersteunt en één die de cliënt ondersteunt.
En dat heb jij als zorgorganisatie... Sta je erbij en kijk je ernaar?
Als zorgorganisatie krijg je de gelegenheid om een goed gesprek te voeren...
met je cliënt of met die vertegenwoordiger of met allebei, afhankelijk van...
Die helpt de organisaties ook om het gesprek...
want het is best wel ingewikkeld ook of niet?
Wat de CVP doet, is: Vaak staat de cliënt hier en de medewerker daar.
Want die snapt het beter, die is wat sneller...
die heeft al een vergadering erover gehad, enzovoort...
en die cliënt zegt: Ja, daarboven zeggen ze dat.
En die CVP helpt om dat gelijkwaardige gesprek te voeren.
Die komt met kennis: de wetgeving zegt... Een CVP heeft heel veel wetskennis.
De CVP bereikt geen resultaten in de zin:
Ik ga weleens even zorgen dat jij krijgt wat je wilt.
Nee, ik ga jou ondersteunen voor dat goede gesprek...
en mijn streven is jouw streven.
Dus als jij iets wilt bereiken, ga ik daar jou in ondersteunen om dat te bereiken...
zonder oordeel over wat die cliënt wil bereiken en dat betekent soms...
dat die cliëntvertrouwenspersoon ondersteunt bij iets waarvan hij denkt:
O, ik hoop maar dat het niet gebeurt.
Want dat is z'n rol. Dat oordeel doet er helemaal niet toe.
En de rol van de mentor dan?
De rol van de mentor in dezen is dat hij geïnformeerd wordt...
als er een gesprek komt over iets waar de cliënt het niet mee eens is.
De wettelijke vertegenwoordiger heeft recht op die informatie en die kan dan zeggen:
Ja maar ho even, ik wil ook een gesprek of ik wil erbij zijn of hoe zit dit?
Ook nog met zo'n CVP erbij? -Dat mag.
Als de mentor dat zou willen, als die zich onzeker voelt op dat gesprek...
of zich niet serieus genomen voelt door de zorgaanbieder of de medewerker...
dan kan dat. -Is dat niet dubbelop?
Nee, want de CVP die de vertegenwoordiger ondersteunt...
kijkt naar het doel dat de vertegenwoordiger wil nastreven...
en dat hoeft niet altijd samen te vallen met het doel dat de cliënt wil nastreven.
En het doel van de organisatie...
En dan kun je dus ook in het slechtste scenario nog bedenken dat er een klacht...
Ja, weet je... -De medewerker een klacht...
Je kunt dat een slecht scenario noemen. Je kunt alleen maar zeggen...
Je kunt daaruit constateren dat het met de communicatie in die organisatie...
niet zo lekker loopt. En dat alleen al vind ik een gouden advies.
En dat komt dan helemaal gratis.
Je zou je achter je oren moeten krabben als dit gebeurt. Dat je denkt: nou...
Als de vertegenwoordiger zegt:
Ja, ik heb al zes keer bakzeil gehaald, dus ik kom nou met die CVP.
Dan zeg je: O. Hè? Is er dan zes keer geen goed gesprek met diegene gevoerd?
Dat voelt niet goed...
Dus je zou veel beter naar vertegenwoordigers moeten luisteren...
blijkbaar, in dit voorbeeld.
Die vertegenwoordiger heeft de zeggenschap over keuzes...
waarvoor de cliënt wilsonbekwaam is en die keuzes moeten we dan ook respecteren...
en niet weer ter discussie stellen:
Ja, dat vindt u nou wel, maar wij vinden er ook wat van.
Dat doet er niet toe, wat jullie ervan vinden.
Het enige wat je mag doen, is de cliënt beschermen...
tegen nadelen door een besluit van een vertegenwoordiger.
Die vertegenwoordiger moet zich opstellen als goed vertegenwoordiger.
Sanne. -Loes, zei je nou net...
dat de vertegenwoordiger, dat de mentor op de hoogte moet worden gebracht...
als de cliënt een gesprek heeft met een cliëntvertrouwenspersoon?
Nee, dan niet. -Ik dacht dat je dat net zei.
Als het gesprek met de organisatie gevoerd wordt over iets waarvan de cliënt zegt:
Dit vind ik onvrijwillig. Dit wil ik niet. Ik wil het anders. Dan, van dat gesprek.
En dan niet zozeer door... Al helemaal niet door de CVP...
maar de zorgaanbieder heeft de verantwoordelijkheid...
om de wettelijk vertegenwoordiger te informeren...
over bijzonderheden rond de zorg en dit is...
Als die cliënt zegt: Ik wil stoppen met dat bedhek...
of ik wil niet meer... In m'n dagprogramma of wat ook...
dan heeft die vertegenwoordiger, de wettelijk vertegenwoordiger...
in ieder geval het recht op informatie...
dus niet de CVP, maar de zorgaanbieder is daarvoor verantwoordelijk.
Wanneer ben je een goed vertegenwoordiger?
Als je opkomt voor de belangen van een cliënt.
Als je opkomt voor de belangen van een cliënt...
maar ja, wat zijn nou de belangen van die cliënt? Dat is het lastige.
Voor mij is het heel belangrijk dat je die cliënt goed kent...
dat je echt in zijn geest kunt praten.
Ja, precies. In zijn geest praten, is dus je opdracht.
Dat maakt je een goed vertegenwoordiger.
De wetgever zegt daar niks over. De wetgever zegt:
Nou, je moet het wel zijn, goed vertegenwoordiger...
maar wat dat is, dat moeten ze in het veld maar uitzoeken.
Dat hebben we in het veld ook uitgezocht, dus dat is best te doen. Ja?
Wat nou als je niet een goed vertegenwoordiger bent?
Kom ik zo op. Ik ga eerst vertellen wanneer je het wel bent...
en daarna wat we doen als je het niet bent.
Je moet als eerste als goed vertegenwoordiger...
die cliënt de ruimte geven om zelf te beslissen.
Je moet respect hebben voor de wilsbekwame cliënt...
en ontdekken of hij wilsbekwaam is en hem zoveel mogelijk die kans geven.
Een goed vertegenwoordiger ondersteunt ook bij keuzes waar de cliënt voor staat.
Die denkt mee, die somt de voor- en de nadelen op...
en die helpt die cliënt om een goede keuze te maken.
Dat is natuurlijk ook een taak van de hulpverlener...
maar die vertegenwoordiger heeft daar zo'n zelfde rol in te spelen.
Die vertegenwoordiger moet de besluiten van de wilsbekwame cliënt respecteren.
Dat is ook best een spannende, want die cliënt zegt:
Ik weet wel dat het goed is om te stoppen met roken. Ik noem maar wat.
En die vertegenwoordiger zegt:
Ja, nee hoor, ik vind echt dat je moet stoppen en die blijft daarover doorgaan.
Dat maakt hem geen goed vertegenwoordiger.
Dat is niet in het verlengde van die wensen. Nee, sterker nog...
Die cliënt uit wilsbekwame wensen en zegt: Ik wil blijven roken.
En ik snap hem. Ik weet dat het slecht voor me is.
Ik weet dat het heel veel nadelen heeft en toch maak ik die keuze.
Dan dient ook een vertegenwoordiger die keuze te respecteren.
Daar waar de cliënt wilsonbekwaam is...
moet hij zo veel mogelijk die cliënt wel betrekken bij die keuze.
Dat kan. Je hoeft niet alles te snappen om betrokken te zijn bij een beslissing.
En, wat net al gezegd werd, beslissen in het verlengde van de wensen van de cliënt.
Bij dementerenden kun je kijken: hoe was dat leven vroeger?
Hoe zat hij toen in elkaar? Was dat altijd al een durfal...
of zat hij heel erg aan structuren en ritme? Dan blijf je daar een beetje bij.
Bij cliënten met een verstandelijke beperking is dat lastiger...
omdat er geen vroeger was waarin hij nog wel alles snapte...
en dat dat niet zo veranderd is...
maar ook daarbij kun je zien of het die durfal is of die structuurfreak...
of die veiligheidszoeker of...
en in dat verlengde probeer je dan de beslissing te nemen.
Natuurlijk moet het belang van de cliënt daar zwaar bij wegen...
maar als je vijf mensen vraagt naar het belang van één cliënt...
krijg je vijf verhalen. En het is een lastige...
om op zoek te gaan naar het verhaal dat zo dicht mogelijk bij die cliënt blijft.
Wanneer ben je geen goed vertegenwoordiger?
Dan komen we daarna op: Wat kunnen we eraan doen?
Dan heb ik een voorbeeld:
Een cliënt die voor deze keuze wilsonbekwaam is...
en echt overgewicht heeft en zodanig dat het een probleem is...
dat het een ernstig nadeel oplevert, dus de Wzd is van toepassing.
Ernstig nadeel is er...
en de cliënt snapt er geen jota van, maar houdt wel van lekker eten.
De keuze komt dus te liggen bij de vertegenwoordiger...
en de vertegenwoordiger zegt: Crashdieet.
Dat is de beste manier en ik ben de vertegenwoordiger.
Ze is wilsonbekwaam, dus ik beslis. Wanneer beginnen jullie?
Dan mag je zeggen, in het kader van goed hulpverlenerschap:
Wij overrulen uw besluit en daar begin je natuurlijk niet mee.
Je gaat eerst in gesprek. Je legt uit, enzovoort...
maar, gezien de tijd, sla ik die fases even over.
Uiteindelijk mag je zeggen: Sorry, wij gaan uw besluit niet opvolgen.
Wij doen het anders. Dus je mag een vertegenwoordiger overrulen...
in het kader van goed hulpverlenerschap.
Maar dat respect is ook aan de orde.
Dat respect voor die cliënt, voor dat besluit...
Bijvoorbeeld, er is een vertegenwoordiger die zegt: vanaf...
Ik ben nu aangesteld en ik ben ingewerkt en weet ik het wat...
en ik wil graag dat de cliënt veganistisch gaat eten.
De cliënt is wilsonbekwaam voor die keuze. Is dat een goed vertegenwoordiger?
Dan zou ik er meer over moeten weten of dat past bij deze mevrouw of meneer die...
Misschien heeft hij dat verder altijd wel gedaan. Dat zou kunnen.
Dus eerst meten van: past dat bij deze meneer?
Oké, past het bij deze meneer? -Of mevrouw.
Is het de goede keuze voor deze meneer?
Het is een verstandelijk gehandicapte cliënt met een ernstige verstandelijke beperking...
dus er was vroeger een moeder die het eten klaarmaakte en daarna...
En nooit veganistisch heeft gegeten. -Nee, maar nu is die zus benoemd...
of is de laatste in het rijtje, dus zij is de vertegenwoordiger en die zus zegt:
Wij doen dat thuis en ik wil het beste voor m'n zus, dus veganistisch.
Goede vertegenwoordiger? Waarom niet?
O, maar daar wil ik dan nog wel een discussie over aan.
Je hebt meer energie. -In de ruimte wat de cliënt wil hebben.
Je hebt meer energie. Je leeft langer. Je bent gezonder.
Ontzettend veel voordelen.
Ik heb nog vijf minuten, ja.
Het is een subjectieve keuze...
en er is dus heel veel voor te zeggen om het wel te doen.
Hij is te subjectief en die dien je te respecteren.
Zou de aanbieder dan ook kunnen zeggen:
Dan is deze locatie of dit huis misschien niet passend?
Omdat wij... Nou ja... -Het kan.
Iets anders aanhangen, zeg maar? -Ja, nou, kijk...
Dat had dan duidelijk aan het begin moeten zijn...
en het kan dat het niet haalbaar is voor die ene cliënt het eten veganistisch te bereiden.
Dus dat kan een probleem zijn.
Daar moet je je stinkende best voor doen als zorgaanbieder...
maar er kunnen grenzen aan zitten.
Als je op de groep zelf kookt en je moet voor één persoon apart koken...
dan is dat een haast onmogelijkheid.
Het zou kunnen dat het niet kan, maar dat is wat anders...
dan die vertegenwoordiger wegzetten als slecht vertegenwoordiger.
Dat verschil moet helder zijn.
En als bijvoorbeeld moeder altijd vertegenwoordiger was...
maar die kan dat niet meer en zus neemt het over...
en zus gaat opeens heel andere dingen roepen dan moeder?
Wie zegt dat moeder het goed deed?
Ouders... Ouders zijn heel vaak de vertegenwoordiger...
omdat ze de eersten in het rijtje zijn...
of omdat ze heel bezorgd zijn en al mentorschap hebben aangevraagd...
wat feitelijk nauwelijks meerwaarde heeft, maar je ziet het wel regelmatig.
Als je je afvraagt of een moeder wel een goed vertegenwoordiger is...
dan zeg je aan de ene kant: Ja, natuurlijk...
want wie kent z'n kind nou beter dan een moeder?
Maar er zit ook een keerzijde aan.
Mijn moeder belde mij regelmatig op toen ik het huis uit was, met de vraag...
Dat heeft ze jaren gedaan. Kindje, je zorgt toch wel goed voor jezelf?
Dat was haar zinnetje. Ik hoor het m'n moeder tegen me zeggen.
En dan zei ik: Ja. En dat vond ik heel irritant...
totdat ik snapte hoe verschrikkelijk veel dat mens van me moest houden...
om dit te doorstaan, dat ik iedere keer weer zo chagrijnig was.
Dus ze hield... Ze was de beste moeder die je je kunt bedenken.
Ze hield waanzinnig veel van me...
maar of ze daarmee ook de beste vertegenwoordiger was, is de vraag.
Want als het aan haar lag, ging ik heel vroeg naar bed...
stond ik iedere dag een uur in de keuken...
om vooral een heel gezond maal te krijgen, nam ik geen risico's...
en, ja, ik heb dat iets anders gedaan en ik ben wel blij met die keuzes.
Ik ben heel tevreden met de keuzes die ik gemaakt heb.
En zij had ook gelijk vanuit haar perspectief...
dus of ouders per se de beste vertegenwoordigers zijn?
Ik bedoel als het van de ene vertegenwoordiger naar de andere gaat...
dat er dan rigoureus van alles verandert.
Daar kun je dan toch wel over in gesprek gaan, neem ik aan.
Maar dat sowieso.
In gesprek gaan met vertegenwoordigers is natuurlijk altijd wat je moet doen...
want die ander doet altijd z'n stinkende best.
Die doet iets en als hij dan zegt: dat crashdieet...
dan doet hij dat niet: Ik ga lekker de cliënt pesten of m'n zus pesten of wie ook.
Dan doet hij dat, omdat hij denkt dat dat het beste is...
dus dat gesprek moet altijd gevoerd worden.
Waarom doe je wat je doet? Heb je door dat er een keerzijde aan zit?
Of heb je door dat je het heel anders doet dan je moeder? Hoe komt dat?
Ja, omdat ik vond dat m'n moeder veel te beschermend was en veel te voorzichtig...
en ik wil dat m'n zus kan leven. O, klinkt mooi.
Of: Ja, m'n moeder en ik zijn het nooit eens geweest hierover en ik denk:
Nu krijg ik de kans. Ik ga het anders doen. Hm, klinkt al iets minder mooi.
Dus ja, voer vooral dat gesprek...
want die mensen hebben ook maar een last gekregen of genomen...
maar het is wel een last. Hij is best wel heftig.
Ik zit ook te denken: Als je dan nu kijkt, dan zijn toch...
Wat ik zie, weinig mensen zeggen: Ik ben eerste contactpersoon...
maar eigenlijk ook beseffen wat het inhoudt...
dus we hebben ook nog iets te doen daarin.
Ja, het is goed dat je het zegt. Een eerste contactpersoon is niks.
Dat is niks. Dat is een woord. Dat hebben wij bedacht.
Dat schrijven we dan op en dan ben je eerste contactpersoon.
Dat betekent dat je de onderbroeken koopt, zeg ik dan altijd.
En dat betekent niet dat je vertegenwoordiger bent of wilt zijn.
Een vertegenwoordiger moet in het kader van de Wet zorg en dwang...
ook een briefje schrijven waarin hij zegt: Dat wil ik.
Ik wil die belangenbehartiger zijn en dat briefje moet in het dossier van de cliënt zitten.
Dat vind ik wel essentieel een ander stuk, hoor.
Dat staat nu expliciet in de Wzd, maar het was altijd al zo...
dat een eerste contactpersoon een mooi woord was, maar meer niet.
Je moet die ander ook informeren over de verantwoordelijkheid...
maar ook over de grenzen aan die verantwoordelijkheid...
dus bij wilsbekwaamheid heb je niks te zeggen.
Kun je beïnvloeden als moeder of als mentor of wie ook...
maar heb je geen officiële stem. Ja?
Loes, nog even in jouw voorbeeld net van dat veganistisch.
Stel dat dan die mentor zegt van: ik wil dat ze veganistisch eet.
Uiteindelijk blijkt dat de cliënt dat niet lekker vindt, dus zegt de begeleiding:
Wij zien dat de cliënt het niet lekker vindt, dus wij vinden dat...
Wij willen dat overrulen. Wie beslist er dan op dat moment?
Wie heeft dan uiteindelijk...
De hulpverlener moet zich opstellen als goed hulpverlener.
Maar die mag... -Die mag op een gegeven moment zeggen:
Dit is zo nadelig voor de cliënt...
Dat moet je niet zeggen, omdat je zelf zo van vlees houdt...
Nee, je gaat uit van wat je dan ziet bij de cliënt.
Ja. -Maar dan mag de PB'er, zeg maar, zeggen:
Nou ja, luister, nu beslissen wij, op grond van dat en dat...
Ja, en je zegt al: wij beslissen. De PB'er gaat dat niet in z'n eentje zitten doen...
want die heeft die vertegenwoordiger nodig...
en die cliënt heeft recht op die goede vertegenwoordiger.
Maar je kunt daar best wel... -Maar uiteindelijk kun je zeggen:
Wij gaan dit toch doen, maar je hebt zo'n goede uitleg...
en dat betekent niet dat het allemaal soepeltjes loopt...
maar je hebt een heel goed verhaal...
en dat belang van die cliënt is er voor die vertegenwoordiger ook.
Die doet dat niet omdat hij denkt: Nou ga ik eens pesten.
Die zegt: Joh, ik heb zelf gemerkt sinds ik veganistisch ben, wat een energie...
In dit geval denkt de mentor: Ik ben goed bezig, want...
Ja, maar dan kun je dus aanvullen waarin jij ziet dat hij niet zo goed bezig is.
En niet zozeer dat hij fout bezig is, als wel dat hij zich vergist, waarschijnlijk.
Want hij denkt iets in het belang te doen...
en de cliënt geeft aan dat dat niet in zijn belang is.
En dat is niet de eerste keer dat hij zegt: Nou, ik lust geen quinoa.
Dat is nadat je serieus geprobeerd hebt, want de vertegenwoordiger heeft beslist...
en die keuze dien je te respecteren, totdat je kunt laten zien:
Hé, dit werkt echt niet. Dit was echt een vergissing.
Mogen we hem samen herstellen? Dat is het mooiste.
Komt u, als vertegenwoordiger, terug op uw besluit?
Zo niet, maar dat is weer na drie gesprekken verder...
dan gaan wij toch... Wel een beetje in de buurt blijven.
Want je mag ook niet te ver afwijken van het belang van die cliënt...
zoals die cliënt dat ziet.
Je blijft dus ook in de buurt van de vertegenwoordiger en je gaat niet zeggen:
Nou, dan gaan we nu iedere dag rood vlees en, noem het allemaal maar op.
Dat is je opdracht. Volgens mij is de tijd allang om.
Wij zitten in blessuretijd.
Ik ben Loes den Dulk. Ik werk bij stichting Raad op Maat...
en de missie van Raad op Maat is dat de stem van de cliënt gehoord wordt.
Wij denken dat de cliënt een heleboel dingen te vertellen heeft...
waar we heel goed naar moeten luisteren.
Ik geef de workshop 'Vertegenwoordiging van de cliënt in het kader van de Wzd'...
en daarbij gaat het om twee belangrijke rechten:
Recht op vertegenwoordiging, wat een heel mooi recht is...
omdat de cliënt niet meer of niet zelf z'n eigen belangen kan behartigen...
daar kan iemand anders die belangen behartigen en heeft hij ook die positie.
En daarnaast kijken we naar het zelfbeschikkingsrecht...
het recht op zeggenschap en ook dat is een heel belangrijke...
en soms komen die rechten elkaar tegen. Wanneer doe je zaken met de cliënt...
en wanneer doe je zaken met de vertegenwoordiger?
Dat is waar de workshop over gaat.
De Wet zorg en dwang regelt dat als het echt niet anders kan..
je onvrijwillige zorg krijgt.
Dat is best heftig, want dan gebeurt er iets wat jij echt niet wilt...
en dan is het ontzettend belangrijk dat er iemand meekijkt...
vanuit jouw perspectief, vanuit jouw belangen en die meekijkt:
Doen ze het wel goed? Is het wel terecht? Want liever geen onvrijwillige zorg.
Het is belangrijk te weten met wie je zaken moet doen...
en de cliënt die snapt waar het over gaat, is je gesprekspartner.
Als hulpverlener, als zorgverlener moet je weten...
dat je zaken doet met de cliënt zo lang die wilsbekwaam ter zake is.
Dat is de term die daarbij gebruikt wordt en dat betekent 'zo lang die het snapt'.
En daar waar de cliënt het niet snapt, dus wilsonbekwaam ter zake is...
doe je zaken met die vertegenwoordiger.
Het belangrijkst van de workshop is...
dat de Wet zorg en dwang ook echt uitgaat van wat de cliënt wil.
Dat je met die cliënt zo veel mogelijk probeert goede afspraken te maken...
en dat het mooi is als er een vertegenwoordiger meekijkt...
maar dat je altijd begint bij die cliënt...
en niet in het multidisciplinair team, niet met je collega's, maar bij die cliënt.
Dat is het uitgangspunt van de wet en dat doet er enorm toe, wat mij aangaat.