Mijn naam is Jeroen Schumacher, ik ben van Vilans. Ik doe samen met... sorry...
Sorry, ik had je gemaild. Ik herkende je...
En heb je antwoord gekregen?
En m'n collega Janna Stout. We doen samen de workshop, met elkaar.
Ik moest wel lachen. Ik werd net geïnterviewd over de workshop.
En dan krijg je van die vragen, dat je denkt: hoe zit het ook alweer?
Dus dat was wel grappig. Wat doe je eigenlijk in deze workshop?
In deze workshop ga ik zo eerst even tien minuten maximaal...
doorlopen: hoe zit dat nou? Stappenplan in relatie tot de Wet zorg en dwang.
Mogelijk informatie die je al weet, maar dan loop ik even de hoofdlijn af.
En dan gaan jullie zelf aan het werk met:
Wat zijn de grootste dilemma's die je verwacht tegen te komen of die je al tegenkomt?
En we vragen je daarna, dan gaan we jullie ruw onderbreken...
en zeggen we: dan mag je nu je beste oplossing voor je grootste dilemma verzinnen.
Wat de ervaring is, want deze vorm hebben we wel vaker toegepast...
is dat we heel erg goed zijn in de dilemma's en dat we nog beter zijn in de oplossing.
Die dilemma's is vaak een heel lang gesprek en die oplossing...
die praktische zorgprofessionals, die komen vaak heel makkelijk tot een praktische oplossing.
Gaan we meemaken of dat zo meteen weer gebeurt.
Eerst even wie we in de zaal hebben. Wie zijn van de gehandicaptenzorg?
Ja, dank je wel. En van de ouderenzorg?
Ja, en zijn er nog die daar niet toe behoren? Iets anders? Ja?
Verslavingszorg. -Verslavingszorg.
Ik zit in de Jeugdzorg, JeugdzorgPlus. -Jeugdzorg.
Verslavingszorg. -Ja.
U ook? -Collega van me.
Ja, collega's. Oké, nou mooi. Mooie mix.
Welkom.
Het stappenplan. Jullie vinden dat kleine dingetje dat daar ligt.
Als je die uitvouwt, heb je de uitgebreide versie, waar alles ook wat uitgebreider opstaat.
Wat we in deze workshops doen, is heel erg focussen op: wat moet je met onvrijwillige zorg?
Hoe doe je dat nou? Hoe gebruik je het stappenplan? Hoe ga je om met verzet?
Met onvrijwillige zorg en de casuïstiek daarin?
De wet zelf, de Wet zorg en dwang gaat natuurlijk heel erg over preventie daarvoor.
Dus hij gaat over vrijwillige zorg. Dat verliezen we soms uit het oog...
omdat we zo gefocust zijn op: wat moeten we met onvrijwillige zorg?
Maar de kern van de wet gaat natuurlijk over de rechten van de mens en het recht op vrijheid.
En dat die voor ons geldt, maar dat hij ook geldt als je opgenomen bent in een zorginstelling...
of je bent afhankelijk van zorg.
Dus ik wilde toch even benadrukken dat dat de kern van de wet is.
Het is in die zin ook een heel bijzondere wet.
De Bopz was erg gericht op: hoe ga je om met middelen en maatregelen?
En is in die zin een wet gericht op professionals.
Dan hebben we het niet eens over de Krankzinnigenwet, dat is weer een ander verhaal.
Maar deze wet is echt een cliëntenwet.
Voor cliënten met verstandelijke beperkingen of met dementie.
Dus in die zin is het, qua geest van de wet, echt wel weer een stap vooruit.
En het is, zeg ik er ook altijd bij, wetgeving is altijd een reactie op wat er gebeurt.
Dus hij loopt ook een beetje achter op de realiteit.
Wat niet wegneemt dat we nog van alles te doen hebben...
om die realiteit elke dag weer mogelijk te maken.
Even ter intro op de wet.
Dan zoemen we in op dat stappenplan.
En dat is in al z'n simpelheid... Het zijn een paar spelregels om om te gaan met onvrijwillige zorg.
En dat loopt op in zwaarte over wat je te doen hebt...
naarmate je langer onvrijwillige zorg hebt toe te passen.
Telkens word je uitgenodigd om alternatieven te bedenken...
en te denken aan het afbouwen van onvrijwillige zorg.
Een collega van me, Jenny, die zegt dan:
'In de kern gaat het dus over multidisciplinair werken en methodisch werken.'
Als je dat binnen je instelling of met je team al op een behoorlijke manier voor elkaar hebt...
dan wordt dit het inlopen van een aantal spelregels die preciezer zijn...
maar in de kern heb je het dan al te pakken.
En heb je dat niet op orde, dan heb je wel wat te doen. Maar dan had je eigenlijk al wat te doen.
Het gaat, zoals Thijs Melchior van de inspectie zegt:
'Het gaat uiteindelijk over goede zorg.' Dat is het.
Wat is onvrijwillige zorg? Dat is waar de cliënt en/of diens vertegenwoordiger niet mee instemt...
en/of de cliënt en/of de vertegenwoordiger zich tegen verzet.
Dit is een aantal van de vragen, daar kunnen jullie ongetwijfeld meer aan toevoegen en bij bedenken.
Dit is een aantal van de vragen die gaan over voordat je onvrijwillige zorg toepast...
en het stappenplan start.
Dus hoe groot is het risico op ernstig nadeel? Wat zijn oorzaken van gedrag die tegenkomt?
Heeft de omgeving invloed op het ontstaan van ernstig nadeel? Zijn er alternatieven?
Et cetera. Vind je geen alternatieven, toch een risico op ernstig nadeel?
Verzet de cliënt zich? Dan kom je in het stappenplan terecht.
Dit deel is misschien wel het belangrijkste deel, maar we gaan het hebben over dat volgende deel.
Want wat als er dan wel sprake is van onvrijwillige zorg? Dan heb je een aantal stappen.
Wat ik al zei, op dat... Ik heb nog steeds de goede naam niet voor dat dingetje.
Zakkaartje. -Zakkaartje, dank u.
Dat zakkaartje, dat je mee kan nemen, daar staat het allemaal uitgebreider in beschreven.
Maar dit, in essentie, zijn de vijf stappen.
En zoals ik al zei, het loopt gewoon op in zwaarte en wie je er dan bij moet betrekken.
Dit zijn dan de betrokkenen: de cliënt en diens vertegenwoordiger.
De zorgverantwoordelijke, deskundige andere discipline...
arts van de cliënt, de Wzd-functionaris.
En dan een deskundige die niet bij de zorg betrokken is bij stap twee, vier en vijf.
En de externe deskundige, eenmalig bij stap vier.
Mag hij een stukje terug? -Zeker.
Nog eentje? Deze?
De arts wordt betrokken bij besluitvorming als deze...
de zorgverantwoordelijke, zelf geen arts is? -Ja.
Dat betekent dus dat altijd een arts zorgverantwoordelijk is?
Nee. Dit komt natuurlijk uit... Er is veel discussie over geweest bij de wetten...
met name vanuit de artsengroep, de artsen van de verstandelijk gehandicaptenzorg...
en met name ook van Verenso, de vereniging van specialisten ouderengeneeskunde.
Ik zeg altijd verpleeghuisarts, maar dat mag niet meer. Specialisten ouderengeneeskunde.
Zit er een SO in de zaal? Ja. Mooi, dat is mooi.
Daar is veel discussie over geweest, want Verenso stond op 't standpunt: het moet altijd een arts zijn.
En de discussie ging erover: je hebt allerlei kleinschalige voorzieningen...
en thuissituaties, et cetera, waarbij er alleen een arts in beeld komt...
op het moment dat er sprake is van een calamiteit of een medische calamiteit.
Dus wat de wetgever heeft gezegd is:
'Het kan ook een orthopedagoog, psycholoog zijn die zorgverantwoordelijk is.'
De zorgverantwoordelijke kan zelfs het niveau drie zijn.
Dat is het laagste niveau dat aangegeven is in de wet.
Maar dat neemt niet weg dat, op het moment dat er sprake is van medische handelingen...
therapeutische maatregelen, beperking bewegingsvrijheid, insluiting...
dan moet er een arts geconsulteerd worden. Dat is waar dit over gaat.
Helder?
Spoor ik met de informatie die jij ook hebt?
M'n vraag aan jullie, aan tafel vind je dat grote formulier...
om met elkaar, met een stuk of vier, vijf mensen...
Dus aan jullie de vraag of dat een aantal mensen hier aansluit, of dat je een paar mensen opzoekt.
Met elkaar door te nemen: wat zijn de grootste dilemma's die je tegenkomt...
of tegen verwacht te komen in relatie tot dit stappenplan?
En op een gegeven moment gaat Janna het ruw onderbreken en die zegt dan:
'Nu moet je je grootste dilemma formuleren.' En dan gaan we toe naar de oplossing daarbij.
Maar de eerste stap is met elkaar delen: wat zijn de dilemma's en wat verwacht je tegen te komen?
Jeroen Schumacher, ik werk bij Vilans.
En ik ben een van de programmaleiders van de Wet zorg en dwang bij Vilans.
Eigenlijk is het stappenplan een spelregel voor zorgorganisaties en zorgprofessionals...
om om te gaan met onvrijwillige zorg.
Wat we in de workshop doen, is toelichten...
wat de plek is van dat stappenplan binnen de Wet zorg en dwang.
Wat het is, dat stappenplan. En we halen een aantal dilemma's op...
met de mensen in de zaal, om het toe te gaan passen in de praktijk.
Het stappenplan geeft mensen houvast in het toepassen van onvrijwillige zorg.
En waar het eigenlijk op neerkomt, is dat je elke keer...
daar zit telkens een periode van drie en soms zes maanden aan vast...
dat je opnieuw de afweging maakt, multidisciplinair en met de cliënt en cliëntvertegenwoordiger:
Is het nog nodig om deze onvrijwillige zorg toe te passen?
En is het mogelijk om af te bouwen...
of aan alternatieven te denken waardoor de zorg vrijwillig blijft?
Dus het is een soort zorgvuldigheidscheck die ingebouwd is in je werk.