Bij het bepalen van je aanvraag voor het Nationaal Groeifonds
wordt kritisch gekeken naar de onderbouwing
van het duurzaam verdienvermogen.
Hoe bepaal je dat duurzaam verdienvermogen
en welke stappen mag je daarbij niet overslaan?
Dat gaan we je uitleggen in deze video.
En dat ga ik bespreken met Ingrid en Niels van het Nationaal Groeifonds.
Fijn dat jullie er zijn.
Laten we even beginnen bij het duurzaam verdienvermogen.
Niels, wat is dat precies?
Ja, als we het over duurzaam verdienvermogen hebben
dan hebben we het eigenlijk over het bbp, het bruto binnenlands product.
En de manier waarop Nederland dat op de lange termijn
op structurele basis kan genereren
met oog voor maatschappelijke doelstellingen.
Dus het is belangrijk om te beseffen dat het niet alleen
over economische groei gaat, het is geen doel op zich.
Maar het is een middel om maatschappelijke doelstellingen te bereiken
en ook brede welvaart te bevorderen eigenlijk.
En waarom is het zo belangrijk, Ingrid?
Ja, nou, met het Groeifonds investeren we in de economie van morgen.
We staan als land voor enorme transitie-opgaven.
En om die het hoofd te kunnen bieden is er innovatie en is er ook kennis nodig.
En voor innovatie geldt ook wel vaak dat dit risicovol is
en dat de markt dat nog niet volledig zelfstandig kan oppakken.
Dus dat er ook publiek geld nodig is om, zeg maar, die private kant mee te trekken.
Misschien belangrijk daarbij ook te vermelden
Niels noemde het al even
het dient echt een structureel effect te hebben.
Dus je kan het Groeifonds ook wel zien als tijdelijk vliegwiel
om eigenlijk die hoogwaardige banen te creëren.
Dus denk aan nieuwe producten, nieuwe diensten, nieuwe waardeketens.
En het andere wat goed is om te benadrukken
is dat we met het Groeifonds investeren in brede ecosystemen.
Dus niet om zeg maar één bedrijf vooruit te helpen
het zijn publieke investeringen.
Dus in een aanvraag moet ook duidelijk naar voren komen
dat die breed renderen.
Het is natuurlijk de vraag hoe je dat verdienvermogen van je plan bepaalt.
Gelukkig is daar een een hulpmiddel voor: de 'Theory of Change', de ToC.
Wat houdt dat in?
Ja, de ToC, ook wel de beleidstheorie genoemd.
Het is eigenlijk een middel om op gestructureerde wijze
de impact van je project of je programma inzichtelijk te maken.
Ja, je begint eigenlijk helemaal links van het plaatje daarmee.
Je stopt bepaalde inputs in een project.
In het geval van het Nationaal Groeifonds is dat subsidie
maar ook de cofinanciering die je meebrengt.
En vervolgens ga je stap voor stap, maak je inzichtelijk wat ermee gebeurt.
Dus je gaat bepaalde activiteiten uitvoeren.
En hoe meer je naar rechts opschuift, hoe meer je naar de impact toe redeneert.
En wat is nou echt belangrijk bij die ToC om te onthouden?
Ja, dat zijn eigenlijk twee dingen.
Ten eerste, de pijlen.
Die zijn echt wel cruciaal in de ToC dat zijn de causale verbanden.
En die moeten dan ook heel goed onderbouwd worden in die ToC
omdat die eigenlijk jouw veronderstelde effect aannemelijk moeten maken.
Dus dat is een hele belangrijke.
En ten tweede is het ook goed om te beseffen dat
in zo'n ToC laat je de effecten zien ten opzichte van het nulalternatief.
En dat nulalternatief is eigenlijk de situatie
hoe die zich zou voordoen zonder de Groeifonds investering.
Dus ja, wellicht is het al een markt die van zichzelf heel erg groeit.
Dat is mooi, maar dan kan je dat effect niet toerekenen aan jouw interventie.
Ja, waar ik wel benieuwd naar ben, Niels, is dan wat het toepassen
van die ToC op je plan eigenlijk oplevert?
Ja, dat zijn eigenlijk ook twee dingen.
Ten eerste helpt het indieners enorm om heel duidelijk systematisch
de impact van hun voorstel in kaart te brengen.
Dus voor elke oorzaak-gevolgrelatie die zij zien
uit te leggen hoe dat tot impact gaat leiden.
En daarbij helpt het ook meteen om te zien
waar er eventueel gaten in de argumentatie zitten.
Daarvoor is het wel belangrijk dat zo'n Theory of Change
echt een integraal onderdeel is van de aanpak, of van het voorstel
en niet in de bijlage verwerkt wordt.
Echt als een soort van kapstok dient voor het hele voorstel...
Een rode draad eigenlijk.
Precies. En het tweede, en dat is bij een eventuele toekenning
helpt het enorm bij de monitoring en evaluatie.
Want je geeft heel duidelijk aan wat je wil gaan doen
en hoe dat eruit moet gaan zien.
En na toekenning kan je dat er naast leggen en zeggen:
nou, dit hebben we inderdaad gedaan of dit is minder goed gelukt.
We gaan je zo meteen ook laten zien hoe je nou concreet zo'n ToC toepast.
Want misschien denk je: het blijft toch wel erg vaag.
Zo meteen komt daar verandering in.
Je kunt hem toepassen op de maatschappelijke effecten
én op de economische effecten.
Laten we beginnen met die maatschappelijke.
Wat verstaan we daaronder?
Ja, maatschappelijke effecten, dat is natuurlijk een ontzettend breed begrip.
Daarom is het belangrijk om ook een gemeenschappelijk
begrippenkader te hebben met elkaar.
Dat hebben we in de handleiding opgenomen, op onze website te vinden
en daar hebben we eigenlijk vier categorieën gedefinieerd.
Namelijk milieueffecten, gezondheidseffecten,
sociale effecten en veiligheidseffecten.
En daar vallen dan weer allerlei sub-effecten onder.
Nou ja, wat vragen we dan in zo'n ToC ten aanzien van die maatschappelijke effecten?
We vragen eigenlijk indieners om twee positieve en twee negatieve
maatschappelijke effecten op te nemen.
En ook die negatieve zijn wel belangrijk.
Die krijgen vaak wat minder aandacht, maar zijn vaak toch wel
een indirect gevolg van een project of een programma.
Je kan denken aan een programma gericht op digitalisering
kan als onbedoeld neveneffect hebben dat de energievraag enorm gaat toenemen.
Dus goed om daar ook rekenschap van te geven
en mitigatieplannen voor op te stellen.
Nou ja, hoe maak je nou die impact inzichtelijk?
Wij vragen eigenlijk indieners om vier elementen daarin mee te nemen.
Namelijk de termijn dat het maatschappelijk effect zich voordoet
de plaats: is het heel lokaal of juist breed verspreid?
En de kansen en de impact.
Precies dus dat allemaal wat betreft de maatschappelijke effecten.
Dan hebben we natuurlijk ook de economische effecten.
Voordat je daar dieper op ingaat misschien goed om even uit te leggen
waarom die economische effecten niet in termen van het bbp worden uitgedrukt.
Want daar hebben jullie nadrukkelijk voor gekozen om dat niet te doen, hè?
Waarom is dat?
Klopt, de bbp berekenen is heel erg moeilijk
en het kost indieners veel tijd, geld en energie.
En daarnaast zijn er ook gewoon heel veel onzekerheden
bij zo'n bbp-effectenberekening.
En er komt nog bovenop dat de impact van één specifiek voorstel
op het totale bbp vrij beperkt is.
Wat we dus wél vragen aan indieners, is om de potentiële impact
van hun voorstel op een andere manier inzichtelijk te maken
en ook de kans dat die potentiële impact behaald wordt.
We hebben drie manieren geformuleerd om ervoor te zorgen
dat je die potentiële impact inzichtelijk kan maken.
De eerste is productiviteitsstijging als gevolg van nieuwe vaardigheden
of nieuwe technologie, nieuwe procesverbeteringen.
De tweede is verschuiving op de arbeidsmarkt.
Dus dat mensen van banen met lagere toegevoegde waarde
naar banen met hogere toegevoegde waarde gaan.
En de laatste is hogere arbeidsparticipatie
als gevolg van het voorstel.
Bijvoorbeeld meer uren werken
maar ook mensen die nu nog geen baan hebben
als gevolg van het voorstel wel gaan werken.
Combinatie van deze drie is mogelijk.
En voor deze drie heb je informatie nodig over de marktomvang
en de productiviteitsstijging in een bepaalde sector.
Het is ook wel belangrijk om aan te geven
ik had het net over banen en werkloosheid.
Het is niet zo dat het per definitie goed is
dat een voorstel meer banen genereert.
We zitten in een krappe arbeidsmarkt, dus mensen die ergens
in een nieuwe baan gaan, die hadden al een baan.
Dus daar moet rekening mee gehouden worden.
Dus dat is een belangrijke, om die in ieder geval even te onderstrepen.
Laten we eens concreet zien hoe je die ToC invult
om die economische effecten te bepalen.
Want daar heb jij een concreet voorbeeld van.
Ja, precies om een beetje feeling bij te krijgen.
Stel dat je een Groeifonds voorstel indient
dat heeft als doel om de scheepvaart te verduurzamen.
Nou, dan vraag je geld aan, dat komt dan hier bij de input terecht.
En met die input, met die middelen, ga je onderzoek uitvoeren
naar energie-efficiënte oplossingen
nieuwe aandrijflijnen, nieuwe productiemethoden.
En daar komt dan nieuwe kennis uit voort, dat zou dan input zijn.
Dus kennis over die aandrijflijnen en nieuwe productieprocessen.
Deze activiteiten en outputs dat zijn activiteiten binnen het project.
Die staan aan de linkerkant zoals Ingrid net al aangaf.
En dan aan de rechterkant de impact van je project
op de samenleving en economie.
Nou, stel dat je kunt beargumenteren dat die nieuwe productieprocessen
die aandrijflijnen, dat die substantieel beter zijn
dan wat nu op de markt is en dat het daarom overgenomen wordt
door partijen of gebruikt wordt door partijen.
Dus de mate van gebruik gaat omhoog.
En als je kan beargumenteren dat die nieuwe productieprocessen
goedkoper zijn, lagere productiekosten met zich meebrengen.
Dan kan je dus beargumenteren dat er sprake is van productiviteitsstijging
want je doet hetzelfde met lagere kosten.
En dan zou je daaraan kunnen verbinden dat dat effect heeft op het bbp.
Ik zeg effect op het bbp want wederom, daar vragen we niet naar
naar die laatste berekening.
Waar we echt naar vragen is dat indieners kwantitatieve argumentatie opleveren
van die intermediate outcomes.
Nou misschien nog in aanvulling op jouw verhaal.
Niels heeft net eigenlijk de economische redeneerlijn uitgelegd.
Maar onderaan de ToC zie je ook de maatschappelijke effecten
en daar de tussenstapjes in.
Precies, dus voor beide kun je hem toepassen.
En in dit voorbeeld zie je vooral de economische effecten
maar dat kan ook met maatschappelijke effecten dus gedaan worden.
Ja. Wat ik nog wilde vragen aan jou is:
misschien zijn er ook nog wel andere hulpbronnen voorhanden
waarmee je dat duurzaam verdienvermogen kunt bepalen
of die je daar een handje bij helpen?
Ja, klopt. Op onze website hebben we heel veel informatie staan.
Één van de dingen is de handreiking duurzaam verdienvermogen.
Daar hebben we onder andere allerlei voorbeeld ToC's in opgenomen
die heel nuttig zijn om als basis ook te gebruiken voor een aanvraag.
En daarnaast geeft het ook heel veel meer informatie van
wat willen we nou precies zien in de onderbouwing?
Ook organiseren we online vragenuurtjes over specifiek verdienvermogen.
En tot slot hebben we de quickscan en de verplichte vooraanmelding
waar we ook echt gerichte feedback kunnen geven
ook over dat duurzaam verdienvermogen.
Kijk nou, dat is veel informatie.
Mocht je dat nou een keer willen teruglezen
en nog meer willen lezen over dat duurzaam verdienvermogen
en bijvoorbeeld over die ToC's, dan kun je terecht op onze website.
Dank je wel voor de heldere uitleg.
Heel veel succes met een mogelijke aanvraag
bij het Nationaal Groeifonds en graag tot de volgende keer.