Goedemorgen van harte welkom bij dit webinar over de Clean Vehicles Directive.
Het gaat hierbij over de impact op uw organisatie. En u bent hier alleen
misschien, voor een scherm thuis of op uw werk, maar weet dat er 100 mensen zijn
ingelogd op dit moment, en dat meer dan 50 mensen ook hebben aangevraagd om dit
webinar nu al achteraf terug te kijken, ongeacht de inhoud die nog moet
plaatsvinden. Dat is erg mooi. Mijn naam is Nathan de Groot. Ik ben de moderator
van dit webinar – en dit webinar wordt georganiseerd door het ministerie van
infrastructuur en waterstaat en PIANOo. Nou, de aanleiding is als volgt.
In augustus 2019 is de richtlijn vastgesteld die landen in de Europese Unie
wil stimuleren om de aanbesteding van vervoer en transport te verduurzamen.
In volgend jaar, op 2 augustus 2021, voor die dag moet die richtlijn, de vereiste,
moet geïmplementeerd zijn in Nederland. En dan gaat het onder andere om – en dat wil
ik goed zeggen – dan gaat het onder andere om het eigen wagenpark, maar ook
aanbestedingen van openbaar vervoer. Ook van contractvervoer, post
en pakketdiensten, en vuilnisdienst. Dus daar komt veel bij kijken. Met dit webinar
willen we u eigenlijk voorbereiden op die verandering die eraan zit te komen
en u bijpraten en kennis delen. Het is een introductie, er zullen workshops volgen,
en er zal nog een heel traject ook volgen. Maar met deze introductie willen
we de belangrijkste vragen alvast tackelen. Goed. We gaan dat doen samen met
u. U bent hier aangesloten en uw vragen vormen dan ook een belangrijk onderdeel
van deze sessie. De chat is beschikbaar om goedemorgen te zeggen: goedemorgen terug
naar Groningen zou ik willen zeggen, onder andere. En de chat kan dus gebruikt worden
voor verduidelijkende vragen of opmerkingen. We gaan ook via mentimeter
een aantal vragen stellen en daar kunt u ook inhoudelijke vragen stellen.
En misschien is het goed om te vertellen dat we drie blokken hebben vandaag.
Eerst gaan we in op de context. Vervolgens gaan we in op de inhoud van de richtlijn.
En als derde en laatste gaan we het hebben over het handelingsperspectief. Tijdens
de verschillende presentaties kunnen al vragen via mentimeter ingesteld
of ingezonden worden. Dan kun je ook zien welke vragen er leven bij andere. En als
die vraag dan ook bij u leeft, dan kunt u die straks omhoog stemmen, zodat we die
als eerste behandelen. Goed, daarover straks meer. Tijd om jullie beter te leren
kennen, en dat doen we via mentimeter. Ik wil jullie vragen om op dit moment naar
menti.com te gaan. Dat kan in een browser, op een ander device, maar ook
op het device waarop je nu kijkt. En dan gebruik je de code die je in beeld ziet.
-8362366. -Sommige mensen zouden zeggen: 83, 62, 36,
6. We stellen een aantal vragen om te kijken wie we voor ons hebben
en waar de informatiebehoefte ligt. De eerste vraag die we stellen, en die u als
het goed is in beeld ziet, is: Waar denkt u als eerste aan bij Clean Vehicles
Directive, bij CVD. Antwoorden kunnen anoniem worden ingestuurd,
en het makkelijkste is om dat in één woord te doen. Als er drie losse woorden zijn,
dan zijn er ook volgens mij maximaal drie regels om dat te doen. De resultaten zien
we dan live hier in beeld en omdat sommige mensen misschien op een heel klein scherm
meekijken vandaag zal ik er een paar uitpikken. Hoe groter het woord verschijnt
ook, hoe vaker het genoemd is. Duurzaamheid bijvoorbeeld is dus vaak
genoemd. Het woord ambulances komt ook terug, wagenpark, betrouwbaarheid. We zien
groen, schoon, een milieu, minder CO2 uitstoot. Elektrisch komt een paar keer
terug zie ik al, in verschillende bewoordingen. Blauwe diesel hvo komt ook
nog terug. Dus veel verschillende onderwerpen. Samen, samenwerking,
carbon footprint, uniforme aanpak, alternatieve energie. Het is dus
een veelzijdig onderwerp, nu al bij het begin. Europese richtlijn, ja. Om precies
te zijn: 2019 slash 1161 slash EC. Dat is de officiële naam van de richtlijn die is
vastgesteld. En we kennen, we kunnen rechtsonderin zien hoeveel mensen dit al
hebben ingevuld. Ik denk dat we over een seconde of tien verder gaan met
de volgende vraag. En dan hebben we in ieder geval een beeld waar u aan denkt bij
Clean Vehicles Directive. En dan stellen we u nog een paar vervolgvragen om u beter
te leren kennen. Dan stel ik voor dat we nu willen weten: Voor welke dienst
of organisatie bent u werkzaam? We hebben een paar categorieën: advies,
in de breedste zin van het woord; een Rijksdienst; een gemeente; een provincie;
de waterschappen; of overig. Ja, we zien dat er een divers beeld ontstaat, dat alle
categorieën vertegenwoordigd zijn. Dus dat is mooi om alvast te zien: divers publiek
hier. En mocht je overig hebben getyped hier, dan is het misschien wel interessant
om, als je je anonimiteit wil prijsgeven, om dat dan in de chat van vimeo nog aan
te vullen. Zodat we weten welke mensen er ook, en welke diensten en organisaties ook
aanwezig zijn vandaag. En een heel hartelijk welkom ook aan die ene persoon
van de provincie. Mooi, we gaan naar, oh, er zijn er nu al twee. We gaan naar
de volgende vraag toe: wat is uw rol of functie. En de rol of functie die
verschijnt dan ook in beeld en we hebben er vier geselecteerd, waarvan overig
natuurlijk de rest categorie is. Inkoper, beleid, bestuur. En beheer,
inclusief contractmanager. En als u denkt, ik ben niet in één hokje in te delen,
dan kunt u het hokje kiezen op de categorie die er het dichtst bij past.
Er is volgens mij maar één antwoord toegestaan. En de inkopers gaan aan kop.
En dat is misschien ook niet heel verrassend gezien de aard van
het onderwerp vandaag. Maar ook hier zien we een spreiding. Goed. We gaan naar
een inhoudelijkere vraag toe, nu we weten wie u bent. In hoeverre bent u het eens
met deze uitspraken? Ik ben goed op de hoogte van CVD, en mijn organisatie is
goed op de hoogte van CVD. En bij beide kunt u op een volgens mij 10-punt schaal
aangeven in hoeverre u het daarmee eens bent. En op het moment dat u die schuiven
goed heeft staan, dan kunt u op verzenden drukken. En dan zien we hier
het gemiddelde in beeld. En kunt u ook zien wat de standaardafwijking is,
en kijken of daar een verschil tussen zit, tussen de kennis van u als deelnemer aan
dit webinar, en de kennis die er in de organisaties aanwezig is volgens u. Tot nu
toe ontloopt dat elkaar niet veel. We zien dat nu toch het individu een voorsprong
neemt, ten opzichte van de organisatie, maar dat de cijfers nog niet richting cum
laude gaan. En dat benadrukt denk ik, de urgentie en de relevantie van dit webinar
waarin we natuurlijk hopen dat aan het eind in ieder geval het bovenste balkje
naar rechts is opgeschoven. Dan stel ik voor dat we naar de volgende vraag gaan.
Een open vraag die je met een zin kan beantwoorden. Een korte zin,
denk bijvoorbeeld aan een tweet of een korte slagzin, het mag natuurlijk ook
een woord zijn. De vraag luidt: Wat is uw ambitie op het gebied van het bevorderen
van schone wegvoertuigen in uw organisatie? We willen een beeld krijgen
van de verschillende ambities die op dit moment aanwezig zijn, die leven,
en zo kunnen we dat ook van elkaar zien. In enkele seconden. Alles schoon zegt
iemand, en klimaatneutraal komt ook al twee keer terug. Er zullen mensen zijn met
wat langere antwoorden ook. De transitie zo snel mogelijk uitvoeren, uitroepteken,
dus dat geeft heel veel nadruk er aan. 100 procent duurzame voertuigen, dat is
ambitieus ook. Impact, energie en CO2-neutraal zie ik terug, meer waterstof.
Wij hebben geen voertuigen wordt ook gezegd. Minder CO2, voldoen aan
de richtlijn. Iemand ook met een concreet percentage van 30 procent. Ik ben benieuwd
of dat genoeg is. En de elektrische aandrijf variant uitvragen wordt hier
gezegd. Uitstoot vrij, eigen wagenpark, klimaatneutraal, energie neutraal.
Het zijn hoge en grote ambities, en of dat realistisch is, wordt hier soms ook nog
betwijfelt. De ambitie is er, maar voor ambulancezorg is het nog niet erg
realistisch gezien spoedvervoer. Oké, helder. We gaan naar de laatste paar
vragen toe. Nog één vraag die we willen stellen vooraf: Over welk onderwerp wilt
u vandaag meer weten? Zodat de presentatoren daarmee rekening kunnen
houden, en dat zij op die onderwerpen in kunnen gaan. Nu is het een onderwerp
waar we u vragen om in één woord hier antwoord te geven, op deze vraag. En ook
dan weten we van elkaar waar de informatiebehoefte ligt voorafgaand aan
dit webinar. Dus over welk onderwerp zou u meer willen weten vandaag? Als u dat hier
anoniem wil delen met ons dan kunnen we daar direct op inspelen. En het eerste
wordt wat verschijnt, is effectiviteit. De effectiviteit van de richtlijn of van
andere zaken. Regels, blauwe diesel, beschikbaarheid. Nu gaat het hard. To do,
praktische implicaties, kansen. Kansen, regels, proces, knelpunten, verplichting,
de planning natuurlijk. Ja, dat zijn gelukkig vaak zaken die al gegarandeerd
aan bod komen, en ik neem aan dat er presentatoren mee zitten te schrijven
om te kijken of we die informatie inderdaad kunnen geven vandaag.
Inkoop eisen zie ik terugkomen, ingangsdatum, euro normeringen,
en de versnelling. Nou, dat is een boel om te behandelen. Het is een introductie dus,
van anderhalf uur. En er zullen ongetwijfeld onderwerpen zijn die
misschien vandaag niet heel uitgebreid aan bod komen. Maar dan is het goed om dit als
ankerpunt te hebben voor een vervolg. Volgens mij hebben we nog een laatste
vraag via mentimeter voor u klaarstaan, en dat is een vraag die in drie delen
uiteenvalt, de drie blokken ook van dit programma. We willen de Clean Vehicles
Directive. We hebben drie stellingen. Clean Vehicle Directive hangt sterk samen
met het klimaatakkoord, klopt dat wel of niet? Raakt Clean Vehicles Directive ook
uw organisatie? En is er sprake van een buyer group voor Clean Vehicles Directive.
Dit is een 5-punt schaal, maar in principe werkt het hetzelfde. Klopt dat wel
of niet, volgens u? Aan het eind weten we de echte antwoorden, maar nu zien
we alvast hoe jullie daarover denken. En dan zien we dat er een sterke samenhang
wordt vermoed met het klimaatakkoord, dat het ook de organisaties raakt. Alleen
over die buyer group is nog wat onenigheid, dat blijft wat in het midden.
Goed om ook mee te nemen. Nou, tot slot, ik heb het al aangekondigd, via mentimeter
kunnen we ook vragen stellen. Omdat we met 100 zijn is het redelijk onoverzichtelijk
om dat via de chat allemaal te doen. Vandaar dat we willen suggereren om hier
via mentimeter gedurende het webinar vragen in te sturen. Het mooie hiervan is
dat je ook vragen van anderen, als je het antwoord daarvan ook wil weten,
omhoog kunt stemmen zodat we die als eerste behandelen. Zodat we straks
bijvoorbeeld aan het eind een vraag met tien duimpjes als eerste kunnen
behandelen. En dan de tijd zo efficiënt mogelijk kunnen inzetten. Goed, dit is
denk ik genoeg voor nu. Deze slide blijft actief. We gaan aan het einde, na die drie
blokken, in op de Q&A. Maar voordat we dat doen, gaan we naar de context van
de richtlijn, en daarvoor geef ik graag het woord aan de Han van der Steen. Hij is
projectmanager buyer group zero emissie stadslogistiek. En ik geef het woord aan
Han van der Steen die zijn slides ook met ons zal delen. Han, the floor is yours.
-Ja, dankjewel. Goedemorgen. -Mijn naam is sHan van der Steen. Samen met
Gert Jan Prummel geef ik de context van de Clean Vehicle Directive. Gert Jan is
-senior adviseur, duurzame mobiliteit. -Kan ik de slides erbij zien, Nathan?
-Ja, dank je wel. -Nou, de richtlijn Clean Vehicles Directive
gaat in essentie over het inkoopproces van en met schone voertuigen. En er zijn
de afgelopen jaren meer beleidsvelden en thema's geweest waar inkopen en schone
voertuigen met elkaar te maken kregen. Dus hoe past die Clean Vehicles Directive nou
in dat rijtje? Nou, hier in dit overzicht zijn de grote beleidsvelden weegegeven.
Dus we hebben maatschappelijk verantwoord inkopen, vanaf 2005 ongeveer.
Klimaatakkoord, nou vorig jaar zomer. Uitvoeringagenda zero emissies zones
voor stadslogistiek, vanaf het begin 2021 is daar de uitvoeringsagenda voor.
En de Clean Vehicles Directive die volgt in augustus 2021. Nou, bekend beleid is
het maatschappelijk verantwoord inkopen, MVI, ook wel duurzaam inkopen genoemd.
Nou, die twee termen die worden eigenlijk losjes door elkaar gebruikt, en dat is
prima. Het gaat over hetzelfde, en dat is zo'n 15 jaar geleden opgekomen.
En in de essentie zou het inkoopproces zo worden ingericht dat
duurzaamheidsaspecten, dat die expliciet worden meegenomen in de beoordeling.
Dus een aanbieding wordt niet alleen beoordeeld op de prijs en een programma
van andere eisen. Maar ook, als de aanbieding iets doet met bijvoorbeeld
energiebesparing, of voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en sociale
duurzaamheid. En de MVI beleidsafhankelijk maatwerk. Beetje ingewikkeld woord,
maar denk aan accenten die elke partij kan geven aan luchtkwaliteit, sociale inclusie
bijvoorbeeld, of energiebesparing, circulariteit, etc. Daar kun je dus gewoon
je eigen accenten in leggen. Bijvoorbeeld de gemeenten die sterk inzitten
op het verbeteren van de luchtkwaliteit, dus al streven naar aanbiedingen waarin
ook toezeggingen worden gedaan, richting het verbeteren van die luchtkwaliteit.
Bijvoorbeeld, door de inzet van elektrische voertuigen.
Nou, hoe doe je dat nou, vanuit het inkoopproces? Nou, ten eerste door MVI
een plek te geven in het inkoopbeleid. En daarnaast om bij aanbestedingen met eisen
en wensen, het hier zo genaamde MVI, met de economisch het meest voordelige
inschrijving te werken. Of zoals dat nu heet de beste prijs kwaliteit verhouding,
de beste PKV. En sinds 2012, dat was 8 jaar geleden, is dat
in de aanbestedingswet geregeld. Het gaat hierbij dus niet om de laagste prijs
alleen, maar ook om prijs en om kwaliteit. En voor die eisen en wensen kun
-je verschillende zaken opnemen. -Zoals een prestatieladder, energielabel,
maar ook de rolweerstand van voertuigen is een thema. Of specifieke
productspecificaties, labels of een heel creatieve duurzaamheids paragraaf
en een plan van aanpak. En een groot aantal voorbeelden hiervan is opgenomen
in de MVI criteria tool die er is. Maar even naar het klimaatakkoord. Nou,
inkoop is een sterk instrument om de markt een kant op te sturen, en dat is verwerkt
-in het klimaatakkoord. -Hè, van vorig jaar zomer.
En wat is nou in het klimaatakkoord afgesproken over schone voertuigen? Nou,
om te beginnen de zones, voor de stadslogistiek, die emissie zones,
daar kom ik zo nog eventjes op terug. Maar ook is er vanuit het klimaatakkoord
samenhang met het Clean Vehicles Directive. Dat zag ik net in de mentimeter
al, dat er ook wel een samenhang wordt verondersteld. Nou, die is er. Het eigen
wagenpark van regionale overheden, die moeten uit emissieloze voertuigen gaan
bestaan. Hé, dichte voertuigen moeten emissieloos zijn in 2030. En zware
voertuigen, als het kan, zowel emissieloos en als mogelijk dus in 2030.
En wat ook samenhangt met de Clean Vehicles Directive is de inkoop
in het algemeen. Daar is in het klimaatakkoord de voorwaarde gesteld dat
dat met emissieloos vervoer moet gaan gebeuren, uiterlijk in 2030.
Nou, hé, te denken valt bijvoorbeeld aan het leveren van facilitaire zaken,
bijvoorbeeld de koffie op het gemeentehuis, om iets te noemen. Maar ook
het onderhoud van de straatverlichting. Hé, dus dat is vaak in dienstverlening,
moet vanaf 2030 met emissieloze voertuigen gebeuren.
En verder zijn er verschillende bestuursakkoorden en convenanten
door het klimaatakkoord in gang gezet of verder gestimuleerd. Bijvoorbeeld
het bestuursakkoord zero-emmissie bussen. Wat betekent, alle bussen vanaf 2025
emmissieloos, en daarin zitten het ministerie van INW, IPO, CORW, MRDH,
Vervoerregio Amsterdam, en ook de decentrale OV autoriteiten.
En voor doelgroepenvervoer is er een bestuursakkoord waar 121 gemeenten aan mee
doen. En een convenant bestaat daar met 18 partijen, op dit moment in ieder geval,
het kan natuurlijk nog groeien. En het doel daar is volledig zero emmissie
doelgroepvervoer vanaf 1 januari 2025. En verder is er nog een convenant
voor reinigingsvoertuigen, en daar doen het ministerie van INW, 9 gemeenten en 12
partijen aan mee. En de afspraak is dat vanaf 2030 alle nieuwe
reinigingsvoertuigen emimissieloos zijn. Nou iets korts over de zero emissie zones
-voor stadslogistiek. -Nou, het klimaatakkoord geeft aan dat 30
tot 40 gemeenten de opdracht hebben om vanaf 2025 per verkeersbesluit een zone
te hebben voor emmissieloze stadslogistiek. En voor die gemeenten is
het daar ook van belang, daar nu al rekening mee te houden
in het inkoopproces. Want bijvoorbeeld voor de voertuigen specificatie
en contracten, met eisen aan de euro van vervoer. Zoals vaker in ROW bestekken
worden gebruikt. Hé, in transport wordt het vaak opgenomen. En als die contracten
over 2025 heen gaan, dan is het goed om daar nu al rekening mee te houden. Met
de nieuwe zone die er aan komt. En de inkoopfunctie speelt ook een belangrijke
rol in het tot stand komen van de zone en de acceptatie daarvan, hé, in de zin van
een voorbeeldsfunctie. Practice what you preach, maar ook lead by example. Hè dus
de gemeente of de commissie kan er ook gewoon een voortrekkersrol in spelen.
Nou, er komt er een aparte buyers group voor zero emmissie inkoop. Daar ben
ik zelf mee bezig. En vooral interessant natuurlijk voor de gemeenten met
een beoogde zone. Maar andere gemeenten zijn ook welkom om daar bij aan te sluiten
natuurlijk. En daarnaast wil ik ook nog vermelden dat de INW een handreiking heeft
laten opstellen voor een zero emissie inkoop in het algemeen. Misschien ook wel
interessant om daar kennis van te nemen. Goed, tenslotte, het webinar is bedoeld
voor de Clean Vehicles Directive, en die geldt vanaf 2021, vanaf augustus, en dat
is een landelijke regeling. Of een regeling, richtlijn. En die geldt
voor alle aanbestedende diensten voor de nieuwe Europese aanbestedingen. En wat dat
precies inhoudt, dat vertellen de volgende presentatoren.
Dank Han van der Steen voor jouw presentatie. Ik zie dat er tot nu toe
volgens mij nog geen verduidelijkende opmerkingen komen in de chat. Wel is er
gevraagd of de opnames en de prestaties later worden gedeeld, en dat is het geval.
Dat wordt via de site van PIANOo gedaan en ook in een mail naar alle deelnemers van
dit webinar. Han, nog een vraag over de convenant en het bestuursakkoord,
waarvan jij zei dat er al meer dan 100 deelnemers aan zijn toegevoegd.
-Kunnen mensen daar nog bij aansluiten? -Ja, dat kan zeker. Ik ga niet over het
convenant zelf, dat is natuurlijk gewoon van de partij zelf. Maar dat is mogelijk.
En we kunnen in de communicatie wel even meesturen welke partijen daarbij betrokken
zijn, dus dat als mensen geïnteresseerd zijn, kunnen ze daarmee contact opnemen.
Volgens mij zijn de meest convenanten en bestuursakkoorden nog redelijk open,
-dus ik denk dat het mogelijk is. -Oké, dankjewel voor nu. En aan het eind
zien we jou mogelijk nog even terug. Dank voor dit moment.
Dan gaan we naar het tweede blok, en daar draait het om de implementatie
en de inhoud van de richtlijn. Dat wordt verteld door twee presentatoren,
Nienke Smeets en Bregje van Keulen. Zij zijn beide projectleider implementatie.
De ene bij de Rijksdienst voor ondernemend Nederland, bij RVO, en dat is Bregje van
Keulen. En Nienke Smeets is dat bij het ministerie van infrastructuur
en waterstaat. Ik geef jullie graag het woord ook om iets meer te vertellen
-over de inhoud van de richtlijn. -Dank je wel Nathan en goedemorgen
iedereen. Fijn dat er zo veel belangstelling is voor dit webinar
over de richtlijn. Waar ik even mee wilde beginnen, dat is eigenlijk voor de mensen
die nog vrij onbekend zijn met richtlijn, is de achtergrond van de richtlijn.
Waar komt dit nou eigenlijk vandaan? Want de richtlijn die we nu bespreken, het is
een Europese richtlijn en die kent een geschiedenis. Want de oorspronkelijke
versie van de Clean Vehicles Directive, of in het Nederlands de richtlijn schone
en energiezuinige voertuigen. De eerste versie daarvan die kwam uit 2009.
De commissie heeft daar een evaluatie van gedaan en geconcludeerd dat die versie van
de richtlijn eigenlijk niet heeft geleid tot een grote stijging van de aanbesteding
van schone voertuigen door aanbestedende diensten van de overheid. Vandaar dat er
een nieuwe versie is voorgesteld. Het verschil, zeg maar, daarmee is dat
in de nieuwe versie dat er eigenlijk een veel strakkere verplichting is opgenomen.
En het doel, nog steeds, van de de richtlijn is het bevorderen van de vraag
naar schone voertuigen door de overheden. Wat ook belangrijk is om te weten is dat
de richtlijn uiteraard dit doet vanwege het effect op het klimaat, en ook
vanwege het effect op luchtkwaliteit. Waar de richtlijn niet voor bedoeld is,
is eigenlijk om innovatie te stimuleren via de overheidsaankopen. Dus de bedoeling
is dat de verplichtingen die uit deze richtlijn voortvloeien, dat die
door de aanbiedingsdiensten echt ook gewoon kunnen worden voldaan. En dat
betekent dus dat de voertuigen uitgevraagd worden die daadwerkelijk ook gewoon
beschikbaar zijn op de markt. Waar gaat de richtlijn nou precies over? De richtlijn
is bedoeld voor eigenlijk alle aanbestedingsplichtige diensten. En dat
zijn alle diensten die ook zich moeten houden aan de Europese
aanbestedingsrichtlijnen. En het zijn, het gaat over overheidsopdrachten. En het gaat
met name over die overheidsopdrachten, die dus inderdaad Europese drempelwaardes
overschreiden. Dus als het gaat om hele kleine aanbestedingen, dan vallen die dus
niet onder de verplichtingen van de Clean Vehicles Directive. Het gaat niet alleen
maar over de aanschaf, of de huur, de huurkoop of lease van voertuigen
voor het eigen wagenpark, maar het gaat ook over voertuigdiensten. En dat is ook
een nieuw element in deze herziening. Dat was niet zo bij de oorspronkelijke
richtlijn. Er zijn voertuigen ook uitgezonderd, daar gaat mijn collega
Bregje zo ook verder over vertellen. En zoals Han al eerder zei, de verplichtingen
die gaan in vanaf volgend jaar, vanaf 2 augustus. En dan gaat het over alle
aanbestedingen die na 2 augustus gepubliceerd worden. Dus alles wat
daarvoor gebeurt, dat valt nog niet onder de verplichtingen van de richtlijn. Nou,
ik zei al, wat nieuw is, dat zijn dat er ook diensten vallen onder de richtlijn.
En welke diensten zijn dat dan? Dat is het openbaar vervoer over de weg, dat is
het doelgroepenvervoer, dat is personenvervoer zonder dienstregeling.
Dat zijn de diensten voor het ophalen van vuilnis, en dat zijn de post-
en pakketvervoer en bezorging over de weg. Dan even heel specifiek kijkend naar
waar we staan. Nou die verplichtingen uit die de richtlijn oplegt. Dat gaat
dan over een aantal voertuigcategorieën. Dat gaat over de categorie lichte
voertuigen, en dat gaat over de categorie zware wegvoertuigen. En dat valt uit één,
eigenlijk tussen eisen voor vrachtwagens en eisen voor OV bussen. Als we kijken
naar de lichte wegvoertuigen, dan gaat het over auto's en ook bestelbussen,
heel concreet. Dan kent de richtlijn eigenlijk twee verschillende
inkoopperiodes. Dus de eerste inkoopperiode die gaat lopen vanaf
het moment dat de richtlijn ingaat volgend jaar, op 2 augustus, tot en met 31
december 2025. En dan hebben we een percentage, een minimumpercentage,
dat gehaald moeten worden van 38,5 procent. Dat moet schoon worden
aanbesteed. Wat betekent dat in dit geval in deze categorie? Wat zijn schone
voertuigen? Dat zijn voor deze periode voertuigen die maximaal 50 procent CO2
uitstoten, en maximaal 80 procent van de luchtverontreinigende emissies. En dat
staat allemaal in de boekjes van voertuigen. Nou, die 38,5 procent: hoe
wordt dat berekend? Die wordt berekend over alle voertuig aanbestedingen die
onder deze richtlijn vallen in heel Nederland. Dus uiteindelijk moeten
we in totaal met zijn allen, als alle aanbestedende overheidsdiensten
in Nederland, moeten we die 38,5 procent zien te halen. Dan hebben we nog
een tweede inkoop periode, die loopt van 1 januari 20,26 tot en met 31 december 2030.
En dan blijft het percentage gelijk. Maar dan wordt de definitie van wat is
dan een schoon voertuig, dus, wat mag meetellen voor dat percentage, die wordt
aangescherpt. Want vanaf dat moment mag je alleen nog maar zero emissie voertuigen
aanschaffen. Dat mag uiteraard ook in die eerste periode, maar dan moet het minimaal
eigenlijk een voertuig zijn met maximaal 50 procent CO2 uitstoot. In de praktijk
zijn dat zeer zuinige hybrides, of dus zero emissie voertuigen. In de tweede
periode is dat alleen maar zero emmissie. Dan hebben we nog de zware wegvoertuigen.
Daar zijn de eisen wat minder streng, omdat daar de ontwikkelingen ook wat
minder ver zijn als het gaat om verduurzaming. Voor de vrachtwagens hebben
we in de eerste periode een percentage van 10 procent wat minimaal gehaald moet
worden. In de tweede periode een percentage van 15 procent wat minimaal
gehaald moet worden. En als schoon voertuig geld in dit geval een voertuig
dat rijdt op 100 procent alternatieve brandstof. Die definitie staat weer
in een andere richtlijn. In de praktijk komt het erop neer dat voor deze richtlijn
alternatieve brandstoffen eigenlijk is alles wat niet benzine en diesel is.
Voor trucks is het dan eigenlijk in de praktijk dat je 100 procent HVO kunt
gebruiken. Je kunt er LPG gebruiken, je kunt CMG gebruiken, je kunt waterstof
gebruiken en je kunt uiteraard ook een elektrisch voertuigen gebruiken.
Of een hybride voertuig, maar dan een hybride voertuig met een stek.
Voor de bussen gelden andere eisen. In de eerste periode moeten we daar 25 procent
halen minimaal, in de tweede periode 65 procent minimaal. Er is ook rekening mee
gehouden dat de ontwikkeling richting verduurzaming, dat hij daar wat sneller
gaat. De helft van dit percentage moet ingevuld worden, zowel in die eerste
periode als de tweede periode, met zero emissie. En de andere helft moet ingevuld
worden met voertuigen die dus 100 procent op alternatieve brandstoffen rijden.
Zoals ik al zei, er zijn uitzonderingen voor bepaalde voertuigen in de richtlijn.
Mijn collega Bregje van Keulen, die zal die uitzonderingen nader toelichten.
Dankjewel Nienke. Ja, ik wil jullie graag eerst even meenemen in de harde
uitzonderingen die wordt gemaakt van de richtlijn.
En het gaat dan over voertuigen die dus, waarover in de richtlijn staat, ja,
hierop is de richtlijn niet van toepassing.
En die gelden voor heel Europa, die zijn voor heel Europa hetzelfde.
Zoals jullie kunnen zien zijn dat bijvoorbeeld voertuigen voor onderhoud van
wegen, zoals strooiwagens, sneeuwschuivers. Maar ook tractoren,
die vallen er ook niet onder. Ook touringcars zijn uitgezonderd,
rupsvoertuigen. Twee- en driewielers en ook quads. En daarnaast zijn er ook
uitzonderingen en die kunnen worden gemaakt. Daar staat ook in de richtlijn
heel goed omschreven welke dat kunnen zijn. En dat zijn voornamelijk voertuigen
die momenteel nog niet breed verkrijgbaar zijn. Dat was net ook in de mentimeter,
zag ik daar iets van voorbijkomen. Bijvoorbeeld ambulances. Nou die kunnen
dus ook worden uitgesloten in Nederland. Andere mogelijke uitzonderingen, dat zijn
bijvoorbeeld gepantserde voertuigen, voertuigen die specifiek zijn ontworpen
om te gebruiken op bouwplaatsen, zoals mobiele kranen. En ook voertuigen,
bijvoorbeeld voor het leger, of voor de brandweer. Nou, Nienke en ik hebben
de afgelopen tijd veel gesprekken gevoert met organisaties die deze voertuigen
gebruiken, zoals politie en defensie en ambulances. En zij hebben gekeken
voor welke voertuigen is nu die uitzondering gewenst. Dus zij kijken van,
wat is voor mij nu handig. Ja, wat is voor ons echt cruciaal dat dat niet onder
de richtlijn gaat vallen. En ze hebben dat aan ons aangegeven. En wat wij nu gaan
doen, dat is bij het vervolg van dit traject, is dat we gaan kijken bij
of dit... Nou, dit hebben we geïnventariseerd, en dit gaan
we voorleggen aan de staatssecretaris. Dus de staatssecretaris die geeft
uiteindelijk, die bepaalt uiteindelijk, wat de uitzonderingen zullen zijn
voor Nederland. En wat we daarna nog gaan doen is dat we de richtlijn, die moeten
we dus implementeren. Dus die moeten we verankeren in de wetgeving. Dat gaan
we doen in de wet milieubeheer. En we gaan ook de monitoring inrichten
omdat we natuurlijk moeten kijken van, gaan we als Nederland deze richtlijn
halen, en de streefcijfers halen. Dus dat is een beetje het procesmatige vervolg wat
we gaan doen. Wat wij natuurlijk ook gaan doen, is jullie verder helpen bij
de implementatie hiervan. Er zijn natuurlijk veel vragen. Er is daarvoor
een helpdesk bij PIANOo. Zometeen zal, Ruud en Laurens zullen wat verder
vertellen over de buyer groups. En wij willen ook verdiepende workshops geven,
zoals dus wat Nathan net zei. Op het eind kunnen jullie ook aangeven, waar hebben
we nog behoefte aan. En dan kunnen wij kijken, kunnen we daar verder iets
voor regelen en kunnen we daar workshops voor organiseren.
Dankjewel Bregje en Nienke voor jullie presentatie. We hebben een vraag
binnengekregen via de Q&A die het meest populair is, en die wil ik nu alvast aan
jullie voorleggen. Gaat de richtlijn alleen over voertuigen die wij inkopen,
of ook over voertuigen die onze opdrachtnemers gebruiken.
Die gaat voor beide. Dus het gaat inderdaad voor het eigen wagenpark,
maar het gaat ook voor de diensten die worden ingekocht, en dan gaat het dus
bijvoorbeeld over de vuilniswagens die RENUI gaat gebruiken en die de gemeentes
-gaan aanbesteden. -Dank. Kort en helder antwoord. Straks meer
vragen en antwoorden ook aan jullie, nu eerst tijd voor een vlog. We hebben
jullie een vraag gesteld, die ziet u ook hier in beeld. Wat wilt u gerealiseerd
hebben op het gebied van het bevorderen van schone en energiezuinigere voertuigen
in uw organisatie? En het antwoord daarop, of de antwoorden die we hebben opgehaald,
-die gaan we nu zien in een vlog. -Dat het integraal binnen de organisatie
-wordt toegepast. -Onze reis startte in 2009. Toen begonnen
we met twee kleine voertuigen voor de ambulancezorg op de waddeneilanden.
Ondertussen zijn al onze kleine voertuigen, bijna al onze kleine
voertuigen, omgezet naar elektrisch, en staan we nu voor onze grootste uitdaging.
60 ambulances, voor onze eigen organisatie, en meer dan 800 in heel
-Nederland. -Dat was een heel korte vlog. We gaan nu
door naar de volgende, en derde en laatste blok. Dat gaat over de buyer group.
Daar kwam al een vraag over binnen. Wat is dat precies? Nou, dat wordt in deze
presentatie sowieso duidelijk. Praktische handvatten voor het handelingsperspectief.
Dat wordt gedaan door twee presentatoren, Ruud en Laurens. U ziet ze hier ook
in beeld: Laurens Tuinhout, expert buyer group van het Clean Vehicles Directive,
en Ruud Scheerder, adviseur maatschappelijk verantwoord inkopen bij
PIANOo. Ik geef volgens mij Laurens als eerste het woord.
-Nee, Ruud mag het woord. -Ik geef Ruud als eerste het woord.
Dank je wel Nathan. Ja, mijn naam is Ruud Scheerder, adviseur MVI bij PIANOo en hou
mij bezig met mobiliteit en dus ook met de implementatie van het Clean Vehicle
Directive. Ik zal vertellen over ja waar, waar komt die buyer group nu vandaan.
Het is natuurlijk niet dat we nu pas gestart zijn met duurzaam inkopen
of verantwoord inkopen. De afgelopen twee jaar hebben wij al leer netwerken
georganiseert in opdracht van het rijk om circulair en klimaatneutraal inkopen
te stimuleren. En dat hebben we gedaan met leer netwerken. Op mobiliteitsgebied waren
dat drie onderwerpen: het doelgroepenvervoer, dienstauto's,
en speciale voertuigen. Nou, wat was het doel van die leer netwerken? Dat was
vooral het leren van elkaar, het geven van best practices, een stukje community
building zat daar in. Daar is wat tooling uit voort gekomen. Maar het ontbrak daar
echt aan het doen. En daarom is er nu een start gemaakt met die buyer groups. En nou
ja, wat is het doel van zo een buyer group. Het is echt
een samenwerkingsverband van publieke opdrachtgevers die een collectief gaan
vormen, en gezamenlijk een marktvisie en een inkoopstrategie gaan ontwikkelen.
En dat wil niet zeggen dat je ook gezamenlijk gaat aanbesteden. Want dat is
niet het hoofddoel. Het is wel het doel dat die strategie, en die visie,
uitgevoerd worden door de deelnemers in hun eigen inkoop praktijk. Nou ja,
we hebben een stukje eenduidigheid naar die markt toe wat we willen stimuleren.
En ook daar zit natuurlijk een stukje kennis delen, een stukje tooling
ontwikkelen, maar vooral het verduurzamen, door het gewoon te gaan doen.
En wat gaan we met zo een buyer group doen? Het werd al gezegd: we willen ook
naar verdiepende workshops. Je moet je eigenlijk voorstellen dat de buyer group
de kopgroep is waar het meeste in gedaan wordt. Maar goed. Maar niet iedereen zal
daar ook tijd voor hebben, maar wel graag op de hoogte blijven. En de dingen,
wat Ruud net al zei die, die al geleerd worden uit zo'n buyer group, dat je die
ook verder gaat verspreiden. En vandaar dat we dan ook spreken eigenlijk
over een buyer group en een community, waar we jullie uiteraard natuurlijk
allemaal voor uitnodigen. Vanuit de vragen die we al voor deze sessie hebben
gekregen, is al wel duidelijk geworden dat er een aantal dingen echt leven.
Die willen we ook juist gebruiken voor die workshops binnen de communities. Denk aan
de financiering, er werd al een vraag stelt over wat de subsidiemogelijkheden
zijn. Nou, in principe is dat niet de bedoeling, maar er zijn andere creatieve
methodes. Zaken als laadinfra, we hoorden het net ook al even in de vlog. Er komt
meer bij kijken dan alleen maar een paar auto's aanschaffen. En die marktinformatie
om dat te weten, die vraag kwam natuurlijk ook al een aantal keren naar boven. Dus
op moment dat jullie aangeven in de vragen in de mentimeter vandaag, maar ook daarna,
is dat de mogelijkheid om vanuit de community daar specifieke workshops
op te houden. Maar het zal wel uitgaan dat er zoveel mogelijk proberen het doen
in de buyer group te doen. Dus die helpdesk via PIANOo komen eigenlijk alle
vragen gewoon gericht bij ons binnen. Daar kunnen we dus ook dingen mee doen.
Niet online te vermelden is dat buyer group voor inkopers, beleidsmakers, ook
de contract managers zijn. Ik ben blij dat alle drie categorieën in de call zitten
vandaag. Want heel vaak leert de ervaring, want wat is dat expert? Dat heeft te maken
met het feit dat we eigenlijk proberen te faciliteren aan het proces om dingen
te vereenvoudigen, maar wat we al gemerkt hebben in andere trajecten is dat als
de driehoek niet goed georganiseerd is tussen de bestuurlijk mandaat,
de inkoopafdeling en degene die het contract moet gebruiken, dat het dan heel
moeizaam gaat lopen. Dus wij zouden ook het liefst in de buyer group niet alleen
inkopers, maar ook juist beleidsmakers moeten hebben die het draagvlak
in de organisatie moeten gaan organiseren. Want dat is dan vaak wel het geval.
Dus die driehoek zouden we graag in de buyer group hebben. En wat krijg je nou
als ondersteuning. Het mooie is natuurlijk dat als je dicht bij het vuur zit, is dat
je ook eigenlijk je dagelijkse uitdagingen daar in mee kan nemen. Dus we hebben
experts die we kunnen organiseren. Het secretariaat betekent ook gewoon dat
we die vraagstellingen die binnenkomen via de helpdesk, maar ook één op één,
kunnen behandelen. En als er genoeg vraag is, is het ook mogelijk – en daar is ook
budget voor– om gericht onderzoeken te doen. En bijvoorbeeld bepaalde tooling.
Daar kan Ruud zometeen nog wel even over vertellen want er zijn al een aantal buyer
groups aan de slag. We hebben nu al zo'n 12 tot 14 buyer groups en een deel daarvan
is ook specifiek met zero emmissies bezig. Maar Ruud, misschien kun jij daar nog even
-een paar learning over vertellen. -Ja, dat kan ik zeker. Nou,
doelgroepenvervoer is inmiddels gestart. Daar hebben we al 5 regie organisaties die
echt een grote club aan andere publieke organisaties vertegenwoordigen.
En dan moet je denken aan meer dan 40 organisaties. Nou, we zijn daar al
gestart. We hebben een plan van aanpak al opgesteld. En het eerste onderwerp wat
daaronder voorkwam, was het gebruik van TCO tooling voor in aanbestedingen.
Dus dat is een onderwerp die we nu al aan aan het pakken zijn. Daarnaast stellen
we een roadmap op 2021, om deliverables en de doelstelling echt helder te krijgen,
wat wanneer gaat komen. Maar ondanks dat we gestart zijn wil ik toch zeggen van
nou, ben je geïnteresseerd om deel te nemen en hou je je bezig met dit
onderwerp. Meld je dan gewoon bij ons aan, want ja, hoe groter de groep is, wat mij
betreft, hoe beter. Dus aanmelden kan nog steeds.
Dank Ruud. Ik wil daar nog even aan toevoegen. Er staat ook het kopje de zero
emissie zones. Han heeft het er al even over gehad. We gaan deze eigenlijk
tegelijkertijd starten met de buyer group voor de Clean Vehicles Directive – en daar
zit natuurlijk wel een accent verschil in. Dat zie je ook als het gaat om zero
emissie bouwplaatsen. Ja, dan heb je ook met de zones wellicht te maken, heb je ook
met Clean Vehicles, maar er zitten wel verschillende invalshoeken in. Wat ook
nadrukkelijk de bedoeling is, is dat de verschillende buyer groups met elkaar gaan
samenwerken. We hebben al wekelijks overleg met de secretarissen
en de experts. En waar mogelijk worden ook groepen samengevoegd als er specifieke
dossiers zijn die interessant zijn om te bespreken. Dus er zitten een hoop
activiteiten in. Het is niet alleen maar over een strategie praten, maar ook echt
gaan doen. En zo veel mogelijk praktijk vragen die vanuit jullie naar voren komen
daar ook mee te nemen. Dus het is, als het gaat om redenen, doordat je ook
samenwerkt, ontstaat er a) meer kennis die je kunt delen, maar ook slagkracht
en duidelijkheid naar de markt. Er is al een mooi impact onderzoek geweest van CE
Delft voor de tweede kamer. En als je daar het aantal voertuigen optelt, dan kom
ik denk ik wel vier-, vijfduizend voertuigen waar het de komende jaren
over zal gaan. Die aangeschaft moet worden. Dat betekent ook dat
we op een slimme manier die markt moeten wakker maken als het ware om de juiste
voertuigen aan te bieden tegen de juiste prijzen. En dat geeft ook de markt
het idee van oké, dan wordt er in geïnvesteerd, dan kan ik hier ook
investeren bij, als inspecteur, bij de fabrikanten. Het ook echt in beweging
zetten, want in die zin zijn we als Nederland binnen Europa natuurlijk nog
steeds maar een klein land. Maar nu ontstaat er wel een interessant
inkoopvolume. Het dagelijkse werk, wat ik al zei, de driehoek wordt heel vaak
benoemd. Het activeren van de organisatie. Dat is ook een punt wat nadrukkelijk aan
de orde zal komen binnen de buyer groups. Maar ook hele praktische dingen. Die vraag
kregen we ook een aantal keer, we hebben er ook al een mooie handleiding
voor gemaakt, voor het zero emissie inkopen. Het zijn gewoon praktische
teksten waar wij het wiel zelf moeten uitvinden. Als iemand anders daar al
over nagedacht heeft, laten we ook vooral elkaars tijd slim gebruiken. En zo'n
kennisnetwerk, als de community, als ook de buyer group is daar denk ik een ideaal
platform voor. Ik riep net al even over de TCO. Die verschilt natuurlijk heel erg per
groep voertuigen, wat je moet aanschaffen. Daar is Ruud nu ook druk mee bezig
voor het doelgroepvervoer. Maar je kunt je ook voorstellen dat er vanuit de buyer
group meerdere vragen komen en ook daar de modellen, de TCO modellen, zijn dan verder
ook te tunen op basis van de vraag. Nou als je hiermee enthousiast geworden bent,
uiteraard er kunnen nog vragen gesteld worden. Maar meld je aan. Het mailadres
van Ruud staat er al op. Dat is zowel voor zero emissie zones doelgroepenvervoer,
maar vooral ook natuurlijk de Clean Vehicles Directive. Als je zegt joh,
ik zou graag wat op de hoogte blijven. Ik wil, laat mij ook vooral in de community
opnemen, dan doen we dat ook. En dan zullen we je ook zeker meenemen in alle
verdiepingsslagen die er de komende maanden georganiseert zullen worden.
Dus de directe aanjaag functie zal daar vanuit de buyer group komen,
maar daarnaast is er genoeg ruimte om via de community je wensen en vragen naar
voren te brengen. En daar zullen we ook op acteren, zowel vanuit PIANOo als vanuit
het ministerie INW. En uiteraard halen we daar deskundigheid bij, die wij nodig
achten. Tot zover het verhaal over de buyer groups, en dan geef ik het woord
graag aan Nathan, of er nog specifieke vragen zijn.
Ja, dankjewel Laurens Tuinhout en Ruud Scheerder. Ik kan me voorstellen dat veel
mensen nu enthousiast geworden zijn, en in ieder geval nieuwsgierig, op zijn minst
nieuwsgierig, maar waarschijnlijk ook enthousiast. Wat is de tijdsinvestering
waar mensen gemiddeld aan moeten denken als ze bij zo'n buyer group gaan?
Nathan. Ja, het verschilt wel heel erg per buyer group. Dus het is niet te zeggen van
het is exact een dag in de maand of wat dan ook. Wij houden wel
voor het doelgroepenvervoer, houden wij een halve dag in de maand zo'n beetje aan.
Okay. Een halve dag in de maand. Helder, dankjewel. Ik ga jullie danken
voor jullie deelname en zal jullie straks weer verwelkomen in de Q&A. Maar voordat
we daar naartoe gaan, gaan we naar een korte vlog weer, over de vraag: Waar heeft
u nog behoefte aan? De antwoorden komen uit de volgende vlog.
Voorbeeldtekstblokken. Dus echt laten zien, hoe het een en ander concreet
-in de contract stukken is geïmplementeerd. -11 Jaar ervaring met elektrificering in de
ambulancezorg hebben ons geleerd dat het niet alleen om het voertuig gaat, maar dat
het ook vooral gaat om het hele systeem. Laders, de automatisering, de manier
waarop je het gebruikt. En dat je daar echt tijd en energie voor moet inruimen
om te leren met zijnn allen. En dat is voor ons de grote uitdaging nu.
Gezamenlijk leren hoe we deze ambulances uiteindelijk elektrisch gaan maken.
Oké, dank. Het was de tweede en laatste vlog. En dan zijn we nu aanbeland bij
de Q&A waarin we misschien de behoeftes, informatiebehoefte en de vragen die nog
niet beantwoord zijn, nu mee kunnen nemen. De vraag die het populairst is,
die verschijnt dus hier in beeld en tijdens deze Q&A kunnen ook nog nieuwe
vragen gesteld worden en kun je natuurlijk ook stemmen op vragen waarvan
je het antwoord ook heel graag in dit webinar wilt horen. De code is nog steeds
hetzelfde: 8362366. menti.com, daar ga je naartoe. Als je al bent ingelogd, dan kun
je nu vragen toevoegen en ook vragen die je ook zou willen stellen, omhoog stemmen.
Ik vraag alle presentatoren er nu bij, inclusief Gert Jan, die niet gepresenteerd
heeft, maar die wel nu aanwezig is. Gert Jan zou je jezelf misschien kort kunnen
-introduceren. -Dan kan ik – ik ben ook in beeld en ik heb
ook de microfoon. Ik ben Gert Jan Prummel. Werk bij Rijkswaterstaat maar ben volledig
ingehuurd door het ministerie van infrastructuur en waterstaat. Met name
op een stadslogistiek. Mijn doel is natuurlijk om vooral gemeenten en partijen
te helpen om in 2025 de zero emission zone te hebben ingevoerd. En dat geldt niet
alleen voor de gemeenten en de ondernemers die daar in rondrijden maar uiteraard ook
voor allerlei andere decentrale overheden die ook worden geacht mee te doen in dit
proces van verduurzamingen van het transport in de binnensteden.
Korte vraag aan jou, Gert Jan. Is het is een complexe regeling? Kan ik me
voorstellen als ik de presentatie hoor. Er zijn heel veel details. Wat is
het grootste misverstand wat jou betreft, wat er nu leeft over de Clean Vehicles
-Directive. -Dat is een interessante vraag. Ik weet
niet of het zozeer een misverstand is, ik zou me kunnen voorstellen dat er
verwarring is over de vele, nou ja, richtlijnen, afspraken die daar liggen.
Van wat betekent dit nou eigenlijk allemaal voor mij? Moet ik nou aan de één
voldoen of aan de andere? En ik hoop dat ik, sorry Han ik heb het niet kunnen
horen, maar dat Han ook duidelijk heeft gemaakt dat het niet een en en en is hé.
Maar dat je een soort dakpansysteem krijgt. Door te voldoen aan het één voldoe
je wellicht ook al direct aan het andere. Dus daar zouden misverstanden kunnen
zitten, dat mensen denken van er komt wel heel veel op me af. Ik zeg wel eens.
Eigenlijk is het ZES heel simpel. Zodra je binnen de zone komt, moet je gewoon
voldoen aan een zero emission eis. En dat je daar toevallig ook mee voldoet aan
de andere eisen die er liggen, dat is dan maar een voordeel. Dus ja. Wat mij betreft
zou dat het grootste misverstand kunnen zijn.
Oké, dank voor het antwoord op deze vraag. We gaan dan nu terug naar de mentimeter
en per vraag kijken we wie daar antwoord op kan en wil geven. Het is een soort
panel gesprek, maar dan net even anders in 2020. De eerste vraag die het meest
populair is, die luidde: Hoe worden deze verplichtingen gemonitord? Als je antwoord
wil geven op die vraag dan, steek even je hand op en steek van wal. Wie wil hier
antwoord op geven en dan unmuten denk ik. Nienke.
Yes. Dat is een hele goede vraag. De verplichtingen worden gemonitord,
eigenlijk door de Europese Commissie, via de TED databank. Die TED databank die
bestaat al, die functioneert al in het kader van de Europese aanbestedings
richtlijn en in die TED databank zullen ook de aanbestedingen die gedaan zijn
in het kader van de Clean Vehicles richtlijn genoteerd moeten worden. Dus
dan gaat het inderdaad over de aantallen voertuigen die zijn aanbesteed volgens
de regels van de richtlijn. Die moeten daarin genoteerd worden. Daar hebben
we een klein praktisch probleem bij hiermee, namelijk dat de regels die
daarvoor nodig zijn, in die TED databank, die worden pas in 2023 toegevoegd. Dat is
een tikje onhandig, maar de Europese Commissie heeft toegezegd dat daar.
Er zijn vrije velden mogelijkheden in die rapportage, mogelijkheden die er zijn,
zeg maar, om die gevens in de TED databank te krijgen. Die vrije velden, die kunnen
we gebruiken. En daar zullen we iedereen ook nog nader over informeren, over welk
veld dan precies moet worden gebruikt en hoe dat moet worden gebruikt. En dat is
dan zeg maar eigenlijk de monitoring achteraf, hè, want pas als
een aanbesteding heeft plaatsgevonden, er een contract is getekend, dan weten we pas
om hoeveel voertuigen het gaat. Waar we nu nog over gaan nadenken zijn, is hoe
we eigenlijk vooraf of eigenlijk ook gedurende zeg maar die inkoop periode
kunnen kijken hoe het gaat. En dat is niet alleen maar uit een soort controle drang
vanuit de rijksoverheid. Maar ook met name omdat we gewoon willen kijken van ja,
waar worstelt iedereen nu mee? Waar loop je tegen aan? Waar heb je behoefte aan
extra ondersteuning? Dus dat willen we ook kunnen ondervangen door ook gedurende die
inkoopperiode, dus niet alleen maar aan het einde van zo'n inkoop periode,
te kijken hoe het gaat met de aanbestedingen. Maar daar denken we nog
over na. Dus als daar goede suggesties voor zijn over hoe we dat zouden kunnen
-doen, dan zijn zeker welkom. -Die kunnen in de chat dan of later per
mail nog worden toegezonden. Ik weet dat we nu met de Q&A begonnen zijn en dat
ik qua time management, ik zie dat er veel vragen gesteld worden. Ik wil zeggen dat
we hier nog een, laten we zeggen een kwartier mee doorgaan. En de vragen die
buiten dat kwartier vallen, die kunnen we natuurlijk in de workshops
en in het vervolg nog stellen. Dus deze kunnen we markeren als beantwoord
en dan gaan we automatisch naar de volgende vraag: Zijn er al eisen/ criteria
beschikbaar die in aanbestedingen opgenomen kunnen worden? Wie wil deze
-vraag beantwoorden. -Ja, ik denk. We hebben in ieder geval al
in het kader ook van de zero emissie zones een gids geschreven waarin we juist deze
praktische kanten al benaderd hebben. Waar we al met standaardteksten werken.
En ik denk dat dat een ongoing process moet zijn. Met name ook waar vragen uit
komt van de vanuit de community. Dat we die teksten ook eigenlijk centraal als
een soort voorbeeld gebruiksteksten kunnen inzetten. Dus kom vooral op met de vragen
-zou ik zeggen. -Oke dankjewel. Dankjewel Laurens. We gaan
naar de volgende vraag in de rangorde. Dat betekent dus dat jullie het antwoord
daarop ook graag willen weten. En dat is: Is er een lijst van voertuigen die
beschikbaar zijn op de markt die voldoen aan deze Clean Vehicles Directive?
Wordt dit bijgehouden met de nieuwe ontwikkelingen? Twee vragen in één,
misschien daarom ook zo populair. Wie mag daar antwoord op geven? Ja, Gert Jan.
Ja, als je het hebt over het voldoen aan de Clean Vehicles Directive dan heb
je het in principe over een lijst van ZE voertuigen die beschikbaar zijn. En die
lijst is er op zich wel. Op de, ik zou haast zeggen, de oude Green Deal ZES site
kun je ook een overzicht zien van voertuigen. Maar het aller handigste is
gewoon om eigenlijk ook eens bij de leveranciers langsgaan om te vragen wat
ze al voorradig hebben. Omdat ik moet zeggen dat het momenteel wel heel snel
gaat, zeker als het gaat om zeg maar de wat kleinere voertuigen. Dat die steeds
meer ZE worden. Dus het nadeel van een lijst is dat, het moment dat je hem er
op hebt gezet, dan is die al bijna weer verouderd. Dus er is wel een lijst, hé,
voor het snelle overzicht. Maar ik zou sowieso langs de voertuigleveranciers gaan
om te vragen, wat heb je al. En de tweede vraag is, zou ook kunnen zijn, wat kun
je ook organiseren. Omdat er soms ook gewoon op maat gecreëerd kan worden.
Dank Gert Jan voor het antwoord. Als er vervolgvragen op komen, kunnen die
natuurlijk ook via mentimeter of de chat weer worden geuit. We gaan daarmee naar
de volgende vraag in de rangorde, die zes mensen ook willen weten. Het antwoord
in ieder geval. Wij ervaren dat inkopen wagens in verhouding makkelijk gaat,
maar dat vooral laadinfra een struikelblok is, zorgt PIANOo en of het Rijk
voor koppeling naar RES en NAL? Dan gaat het over de regionale energiestrategie,
denk ik. Even kijken wie daar antwoord op wil geven. Ja, Nienke.
Ja, dankjewel. We weten inderdaad ook uit ervaring met het verduurzamen vanuit
het rijkswaterpark, dat inderdaad de aandacht van de laad infrastructuur dat
dat vaak een bottleneck is, en dat dat moeizaam gaat. Het is een hele goede
vraag. We zorgen inderdaad dat we met de collega's van de nationale agenda laad
infrastructuur, dat we daar contact mee houden. En dat we ook gaan kijken hoe dat
proces loopt. Maar ik denk dat het ook vooral is, belangrijk is, dat je als
organisatie zelf in kaart brengt wat er nodig is aan laad infrastructuur. Ja,
ik denk dat dat ook vooral echt heel erg belangrijk is, omdat de nationale agenda
laad infrastructuur, gaat natuurlijk ook niet, zeg maar op zo'n detailniveau
een blauwdruk opleveren voor iedere organisatie. Dus ik denk dat het vooral
heel belangrijk is dat organisaties zelf ook heel erg goed in kaart brengen wat er
nodig is aan laad infrastructuur, zodat als je inderdaad ook zero emissie
voertuigen aanschaft, dat die ook kunnen laden. Maar zodra daar knelpunten
-ontstaan, dan horen we dat heel erg graag. -En dan hoor je dat graag via de helpdesk
-neem ik aan. -Via de helpdesk, en nou ja uiteraard als
mensen gewoon contact hebben met de collega's die bezig zijn met de uitvoering
van de nationale agenda laad infrastructuur, dan kan het ook via die
-weg. -Oke dank voor dit antwoord. We gaan kijken
naar de volgende vraag die al voor ons klaarstaat. En het kan zijn dat
het een vraag is die al beantwoord is, en dan kunnen we hem markeren als beantwoord,
want dat hebben we. Deze vraag is al gesteld. Die heb ik al aan het eind van
blok twee gesteld. En dit is ook al bekend. Het antwoord is ja, ja, klopt ook.
Nog 15 andere vragen. Dit is een interessante vraag, denk ik:
Wanneer tijdens de uitvoering blijkt dat er onvoldoende budget is. Hoe wordt hier
vanuit het beleid mee omgegaan? Daar wil Nienke ook weer iets op zeggen.
Ja, ik ga er even gemakshalve vanuit dat met met het beleid bedoelt, het ministerie
van infrastructuur en waterstaat. Aangezien wij verantwoordelijk zijn
voor de richtlijn. Even vooropgesteld, alle partijen in Nederland die met deze
richtlijn te maken hebben, die worden hiermee geconfronteerd. Eigenlijk met deze
vraag, hè. Want ook al weten we dat de total cost of ownership van heel veel zero
emissie voertuigen dat die vrijwel gelijk zijn, nu zeker bij lichte voertuigen van
hè als je kijkt naar de total cost of ownership van fossiele voertuigen.
Er zitten heel weinig verschillen in, maar de aanschafkosten kunnen zeker hoger zijn.
Dat realiseren we ons. En het is denk ik belangrijk dat iedere organisatie
voor zich aan het begin van het proces daar rekening mee houdt. Dus dat is ook
eigenlijk wat Laurens net aangaf dat die driehoek tussen beleid en inkoop,
en contractmanagement, dat die heel goed georganiseerd moet zijn. Zodat eigenlijk
aan de voorkant van het proces, dat er rekening wordt gehouden met het feit dat
dus de aanschaf van schone voertuigen misschien wel inderdaad meer budget
vraagt. En dat is eigenlijk een uitdaging die we allemaal hebben. En het is helaas
niet zo, zeg maar, dat wij vanuit het ministerie op het moment dat er budget
tekorten zijn bij andere overheden, dat wij dan een enorm zakgeld beschikbaar
hebben om bij te passen. Dus het is denk ik gewoon een kwestie van goed
anticiperen, en goed plannen, en heel goed begroten.
Wat is de consequentie, ben ik even benieuwd, naar als je die richtlijn niet
-haalt. -Ook een hele goeie vraag. Ik vind het
lastig om daar op dit moment antwoord op geven, want mijn inschatting is dat
op het moment dat de Europese Commissie constateert dat wij onze percentages niet
hebben gehaald, dat daar niet meteen een forse ingebrekestelling opvolgt. Ik denk
dat de Commissie eerste zal kijken van goh, hoe hebben we het nou precies
aangepakt, en wat zijn nou de redenen dat we die percentages niet halen? Dus
ik verwacht vanuit de Europese Commissie niet meteen hele draconische
strafmaatregelen. Maar dat weten we op dit moment ook gewoon nog niet. Waar wij van
uitgaan is dat eigenlijk iedere overheid, heeft iedere aanbestedende dienst die nu
met deze richtlijn te maken krijgt, dat die gaat plannen zeg maar op het halen van
de percentages zoals in de richtlijn te staan. Zodat we met zijn allen
-uiteindelijk op deze percentages uitkomen. -Dankjewel Nienke. Ik zag dat Ruud en
Laurens ook iets wilde zeggen. Nog misschien over deze vraag, misschien
over de vorige vraag: eerst Laurens en dan gaan we naar Ruud.
Ja, ik denk even ten aanzien van de financiering. Ik heb het net al even
benoemd, dus ik denk dat het goed is dat Nienke even het uitgangspunt. Dat wil niet
zeggen dat er creatieve oplossingen zijn, dus ik denk dat dat zeker één van
de onderwerpen wordt voor de verdieping slagen. En denk daarbij ook creatievere
oplossingen. Je kan natuurlijk leasen via de particuliere markt, dan betaal
je over het algemeen veel meer rente dan bijvoorbeeld als je iets organiseert via
de bank Nederlandse gemeenten. En ik denk dat dat de constructies zijn, zeker als
je met een wat groter volume kan komen, dat het ook interessant is, kan zijn,
om op die manier naar financiering te kijken. Om die TCO in principe ook naar
beneden te krijgen. Maar laten we wel wezen: voor veel voertuigen is dat nu
juist een belangrijk deel van de kosten. Dus dat was nog even mijn toevoeging aan
-de vraag van net. -Dank. En de toevoeging van Ruud.
Wij hebben als PIANOo zijnde al een TCL model ontwikkeld die ook voor iedereen
toegankelijk is. Waarin je dus eigenlijk aan de voorkant al gewoon een scenario kan
creëren waarbij alle kosten inzichtelijk worden. Zodat je niet voor verrassingen
komt te staan. En dat kan echt dienen als input voor de business case. Dus ik zal
ook zorgen dat deze achteraf verspreid wordt aan jullie allemaal, zodat
jullie daar ook gewoon inzicht in kunnen krijgen en mee kunnen gaan werken.
En daarnaast wil ik toch nog even zeggen dat wij als PIANOo zijnde wel een lijst
kunnen gaan samenstellen als daar echt behoefte aan is van voertuigen die
beschikbaar zijn. Dus nog even terugkomende op een eerdere vraag,
zeg maar. Dus als dat zo is, dan dan gaan wij daar gewoon voor zorgen.
Helder. Dank voor deze toevoegingen, Laurens en Ruud. Ik zie dat er in de chat
ook het één en ander gezegd wordt, dus heel even de mentimeter on hold, maar Henk
Jan, die zegt bijvoorbeeld: Onze collega's rijden door de hele provincie. Wij kunnen
geen laad infra aanleggen op andere plekken uitroepteken. Mark, die zegt ook.
We weten wat we nodig hebben aan laad infra, het is alleen een erg
bureaucratische wereld, kastje naar muur, naar kastje naar muur, waarschijnlijk,
jammer. En Dorien die stelt dan nog een vraag. Wat zijn de ontwikkelingen
in de laad infrastructuur die misschien wel voorwaardelijk zijn voor veel van
de plannen? Dus de vraag is even: Wat zijn de ontwikkelingen in de laad
-infrastructuur? Ja, Gert Jan. -Dat is een vrij ruime vraag. Die kun je op
twee manieren invullen. Wat gaan we laden? Gaan we waterstof laden, of gaan
we de batterij opladen, of hé, op die manier. Of hoe snel groeit het aantal
laadpunten. Nou, om maar met dat laatste te beginnen. Het aantal laadpunten groeit
heel snel. Ik denk dat het ook goed is om bijvoorbeeld binnen je eigen gemeentes
te kijken welke initiatieven er al lopen, ook van ondernemers die al bijvoorbeeld
laad infra op hun terrein hebben. Wat voor een afspraken je daarmee zou kunnen gaan
maken. Kijk ook gewoon eens hoeveel publieke laadpalen er ook al niet zijn
trouwens. Dus, ik weet, vanuit het NAL zijn er ook gewoon kaarten, hé, met hoe
de laad infra er uit ziet. Sterker nog, volgens mij heb je een app in de auto,
zodat je een heel goed overzicht hebt van waar je zou kunnen laden. Maar het aantal
laadpunten groeit enorm snel. Het andere punt is even, oke, en wat ga je dan laden?
Nou, dat is ook gewoon op den duur een economische keuze die je maakt.
Afhankelijk van de voertuigen en wat er voor die voertuigen moet kunnen. Maar wat
wij zien, hé vanuit de brandstof visie die wij ook binnen het ministerie hebben
opgesteld, en daar ligt trouwens ook gewoon een verplichting vanuit Europa.
Dat we het aantal laadpunten, zowel batterij, als waterstof, en zelfs ook
-diverse biogassen. Dat dat hard toeneemt. -Dankjewel Gert Jan. Ik kijk heel even of
iemand nog iets toevoegen aan. Ja, Nienke wil daar nog iets aan toevoegen.
Ja, nog eventjes een aanvulling op Gert Jan. Ja, inderdaad het aantal laadpunten
groeit ook ontzettend snel. En wat ook interessant is om te weten, is dat hé,
het is niet alleen maar aan de Rijksoverheid die het beleid heeft
om te zorgen dat er zo snel mogelijk een groot aantal alternatieve laad en tank
punten is. Maar er loopt ook een project onder leiding van de provincie Gelderland
binnen de provincies. Om ook voor het zwaardere vervoer te zorgen dat er
zogenaamde clean energy hubs worden gerealiseerd. Dus tankstations met name
voor het zwaarder vervoer bedoeld, waar je bijvoorbeeld kan laden,
of waar je waterstof kan tanken, waar je LPG zou kunnen tanken, of biobrandstoffen.
Dus er lopen ontzettend veel initiatieven. En Nederland heef ook geloof ik in Europa
de hoogste dichtheid aan laad infrastructuur. Wat niet wil zeggen dat
we er al zijn hè, want je ziet dat die ook soms op sommige plekken meer
geconcentreerd is dan op andere. Maar juist met de NAL zou daar ook heel snel
verandering in moeten komen, want ze streven naar echt een gigantische
-hoeveelheid laadpunten in Nederland. -Dank je wel voor de toevoeging Nienke. We
gaan naar de volgende vraag toe, die via mentimeter naar ons toe komt. En daar
wordt gezegd: Percentage landelijk, dus prestatie van anderen heeft impact
op de verplichting eigen organisatie? Graag toelichting hoe dit gemonitord
wordt. Dat ging volgens mij over die 38,5 procent, onder andere. En ik ben heel
benieuwd, Bregje, jij zou daar antwoord op kunnen geven.
Het is onze intentie om die percentages te laten gelden voor elke organisatie.
Dus het is niet zo dat als Amsterdam, bijvoorbeeld, meer aanbesteed, dat
een andere gemeente dan minder kan aanbesteden. Dus de percentages die
genoemd zijn in de presentatie, die gelden voor elke organisatie.
Dankjewel. Dan gaan we daarmee naar de volgende vraag. De vraag is: Hoe maak
je onderdeel uit van de community? Dat is wel een interessante vraag. Ik denk
voor Ruud of voor Laurens, gezien het onderwerp. En ik kijk even wie het meest
-enthousiast is. Laurens, ja. -Nou ja, het begint denk ik gewoon bij het
aanmelden. Persoonlijk zijn wij al heel blij met de groep die zich vandaag heeft
aangemeld, maar ook de mensen die geen tijd hadden vandaag, en achteraf het gaan
bekijken. Dus ik denk dat dat al een goede basis kan zijn. Dus meld je gewoon aan.
Wat zal de community inhouden, naast de gebruikelijke dingen die vanuit de buyer
groups komen periodiek, zullen natuurlijk ook gewoon melden wat daar gebeurt.
Er zullen mailings uitgaan. Dat zal voor een deel meegaan met de standaard mailings
vanuit PIANOo. Maar gericht op deze doelgroep, zullen we dat ieder geval
blijven doen. We hebben het net al een paar keer benoemd, we hebben de verdieping
slagen op basis van vragen die vanuit de cumminty komen, gaan er gewoon verdieping
slagen georganiseerd worden. Ik vermoed dat dat de komende tijd nog digitaal zal
zijn, maar het kan ook heel best zijn, want het is natuurlijk eigenlijk ook wel
heel mooi met dit soort communities, dat je ze ook ooit fysiek kan maken. Dus laten
we het zo stellen, als dat vaccin op tijd is, dan zal de community wellicht ook
fysiek komen. Maar tot die tijd, het voordeel van digitaal is dat je het heel
efficiënt kan organiseren. Dus dat als die vragen leven dat we ook periodiek die
verdieping slagen kunnen organiseren. En als blijkt uit de buyer group dat er heel
veel mensen mee vastlopen, kun je natuurlijk ook gewoon dingen versnellen.
Dus heel simpel gezegd, meld je aan. Dan ben je onderdeel van de community.
En je hebt daar zelf denk ik ook een rol in, om te halen en te brengen. In de vorm
van, laat ook van je horen wat je nodig hebt, en ook wat je zelf aan ervaringen
hebt. Want ik denk dat dat ook benadrukt mag worden. Een community betekent ook dat
mensen delen. We hebben net al gehoord in Groningen, hoe ver ze daar al zijn.
Ik denk dat het ook heel erg de moeite waard is om te leren van elkaar. Het moet
niet alleen maar zijn dat het college van een paar experts of een paar mensen
het zijn. Ik denk dat die groep elkaar ook heel veel kan brengen.
Oke dank je wel Laurens. Ruud, nog aanvullingen hierop?
Nee, ik denk dat Laurens het heel mooi verwoord heeft.
Dan ben ik het met jou eens. En dan gaan we naar de volgende vraag
in de mentimeter. Ik denk dat we nog een paar vragen kunnen doen, misschien nog
twee of drie afhankelijk van de antwoorden. Ondertussen worden in de chat
trouwens ook een aantal links gedeeld. We kunnen die in het verslag meenemen als dat
relevant blijkt. Dank in ieder geval daarvoor, want dat is ook een onderdeel
van de community, om kennis te delen. De volgende vraag of opmerking is: Er komt
toch ook een buyer group voor zero emissie bouwmateriaal van aannemers/
loonbedrijven? Ja of nee is dan eigenlijk het korte antwoord. Ik denk, Ruud.
Ja, er is een buyer group zero emissie bouwplaats, die is er. En die is gestart.
Maar volgens mij ook daar, kan nog aangemeld worden.
-Helder. Goed, Laurens nog een toevoeging? -Ja, en ik denk het belangrijk is, zeker
als je daar gericht mee bezig bent, meld je aan. Maar we zorgen ook dat de zero
emissie buyer groups, als ik ze zo mag noemen, dat zijn er zometeen denk ik drie
of vier, want daar komt er nog eentje bij, die bouwplaatsen. Die zullen ook onderling
kennis uitdelen. Want er zit natuurlijk absoluut overlap, en dat geldt ook
voor de zero emissie zones, als je natuurlijk bouwplaatsen hebt binnen
de stad. En er zal ook overlap zijn, natuurlijk, met de dienst die inkoopt
op die bouwplaats. Dus eens. Daar lopen dwars doorsnedes door de verschillende
buyer groups, en die zullen ook als zodanig gewoon oppakken als dat zin heeft.
Want ook daar kun je weer van elkaar leren.
Oke dank je wel. Dan kijken we nog even naar de mentimeter voor een volgende
vraag, als die er is. Geldt de richtlijn ook voor ons eigen wagenpark. Ik zou zelf
zeggen op basis van de informatie die gedeelt is ja. Nienke.
Ja. De richtlijn geldt zeker voor het eigen wagenpark. Maar misschien om het nog
even wat duidelijker te stellen. De minimumpercentages die gerealiseerd moeten
worden volgens de richtlijn, die gaan over de nieuwe aanbestedingen. Dus dat
percentage, dat gaat niet over het verduurzamen van een percentage van
je eigen wagenpark. Dus stel je hebt een eigen wagenpark van 100 auto's, dan gaat
die 38,5 procent er niet over dat je eind 2025 van die 100, nou ja dat er 38,5
elektrische autootjes moet zijn. Daar gaat het niet om. Het gaat om je nieuwe
aanbestedingen die vanaf 2 augustus 2021 gaan lopen. Maar daar valt dus ook
de aanschaf of huur of lease voor het eigen waterpark onder. En misschien nog
heel eventjes een aanvulling op de vraag over de financien. Want ik was misschien
wel heel erg somber daarover. Voor de bussen, daar is in ieder geval
in het kader van het klimaat akkoord afgesproken dat er 10 miljoen per jaar
voor beschikbaar is. Dus voor de OV bussen. Dus er is wel, deels is er wel
overheidsfinanciering beschikbaar, maar het is niet voor het compenseren van alle
-extra kosten. -Dank je wel voor dit antwoord. Dan gaan we
naar de laatste vraag via mentimeter. En dan heb ik straks nog een vraag voor Han
die tot nu toe nog niet aan bod is gekomen. Deze vraag komt er ook nog
een voorlichting voor bestuurders. Wie wilt daar op antwoorden. Ja, Nienke.
Ja, die neem ik dan ook maar even voor mijn rekening. Een voorlichting
voor bestuurders. Ja, we zijn aan het kijken hoe we dat kunnen doen. Een idee is
dat er waarschijnlijk een brief komt van de staatssecretaris, maar dat moeten
we nog even aan haar voorleggen. Hoe zij dat ziet. Het is aan de bestuurders om hen
ook te informeren over deze richtlijn. Maar dat gaan we dus nog aan haar
voorleggen. Maar de bedoeling is zeker wel om ook bestuurders te informeren.
Dank en dan de laatste vraag buiten de mentimeter om aan Han. Is er meer
informatie over de criteria die jij noemde die kunnen worden toegepast om zero
-emissie in te kopen? -Zeker. Mijn microfoon staat aan hé? Ja. Er
zijn twee mogelijkheden, denk ik. Er is een MVI criteria tool, die is nog wel,
die wordt steeds geupdate. Maar die zullen we meesturen met de communicatie richting
alle deelnemers. Dus de MVI criteria tool. Verder is er vanuit de INW een gids,
en daar staan voor zero emissie en inkoop in het algemeen. En er staat
voor verschillende inkooptrajecten van de prestatie inkoop tot en met de ROW,
de stekkers, staan daar voorbeelden in, hoe je dat het beste kan doen. Dat gaat
over eisen, het gaat over wensen, het gaat over de manier waarop je dat doet.
Oke. Dank ook Han voor deze toelichting. Dan gaan wij nu richting afronden.
Afronding van dit webinar. Terwijl in de chat nog verschillende inzichten
en documenten gedeeld worden, onder andere zegt volgens mij iemand dat je kunt mailen
naar buyergroups@pianoo.nl om meer informatie krijgen over buyer groups.
Dus dat wil ik ook nog even hier gezegd hebben, zodat de mensen die dit later
terugkijken en de chat niet zien, dat ze dat ook weten. Goed, we gaan met
mentimeter, ook in stijl dit webinar afsluiten. Ik dank in ieder geval iedereen
die gepresenteerd heeft, en dank ook voor alle antwoorden op de vragen die nu leven.
De antwoorden op vragen die nu niet gesteld konden worden, die zullen
we in de workshops of in het verslag proberen te verwerken, zodat die
antwoorden ook meegenomen worden. En via mentimeter willen we nog kort
een evaluatie doen om een indruk te krijgen van hoe u dit webinar heeft
ervaren. En daarvoor hebben we de volgende vraag klaargezet. In hoeverre vond u dit
webinar relevant, aangenaam, saai, praktisch. Let op: het is niet multiple
choice, maar op elke variabele kunt u aangeven of dat voor u van toepassing is.
Als u het heel relevant vond, kunt u volgens mij maximaal tien punten
toekennen. Schuift u helemaal naar rechts. Vond u het helemaal niet relevant,
dan schuift u het schuifje helemaal naar links. Als de vier schijfjes op de juiste
plaats staan, dan kunt u op verzenden drukken en dan zien we hier anoniem
de resultaten in beeld. En voordat iedereen alles naar rechts schuift, er zit
natuurlijk een controle variabele in, althans, laten we hopen, dat was niet
de insteek, dat dit webinar als saai geoormerkt zou gaan worden. En laten
we kijken wat dan jullie ervaring is. Relevantie en aangenaam die schieten
eruit. Die zijn cum laude, praktisch, is een ruime voldoende. En gelukkig was
het niet saai. Terwijl er nog stemmen binnen komen, is dat de voorzichtige
conclusie die we al kunnen trekken – en dat stemt denk ik, de organisatie,
zowel als mijzelf ook blij. Alleen het webinar is nog niet voorbij. We hebben nog
drie korte vragen om het vervolg beter te kunnen laten aansluiten bij uw behoefte.
Dus terwijl we nog een paar seconden wachten en de laatste resultaten hier
binnenkomen, kijken we even naar de mooie gemiddeldes die dit oplevert. En gaan
we door naar de laatste drie vragen van dit webinar die we via mentimeter willen
stellen. De volgende vraag luidt: Wat is op u van toepassing, een kleine poll.
Ik heb interesse in een buyer group. Ik heb geen interesse in een buyer group.
Of ik heb interesse in iets anders. Dat kan natuurlijk altijd. Probeer te kijken
of één van de eerste twee categorieën op u van toepassing is, en dan zien we dat die
interesse er wel degelijk is en dat er ook interesse is in iets anders. Als je dat
niet anoniem inderdaad wil toelichten, dan kan dat in de chat nog en dan wordt dat
meegenomen. Maar we hebben zometeen ook nog twee vragen in de mentimeter
klaarstaan die ruimte bieden daarvoor. Dit geeft in ieder geval een een beeld
waar Laurens en Ruud denk ik mee verder kunnen, en wat ook optimistisch stemt.
De grootste groep heeft interesse in in ieder geval één buyer group. Dan stellen
we dat vast en gaan we door naar de volgende vraag. Een open vraag. En dat is,
welke onderwerpen lenen zich voor een workshop? En het liefst even in één
kernwoord, een thema of een onderwerp waarvan u zegt: daar zou ik heel graag nog
een workshop over willen volgen na dit webinar. En ook hier verschijnen
de resultaten dan weldra in beeld. En hoe groter het in beeld verschijnt, hoe meer
animo er is eigenlijk voor het onderwerp van de workshop. We zien inkoop criteria,
monitoren, zien we terugkomen. Eisen en criteria, innovatieplatform,
gunningscriteria, dan laad infrastructuur was al even voorbijgekomen, komt ook nog
eens terug. En wordt steeds groter. Ervaringen van gebruikers. Ook een hele
interessante, denk ik. Als je het wil door ontwikkelen. Synergie met het rijk,
ontheffingen, in een PVE opstellen, aanbestedingen, denk ik. TCO, waterstof,
aanbod, planning. Maar de drie koplopers zijn inkoop criteria, laadinfrastructuur,
en monitoren. Daar zouden zomaar eens de eerste workshops over kunnen gaan. Goed,
en dan naar de allerlaatste vraag. Een open vraag. In een zin kunt u nog meegeven
aan de organisatie van dit webinar, aan misschien ook de community, de mensen die
hier naar hebben gekeken. Wat wilt u op basis van dit webinar nog meegeven?
Dat kan een vraag zijn, een opmerking, een waardeoordeel, dat mag ook. Een compliment
is leuk. Ga zo door, zie ik hier verschijnen met een uitroepteken. Mooi.
En dat verschijnt dan in een scroll hier in beeld. En terwijl dat binnen komt
en terwijl wij die resultaten allemaal meenemen, is het ook alweer bijna tijd
om afscheid te nemen. Ik zie dat ga zo door, ga zo door, ga zo door verschijnt.
Dat is bemoedigend. Veel uitroeptekens ook. Prima, interessant, professioneel.
Nou, daar doen we het voor. Goed, voordat we echt verlegen worden hier in de studio,
gaan we naar de afronding toe. Heel hartelijk dank voor het kijken
en voor het deelnemen ook actief, want dat maakt een webinar tot een succes, om die
interactie tot stand te kunnen brengen. Veel dank voor de input die u heeft
geleverd via de chat en via mentimeter. Daar wordt mee aan de slag gegaan.
Er volgen nog webinars, er volgen ook nog verdiepingssessies en workshops.
En natuurlijk is de helpdesk beschikbaar voor verdere vragen. Ja, het verslag zal
op de website worden geplaatst en ook worden gemaild naar jullie. En volgens mij
is het een heel mooi startpunt om die ervaringen ook binnen verschillende
communities te gaan delen. Mijn naam is Nathan de Groot. Ik dank u heel hartelijk
voor het kijken, en heel graag tot een ander moment. Veel dank en tot ziens.