Welkom bij dit webinar over het inkopen van zero-emissiedienstvoertuigen.
Dertig procent van de CO2-emissie wordt uitgestoten door vervoer.
En de helft daarvan komt door wegverkeer, 50% van die 30%.
Die voertuigen veroorzaken veel CO2-uitstoot, maar zijn ook slecht...
voor onze gezondheid. Stikstofoxide, fijnstof, dat is allemaal niet best.
En de hoeveelheid CO2 in de lucht neemt nog steeds toe.
Geen goed nieuws en het Rijk zelf heeft nog maar 2% van het wegverkeer...
elektrisch gemaakt. En ook gemeenten komen mondjesmaat in beweging.
Tot zover het slechte nieuws. Het goede nieuws is: het kan, het mag en het moet.
En in dit webinar vertellen we je...
hoe je met CO2-emissieloos inkopen aan de slag kunt gaan.
Een webinar dat je voorbereidt op een leernetwerk.
PIANOo organiseert de leernetwerken en de webinars...
en deze webinars dienen als voorbereiding op zo'n leernetwerk.
Als je wilt meedoen, het start 4 april, en je kijkt naar dit webinar...
ben je goed voorbereid op zo'n leernetwerk.
De webinars en netwerken worden ge- financierd uit overheidsklimaatgelden...
met als doel die CO2-uitstoot echt terug te dringen.
Dit webinar duurt drie kwartier en leert je welke eerste stappen je kunt zetten.
En je krijgt tools en tips aangereikt en je kunt meedoen door vragen te stellen.
Ik doe dit alleen maar als host. Mijn naam is Judith de Bruin.
Maar de mensen die het leernetwerk organiseren, begeleiden...
inhoudelijk en organisatorisch, zitten aan tafel.
Dat zijn Baldwin Henderson van PIANOo en Emma van Bree van EVConsult.
Ik zal jullie kort voorstellen.
Jij bent adviseur duurzame mobiliteit. Waaruit bestaat je dagelijks werk?
Ik help bedrijven en overheden van a tot z in het proces richting zero-emissie.
Van strategisch advies: hoe krijg je dat voor elkaar, wat moeten je ambities zijn?
Tot aan de implementatie van zero-emissievoertuigen.
Of realisatie van laadinfrastructuur.
Dat doe ik voor gemeenten, provincies door het hele land.
En gemeentes trekken steeds vaker daarin samen op.
Dus een schat aan kennis en ervaring. Baldwin, jij bent naast organisator...
ook adviseur innovatiegericht en maatschappelijk verantwoord inkopen.
Wel een mond vol. Gelukkig staat het ook op z'n kaartje.
Kun jij kort vertellen: wat is een leernetwerk?
Een leernetwerk, dat zijn in dit geval vier bijeenkomsten...
waarin vragen gesteld kunnen worden aan experts. Die nodigen we uit.
Je kunt daar je ervaringen en vragen delen met vakgenoten...
van andere aanbestedende diensten. Alle overheden kunnen dat zijn.
Samen worden kennis en ervaring gedeeld...
om in je praktijk een stap te zetten. Dat doen we in vier bijeenkomsten.
Heel goed. Later geven we je meer details: waar gaat het over...
wat zijn de thema's, hoe geef je je op, voor wie is het bedoeld?
Maar we duiken eerst de inhoud in. Het wagenpark van een gemeente...
een provincie, een waterschap, je hebt allemaal een wagenpark.
Om welke voertuigen gaat het, Emma, in dit leernetwerk?
Over personenauto's, maar gemeenten hebben ook steeds vaker vragen...
over overige dienstvoertuigen, specialistische voertuigen...
voor reinigingsdiensten, handhavers. Maar ook scooters.
Het hele pakket. Dat is uitdagend...
want de gewone elektrische auto's zijn al best lang op de markt.
Maar hoe is de beschikbaarheid van dat soort speciale voertuigen?
Langzaam maar zeker begint dat eraan te komen.
We spreken veel leveranciers ook vanuit m'n werk. Die geven aan:
niet alleen de af-fabriekvoertuigen komen vaker en meer op de markt...
maar ook in de ombouw is er best wat gebeurd.
Ze bouwen een benzine- of dieselvoertuig om naar elektrisch.
Zeker voor de grotere, zwaardere voertuigen...
levert dat de komende jaren veel varianten op die beschikbaar komen.
En het is een marktmechanisme, dus hoe meer vraag er ontstaat...
hoe sneller marktontwikkelingen gaan. Die massa kunnen wij creëren.
Ja. Dat geeft een mooi samenspel tussen vraag en aanbod.
Ook de laadinfrastructuur, techniek, beschikbaarheid, kosten, hoe loopt dat?
Nederland is daarin rijk. Veel leveran- ciers bieden laadinfrastructuur aan.
Dus daar is genoeg beschikbaarheid. -Kortom, het kan.
Sommige dingen al in versie 5 en andere in versie 2.
Maar de meeste gemeentes hebben nog géén zero-emissievoertuigen.
Waarom is dit een goed moment om ermee te starten?
De ontwikkelingen gaan snel en we zien goede voorbeelden van koplopers...
met name vanuit de grote steden, waarvan we veel kunnen leren.
En die ontwikkelingen gaan zo snel dat het meer in de breedte opgepakt wordt.
Daarom des te belangrijker voor ons als expertisecentrum aanbesteden...
om te kijken: hoe koop je dit in? -Heel goed.
Ik wou dit vertellen, maar sommigen hebben dat zelf al uitgevonden:
Hoe je een vraag kunt stellen. Onder in beeld zie je een chatfunctie.
Als je daar je vraag intypt, dan komt hij bij ons terecht...
en kunnen we kijken of ik die vraag door kan spelen aan onze gasten.
Dit webinar is ook op de website van PIANOo terug te bekijken.
Het aan een ander laten zien of het opnieuw bekijken kan uiteraard gratis.
Een eerste vraag. Ik weet niet of dit al hier hoort, maar het is een interessante.
Hoe kun je rekening houden met de minimumdoelen voor aanbesteden...
van schone, energiezuinige voertuigen van het Europees Parlement?
Een in februari aangenomen directive zegt dat er een minimumpercentage...
aan schone, energiezuinige voertuigen in de wagenparken moet komen.
Sommige gemeenten waren daar in de vorige leernetwerken al mee bezig.
Ik heb een voorbeeld. De gemeenten Amstelveen, Diemen en Uithoorn...
hebben gekeken wat die verschillende typen voertuigen zijn.
EURO 5 en EURO 6 zijn helemaal nog niet zo schoon...
in verhouding tot wat er beschikbaar is in honderd procent elektrisch.
Die hebben aan een aanbesteding gunningscriteria gehangen...
waardoor een aanbieder of inschrijver op die aanbesteding geneigd is...
om meer richting die echte zero-emissievoertuigen te gaan.
En je kunt ook om een soort ingroeimodel vragen.
Zo stimuleer je dat het richting schone en energiezuinige voertuigen gaat.
Dank je wel voor deze mooie, uitdagende vraag.
Dit webinar bestaat uit een hoop dingen die in de vorige leernetwerken...
zijn besproken. Die nemen we nu met je door.
Het bestaat uit drie onderdelen. Hoe bereid je je eigen organisatie voor?
Hoe bereid je die feitelijke aanbesteding voor?
We kijken vooral naar de total costs of ownership en de vlootscan.
En in het laatste onderdeel willen we jullie vertellen...
wat er zoal in het leernetwerk van dit jaar op de rit staat.
Dan gaan we naar 't eerste blok, maar ik heb ook een enquêtevraag aan jullie.
Misschien kun je die invullen. Je ziet 'm nu in beeld.
Waarmee start je als je zero-emissie- voertuigen wilt inkopen, aanbesteden?
Betrek je eerst medewerkers, consulteer je eerst de markt...
verken je eerst de technische mogelijkheden...
betrek je je bestuurders erbij of ga je die wettelijke kaders bestuderen?
Waar zou jij de eerste stap zetten, daar zijn we benieuwd naar.
Als je het invult, zal ik de uitslag mededelen en hier bespreken.
Eén vraag ging over wettelijke kaders. Net ook die vraag over Europa.
Wat is er al op dat gebied?
Fungerende wettelijke kaders zijn er nog niet. Die zijn wel in ontwikkeling.
Dit is het Clean Vehicle Directive, dat medio 2021 geïmplementeerd moet zijn.
Maar er zijn al een heleboel intenties, met ook al harde deadlines.
In 2025 of 2030 willen veel gemeentes en provincies emissieneutraal zijn.
Dat geeft een duidelijke doelstelling om met de positieve bijdrage...
die zero-emissie kan doen met je voertuigen binnen jouw beheersgebied...
daar een flinke stap in te maken. -Heel goed.
Even de uitslag. Velen zullen denken: wettelijke kaders zijn er nog niet...
dus die hoef ik niet te bestuderen.
Dat is nul. Niemand zegt: Ik start met de wettelijke kaders.
Dan marktconsultatie 17%, technische mogelijkheden en betrokkenheid 22%...
en 't merendeel begint met het betrekken van de medewerkers: bijna 40%.
Wat vind je van die keuze, Emma? -Wel heel positief.
Ik vind dat heel leuk. Het begint met die medewerkers betrekken.
Veel bedrijven, organisaties, overheden gaan daar snel aan voorbij.
'Die medewerkers, dat volgt wel aan het einde.' Maar als je ze meteen betrekt...
en ze goed laat begrijpen waarom zero-emissierijden belangrijk is...
zal er later minder weerstand zijn en gaat die overstap makkelijker.
Bedoel je álle medewerkers of de chauffeurs? Hoe breed ga je dan?
Allebei. De chauffeurs moeten in die auto's gaan rijden...
maar bij poolwagens moet je naar al je medewerkers kijken.
Maar met de fiets komen draagt ook bij aan zero-emissie. Dat is ook goed.
Dan rijden ze nooit in die elektrische auto van jouw organisatie...
maar snappen ze wel waarom die ambitie zo belangrijk is.
En misschien werkt het bij medewerkers door in hun privékeuzes...
over vervoer of uitstoot.
Je hebt dan als gemeente een bredere impact door die auto's...
Je draagt het zo ook uit. Overheden hebben een voorbeeldfunctie.
Je vertelde al: nog maar 2% van de voertuigen van het Rijk is elektrisch.
Dan zal de rest van Nederland denken: het zal mijn tijd wel duren.
Juist als overheid kun je die voorbeeldfunctie zo goed vervullen.
Je kunt ervaren hoe het is, rijden in zo'n auto.
Goed. Dank voor jullie antwoord. Stel je vragen in de chat...
en dan gaan we er hier mee aan de slag.
We gaan naar de stappen ter voorbereiding van je organisatie.
Daar neemt Emma ons nu in mee.
We zeggen in het algemeen: Kijk naar zes stappen om te beginnen...
met je organisatie richting zo'n aan- besteding van zero-emissievoertuigen.
De eerste is, en daarom was ik blij met de polluitslag:
De mensen betrekken binnen je organisatie.
Richt een team of stuurgroep in van mensen vanuit de hele organisatie.
Handig is om van de afdelingen die iets met het inkopen te maken hebben...
een persoon te betrekken.
Van het wagenpark, het gebouwbeheer, als het gaat over laadinfra.
Van de afdeling duurzaamheid, of iemand van de medezeggenschapsraad...
om medewerkers te vertegen- woordigen en draagvlak te creëren.
Of een directielid. Daarmee heb je ook een voorbeeldfunctie in je stuurgroep...
om daadwerkelijk te starten.
Het tweede is inzicht creëren. Wat is er nou echt in jouw wagenpark?
Waar bestaat het uit? Hoe wordt het gebruikt?
Welke kilometrages kun je verzamelen, welke gegevens?
De rijprofielen, ritpatronen, inclusief de strategie van je organisatie.
Welke strategische keuzes zijn er al gemaakt, welke ambities leven er al...
waarmee je moet werken om in stap 3 een eigen ambitie te formuleren...
voor zover die er nog niet is. Kijk daarbij naar de kpi's van de afdelingen.
Misschien is er al een keuze gemaakt om zero-emissie te zijn in 2030.
Misschien kun je die opschuiven naar 2025.
Zo'n hogere ambitie kan meewerken om sneller dingen voor elkaar te krijgen.
Schone lucht of geluidsoverlast kan ook onderdeel zijn van je ambitie.
Zeker. We hebben het vaak automatisch over CO2-uitstoot bij zero-emissie...
maar we bedoelen ook nadrukkelijk stikstofoxide en fijnstof.
Het gaat ook als overheid over de gezondheid van je burgers.
Ook daarin moet je het voortouw nemen.
Dus die kun je ook duidelijk meenemen in je ambities.
En kijk naar mogelijkheden en ontwikke- lingen. Wat speelt er in de markt?
Kun je met marktpartijen in gesprek om hen te consulteren?
Hoe zijn hun productieproces en planning met de zero-emissievarianten?
Er is verschil. De een is met af-fabriek- modellen bezig, de ander met ombouw.
Zodat je de markt en de technische mogelijkheden goed kent.
Dan weet je sneller of die zero-emissie- varianten voor jouw wagenpark passen.
En kijk ook naar andere organisaties, buurgemeenten...
grotere gemeenten die al verder zijn.
En vind niet zelf het wiel uit, maar kijk ook wat je van hen kunt leren.
In het leernetwerk nemen we die 'best practices' van andere gemeenten mee.
Ik heb een vraag ondertussen.
Eerder iets voor jou, Baldwin, als medewerker van PIANOo.
Kan PIANOo helpen het gesprek tussen de markt en de overheid te bevorderen?
Want op het gebied dat Emma zegt is veel kennis voorradig.
Zeker. Ook daar besteden we in leernetwerken zeker aandacht aan.
Naast die drie bijeenkomsten waar we op de inhoud ingaan...
is de vierde bijeenkomst een marktontmoeting, een marktconsultatie.
Er worden marktpartijen uitgenodigd voor een gesprek met elkaar.
En hopelijk kun je met de uitkomsten van het leernetwerk met hen spreken.
Kijk, da's handig. We waren bij stap 4. Marktconsultatie. Ja, stap 5 dan.
Stap 5. Met die informatie kun je kijken naar een vervangingsplanning...
of ingroeimodel. Daar kunnen we samen over nadenken in de bijeenkomsten.
Maar dat doe je met je verzamelde informatie over het voertuiggebruik...
maar de extra component bij elektrisch rijden is die laadinfrastructuur.
Hoe gaat dat eruitzien? Richt je dat op je eigen terrein in...
wat weer positiever is voor je businesscase.
Of moet dat op 'n andere plek gebeuren en wat is daarvoor nodig?
En als laatste: vertaal deze zaken naar een duidelijke strategie per afdeling...
op weg naar die aanbesteding. -Dat klinkt als een flinke klus.
Het is een flinke klus en het is een andere manier van nadenken.
Denk daarom ook met die verschillende mensen binnen je organisatie na.
Zo kun je de kennis binnen de organisatie beter benutten.
En nu gaan jullie ervan uit dat iedereen mee wil doen.
Maar misschien zijn jij en je collega van duurzaamheid heel enthousiast...
maar vindt je collega van wagenparkbeheer het flauwekul.
Ook al heeft je organisatie een doelstelling. Hoe kun je dat aanpakken?
Er zijn ook ambities die Nederlandbreed gelden, zoals zo'n directive.
Die komen eraan. Misschien zegt jouw gemeente:
We willen in dat jaar zero-emissie zijn, bijvoorbeeld in 2030.
Die ambitie ligt nog ver weg. Dat is redelijk gemiddeld.
Maar je kunt het steviger aanzetten als je veel eerder zero-emissie wilt zijn.
En kijk bij stap 1 of je een directeur...
of iemand vanuit de bovenste laag van je organisatie kunt betrekken...
zodat die als ambassadeur fungeert voor de doelstellingen.
Als een soort beschermvrouw of -heer.
Jij hebt daar ook ervaring mee, innovatiegericht inkopen.
Daar kom je vaker met dit soort dingen in aanraking.
Vorig jaar bleek ook bij alle andere leernetwerken...
dat goed opdrachtgeverschap heel belangrijk is.
Dan heb je het over de aspecten van de interne organisatie.
Om van ambities tot een praktisch inkoopresultaat te komen...
heb je beleidsverantwoordelijken nodig. Niet alleen de interne inkoper...
maar ook de gebruiker die de eisen stelt. En ook de interne opdrachtgever.
Al die belangrijke stakeholders en rollen binnen de organisatie...
moeten bij dit proces betrokken worden, want je bent met nieuwe dingen bezig.
Om een goed opdrachtgever te zijn moet je dat samen oppakken.
Je hebt ze allemaal nodig, ook de input en kennis van die partijen.
We hadden nu de theorie, maar in een leernetwerk krijg je alle voorbeelden.
Laten we daarnaar kijken. Twee koplopers...
en een aantal goede 'best practices'. Utrecht is goed bezig, Emma.
Kun je vertellen wat voor een proces die hebben doorgemaakt?
Utrecht heeft goed gekeken naar deze zes stappen.
Vooral bij stap 3 zat er voor hen een twistpunt.
Ze zeiden: toen we die ambitie formuleerden merkten we een omslag.
Voor de hele organisatie werd duidelijk wat er stond te gebeuren.
Er werd niet meer vanuit eilandjes gewerkt aan ieders eigen ambitie...
of per afdeling. Er werd een wagenparkbrede ambitie gesteld.
Dat hielp met de samenwerking en een stap naar dat zero-emissiewagenpark.
Zo'n stap wil je snel doen om aan het werk te kunnen...
maar het is toch belangrijk om hierbij stil te staan.
De afdeling duurzaamheid vindt iets en wagenparkbeheer heeft ook ambities.
Dat samenleggen helpt de hele organisatie vooruit.
Je hebt een stuurgroep...
en die ambitie moet herkend worden door al die mensen van die stuurgroep.
Amsterdam, ook 'n koploper. Wat hebben ze daar voor slimme dingen bedacht?
In Amsterdam hebben ze slimme dingen bedacht met reinigingsvoertuigen:
Hoe kunnen we op een andere manier die afvalinzamelplekken ledigen?
Vroeger werd met conventioneel mate- rieel elke week op hetzelfde tijdstip...
het afval opgehaald. Nu kijken ze: waar is een afvalcontainer vol?
Dan pas gaat die elektrische auto rijden. Met een heel andere systematiek...
is het mogelijk om met een elektrisch voertuig afval op te halen.
Amsterdam heeft z'n eigen eisen met de binnenstad...
de straatbreedten, voertuiggroottes. Er is zoveel veranderd.
Waar je vroeger elke week drie, vier vuilniszakken aan de straat zette...
loop je nu naar een container. Die logis- tiek is in veel gemeentes veranderd.
Het heeft effect op de logistiek. Met zo'n eerste inventarisatie van hoe je rijdt...
kom je erachter als organisatie dat het best efficiënter kan.
Goed. Als je vragen hebt over dit onderwerp, stel ze alsjeblieft.
Ik zie ze op het scherm en kan ze doorspelen aan Baldwin of Emma.
Ik heb een vraag die er nog stond: Wat kun je doen...
die hebben het over het aanbesteden, als je in een lopend contract zit?
Die vraag komt wel vaker voorbij. Maar dat betekent niet...
dat je geen vooronderzoek kunt doen voor je volgende aanbesteding.
Misschien duurt die nog twee, drie jaar, maar je kunt vast kijken:
Wat kunnen we al? Hoe ziet dat wagenpark eruit?
Met die eerste stappen die ik noemde kun je al aan de slag.
Kijk wat er mogelijk is. Ga al met die markt in gesprek.
Met het leernetwerk deelnemen kan ook al, om een ambitie te vormen...
met mensen die commitment hebben aan je doelstellingen.
Daar kun je allemaal al mee aan de slag.
Hoelang doe je over die vijf stappen als je dat moet inplannen?
Hoeveel tijd kost dat gemiddeld voordat je stap 1 t/m 6 gezet hebt?
Dat hangt af van je organisatiegrootte en hoeveel mensen je moet betrekken.
En hoeveel haast heb je? Ik zou er ruim de tijd voor nemen.
Dat kan enkele maanden zijn. En als je 1 of 2 jaar voor je aanbesteding zit...
dan zit je nog goed. -Heel goed. Oké. Dank.
Dan gaan we over naar het tweede blok van dit webinar.
Nu weet je hoe je je organisatie voorbereidt...
maar hoe bereid je specifiek je aanbesteding voor?
Wij doorlopen niet alle stappen van het inkoopproces...
maar we gaan in op die dingen die het specifiek anders maken.
Met name twee stappen. Het maken van een vlootscan...
en het maken van een berekening van de total costs of ownership.
Het proces is anders, maar wat vraagt dat van de inkoper, Baldwin?
Er komt heel veel op die inkoper af. Die kan het niet alleen af.
Bijvoorbeeld een gebouwbeheerder is nodig om de laadstructuur te realiseren.
Die werkt met andere budgetten.
Dus naast die inkoper heb je de gebouwbeheerder vaak nodig...
de interne opdrachtgever, om al die eisen scherp te krijgen...
die voor jouw inkoopstrategie en -methode belangrijk zijn.
Moet je leiding houden over dat team? Is de inkoper wel de baas?
Of kan dat ook heel verschillend zijn? Wie houdt de touwtjes in handen?
De opdrachtgever houdt ze bij goed opdrachtgeverschap in handen.
De inkoper adviseert en ondersteunt. Daarom is die wisselwerking belangrijk.
Komen er ook weleens opdrachtgevers mee naar het leernetwerk?
Misschien wel. Een aantal strategische inkopers heeft zich ingetekend.
Maar ook opdrachtgevers en beleidsverantwoordelijken zijn welkom...
beleidsmedewerkers. Dus die zijn allemaal uitgenodigd.
Heel goed. Twee dingen dus. De vloot- scan en de tco-tool of de berekening.
Emma, we beginnen met die vlootscan. Waar heb je het voor nodig? Wat is het?
Een vlootscan is een diepgaandere analyse van je wagenpark...
op basis van de data die je hebt geïnventariseerd.
Met je kilometrage en je rit- en parkeerpatronen kun je kijken:
Zijn die zero-emissievarianten daadwerkelijk haalbaar?
Dat ligt in je actieradius. Hoeveel rij je gemiddeld per dag met die voertuigen?
Zitten er pieken in, misschien tot wel 200 kilometer per dag.
Voor sommige elektrische varianten zijn dat prima haalbare dagkilometrages.
Ook kijk je naar de parkeertijd. Staan ze van 19:00 u tot 7:00 u aan een lader?
Dan kunnen ze lang genoeg laden om overdag te kunnen rijden.
Zulke dingen doe je in een vlootscan. Kijken waar nu al mogelijkheden liggen...
om voertuigen te vervangen door zero-emissievarianten.
Dit leidt soms tot verbazing bij opdrachtgevers.
Recent hoorde bij een provincie een wagenparkbeheerder van haar team:
Die bus kan niet worden vervangen door 'n zero-emissievariant. Die rijdt te veel.
Maar uit data bleek hij maar zestig kilometer per dag te rijden.
Toen bleek: die kan ook naar een zero-emissievariant.
Dus alleen al dat inzicht biedt alweer mogelijkheden.
Naast praktische haalbaarheid kijk je naar financiële haalbaarheid.
Dat gaat erover: wat is er nou mogelijk qua budgetten?
Soms is de investering wat hoger, zeker bij speciale voertuigen.
Dan zit de terugverdientijd in je gebruikerskosten.
Maar ook veel gemeenten of provincies zeggen:
Die hoge investering vinden we het nu waard...
omdat we het terugverdienen en omdat we een voorbeeldfunctie hebben.
En zero-emissie is onze ambitie. Dus is er meer budget beschikbaar.
Dat inzichtelijk krijgen is ook onderdeel van die vlootscan.
Dat doet me denken aan mensen die de allereerste willen zijn.
Die de iPhone hadden of de iPad of dit apparaat.
En terugkijkend denk je: ik kocht dat en dat was zo'n belachelijk hoge prijs.
Maar je bent de eerste. Niet dat dat voor gemeenten een motivatie is.
Maar je doet ook ervaring op. Je bent al bezig met die nieuwe manier...
van denken en rijden die mainstream zal worden.
Sommigen lachen om elektrische auto's die ze tien jaar geleden aanschaften.
Maar dat was al zo innovatief en hielp echt mee aan uitstootbeperking.
Als dat je ambitie is, dan is het niet gek om die investering te doen.
Ik heb een vraag. Dank je wel, Edward. Gemeente Den Bosch.
Over de economische levensduur van fossiel versus elektrisch.
Gaan die auto's even lang mee? -Dat is nog best moeilijk te zeggen.
Sommige voertuigen hebben nog nooit in een elektrische variant al acht jaar...
Die zijn nog niet doodgegaan, dus we weten niet hoelang ze leven.
Wel zien we: voor personenwagens is dat voor elektrisch gunstiger...
dan voor benzine of diesel.
Wel is na acht jaar de batterij gedegradeerd tot 85 procent.
85 procent van je actieradius is dan nog over.
Maar met een nieuwe accu kan hij dan opnieuw een hele tijd mee.
En bovendien, als je actieradius binnen die 85 procent ligt...
hoef je na acht jaar je batterij nog niet te vervangen.
Na tien jaar is het ongeveer 80 procent. Dus je kunt nog lang mee.
En bovendien: de motor van een elektrische auto gaat veel langer mee.
Die slijt veel minder snel dan die van een benzine- of dieselauto.
Interessant. Dat ziet er goed uit dus.
Even kijken, jij was nog bezig met je vlootscan.
De financiële haalbaarheid is: kijk goed naar je budgetten.
Maar om te kijken wat er echt nodig is, gebruiken wij de tco-tool...
om daar wat diepgaander op in te gaan.
En wat is 'het eindproduct' van je vlootscan?
De vlootscan geeft input voor je ingroei- model. Dus je kunt ermee bepalen:
Wat kunnen we dit jaar of komend jaar al vervangen door elektrische varianten?
En wat is er nog niet mogelijk, gezien de actieradius of hoe vaak je moet laden...
of je logistieke proces, en moeten we uitstellen tot er wel varianten zijn...
die kunnen wat je huidige voertuigen ook kunnen.
Leert het leernetwerk ook hoe je zo'n vlootscan maakt...
of zat dat in dat van vorig jaar?
In het voorgaande leernetwerk kwam het duidelijk naar voren.
Maar aan vragen daarover kunnen we zeker aandacht besteden.
En we zullen de eerste bijeenkomst terugpakken op 't vorige leernetwerk.
Want het is de basis waar je op verder bouwt.
Je noemde de creatieve oplossingen van Amsterdam.
Dat je de logistiek anders inricht, waar- door het een positief resultaat geeft.
Dat is natuurlijk ook boeiend.
Even kijken of er vragen zijn. Nee, er zijn geen vragen over de vlootscan.
Maar je mag ze uiteraard in de chatbox invullen.
Met de tco-tool kunnen we nu verder gaan.
Jij zegt net: Wordt er ook op voortgebouwd in dít leernetwerk?
Uit 't vorige leernetwerk kwam die vraag: Hoe ziet die kostenvergelijking eruit...
tussen het huidige en een elektrisch wagenpark?
Op basis daarvan is die tco-tool gebouwd.
Die kun je downloaden van de PIANOo-website als Excel-bestand.
Jullie schakelen nu naar het scherm dat ik op de laptop heb.
Na openen zie je op het eerste tabblad een introductie over die tco-tool.
Wat biedt het, hoe werkt het? Je kunt direct aan de slag.
En ik zal meteen laten zien hoe het werkt.
Bijvoorbeeld, hier zie je verschillende autosegmenten.
Stel, acht middenklasse personenauto's...
die 20.000 tot 30.000 kilometer per jaar rijden.
Dan vul ik hier in '8'. Dan komt onderaan het totaal te staan...
van je benzine- en dieselvoertuigen die je invoert.
Dan kun je op het volgende tabblad parameters invullen.
Bijvoorbeeld de looptijd van je contract.
Misschien doe je dat standaard op zes of zeven jaar.
Ik laad op groene stroom.
Ik laad voornamelijk op kantoor en wil al die laadinfra op kantoor zetten.
Of: ik wil dat mensen ook thuis kunnen laden.
Dat kun je allemaal aanpassen en vervolgens ga je naar een resultaat.
Daar zie je de tco voor jouw volledige wagenpark links...
en de tco gemiddeld per voertuig rechts.
Voor personenauto's is die businesscase vaak al positief.
Hier zie je best wel een groot verschil voor dit segment.
Daaronder zie je de CO2-uitstoot voor je volledige wagenpark en per voertuig.
Dat gaat naar nul, dus je ziet duidelijk je besparing in CO2-uitstoot.
Dat communiceert ook makkelijk. -Dat bewijst dat er best wat te halen valt.
En vaak als je inkoopt met grotere aantallen...
Baldwin, dan heb je ook een betere businesscase.
Stel, je komt op het leernetwerk een andere gemeente tegen en denkt:
hoe zou het uitpakken als we dit mét elkaar doen?
De bundeling van de vraag helpt zeker om die aanloopkosten...
bij introductie van nieuwe methoden en technieken naar beneden te krijgen.
Het is ook een belangrijk signaal naar de markt dat het je serieus is.
Ook bij de bussen wordt gezamenlijk ingekocht.
Er wordt gekeken: hoe kunnen we onrendabele investeringen...
Je steekt als eerste je nek uit, dus je betaalt ook ontwikkelkosten.
Hoe krijg je dat naar beneden?
Het is interessant om te kijken of die vraag verder gebundeld kan worden.
Wordt het ook weleens gecombineerd met opwekking van energie?
Dat de gemeente zelf energie opwekt en gebruikt voor het eigen voertuigpark?
Ja, je ziet dat wel gebeuren. Dat is vooral een vraag...
als je vanuit de huidige aansluiting bij je gebouwen niet genoeg energie hebt...
om alle voertuigen tegelijk vol te laten laden.
Dan praat je over 'load balancing', het balanceren van energie...
om je voertuigen opgeladen te krijgen.
Dat kun je balanceren tussen verschillende voertuigen.
En met eigen opwek door bijvoorbeeld zonnepanelen...
kun je een energievraagpiek opvangen. Zo zie je het al gecombineerd.
Nog een afdeling erbij in de stuurgroep. -Als je eigen opwek wilt gaan doen.
Misschien ook niet te ingewikkeld beginnen. Wat is een goed startpunt...
als je hiermee begint en het is nog helemaal nieuw?
Een goed beginpunt om... -Hebben jullie daar nog tips voor?
Er is veel informatie op onze site te vinden.
Maar begín gewoon en draai mee in ons leernetwerk.
Dan word je vanzelf meegenomen in jouw planning...
met de ervaring van andere deelnemers.
Laten we dan naar dat leernetwerk kijken. Nog één vraag die binnenkomt:
'Hoe staan meestal de chauffeurs en bestuurders de zero-emissievoertuigen?
Bij ons is er nogal gesputter. Hoe kunnen we dat aanpakken?'
Eerlijke vraag. -Die vraag speelt vaker inderdaad.
Daarom is dat echt een startpunt: kijk hoe je medewerkers er tegenaan kijken.
En onderzoek waarom zij denken dat elektrisch minder goed is of moeilijker.
Het vraagt om een gedragsverandering.
Aan het einde van de dag moet die stekker in het voertuig...
want anders heeft de volgende de volgende dag een probleem.
Die gedragsaanpassingen vráág je van medewerkers...
maar die zijn niet onmogelijk. Als je ze goed betrekt vanaf het begin...
dan zou dat al wat weerstand moeten wegnemen.
Hoe ging dat in Groningen?
In Groningen met de bussen? -Nee, met de chauffeurs.
Misschien is dat een voorbeeld van een andere uitzending.
Daar was ook veel weerstand van de chauffeurs.
Het simpele feit: jongens en meisjes, we gaan testritten maken...
je mag een dag ermee rijden, maak er iets leuks van.
Ik weet niet of ze er een evenement van hadden gemaakt.
Maar dat is supersimpel. Ervaar het zelf, en daarmee viel het reuze mee.
Precies. En m'n voorbeeld van de provincie...
en de wagenparkbeheerder die merkte dat het busje toch elektrisch kon.
Daar zit ook onwetendheid of angst: straks sta ik stil langs de weg.
Maar als je kunt vertellen dat zo'n auto echt 200 km per dag kan rijden...
als hij vol is en je hoeft maar 60, dan is die angst weg.
En als je het ook ervaart door een proefrit...
misschien ontdek je dan al snel dat het meevalt.
Sommige dingen kun je vertellen, andere dingen moet je ervaren.
Ik heb hier nog een vraag. Rob uit Zaanstad:
'Is de tco-tool ook te gebruiken voor de onderhoudscontracten?'
Ik snap niet helemaal wat de vraag dan precies is.
Ja. Rob, sorry. We komen hierop terug.
Wat in de tco-tool wel kan...
In het tabblad met de parameters kun je invoeren hoelang je contract nog loopt.
Misschien bedoelt hij dat.
En in de tco zijn wel ook alle kosten voor onderhoud meegenomen.
Dus dat zit ook los in de tco-resultaten. -Dus het onderhoud wordt meegenomen.
Maar wordt de CO2-footprint... Dat wil Ruben weten, uit Amstelveen:
Wordt de CO2-footprint van de prodúctie van het voertuig ook meegenomen?
Goeie vraag. Ik weet niet of dat in deze tco-tool wordt meegenomen.
Misschien wordt dat in het leernetwerk... -Goeie vraag voor het leernetwerk.
Oké, daar komen we op terug. Wij zijn zelf natuurlijk ook aan het leren.
Kennis bouwt zich gaandeweg op en zo komen we met elkaar steeds verder.
Nog een vraag van Ruben. Hoe ga je om met privacy bij de ritregistratie?
Gemeentes mogen die data van die voertuigen niet vrijgeven...
of inzien als dat gekoppeld is aan de persoon.
Maar niet als het gekoppeld is aan een kenteken. Zo kun je er wel naar kijken...
en kun je die ritgegevens wel inzien en gebruiken voor analyses.
Dat is dan met name voor die vlootscan aan het begin ook en je ritprofielen?
Dus dat is geen belemmering. Dank je wel voor die vragen.
Nu het laatste blok van dit webinar. Dat begint met een samenvatting...
en je krijgt de informatie over de leernetwerken van dit jaar. Baldwin.
Het aspect van de interne organisatie is heel belangrijk. Hoe organiseer je dat?
Een stuurgroep is een goed hulpmiddel. En je hebt een duidelijke ambitie nodig.
Zodat voor iedereen duidelijk is: waar willen we en kunnen we naartoe?
Breng de haalbaarheid in kaart met de vlootscan en andere hulpmiddelen...
zoals de total costs of ownership-tool op de website.
Dat zijn de belangrijkste uitkomsten van het leernetwerk van vorig jaar.
Ja. En het leernetwerk van dit jaar begint al op 4 april.
Je hebt al iets verteld, maar toch fijn om het op een rijtje te krijgen.
Het zijn vier bijeenkomsten. De eerste begint op 4 april.
Bijeenkomsten 1 t/m 3 behandelen in de ochtend een doorsnijdend thema...
dat voor alle leernetwerken, het zijn er in totaal tien, aan de orde is.
In de middag duiken we de diepte in met de inhoudelijke vragen.
Waar die CO2-footprint aan de orde kan komen, die vraag die werd gesteld.
Experts komen aan bod waarvan we kunnen leren, praktijkvoorbeelden.
En er is veel ruimte om vragen te stellen en die gezamenlijk te beantwoorden.
Zodat je je aan het einde van de dag met praktische handvatten...
aan de slag kunt in jouw organisatie.
Hoeveel mensen doen er mee? -We hebben...
Van alle leernetwerken? -Dít leernetwerk.
We zitten op een man of vijftig, zestig. -Da's best veel.
En ik vergat nog te zeggen dat de vierde en laatste bijeenkomst...
in het kader staat van die marktontmoeting.
Dus marktpartijen, dat we daarmee het gesprek kunnen aangaan.
Je kunt je nog inschrijven. Het begint al vrij snel, de eerste is 4 april.
En hoelang loopt dat hele leernetwerkentraject?
7 november is de vierde en laatste bijeenkomst met die marktontmoeting.
Dus het gaat over een half jaar.
De tip is duidelijk, omdat het je hele organisatie betreft.
Als je al weet wie je binnen je organisatie zeker moet betrekken...
kijk of ze mee willen gaan naar één of meer leernetwerken.
Daar samen heen gaan, er samen over denken, dat legt een mooie basis...
voor die gezamenlijke ambitie en het gezamenlijke plan.
Want je kunt richting CO2-neutraal rijden in je gemeente. Er zijn voertuigen...
er zijn positieve businesscases, het heeft een fantastische uitstraling.
Maar je moet er goed over nadenken en je moet het met elkaar doen.
Waar kun je je opgeven?
Op de centrale plek op onze website is veel informatie te vinden.
Pianoo.nl/klimaatenveloppe is de centrale pagina met alle informatie...
over de komende leernetwerken en de dingen die voorbij zijn gekomen.
Informatie vind je via die pagina. En daar kun je je aanmelden...
en ik nodig iedereen graag uit. -Dank je wel.
En bij die aanmelding kun je aangeven waar je interesse specifiek naar uitgaat.
Ook daarmee kijken jullie hoe je het leernetwerk vormgeeft.
Er is nog een vraag binnengekomen. Daar hebben we nog tijd voor.
Hoe zie jij de toekomst naast elektrische voertuigen? Bijvoorbeeld waterstof.
Die vraag komt vaak voorbij. Waterstof is nog volop in ontwikkeling.
Er rijden nu elke tientallen personen- auto's op waterstof in Nederland...
dus dat is nog beperkt. Er zijn ongeveer vier waterstoftankstations...
en er zijn er een aantal in ontwikkeling.
Waterstof kan vooral veel betekenen op zwaardere voertuigen, verwachten we.
Accupakketten zijn bij batterij-elektrisch rijden zwaar...
en vragen veel ruimte, veel gewicht.
Daarom kan waterstof zeker voor zware voertuigen interessant worden.
Als aanvullend of vervangend?
Nee, dat het puur waterstofelektrische voertuigen worden.
In zwaardere categorieën zal naar waterstof gekeken worden...
maar dat zal echt pas over een paar jaar actueel worden.
Er komen wel meer waterstofvarianten op de markt, af-fabriek of ombouw.
Maar omdat die tankstations ook nog beperkt zijn, is dat nog lastig.
Dus de overstap in deze fase naar elektrisch is verstandiger en veiliger?
Nu is het makkelijker.
Maar over vijf jaar kan dat er voor de zwaardere voertuigen anders uitzien.
Dank je wel. Dat waren de vragen. Jij nog een laatste tip?
Het belangrijkste dat we hebben gezegd: Een goed begin is het halve werk.
Kijk goed waar je nu staat, met wie je aan de slag wilt, wat je ambitie is.
Om dan pas het hele proces in te gaan. -Dank je wel. Jij?
Meld je aan. Doe mee in het leernetwerk. Samen stappen zetten.
Helder verhaal. Misschien kunnen wij met elkaar als overheden...
een goed voorbeeld geven en bijdragen aan minder CO2-emissie....
in ieder geval in Nederland.
Bedankt voor jullie bijdrage. Ik wens jullie een geweldig leernetwerk toe.
En jullie bedankt voor je vragen, voor het kijken en succes met deze mooie missie.
Tot de volgende keer.