Hallo. Welkom bij het eerste webinar van PIANOo...
over het circulair inkopen van bedrijfskleding.
En in het kader daarvan laat ik het Aralmeer zien. Het wás het Aralmeer.
Het is uitgedroogd, onder andere door het vele watergebruik...
voor de katoenindustrie daaromheen. Het meer is uitgedroogd...
en er zijn ook pesticiden over dit landschap uitgestrooid...
om bijvoorbeeld spijkerbroeken te kunnen maken.
Voor één spijkerbroek heb je 2,5 kilo pesticiden nodig en 10.000 liter water.
Een enorme milieu-impact waarvan velen zich niet bewust zijn...
maar jullie als inkopers natuurlijk wel.
Je kijkt waarschijnlijk naar dit webinar om daar iets in te veranderen.
De PIANOo, het expertisecentrum van aanbesteden in Nederland...
organiseert zes leernetwerken voor wie bezig is met circulair inkopen.
Elk leernetwerk heeft een ander thema.
Ze gaan over klimaatneutraal en circulair inkopen.
Die leernetwerken en webinars zijn gefinancierd door de rijksoverheid...
met klimaatgelden uit het regeerakkoord.
En zo wil de overheid circulair inkopen en CO2-emissiereductie realiseren.
Als je je voorbereidt op zo'n leernetwerk of overweegt eraan mee te doen...
dan is dit webinar de perfecte start.
We praten je bij over wat er in het leernetwerk van vorig jaar gebeurd is...
zodat je qua kennis bij bent met iedereen die dit jaar instapt.
Het is een spannend proces. Het is ook nieuw.
Na dit webinar ken je de stappen die jij moet nemen met je organisatie...
om te kunnen komen tot het circulair inkopen van bedrijfskleding.
Ik ben slechts de webinarhost, Judith de Bruin.
Maar naast me zit Barbara van Offenbeek, de expert op dit gebied.
Jij was vorig jaar ook betrokken bij de leernetwerken.
Je bent adviseur circulaire economie bij Rijkswaterstaat.
Op welke manier ben je bezig met circulaire economie daar?
Ik werk in een Europees project, het European Clothing Action Plan.
Samen met Europese partners proberen we textiel in Europa circulair te krijgen.
Daarin adviseren wij als Rijkswaterstaat op internationaal niveau.
En ook nationaal adviseren we hoe je circulaire kleding realiseert.
Daarnaast werk ik in de infrasector, dus met name de snelwegen en vaarwegen.
Ik kijk hoe we die circulair kunnen krijgen en help de organisatie.
Een heel ander verhaal, een circulaire brug of een circulair T-shirt.
Daar zitten wel wat verschillen in.
Niet iedereen kent het concept 'leer- netwerk'. Kun je vertellen hoe dat werkt?
Vorig jaar zijn we gestart met die leernetwerken.
Aan alle overheden en inkopers met een interesse in circulair inkopen...
hebben we de aspecten die erbij komen kijken uitgelegd, in drie sessies.
En kennis uitgewisseld: wat kan er al? Welke ervaring heb je?
Veel theorie- en praktijkvoorbeelden gegeven.
Zo kunnen mensen de eerste stappen zetten in het circulair inkopen.
En die hébben ze ook gezet. En daar gaat het om.
We hopen dat deze leernetwerken en dit webinar jou ook inspireren...
en helpen om die stap te zetten naar het circulair inkopen.
Ik ben benieuwd wie júllie zijn. Wij hebben ons voorgesteld...
maar het is ook interessant om te zien wie er kijken.
Je hoeft je naam niet in te geven. Wel graag je functie.
Dus ben jij beleidsmedewerker, ben je bestuurder?
Rechts in beeld staat die poll. Ik kijk ook even mee.
Poll 1, je ziet de functies en zet jouw functie eronder.
En als je 'overige' hebt, dan kun je bij 'stel een vraag' links onder in beeld...
jouw functie ingeven. Sowieso als je tijdens het webinar vragen wilt stellen...
kun je dat invulformulier gebruiken. Bij mij in de studio komen ze binnen...
en ik speel ze zo veel mogelijk door aan Barbara.
Ook kun je het webinar terugkijken via de website van PIANOo.
Of als je het nu niet kunt afkijken, of het met een collega wilt bekijken...
of het wilt doorsturen, het is on-demand beschikbaar.
Oké, de agenda. We komen zo op de uitslag van deze pollvraag.
We gaan drie blokken die circulaire inkoop behandelen.
Het eerste: Hoe bereid je je eigen organisatie voor?
Het tweede: Wat zijn de stappen in het inkoopproces?
Wat zijn de verschillen met jouw normale inkoopproces?
En in het derde blok: Hoe organiseer je de retourstroom?
Dat gaan we doen. Eens kijken of ik de uitslag kan zien van wie jullie zijn.
We hebben voor 50% inkoopadviseurs. Top, die bereiken we ook graag.
Maar ook aardig wat externe adviseurs.
En 'overige' is nog een hele categorie. Later zien we wie dat zijn.
En ook beleidsmedewerkers en 9% contractmanagers.
Perfecte doelgroep.
Op publieke organisaties richt PIANOo zich. Waarom dit eerste webinar...
en die focus op bedríjfskleding bij circulair inkopen?
Als je daarnaar kijkt... Je bent bedrijf en je wilt iets aan het milieu doen...
dan kun je kijken: doe ik iets in m'n catering of met plastic flessen?
In deze grafiek zie je: de milieu-impact van kleding steekt er ver bovenuit.
Onder andere daarom is het interessant om daarop in te zetten.
Zo laat je als overheid zien dat je echt werkt aan milieu...
en dat je dat belangrijk vindt. En het doet ook veel.
Iedere investering die je als organisatie hierin doet, levert veel op.
Dat is een van de belangrijkste redenen om hierop in te zetten.
Een enorm verschil. Ik had dat niet zo verwacht. Dus begin hiermee.
En de voorbeeldfunctie van de overheid...
en om de markt te stimuleren. Omdat je grote aantallen kunt wegzetten.
Dat is ook belangrijk: als overheid kopen we meestal heel veel van iets.
Dat geldt ook voor onze kleding. Dat betekent dat we volume creëren.
Voor marktpartijen is het interessant om te investeren in innovatie...
wanneer daar ook vraag naar is. Die vraag moet voldoende groot zijn.
Die invloed kun je als overheid hebben.
Door jouw inkooprol kun je de markt beïnvloeden...
en stimuleren om circulaire oplossingen te ontwikkelen en aan te bieden.
Dat lijkt me een goede motivatie om ermee te starten.
Maar wat is de grootste uitdaging? Daar hebben we een pollvraag over.
Als je klikt naar pollvraag 2. Dat doe ik ook. Ik heb ook zo'n mooi schermpje.
Wordt het interne draagvlak het belangrijkst?
Of juist de markt en in dit geval nog de beperkte mogelijkheden?
Het opstellen van de juiste criteria? Het borgen in de contractfase...
of iets anders? Ik ben benieuwd wat jij ervan denkt.
En dan behandelen we die punten.
We komen na jouw eerste punt terug op de polluitslag.
Jij kunt naar je slide gaan over de te nemen stappen in je organisatie.
Als je daarmee wilt beginnen, is de eerste stap die je als inkoper neemt...
dat je weet wat er te koop is, wat ze kunnen leveren.
Maar ook dat je weet wat zij van jou nodig hebben.
Communiceer van tevoren met de markt wat je wilt hebben.
En je wilt de mogelijkheden weten, zodat je intern kunt laten zien:
Dit is er al, zullen we daarmee beginnen?
Die marktkennis is belangrijk. Daarnaast wil je de leveranciersrisico's kennen...
zodat je daar beter rekening mee kunt houden in je contract.
Van de markt wil je weten wat ze kunnen en waarmee ze te maken hebben...
maar je moet het ook in je eigen organisatie voor elkaar krijgen.
Willen zij tot circulaire kleding overgaan...
dan heb je commitment nodig van het hogere management...
en van de mensen op de werkvloer. Zij lopen vaak in de uniformen.
Kleding is heel persoonlijk. Veranderingen daarin liggen gevoelig.
Dus je moet goed praten: We gaan dit doen en wat is het belangrijkst voor jou?
Ik wil even met je kijken naar de uitslag van onze vraag.
Dank je wel voor jullie antwoorden. 53% van jullie zegt:
Het opstellen van de juiste criteria is het belangrijkst.
Maar dat interne draagvlak: 21%.
En op het borgen in de contractfase wordt het minst gestemd.
Wie heeft het goede antwoord gegeven?
Het is eigenlijk een beetje van alles.
Jullie moeten kiezen. Jij hoeft niet te kiezen.
Ik kan wel zeggen wat ik zelf zou denken. Die zie ik hierin niet terugkomen.
Volgens mij is het belangrijkst dat we nog niet precies weten hoe het moet.
Die samenwerking die we moeten gaan organiseren...
is het belangrijkste aspect van circulair inkopen. Dat je de markt...
en je organisatie in verbinding met elkaar brengt, zodat je beter weet:
Wat betekent dit voor een ander en wat moet ik daarom wel of niet doen?
Voorheen was het vaak: Wij zijn de opdrachtgever en wij kopen iets.
Maar nu willen we iets anders hebben. We willen 't proces anders organiseren.
Dus moet je elkaar duidelijk maken wat je van elkaar nodig hebt...
en hoe komen we samen hieruit? Dat is de grootste uitdaging.
Terwijl men met het inkoopproces de kaarten onder tafel hield.
En je moet ze nu met elkaar óp tafel leggen.
Transparantie is belangrijk. Dat is een drager van de circulaire economie.
Je moet weten wat ergens in zit en waar het vandaan komt...
en wat belangrijk voor de ander is. Anders lukt het niet.
Goed. We waren bij wat je moet doen om je organisatie voor te bereiden.
Waar waren we gebleven? Punt 3 geloof ik.
Managementcommitment is belangrijk, want je gaat iets anders organiseren...
en daar heb je commitment vanuit het hogere management voor nodig...
en die moeten dat duidelijk uitstralen.
Daarnaast adviseer ik dat je investeert in een plan, een strategie:
Welke mate van...
Hoe ga je circulariteit borgen in je eigen organisatie en in je aanbesteding?
Wat is belangrijk? Welke niveaus ga je vragen, welk ambitieniveau streef je na?
Ik zou zeggen, zet in het begin je ambitieniveau niet al te hoog...
maar zeg in je plan hoe je je ambitie- niveau door de jaren heen verhoogt...
en op wat voor manier je dat wilt inzetten.
Neem in je plan van aanpak dit soort aspecten mee.
Bedoel je met 'ambitieniveau' de mate van circulariteit of het aantal stuks...
Goede vraag. Je moet vooral nadenken:
Gaan we met alle werkkleding in onze organisatie om in circulaire werkkleding?
Of begin je klein: We beginnen met de T-shirts.
Je ambitieniveau geeft aan:
Hoe zwaar voer je je milieueisen door?
Gooi je het helemaal om of begin je in kleine stappen?
Dat is een van de onderdelen die je in je plan aandacht geeft.
Sommige mensen in een organisatie zullen kijken: gaat dit wat worden?
Dus je moet een stap uitkiezen met een redelijke kans op succes.
Dan vinden mensen het leuk, gaan ze erin geloven.
Er zit ook een hoop: Is dit nou wel zo nodig?
Als het mislukt... Als je hele gesprekken hebt gehad met medewerkers...
van hoog tot laag in de organisatie: Dit gaan wij doen.
En je doet het en het mislukt, dan ben je tien stappen achteruit gezet.
Dus daarom is het handiger om klein in te zeten.
Kijken wat de markt al kan leveren en begin dáármee.
Test hoe zo'n proces loopt. Zit het inderdaad even lekker...
hoe gaat het met het organiseren van de retourstroom? Loopt het goed?
Waar moet je aan denken zodat je goed kunt bijsturen?
Als je je hele kledinglijn omgooit en het mislukt, dan heb je echt een probleem.
Dan heb je een probleem. Goede tip.
Dus ook al ben je superambitieus en gedreven: rustig aan, langetermijnvisie.
Maar wel gewoon beginnen. Wacht niet tot alles is uitontwikkeld...
en alle risico's al door andere partijen... -Risico lopen doe je toch.
Altijd, maar als je klein begint, kun je die makkelijk beheersen.
Ik ga kijken of er al vragen zijn.
Misschien kun jij doorgaan met 't mooie voorbeeld van de ambulancekleding.
O, de leasekleding van Rijkswaterstaat.
Die ambulancekleding krijgen we later. Dat gaat over de aanbesteding.
Een leuk voorbeeld van de interactie tussen markt en organisatie:
Binnen Rijkswaterstaat hebben we sluisstewards.
Met name 's zomers worden die ingezet. Die hebben kleding aan...
en die helpen bootjes in sluizen goed aan te meren tijdens het schutten.
Die moeten herkenbaar zijn. En we hadden een pilot om te kijken:
Is het mogelijk om een gesloten systeem te organiseren rond jouw werkkleding?
Dus we hebben die kleding niet ingekocht, maar geleased.
En we hebben nagedacht: de leverancier van deze kleding...
moet ook zorgen dat die schoon blijft en gerepareerd wordt.
Je hebt goed zicht op de totale kosten, 'total costs of ownership'...
gedurende de hele levensduur van die uniformen.
En vervolgens neem je ze weer in en kijk je hoeveel van die kleding...
je kunt hergebruiken in nieuw te maken uniformen.
Deze pilot was erop gericht: kan het en wat heb je nodig als organisatie?
Die pilot is versneld afgedraaid. We wilden snel zien of dit loopt.
Kleding gaat een aantal jaren mee, dus dat duurde te lang.
We hebben na één jaar gekeken: wat kunnen we ermee...
en welke les hebben we daaruit geleerd? Nou, dat leasen ging prima.
Maar we merkten wel dat je echt volume nodig hebt.
En wat is 'volume'? -Te weinig uniformen.
Maar hoeveel uniformen met die stewards hadden jullie...
De aantallen weet ik niet uit m'n hoofd, maar voor de leverancier was het lastig.
Die neemt de uniformen in en moet nieuwe maken.
Je kunt niet 100% hergebruiken, dus je moet ook nieuwe vezels aanvoeren.
Dus we merkten: kleine hoeveelheden bestellen maakt het lastig...
voor als je tot dit soort contracten wilt overgaan.
En ook belangrijk was de duur van het contract.
Een leverancier moet lang genoeg de tijd hebben om te leveren...
en om die cyclus in gang te zetten. -Die moet ook leren.
Als na twee jaar dat contract afloopt...
dan heeft hij geïnvesteerd in 'n systeem en vervolgens wint een ander het.
Zo kan een ondernemer niet bestaan. -Dus ga je er niet in mee.
Het is belangrijk dat je zo inkoopt en afspraken maakt...
dat 'n ondernemer ook kan ondernemen, bestaanszekerheid kan hebben...
investeringen terug kan verdienen. Hartstikke fijn.
Ik heb nog geen vragen binnengekregen, dus we gaan door met het volgende blok.
Dit waren de stappen ter voorbereiding van je eigen organisatie.
We kijken nu via de stappen in het circulaire inkoopproces...
wat er verandert als je gaat circulair inkopen.
Even hoog over, wat maakt het anders, dat circulair inkopen?
Anders is dat je op bepaalde aspecten veel meer aandacht geeft.
Je moet nadrukkelijk kijken naar de herkomst. Je moet iets inrichten...
dat je met die leveranciers kijkt: hoe werkt het? Die samenwerking is anders.
En in de stappen van het circulaire inkopen...
heb je andere aandachtspunten dan in je normale inkoopproces.
Dingen zijn nadrukkelijker.
Uit de poll bleek dat veel mensen denken dat functioneel uitvragen belangrijk is.
Dat is het ook, en daar gaan we het in dit blok ook over hebben.
Na dit blok ken je de stappen van het circulaire inkoopproces...
en weet je waarmee je rekening moet houden.
Veel inkopers en contractmanagers zijn volgens mij aangehaakt bij dit webinar.
Dus ik hoef niet exact te vertellen hoe een inkoopproces eruitziet...
maar een aantal inkoopstappen licht ik nader toe.
Je ziet je marktbenadering, je markt- presentatie, een belangrijke stap.
Als wij circulaire werkkleding willen hebben...
dan zal de markt daarop willen en moeten kunnen anticiperen.
Dus geef ze de tijd om daar zelf in te ontwikkelen.
Het helpt als je je langetermijnplanning communiceert met de markt.
Je zegt: De komende jaren heb ik zoveel aan te besteden...
en we willen het niveau van hergebruikte vezels steeds verder opschroeven.
De milieueisen willen we ook verhogen. Dus weet dat dit eraan komt...
en vertel wat je van ons nodig hebt om dat te kunnen realiseren.
Als we op de aanbestedingskalender 50% hergebruikte vezels wensen...
dan kan de markt niet meteen leveren. Die moeten hun proces organiseren.
Denk daar goed over na. -Hoever zijn ze? Hoeveel aanbieders...
Had je wat te kiezen bij die kleding van de sluisstewards?
Die is al van een poosje geleden.
Toen was het nog nieuw, dus waren er nog weinig aanbieders.
Nu komen er steeds meer aanbieders en er is veel meer mogelijk.
Het percentage van hergebruikte vezels stijgt. De markt begint behoorlijk...
Welk percentage is nu gangbaar?
Dat ligt aan het artikel dat je wilt hebben. Maar bij het ambulancepersoneel...
hebben ze wel iets van 50% hergebruikt gevraagd.
Dat moet je wel aanmengen met polyesters...
maar we kunnen al best veel hebben. Maar pin me niet vast op deze 50%.
Het verandert continu, maar om een beetje een beeld te krijgen.
Je stapt met dit onderwerp in vrij aan het begin, maar er is al van alles.
Langzaam maar zeker begint er echt iets te ontstaan.
Punt 2. De scope.
Best ook belangrijk. Denk na over je pakketten.
Als jij panty's, T-shirts en ondergoed met elkaar combineert...
en van alles een beetje, dan is dat lastiger voor de markt.
Een producent moet investeren in doek. Dat moet 'n heel nieuw mengsel krijgen.
Je moet uittesten wat dat is om aan de kwaliteitseisen te voldoen...
die je in je aanbesteding hebt uitgevraagd.
Dus als je in kleine hoeveelheden vraagt en van alles wat, wordt het lastig.
Dan moet hij in drie stromen investeren...
en dat loont de moeite niet als het onvoldoende stuks zijn.
Als inkoper kun invloed uitoefenen. Je bepaalt zelf...
welke pakketten je samenstelt en welke onderdelen je uitvraagt.
Dat is belangrijk in je scope. Daarnaast moet je nadenken over je contractvorm.
Wil je alleen een product inkopen of misschien meer een dienst?
En denk ook na over je contracttermijn. Hoe langer die is...
hoe interessanter het voor de leveranciers is om te investeren.
En denk bij je aanbesteding ook goed na...
over de definitie die je meegeeft in het contract.
We willen hergebruikte textielvezels, hoeveel procent?
Post-consumermateriaal is een term die we dan gebruiken.
Maar je moet je wel goed definiëren:
Post-consumermateriaal willen we echt hebben van gebruikte kleding.
Je hebt ook pre-consumermateriaal. Bijvoorbeeld snijafval...
in de fabriek als je kleding maakt. Dat is ook prima voor hergebruik...
maar je moet wel weten waar je van wilt dat het gemaakt is.
Dus om de hoeveelheid textiel beter te gebruiken, de grondstoffen...
wil je die vraag ernaar verminderen en veel meer kleding hergebruiken...
bedenk dan: hoeveel post-consumer en pre-consumer wil je hebben?
Als je alleen post-consumer gebruikt als term...
dan loop je risico dat je gerecycled materiaal krijgt.
Maar het kunnen ook plastic flesjes zijn. Petflessen, et cetera. Denk erover na.
Je zegt: Je moet functioneel uitvragen.
Dat is natuurlijk dat derde punt, wat het moet kunnen.
Maar je hebt wel kwaliteitseisen. Je bent misschien gewend die te formuleren...
in termen van de samenstelling of dikte van het materiaal.
Hoe garandeer je de kwaliteit als je niet op die specificaties uitvraagt?
We zijn gewend om...
Heel veel eisen in textiel zijn gericht op: we willen precies dit.
Beschrijvend van hoe het ongeveer gemaakt moet worden.
Er zitten soms eisen aan trekkracht van handdoeken.
In een contract hebben we weleens trekkrachteisen gezien.
Maar die eisen stamden van vroeger.
In het leger had je handdoeken en daar werd een trekkracht bij gekregen.
Want als een paard te water raakte, dan wil je 'm eruit trekken.
Dat is idioot en grappig, maar we zitten niet veel meer op dat paard...
en we hoeven die beesten niet meer uit de sloot te trekken.
Dus functioneel nadenken: wat heb je nodig en wat is een belangrijke eis?
Wat moet je ermee kunnen doen?
Hoe meer je specificeert, hoe lastiger het is om te kunnen voldoen.
Want je stelt eisen en je weet niet of de gebruikte kledingvezels...
aan al die eisen kunnen voldoen. Je moet veel meer denken in functies.
Ik heb een vraag van Marije, misschien vooruitlopend op het volgende punt.
Zijn de criteria die vastgesteld zijn in de EMVI haalbaar voor deze branche?
Zijn dit gangbare eisen? Dat wil ze weten.
Er zijn geen vastgestelde criteria, maar we hebben wel criteria opgesteld...
die je kunt gebruiken. Dat hebben we met PIANOo onder andere gedaan.
Vorig jaar hebben we die opgesteld. Die zijn haalbaar.
'Gangbaar' durf ik niet te zeggen. Zolang zijn we nog niet bezig.
Maar ze zijn zodanig geschreven dat we weten dat de markt dit kan aanbieden.
Maar bespreek dit ook vooral met je leveranciers zelf.
Jij hebt zicht op welke kledingstukken je wilt uitvragen...
en wat je wilt aan circulariteit.
En bespreek met de markt of de criteria die de PIANOo-website geeft...
voor hen haalbaar zijn. Als dat niet het geval is voor dat kledingstuk...
dan is het beter dat je het niveau minder streng doet.
Maar we hebben het zodanig opgesteld dat we denken dat dit kan.
Dank je wel voor je vraag, Marije.
En stel je vragen alsjeblieft linksonder in dat antwoordformulier op het scherm.
Ik kijk naar m'n horloge. Laten we doorgaan.
Er volgt nog een mooi voorbeeld over de ambulances en de retourstroom...
en je was nog niet klaar met dit lijstje. -Ik ga er snel doorheen.
In je aanbesteding kun je een aantal criteria gebruiken.
Je selectiecriteria. Dat zijn: waaraan moet een partij voldoen...
om überhaupt mee te mogen doen met de aanbesteding?
Daarin kun je ook vragen dat je bij het IMVO-convenant bent aangesloten.
Ben je dat niet, dan word je uitgesloten van deelname.
'Minimumeisen' gaat bijvoorbeeld over hoeveel procent hergebruikte vezels...
wil je minimaal terugzien?
En in je EMVI kun je de markt uitdagen meer procent aan te bieden.
Je kunt ook nadenken over criteria...
waarin je schaars wordende grondstoffen ontmoedigt.
Of dat je milieuverontreinigende stoffen niet in je kleding terug wilt zien.
En bijvoorbeeld biokatoen kun je ook in je criteria opnemen.
Op dat vlak kun je fluctueren: waar zet je op in...
en hoe geef je dat in je aanbestedingsproces vorm?
En daarin is die samenwerking cruciaal.
Begin je hier voor het eerst mee, bel eens met andere inkopers...
of doe mee aan die leernetwerken.
Daarmee kun je uitwisselen: hoe doe je dit en hoe hebben jullie dit opgelost?
Dat zou ik echt doen.
Dan gaan we naar de ambulance. -Een voorbeeldje.
Die stappen die ik de afgelopen blokken met jullie doorgenomen heb...
zie je terug in de aanbesteding van de kleding van de ambulancediensten.
Die is onlangs afgerond en gegund. In dat spannende proces...
hebben ze al die dingen toegepast. Supergaaf om te zien.
En dat heeft geleid tot een mooie nieuwe lijn kleding.
Ze hebben gekeken: welke maatschap- pelijk verantwoorde inkoopthema's...
passen bij onze doelen en ambities als organisatie?
Ze zeiden: Ambulancepersoneel gaat over mensen. De mens staat centraal.
Dus dat hebben zij ook centraal gezet in hun aanbesteding.
En ze hebben ook milieudoelstellingen meegegeven.
Ze wilden echt inzetten op een lagere milieu-impact van hun ambulancekleding.
Dan ga je nadenken: we hebben een aanbesteding en een ontwerpproces...
want ze hebben een heel nieuwe lijn ontworpen.
Ze zien eruit als sporters. Heel flashy. -Ik vind het supergaaf eruitzien.
Ze zien er trots uit, deze ambulancebroeders en -zusters.
In die ontwerpfase is ook gekeken: hou rekening met 't einde van je levensduur.
Wat kun je er daarna mee doen?
Kun je emblemen er makkelijk uit halen? Ritsen, knopen, is het herbruikbaar?
Over al dat soort dingen moet je nadenken in je ontwerpproces.
Ook: van wat voor stoffen maak je gebruik? Schrijf je stoffen voor?
Nee, ze hebben gezegd: We richten ons op innovatieve stoffen.
De markt had echt de mogelijkheid om daarin iets aan te bieden.
De voorbereiding was grondig. Ze zijn met Modint om tafel gegaan:
een branchevereniging die inkopers en leveranciers helpt...
met het verduurzamen van textiel.
Om te kijken: wat kunnen we vragen aan de markt en welke tools zijn er?
Hoe kunnen we die in ons aanbestedingsproces inzetten?
Daarin heeft Modint heel goed bijgedragen.
Vervolgens hebben ze gezegd in hun aanbesteding zelf:
De selectiefase, waar kijken we naar?
Nou, we willen dat je een visie als leverancier hebt...
op maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat was een criterium.
Waarom was dat belangrijk? Alleen goede producten leveren is toch prima?
Waarom moet je dan een visie hebben?
Als jij als leverancier een duurzaam en verantwoord product wilt leveren...
dan is het gek als je daar als producent geen visie op hebt ontwikkeld.
Hoe jij dat in jouw kleding of in jouw producten tot uiting wilt laten komen.
Een inkoper weet wat z'n organisatie wil bijdragen aan milieu.
Producenten zullen dat hetzelfde hebben.
En daarin zie je als inkoper ook: hoe belangrijk vindt een bedrijf dit?
Het bepaalt de kans op een goede samenwerking.
Als je kunt kijken: wij staan hetzelfde 'in het leven', hebben dezelfde doelen.
Kunnen ze onze doelen goed vertalen in wat ze voor ons gaan doen?
Dat zijn belangrijke dingen. Ze hebben ook gevraagd om keteninzicht:
dat je als leverancier kunt laten zien hoever jij in de keten...
kon laten zien dat je wist wat er gebeurde...
waar de grondstoffen vandaan kwamen, wat er in dat proces gebeurde...
of dat voldoende met aandacht voor arbeidsrechten was.
Of daar voldoende rekening met het milieu werd gehouden.
Dat inzicht hebben ze gevraagd en die transparantie moest dat bedrijf geven.
Verder hebben ze gevraagd naar gerecyclede of biologische materialen.
Dat je kon aantonen dat je daar echt gebruik van zou maken.
Die hele ambulancekleding is op dit soort dingen...
Mooie casus. Komen zulke casussen in leernetwerken ook aan de orde?
Ja, zeker. En op die ambulancekleding kunnen we ook dieper ingaan.
Dat is een van de meest recente waar heel veel aspecten al meegenomen zijn.
Fantastisch. Mooie leerervaring die ze de anderen hebben voorgeschoteld.
We zijn toe aan het derde blok.
Belangrijk bij circulaire bedrijfskleding is: hoe organiseer je de retourstroom?
Vraag en Antwoord gaat lekker door. Stel je vragen gerust.
Maar wij gaan naar het derde blok, hoe je dat nou aanpakt. Barbara.
De retourstroom is een belangrijk onderdeel van circulaire werkkleding.
Daarin kun je als organisatie ook echt iets doen...
want werkkleding geef je zelf al uit. Jouw medewerkers hebben dat nodig...
dus er is al een systeem georganiseerd...
waarin je de benodigde maten weet en ze aan medewerker x, y en z geeft.
Vaak spelen er ook veiligheidsoverwegingen.
Dus je wilt ook dat die uniformen vaak terugkomen.
Kijk maar naar Defensie of de politie-uniformen.
Je wilt die niet in de textielbak gooien.
Dan loop je het risico dat ergens in de wereld...
ze jouw leger- of politie-uniformen gebruiken...
voor doeleinden anders dan waarvoor ze bedoeld zijn.
Daarom organiseren organisaties zo'n uitgifte en retourstroom.
Dat systeem was er.
Met het hele circulair worden wil je eigenlijk dat het niet alleen...
Vroeger werd die kleding verbrand opdat het niet werd hergebruikt elders.
En nu benutten we die retourstroom.
Bij een sociale werkplaats wordt die kleding uitgezocht op kleur...
de emblemen worden eraf gehaald. Er zitten vaak nog dingen in jaszakken.
Pasjes, sleutels, portemonnees, je vindt van alles daarin.
Dus sociale werkplaatsen spelen daarin nu een rol.
Die zorgen ervoor dat de kleding weer in een productieproces kan komen...
waarin ze bijvoorbeeld de vezels kunnen hergebruiken.
En een stap die we moeten gaan maken in dat hele sorteerproces...
is dat we ook sorteren voor recycling.
Je kijkt bijvoorbeeld nadrukkelijker op kleur...
op materiaal.
Dat zijn verbijzonderingen in dat sorteerproces...
die we nu nog niet doen, maar waar je wel op kunt inzetten...
zodat jouw stromen daaruit zuiverder worden. Makkelijker herbruikbaar.
Je kunt bijvoorbeeld kleurvastheid daarin makkelijker organiseren.
Gooi je alles bij elkaar, dan is het lastiger om je kleuren te krijgen...
en moet je bijverven. En het is lastiger die kleurvastheid te garanderen.
Als jij heel selectief op kleuren ontwikkelt of bijvoorbeeld materiaalsoort...
maakt dat jouw grondstoffenstroom zuiverder.
Daarmee kun je ook in je ontwerp rekening houden.
Want als jij een ontwerp maakt met vier materialen en zes kleuren...
dan wordt je retourstroom ingewikkelder, kostbaarder.
Dat is ook het circulair kijken naar het geheel.
En emblemen worden eruit gesneden, maar misschien kun je iets verzinnen...
waardoor een embleem makkelijker eraf- haalbaar is, of ritsen herbruikbaar zijn.
Aan die dingen geven we nog onvoldoende aandacht...
maar die mogelijkheden brengen de waarde van de retourstroom omhoog.
Weten ontwerpers ook al beter hoe je 'cradle to cradle' kleding ontwerpt?
Ja, steeds meer zien wij die zich op de markt profileren.
Heb je nog meer over de retourstroom? Oké, dan gaan we door.
Wanneer je met zo'n retourstroom bezig gaat...
ga je dat proces van inname en uitgifte optimaliseren.
En het biedt de mogelijkheid om goederen die nog ongebruikt zijn...
eruit te halen en opnieuw in je eigen uitgiftestroom te brengen.
Denk aan medewerkers die vroegtijdig de organisatie verlaten.
Zoveel kledingstukken zijn nooit door medewerkers gedragen.
Die worden weer ingeleverd. Niets staat hergebruik in de weg.
Dus kijk naar wat je binnenkrijgt. Is het nog bruikbaar?
Is het ooit gebruikt? Nooit gebruikt, kun je het meteen weer inzetten.
Ook door reparatie kun je het opnieuw inzetten.
En een deel is echt niet meer bruikbaar...
maar daarvan kun je wel het recyclingsproces in gang zetten.
Je moet nadenken: wil je dit op vrijwillige basis of verplicht?
Met uniformen is het al snel verplicht.
Maar misschien vinden medewerkers het leuk...
om ook de kleding van thuis mee te nemen.
Dan maak je je volume van kleding die je terugkrijgt groter.
Je maakt mensen bewuster. Daarover kun je nadenken.
Kun je zo'n retourstroom combineren...
met andere logistieke vervoersstromen van je eigen bedrijf?
Want het ophalen van kleding kost geld en CO2-impact.
Alles wat je met elkaar kunt combineren scheelt in kosten en milieu-impact.
Inzamelbakken kun je plaatsen voor zichtbaarheid en communicatie.
Eén ding dat ik nog wil aanstippen, is die sociale werkplaats...
waar jouw kleding naartoe gaat en de handling die je van hen verwacht.
Het is belangrijk dat zij heldere instructies krijgen:
Wat moet in welke bak en wat moeten ze waarmee doen?
Doe je dat onvoldoende, dan krijg je vervuiling in je retourstroom.
Rommel. Wij hebben nog vijf minuutjes. Ik heb afrondende mededelingen.
Kun je nog kort wat vertellen over dat leuke voorbeeld van Defensie?
Defensie, even kijken.
Wat ik vooral over het voorbeeld van Defensie wil vertellen...
is voor de mensen die meedoen aan dit webinar:
Die retourstroom is ook een manier om kosten te besparen.
Daar wordt circulaire werkkleding interessant voor jou als inkoper.
Je besteedt het liefst zo min mogelijk kosten.
En bij die retourstroom kun je besparen.
Je geeft geen kosten meer uit aan het verbranden...
want jouw kleding komt terug in de stroom en levert zelfs geld op.
Het herinzetten van de vezels levert best wel veel geld op.
Defensie heeft een contract aanbesteed voor het sorteren van kleding.
Dat is een contract waar ze 750.000 items per jaar...
in zo'n sociale werkplaats sorteren. Dat contract is aan de Biga Groep gegund.
Rob vraagt: kun je de retourstroom bij de leverancier leggen bij de aanbesteding?
Dat is hier dus... Nee, dit is niet de leverancier.
In dit geval heeft Defensie, de overheid, dit zelf georganiseerd...
omdat ze daarmee ook het volume creëren...
waar ze hun eigen vraag mee organiseren.
Het volume om weer hun eigen nieuwe kleding...
En het voordeel daarvan ten eerste met die retourstroom is dat je...
de bruikbare stukken eruit haalt. Daar bespaar je veel geld mee.
Dat is de allerbeste recyclingmanier. -Die willen we het liefst.
Maar er komt nog veel bij kijken.
Als je het zelf organiseert en daar als overheid in samenwerkt...
Dus het helpt als bij Defensie, politie en met ambulancekleding...
georganiseerd wordt...
om dat bij zo'n Biga Groep bijvoorbeeld neer te zetten.
Het beperkt investeringen in het sorteren, je krijgt veel meer volume...
dus het is interessanter. Volume maakt het interessanter...
omdat je daarmee kosten drukt en het retourproces beter kunt controleren.
Het zijn afwegingen en jouw organisatie vraagt misschien om andere keuzes.
Misschien omdat het heel speciale kleding is. Hier ook een leuke vraag:
Schoenen die niet meer gedragen worden...
Voor jou, wat is circulairder? De schoenen laten we recyclen...
of de schoenen mogen afgedragen worden door onze medewerkers...
in eigen tijd? -Dat ligt eraan... Wat mij betreft...
Jeetje. Dat is echt wel een gewetensvraag.
Dat kan ik natuurlijk niet zo zeggen. Dat ligt aan de richtlijnen.
Het kan toch én-én? Ik geef ze aan de medewerkers...
mits je ze terugbrengt naar het bedrijf als je er klaar mee bent.
Klopt. Langere levensduur is altijd duurzamer. Sowieso.
Mensen moeten ook daaraan wennen: draag het langer.
Verzorg het beter.
Leer weer eens verstellen. -Schoenen poetsen.
Ik probeer mijn zoon ook te leren hoe hij iets kan maken.
We gaan afronden. Ik bedank je zo. We zijn nog niet klaar.
Vraag en Antwoord had een samenvatting.
In blok 1 keken we hoe je je eigen organisatie voorbereidt.
Hoe ingewikkeld het ook kan zijn, begin met een kleine stap.
Blok 2: zorg voor een uitgebreide marktverkenning...
specificeer functioneel en werk nauw samen met de andere stakeholders.
En de retourstroom kan je veel voordelen opleveren.
Combineer, optimaliseer. Zo kun je ook geld terugverdienen.
Er is een aantal documenten in de vorige leernetwerken ontwikkeld.
Die kun je nu al bekijken via de website van PIANOo.
Je vindt er een leeslijst met categorie- plan over overheidsbedrijfskleding.
De EMVI-criteriatool. Wat kun je nog meer vinden daar?
We hebben daar al die selectiecriteria, et cetera.
Ook alle presentaties van onze netwerkbijeenkomsten vind je daar.
Heel veel tips en voorbeelden vind je daar. Kijk er vooral een keer.
Ga daar kijken en schrijf je in.
In april beginnen die leernetwerken. Je vindt op de site alle informatie.
Het is gratis, dat is al fantastisch.
Maar hoeveel tijd het je kost, waar het is, et cetera.
En het is interessant om met collega's, ook andere typen functies...
eens te kijken hoe je dit aanpakt. Dan word je ook gesteund in je ambities.
Een vraag nog aan jullie: Tegen welke belemmeringen in je organisatie...
loop je aan als je met dit onderwerp bezig bent?
We horen dat graag, en of je dat in die chatbox wilt invullen.
Dat behandelen we nu niet, maar dat is voor ons waardevolle input...
voor het voorbereiden van de leernetwerken.
Waar loop jij in je eigen organisatie of inkoopproces tegenaan?
Welke specifieke vragen heb je?
Misschien kunnen we die in het volgende leernetwerk inbouwen.
Dat begint op 4 april. Jullie zijn allen welkom. Schrijf je vooral in.
Dank je wel voor jouw toelichting. En jullie bedankt voor het kijken...