Inspirerend opdrachtgeverschap, daar gaat het om bij Rijksprijs de Gouden Piramide.
Wie toont durf, vasthoudendheid en bezieling?
Welke opdrachtgever geeft op de meest creatieve en bezielende wijze vorm
aan een gebouw of gebied in Nederland?
Elke editie kent vijf nominaties die beoordeeld worden door een vakjury
onder leiding van de Rijksbouwmeester.
In deze aflevering gaan we op bezoek bij Nimeto in Utrecht,
een MBO-vakschool voor creatieve ruimtemakers.
Deze school ziet het aantal leerlingen steeds verder groeien
en dus moest er meer ruimte gecreëerd worden.
In plaats van sloop en nieuwbouw koos Nimeto heel bewust voor een grondige
verbouwing van de bestaande panden.
- Wij zijn de op twee na kleinste MBO-school van Nederland,
dus wij hebben geen ervaring met verbouwen of architectuur of wat dan ook.
We vinden er misschien wel wat van.
Dat kenmerkt ons wel, want als kleine school moet je ook keuzes durven maken.
Als school, de vakmensen die je hier opleidt,
doe je voor de samenleving.
Je wilt in die maatschappij blijven.
En ongetwijfeld architectonisch, kan je ook iets heel moois neerzetten
in nieuwbouw, op een andere plek.
Maar voor de ziel van van je school, je DNA als vakschool,
net zoals vroeger,
al die ambachtsscholen, die zaten allemaal midden in de stad,
weet je wel, in hele mooie panden.
Dat is wie je bent, dus dat wilden we ook behouden.
- Om tot een ontwerp te komen werd onderzoeksbureau Mevrouw Meijer ingehuurd.
Deze stichting zet zich in voor het ontwikkelen van betere
onderwijshuisvesting door schoolgebouwen te hergebruiken.
De inzet op duurzaamheid en het bieden van kansen aan jonge architecten
staan hierbij centraal.
In een ontwerpend onderzoek werkten drie aanstormende architectenbureaus aan
een concept om die Nimeto klaar te maken voor de toekomst.
Uiteindelijk viel de keuze op de visie van Maarten van Kesteren.
- Ik denk dat als je een gebouw neerzet, wat voor organisatie je ook bent,
je zet het neer voor je doelgroep, voor de studenten.
En een jonge architect zit natuurlijk veel dichter bij die doelgroep
dan een oude architect.
Dat is wel één van de dingen die wij belangrijk vinden,
dat jonge mensen een kans krijgen.
Vertrouwen geven past heel erg bij onze school.
Dus dat doen we naar onze studenten, dus dat zit al in je DNA.
En ik denk ook dat het misschien juist als kleine school makkelijker is.
Omdat je er geen verstand van hebt, moet je ook wel vertrouwen op op de ander.
Toen wij de eerste keer het plan presenteerden dachten we,
oké we gaan toch wel een beetje flink aanzetten.
Durf te dromen, zeg maar.
Dus we hadden een plaat laten zien van een vliegtuighangar,
waar je in het midden een heel groot vliegtuig stond en iedereen
zat daar omheen te werken.
Een open ruimte met het idee van:
het lijkt ons heel erg mooi om van de school één grote,
levendige werkplaats te maken.
Toen ging er wel een kleine schok door de zaal.
Want iedereen dacht ja je kan niet lesgeven, maar het is wel
heel leuk want het heeft allemaal
discussies gestart over hoe open kan een lesruimte zijn?
Je moet er eigenlijk geen bouwkundige opgave van maken, maar je moet er een
visie wie jij wilt zijn voor je studenten en waarvoor je er wil zijn,
voor je studenten van maken.
Dat klassikale van vroeger krijgt een andere plek in het totaal.
Dus we wilden ook die dat gepersonaliseerd leren.
En we wilden dat de vakken elkaar konden ontmoeten.
- Een van de doelen die we onszelf hebben gesteld is om meer eenheid te creëren en
meer verbinding te creëren tussen die gebouwen.
Dat hebben we gedaan door een plein te maken.
Hier bevond zich eerst een parkeerterrein en dat is eigenlijk het nieuwe hart van
de gebouwen geworden, waar iedereen elkaar ontmoet.
En het andere wat we hebben gedaan is een loopbrug gemaakt die de gebouwen
ook met elkaar verbindt.
- Het is een hele open school.
Het geeft vrijheid.
Je voelt je er thuis, gelijk.
Je voelt je er veilig.
Er is hier gebouwd voor € 770 per vierkante meter.
Dat is ruwweg een derde van een normaal transformatiebudget.
Dat dwingt je ook om veel zorgvuldiger om te gaan met dat wat er al is.
Dus wat wij hebben geprobeerd is om de benodigde ruimte binnen
de gebouwen te vinden.
Er waren echt heel veel gangen in het gebouw.
Een deel van die gangen hebben we eigenlijk een soort van
opgegeten met de leslokalen.
Die zijn onderdeel geworden van het leslokaal.
En we hebben de kelders ontdekt, eigenlijk voor voor de les ruimtes en die werden
voorheen vooral gebruikt als berging.
Dus wat we hebben gedaan is een aantal openingen gemaakt in de vloeren waardoor
in een keer heel veel licht en lucht en ruimte in die kelders
ontstaat en die kelders heel prettig worden voor onderwijs.
We hebben zonder ruimte toe te voegen, hebben we extra lesruimte gecreëerd
voor 300 leerlingen.
- Tijdens de verbouwing ging het onderwijs door en bij de uitvoering werden
studenten en docenten nauw betrokken.
- Die hebben dus ook mee geschilderd aan het pand.
Ons vastgoedmanagement heeft ook meegelopen met de aannemer
om ervan te leren.
Je gaat iets doen wat je nog nooit eerder hebt gedaan, iets groots.
En dan wil je ook dat iedereen wat met die ervaring kan en er beter van wordt.
Of het nou de buurt is of de studenten.
- Van Kesteren werd ook gevraagd om een plan voor de omgeving van de school te maken.
In samenwerking met de buurt heeft dat er uiteindelijk voor gezorgd dat de gemeente
geld heeft gereserveerd om de hele buurt op te knappen.
Zo gaat dit hele gebied in Utrecht er op vooruit.
Volgend voorjaar wordt dat opgepakt en dan komt eigenlijk de school in een soort
parkje te staan wat er ook uitziet als die binnenruimte.
Je bent toch bezig, dus gun nou ook die ander wat, weet je wel.
Wat we hier zien is dat we niet alleen het vertrouwen hebben gekregen om aan het
gebouw te werken, maar ook een ander iets is dat we bijvoorbeeld de belangrijkste
meubels hebben mogen maken.
En overal, elke keer als we zeiden van dat zou misschien nog wel mooi of goed zijn,
dan kwam eigenlijk het antwoord: 'Ja, doe maar.'
'Jullie krijgen dit vertrouwen ook.' En dan mochten we weer door.
Daardoor is het een atmosfeer die ook consequent doorgevoerd is
in alle lagen van het gebouw.
Je bouwt een school om studenten succesvol te maken,
Op school, maar ook in het leven daarna.
En dat betekent dat je een eigenheid moet hebben waar die student zich volledig
op zijn gemak voelt en zijn leerweg kan gaan.
Dit is een school waar je kan ontdekken, waar ziel in zit, en hier is heel erg dat...
wat we zijn als school en wat het gebouw is, past perfect bij elkaar.
- Ze hebben hier vertrouwen durven geven en eigenlijk vertrouwen
door het hele proces heen.
En ze hebben het aangedurfd om te kiezen voor de jongste architect.
Eigenlijk met geen ervaring in in scholenbouw.
En dat moet je ook maar als opdrachtgever ook echt durven.
Ik denk in alle facetten
een heel mooi voorbeeld van inspirerend opdrachtgeverschap.
Het ademt zachtheid.
Het is vriendelijk, het is open en het is...
Er zijn echt allemaal hele menselijke waarden vertegenwoordigd in dat gebouw.
Voor mijn gevoel.
En dat is al begonnen bij de opdrachtgever.
- Dat bij elkaar, boor een MBO-onderwijs wat zoveel aandacht en liefde en kwaliteit verdient,
vind ik dit, het is een flauw woord, maar een schoolvoorbeeld.