Inspirerend opdrachtgeverschap, daar gaat het om bij Rijksprijs
de Gouden Piramide.
Wie toont durf, vasthoudendheid en bezieling?
Welke opdrachtgever geeft op de meest creatieve en bezielende wijze
vorm aan een gebouw of gebied in Nederland?
Elke editie kent vijf nominaties die beoordeeld worden door een vakjury
onder leiding van de Rijksbouwmeester.
In deze aflevering bezoeken we het Getijdenpark Eiland van Brienenoord in Rotterdam.
Het park ligt op de zuidoever van de Nieuwe Maas, naast de Van Brienenoordbrug.
De gemeente Rotterdam heeft hier een overwoekerd gebied herontwikkeld tot een
plek voor recreatie, ontspanning en getijdennatuur.
Het Getijdenpark hoort tot het Programma Rivieroevers, waarbij jaren geleden al
eigenlijk het idee is opgekomen om meer te doen met de oevers van de stad.
Heel vaak zie je dat er of industrieën zaten, omdat het natuurlijk
een goede bereikbaarheid heeft.
Het is onze grootste buitenruimte.
Vandaar ook dat er veel meer is gekeken van wat willen wij hier nou mee?
Zodat mensen weten;
wij wonen in een stad aan de rivier in de delta, een van de belangrijkste
delta's van Nederland.
Het 21 hectare grote eiland was ooit privé-eigendom van baron Van Brienen.
Het ontstond door verslibbing van een zandplaat.
Omdat het scheepsverkeer in de Nieuwe Maas meer ruimte nodig had.
Werd de helft afgegraven en bovenop het andere deel gestort.
Door de jaren heen heeft het eiland meerdere functies vervuld.
Zo was er een dok om de metrotunnels voor Rotterdam in te bouwen
en zijn er volkstuinen.
Een concrete bestemming werd de afgelopen jaren nooit gevonden.
Op het Eiland van Brienenoord...
zijn altijd wel wilde plannen geweest. Voor een conferentieruimte en hotels en
mensen die hielden van het eiland, die zochten de rust.
En op die manier sloot een getijde park ook wel echt aan...
bij hun wensen.
Dat neemt niet weg dat wij ook wel met elkaar op zoek moesten van...
wat houdt dan een getijdenpark voor die personen in.
Het is geen aangeharkt stadspark.
Dat wilden mensen ook niet.
Hier mag je struinen, je mag hier overal komen.
Dus als de kinderen hier met stenen een dammetje bouwen of met allerlei stokken
een tent maken, dat mag hier allemaal.
Het past bij het eiland en daarmee voldoet het ook wel echt aan een enorme behoefte
van de bewoners van deze stad.
De Nieuwe Maas heeft een open verbinding met de zee, dus dat is een
uniek geval in Nederland.
Daarom hebben we ook brak water en eb en vloed.
En eb en vloed is superbelangrijk voor die getijde natuur.
Daarom hebben we de oevers zo flauw mogelijk gemaakt aan deze zuidrand,
dat er zoveel mogelijk planten gaan groeien tussen eb en vloed in.
Dat is aan de ene kant afgegraven en aan de andere kant is hier achter toegevoegd,
want hier was eerst alleen maar stenige strekdammen te zien en nu zie je
hier aan deze kant ook de getijdennatuur zich ontwikkelen.
En hetzelfde hebben we gedaan aan de andere kant van het eiland en daarmee
hebben we meer getijdennatuur gemaakt en ook het eiland wat groter gemaakt.
Er is ook in het programma van eisen een tweede brug bijgekomen en ontworpen
voor de bewoners van IJsselmonde.
Het moet ook een recreatief park zijn met genoeg programma.
Dus die volkstuinen moesten blijven.
Er is een rondje Stadionpark gemaakt dat je daar kan sporten en bewegen
in de natuur, midden in de stad.
En er is een uitzichtpunt cadeau gedaan door Van Oort.
Ontworpen door HNS en Next Architects.
En een hoog en laag niveau zodat je eb en vloed kan aanraken, zeg maar.
Wij hebben.
Omdat het eiland zo anders werd, hebben wij ook met filmpjes en met
nieuwsbrieven, met leuke feitjes,
met de rondwandelingen hebben we geprobeerd die omgeving zo
goed mogelijk mee te krijgen.
Dat ze ook een beetje begrepen wat er wat er zou komen.
Overigens waren mensen minder blij toen wij hier zo ongeveer
500 bomen hebben gekapt.
Het was een soort maanlandschap.
Toen heb ik wel met mijn kop in de krant gestaan van mevrouw Peels,
wat heeft u nu gedaan?
En het enige wat ik kon zeggen was toen let op, het komt goed.
De gemeentelijke projectorganisatie bouwde het plan stap voor stap op en
manoeuvreerde het vakkundig over een aantal hobbels.
Zo waren er financiële tegenvallers, maar ook een scheef aangelegde brug deed een
beroep op het aanpassingsvermogen van de gemeente als opdrachtgever.
Je moet een toekomstbeeld ook schetsen waarvan je laat zien van ja, het is
misschien nu wat minder leuk, maar uiteindelijk krijgen
we dit wel voor elkaar.
En zo hebben we dat altijd wel gedaan.
Wij zijn heel klein begonnen.
Dat is ook wel uniek aan dit project.
We hadden een klein budget en met een subsidie en een
bijdrage van Rijkswaterstaat. En gedurende het traject werden mensen
steeds enthousiaster over de plannen en konden we iedere keer weer wat meer
toevoegen, zoals bijvoorbeeld de speeltuin die ook hier is gekomen.
En juist doordat zwaan-kleef-aan zeg maar, konden we het project steeds mooier maken.
Met uiteindelijk dit resultaat.
Dus uiteindelijk hebben we vijftien financiers gehad, wat wel een gigantisch
administratieve klus is geweest.
Maar het betekende wel dat we precies konden realiseren wat wij graag wilden.
Het gaat erom dat je de natuur bij de mensen brengt, dat ze weer de vogels,
de visjes, de plantjes kunnen zien, de geluiden kunnen horen, maar ook de stilte.
Hier kan je ook even afzonderen en kijken naar, nou ja,
naar die bever die hier wel of niet zwemt.
Ik vind het prachtig om te zien dat wij op deze manier een hele andere manier naar
landschap zijn gaan kijken als stad. Waarbij de natuur
zichzelf mag ontwikkelen.
Waarbij we afwachten wat er gaat gebeuren en dat we op onze handen moeten zitten om
te kijken van wat, ontstaat hier nou uiteindelijk.
En ik vind het heel belangrijk dat wij de rivier weer als landschap
zijn gaan zien in onze stad.
En niet alleen maar als een vaarweg.
Je nek uitsteken voor het behoud van zo'n plek, die natuurlijk
ook door veel andere stakeholders geclaimd wordt en dat je zegt dit moet natuur
blijven vind ik een hele bijzondere keuze en een dappere keuze.
En ook het zoeken naar hoe kunnen we als mens een ondergeschikte rol gaan innemen
ten opzichte van de rest van onze omgeving.
Het idee is van we gegeven het terug aan de natuur, dus je hebt niet
het gevoel als je daar loopt dat het helemaal is aangelegd.
- Wat ik ook fascinerend vind in een gemeente die toch vooral denkt
in bouwen en ontwikkelen,
dat je hier letterlijk en figuurlijk ruimte voor biedt.
Om.