Ik wist niet dat bouwen zo leuk was.
Bij het bouwen is het zo dat het een gevoel geeft van het is af.
Mensen maken er gebruik van.
Een heel speciaal gevoel.
Kloostertuin Brakkenstein van de Nederlandse Provincie der Paters Jezuïeten...
is genomineerd voor een belangrijke prijs, de Gouden Piramide 2018.
Deze tweejaarlijkse Rijksprijs...
wordt uitgereikt aan de meest inspirerende opdrachtgever...
op het gebied van architectuur en gebiedsontwikkeling.
Er waren dit jaar ruim 70 inzendingen.
Een vakjury onder leiding van rijksbouwmeester Floris Alkemade...
bestudeerde grondig alle projecten.
Dat het echt voor die omgeving iets betekent.
Hoe landt het? Raakt het?
Ze nomineerden vijf opdrachtgevers.
Ik denk dat het oordeel wel duidelijk is.
Dit zijn de overige nominaties.
Gemeente Sittard-Geleen,
Zuyd Hogeschool en Jongen Projectontwikkeling met Ligne in Sittard.
Lemniskade Projecten met PATCH22 in Amsterdam.
WVO Zorg met Woonzorgcentrum Scheldehof in Vlissingen.
Familie Schutte met Landgoed Valkenberg in Agelo.
De jury trok het land in om alle genomineerden te bezoeken en te bevragen.
Vandaag reist de jury naar Nijmegen,
waar ze worden opgewacht door de opdrachtgever pater-econoom Kimman.
Eduard Kimman trad ruim 50 jaar geleden toe tot de jezuïetenorde.
Maar hij is niet enkel pater,
hij is ook emeritus hoogleraar aan de Radboud Universiteit.
Toen ik in 1965 jezuïet werd.
Ik was toen 19 jaar oud.
Toen telde de Nederlandse provincie nog 600 leden.
Nu amper tien procent van het ledental van een halve eeuw geleden.
Dit Berchmanianum was aanvankelijk filosofisch college.
Daar kreeg je drie jaar je filosofie-opleiding.
En vanaf 1967 is dit al als zorggebouw gebruikt.
Waarvoor het helemaal niet geschikt was.
80 procent van de kamers had geen eigen toilet of douche.
Ze voldeden eigenlijk niet meer aan de normen...
van de gezondheidszorg van vier, vijf jaar geleden.
De Radboud Universiteit zag in dit pand,
dat aan de campus grenst,
een prachtig academiegebouw.
De koop was snel bezegeld.
Dat betekende dat de 60 religieuze bejaarden moesten verhuizen.
Kimman had een paar honderd meter verderop een groot braakliggend terrein gezien,
waar Ballast Nedam luxe appartementen wilde bouwen.
Maar dat project kwam niet van de grond.
Het was 2012 en de bouw lag plat.
Kimman greep zijn kans en belde de bouwreus.
Toen zei ik:
zou ik dat hele project van jullie kunnen overnemen?
Het was even stil aan de andere kant van de lijn.
Die dachten, het is een 1 aprilgrap.
Maar dat was het helemaal niet.
Het was eigenlijk heel simpel.
Heel snel, binnen twee, drie telefoontjes was er ook iemand hier al directeur...
en toen is het eigenlijk vrij snel gegaan.
Het bouwplan voor luxe appartementen werd voor een deel getransformeerd...
naar een woonzorgcentrum.
De bovenste twee verdiepingen...
werden uitgevoerd volgens het oorspronkelijke ontwerp.
De onderste drie woonlagen werden aangepast voor de paters.
Het architectenbureau Diederendirrix had al veel voorwerk gedaan.
Een logische keuze om met dit bureau verder te gaan.
Later werd Maarten Terberg erbij gevraagd...
die ook een deel van het ontwerp voor zijn rekening nam.
Voordat de kloostertuin hier gerealiseerd is,
was dit eigenlijk een afgesloten gebied voor de wijk.
Het was verwaarloosd, overgroeid...
en de opgave was om dat weer levendig te krijgen.
Kees Tolk is een landschapsarchitect en die heeft een centrale as...
door het hele plan ontworpen.
Die start op de Heyendaalseweg,
over het plein loopt en eindigt bij het kerkhof.
Op dat plein ontspringt een fontein als een bron...
en dat water loopt langzaam richting het einde van de as.
Aan die as zijn de gebouwen gezet en op die manier...
is het landschap de drager van de gebouwen in de compositie.
Het was natuurlijk een woongebouw en er moesten zorgappartementen in.
Er moesten ook specifieke dingen in als een aula en een kapel.
Dan was er nog een deel van het programma wat niet...
in dat woongebouw gerealiseerd kon worden.
Maar daar werd snel een oplossing voor gevonden.
De naastgelegen drukkerij was failliet gegaan.
Kimman kocht het oude pand.
Een drukkerij uit 1933.
In de loop van de vorige eeuw zijn er allerlei loodsen aan gebouwd.
Dus die hebben we gesloopt.
In de plaats daarvan hebben we een transparante nieuwe aanbouw gemaakt.
Als een soort licht paviljoen ook weer in het park.
Een glazen gang verbindt het woonzorgcentrum met de oude drukkerij,
waar nu De Refter is gekomen alsmede kantoorruimte.
In het nieuwe lichtpaviljoen zit een restaurant waar de hele buurt welkom is.
De kloostertuin is hiermee het hart van de wijk geworden...
waar de paters zich inmiddels helemaal thuis voelen.
Vervolgens gingen ze helemaal weer het leven leiden...
dat ze ook bij Berchmanianum hebben geleid.
Dus de koffie om kwart over tien,
de mis om half twaalf,
een borrel om twaalf uur,
de warme maaltijd,
het middagdutje.
We hebben er twee boven de 100 jaar dus dat ging meteen weer volgens dat oude ritme.
Dat zit erin.
Wanneer de paters het aardse voor het hemelse verruilt hebben,
dan kunnen de zorgwoningen zo weer worden verbouwd tot luxe appartementen.
Het heeft onze verwachtingen overtroffen in schoonheid.
Ik wist niet dat bouwen zo leuk was.
Wat was het oordeel van de jury?
Dit is een project van de paters jezuïeten,
die het heft in handen hebben genomen om hun eigen huisvesting...
voor de ouder wordende jezuïeten te organiseren.
Maar op een manier dat dat tegelijkertijd een grote betekenis voor de omgeving heeft.
Het is natuurlijk heel interessant om te zien dat...
de paters vanuit een hele andere achtergrond...
zich buigen over projectontwikkeling en daar een soort sociale dimensie aan geven,
waar andere projectontwikkelaars veel van kunnen leren.