Je ziet het niet in het gebouw.
Het gebouw is ontzettend simpel.
Maar om die simpelheid te bereiken,
dat is zo ongeveer het meest complexe proces wat je kunt bedenken.
PATCH22 van Lemniskade Projecten...
is genomineerd voor een prestigieuze prijs, de Gouden Piramide 2018.
Deze tweejaarlijkse Rijksprijs...
wordt uitgereikt aan de meest inspirerende opdrachtgever...
op het gebied van architectuur en gebiedsontwikkeling.
Er waren dit jaar ruim 70 inzendingen.
Een vakjury onder leiding van rijksbouwmeester Floris Alkemade...
bestudeerde grondig alle projecten.
Dat het echt voor die omgeving iets betekent.
Hoe landt het? Raakt het?
Ze nomineerden vijf opdrachtgevers.
Ik denk dat het oordeel wel duidelijk is.
Dit zijn de overige nominaties.
WVO Zorg met Woonzorgcentrum Scheldehof in Vlissingen.
Familie Schutte met Landgoed Valkenberg in Agelo.
Nederlandse Provincie der Paters Jezuïeten met Kloostertuin Brakkenstein in Nijmegen.
Gemeente Sittard-Geleen,
Zuyd Hogeschool en Jongen Projectontwikkeling met Ligne in Sittard.
De jury trok het land in om alle genomineerden te bezoeken en te bevragen.
Vandaag bezoekt de jury Amsterdam.
Zijn wij nu houtbouwers of willen wij vooral flexibele gebouwen maken?
Tom Frantzen en Claus Oussoren begonnen in 2009 hun bedrijf Lemniskade Projecten,
met als doel de ontwikkeling van PATCH22.
Een houten gebouw dat 30 meter de lucht in gaat...
en zich daarmee het hoogste houten woongebouw van Nederland mag noemen.
Daarbij is het bijzonder innovatief.
Ik woon al vijftien jaar in Amsterdam-Noord.
Ik zag dat dit een gebied was wat eigenlijk wel potentie had...
omdat het dicht bij de stad ligt.
In 2008 heeft de gemeente besloten...
om hier bepaalde kavels gereed te maken voor ontwikkeling.
Omdat de opdrachtgevers van mij en van Tom...
het toch wat moeilijker kregen in het begin van de crisis,
hebben wij gezegd:
dan kunnen we hier ook weleens zelf een...
poging wagen om een ontwikkeling te doen plaatsvinden.
De gemeente gunde de kavels nu eens niet aan de hoogste bieder,
maar aan opdrachtgevers met het meest duurzame ontwerp.
Er werd vooral gekeken naar de CO2-score van het gebouw,
naar energie-efficiëntie en watergebruik.
Maar Tom en Claus gingen in hun ontwerp nog een stapje verder.
Er zijn ook een aantal onderdelen waar je eigenlijk niet zo veel punten mee kreeg,
maar waar wij van vonden dat die wel extra duurzaamheid gaven.
Één daarvan was dus de flexibiliteit.
Hoe kun je nu een gebouw maken wat makkelijk indeelbaar is...
en wat je makkelijker kunt scheiden?
Een levensloopbestendig gebouw.
Wij vonden dat wel een heel belangrijk ding.
Als je een echt flexibel gebouw wilt maken,
dan moet je zorgen dat die installaties veranderd kunnen worden.
Heel simpel gezegd:
de wc-afvoer is altijd het grootste probleem.
Wij hebben eigenlijk bedacht dat als de wc-afvoer...
overal in het gebouw terecht zou kunnen komen,
dan kun je ook overal een wc plaatsen...
en dan kun je dus de meest waanzinnige indelingen maken.
Dat leverde verrassende indelingen op voor zowel kantoorruimtes als appartementen.
Om dat ook bereikbaar te maken,
hebben we alle vloeren hol gemaakt en kunnen alle top vloeren ervan af.
Dan kan dus iedere koper op het moment dat hij dat wil en waar hij dat wil,
alle leidingen in zijn vloer leggen die er maar nodig zijn.
We bekijken een aantal bijzondere appartementen.
Zij hebben eigenlijk de minste muren in hun plattegrond geplaatst.
Hier zie je echt zeg maar de hele diepte van het gebouw.
Dit zou dus ook in twee woningen opgesplitst kunnen worden.
Hier kan een scheidingswand staan en dan zit daar een extra voordeur.
Dus in die gang zitten bijvoorbeeld tien voordeurposities,
omdat je voordeur ook heel erg de indeling bepaalt.
We zijn natuurlijk gaan ontwikkelen in een crisistijd.
Duurzame appartementen.
In die tijd kregen normale kopers gewoon geen financiering meer.
Als je nu duurzaamheid wilt verkopen,
duurzame gebouwen zijn gewoon duurder dan normale gebouwen.
Dus moet je het verkopen aan de mensen die het kunnen betalen.
Dat is eigenlijk de Tesla-strategie.
Tesla is ooit begonnen met de grote auto voor de directeuren.
Daarmee hebben ze een duurzaamheidsdoorbraak kunnen maken.
Dat hebben wij in feite ook gedaan.
We hebben een voorbeeldfunctie vervuld daarmee.
Hoelang wonen jullie hier nu?
Bijna twee jaar denk ik.
Het hele jaar door lekker buiten.
Een buitenbad.
Geprivilegieerd wonen.
Een majesteitelijk uitzicht.
Het klinkt natuurlijk allemaal heel simpel.
Een gebouw maken voor meerdere functies.
Maar je loopt tegen zo veel regelgeving aan...
die voor kantoorgebouwen anders is als voor woongebouwen.
Om maar een voorbeeld te geven:
als je een woning hebt,
dan moet er altijd een meterkast in zitten.
In Nederland zijn er ongeveer de meeste regels voor waar een meterkast moet zitten.
Maar dit is dus innovatie.
Alle meterkasten hier.
Je wilt niet weten wat voor een gevecht we hebben gevoerd met de nutsbedrijven,
om te zorgen dat dit kon.
Normaal staat je meterkast in je appartement.
Maar als je niet weet waar een appartement is,
dan is het ook weinig zinvol om een meterkast ergens neer te zetten.
Dus alle meterkasten zijn hier verzameld.
Vanaf deze meterkast gaan leidingen weer naar boven...
en dan de diverse appartementen in.
Daar hoeven ze vervolgens weer alleen maar een stoppenkast te maken.
Een stoppenkast is een van de weinige dingen in Nederland...
die eigenlijk nauwelijks aan regels onderhevig is.
Dat geldt voor meterkasten,
watermeters en ventilatie.
Daar zit zo veel regelgeving omheen,
dan moet je dus allemaal hele slimme en onconventionele oplossingen bedenken,
die je als koper uiteindelijk helemaal niet ziet.
Daar komt nog bij dat het gebouw ook juridisch gezien heel duurzaam is.
Dat klinkt heel raar.
Maar wij hebben de erfpachtcontracten zodanig ontworpen...
dat hier ook daadwerkelijk woningen met elkaar verbonden kunnen worden.
Dat ze van functie kunnen veranderen.
Dat het hele gebouw aan meerdere regelgeving voldoet.
Dus dat het zowel een kantoorgebouw als een woongebouw is.
Dat zijn allemaal dingen die je niet ziet,
maar misschien ligt daarin nog wel de grootste innovatie die we hebben doorgevoerd.
Wat was het oordeel van de jury?
De jury was erg onder de indruk van PATCH22.
Dit was eigenlijk een project wat op vier vlakken echt innovatief was.
Allereerst, op het gebied van duurzaamheid zelf.
De keuze van de materialen.
Maar ze zijn verdergegaan.
Ze hebben ook gekeken naar de flexibiliteit van het gebruik van het gebouw.
Ze hebben een gebouw gemaakt dat zo flexibel is,
dat daardoor een extra laag aan die duurzaamheid wordt toegevoegd.
Een derde hele interessante bewerking die ze hebben gedaan,
is die van de regelgeving.
Ze hebben zich eigenlijk bij geen enkele regel neergelegd.
Daarmee hebben ze allerlei regels een nieuwe wending kunnen geven.
De vierde echt interessante ontwikkeling is de opdrachtgevers.
De architect en de bouwmanager.
Die hebben het ontwikkelen en het ontwerp zozeer vervlochten...
dat de architect zelf ook als een ontwikkelaar is gaan optreden,
waardoor hij heel veel macht kreeg over het ontwikkelen van het project zelf.
Daarmee hebben ze dus ook een project gemaakt wat echt heel bijzonder is,
als we het hebben over inspirerend opdrachtgeverschap.