Ik zie gewoon mensen hier gelukkig zijn,
gelukkiger dan voorheen,
en dat zegt toch iets.
-Vereniging van Eigenaren Schoonschip is met Schoonschip in Amsterdam
1 van de 5 genomineerden voor een prestigieuze prijs:
de Gouden Piramide.
Deze tweejaarlijkse Rijksprijs wordt uitgereikt aan de meest inspirerende opdrachtgever
op het gebied van architectuur en gebiedsontwikkeling.
Er waren bijna 50 inzendingen.
Een vakjury, onder leiding van Rijksbouwmeester Floris Alkemade,
bestudeerde ze grondig...
-Vinden we het mooi of lelijk? -Heeft de opdrachtgever risico genomen?
-Als je het hebt over lef en je nek uitsteken,
dan denk ik dat dat hier gebeurd is.
-...en nomineerde 5 opdrachtgevers.
En dit zijn de overige nominaties.
Zeestad CV/BV met Stadshart Den Helder.
Heijmans Vastgoed BV met Fenix in Rotterdam.
Stichting De Getijden met De Getijden Nijmegen.
En Projectbureau Ooijen-Wanssum met Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum
in Limburg.
De jury reist het hele land door om de 5 opdrachtgevers te bezoeken
en te bevragen.
Vandaag bezoekt de jury Schoonschip in onze hoofdstad.
-Wij lopen met jullie mee? -Ja!
-En hier ligt hij: de duurzaamste drijvende woonwijk van Europa,
de droom van programmamaker Marjan de Blok.
Ruim 10 jaar geleden maakte zij een reportage
over een woonboot die zelf energie opwekt en water zuivert.
De gedachte om ooit met een aantal vrienden in duurzaam drijvende woningen te gaan wonen
liet haar niet meer los.
Wat was het dat haar zo inspireerde?
-Eigenlijk vanaf het moment dat ik dat idee kreeg voor Schoonschip
zag ik een soort eilandje voor me met een paar woonboten eromheen.
Het was nog vrij bescheiden toen.
Bewoond door vrienden en dan zo duurzaam mogelijk.
Vanaf het moment dat ik dat idee had, liet het me niet meer los
en dat heeft me aan het denken gezet. Waarom heb ik nou eigenlijk dat idee?
En ik wilde het eigenlijk anders.
Niet alles natuurlijk, maar bepaalde aspecten zoals het individualistische.
De manieren waarop ik duurzaam kon leven gaven me ook niet echt voldoening.
En eigenlijk nog voordat ik ook maar iets op papier had,
kreeg ik al mailtjes en belletjes van mensen die zeiden: 'Ik wil dit ook!'
En door alle animo die daarvoor was,
heeft dat kunnen ontstaan.
Gaf mij ook energie om er iets mee te gaan doen,
dus we hadden elkaar daarin nodig.
-In deze beginfase hield Marjan een lezing tijdens de Dag van de Duurzaamheid.
Diezelfde dag gaf ook Sascha Glasl,
van het Fries opgestarte bedrijf Space & Matter, een presentatie
en daar sprong de vonk over.
-Wij dachten eigenlijk precies aan ideeën van de duurzaamste drijvende woonwijk.
Dachten we eigenlijk: deze schaal is perfect.
Het gaat over gemeenschap; het gaat over community
en de zoektocht: wat betekent dan de meest duurzame wijk eigenlijk?
Ik had het gevoel van: alles wat jij wilde, bestaat nog niet.
En dat vond ik heel aantrekkelijk!
-Dank je! -Ja.
Wij vinden het juist leuk eigenlijk nieuwe systemen te bedenken.
-Dan begint de zoektocht naar een geschikte locatie
en valt hun oog op deze plek.
Hoewel de kade er verloren bij ligt,
zien ze genoeg potentie om hun eerste plannen te schetsen en uit te werken.
Wanneer de gemeente Amsterdam een tender uitschrijft voor dit gebied
ligt het plan klaar en Schoonschip wordt de winnaar.
De droom kan gerealiseerd worden,
waarbij drie pijlers leidend zijn.
-Schoonschip is sociaal, duurzaam en haalbaar.
Dus dat was een hele goede richtlijn
om alles wat we de hele tijd moesten beslissen aan te meten
en dan hadden we ook nog onze tagline:
"Schoonschip is Europa's meest duurzame drijvende woonwijk."
Met dit in het achterhoofd
kon iedere koper een architect en aannemer in de arm nemen
om naar eigen inzicht te kunnen gaan ontwerpen en bouwen.
Een schitterend bijeffect was
dat er een enorme hoeveelheid kennis werd verzameld over duurzaamheid
waar iedereen z'n voordeel mee kon doen.
-Wij wonen hier met onze drie dochters.
We hebben dus met een groepje bewoners een materialenpaspoort zelf ontwikkeld
en daarbij hebben we niet alleen gekeken naar CO2-uitstoot en naar de footprint,
maar ook naar: hoe is de toxiciteit?
Als je het materiaal gebruikt maar ook ten tijde van de productie.
Daar kwam dus uit natuurlijk dat hout helemaal bovenaan stond
en bijvoorbeeld staal en pur zaten echt zwaar in het rood.
We hebben ons laten inspireren voor de verbinding ook
op de Amsterdamse grachtenpanden,
die ook allemaal eiken constructies hebben.
Hier is een voorbeeld ervan.
Die komt daaruit.
En dat heeft dus als voordeel dat we dus geen staal hebben gebruikt
in al die balkenlagen. -Geen enkele schroef. -Er zit geen enkele schroef in.
-Alle woningen zijn gekoppeld aan een smart grid.
Hiermee wordt gezamenlijk elektriciteit gewonnen en opgeslagen in batterijen.
De opgeslagen stroom wordt verdeeld naar de behoefte van dat moment.
Al het afvalwater wordt verzameld door vacuüm leidingen
en wordt weggepompt naar een bioraffinaderij.
Het oppervlaktewater van het kanaal
wordt gebruikt om de woningen te verwarmen en te koelen.
En zo zijn er talloze stappen gezet
om de ambitie van duurzaamste woonwijk van Europa waar te maken.
Maar ook het sociale aspect werd niet uit het oog verloren.
-De gemeente wilde eigenlijk hier 30 woningen.
Wij hebben er hier hard aan gewerkt die woningen in te delen in kleinere units.
Twee woningen op één bak, die is sociaal duurzamer.
Op zo'n manier hebben we 46 huishoudens mogelijk gemaakt.
-We hebben natuurlijk twaalf jaren echt geknokt om hier terecht te komen,
maar gaandeweg hebben we ook deuren geopend
voor mogelijke andere projecten.
We hebben echt iets neergelegd waar andere mensen op kunnen voortborduren.
Ik zie gewoon mensen hier gelukkig zijn,
gelukkiger dan voorheen,
en dat zegt toch iets.
En dat gaat echt niet alleen maar over vierkante meters.
Dat gaat echt over het samenzijn
en meer eigenlijk in sync met hoe het volgens mij allemaal bedoeld is:
duurzamer en socialer.
-Bij Schoonschip was de jury echt heel aangenaam verrast,
omdat ze eigenlijk op alle fronten waar wij opdrachtgeverschap op oordelen
vooruitstrevend waren,
zowel in het samen opzetten, met een groep vrienden eigenlijk,
van een heel project.
Het definiëren van een heel nieuw bouwterrein op het water.
En tegelijkertijd het zoeken naar:
hoe kunnen we dat nou doen op een manier dat het ook echt duurzaam is?
En daarbij zie je eigenlijk dat het op alle fronten heel fout kan gaan
en bij hen is het op alle fronten heel goed gegaan.
En dat is echt uitzonderlijk.
Wat dat betreft voor ons als jury een project waarvan we zeiden:
'Dit is waar goed opdrachtgeverschap over gaat.'