Eigenlijk zitt de lol er ook wel in dat je boer bent,
dat je leeft van je land en van je koeien,
maar dat je aan de andere kant ook wat terug kan doen aan de natuurontwikkeling.
Dat levert de natuur van vroeger op.
De familie Schutte is met Landgoed Valkenberg...
één van de nominaties voor een belangrijke prijs, de Gouden Piramide 2018.
Deze tweejaarlijkse Rijksprijs...
wordt uitgereikt aan de meest inspirerende opdrachtgever...
op het gebied van architectuur en gebiedsontwikkeling.
Er waren dit jaar ruim 70 inzendingen.
Een vakjury onder leiding van rijksbouwmeester Floris Alkemade...
bestudeerde grondig alle projecten.
Dat het echt voor die omgeving iets betekent.
Hoe landt het? Raakt het?
Ze nomineerden vijf opdrachtgevers.
Ik denk dat het oordeel wel duidelijk is.
Dit zijn de overige nominaties.
De Nederlandse Provincie der Paters Jezuïeten met Kloostertuin Brakkenstein in Nijmegen.
Gemeente Sittard-Geleen,
Zuyd Hogeschool en Jonge Projectontwikkeling met Ligne in Sittard.
Lemniskade Projecten met PATCH22 in Amsterdam.
WVO Zorg met Woonzorgcentrum Scheldehof in Vlissingen.
De jury trok het land in om alle genomineerden te bezoeken en te bevragen.
Vandaag gaan ze de boer op.
Dit is de oale groond,
zoals ze het hier in Twente noemen.
De glooiende essen omringd door houtwallen.
Al honderden jaren bewoond en bewerkt door boerenfamilies...
die van generatie op generatie het landschap vormen en hervormen.
Net als Els en Gerard Schutte.
Jaren geleden nam Els de boerderij van haar ouders over...
en met dit nieuwe landgoed en landhuis...
schrijven zij hun eigen geschiedenis in het Twentse landschap.
We hebben begin 2000 een mooi stuk grond hierachter kunnen kopen,
waarvan de helft zeer geschikt is voor landbouw...
en de andere helft was eigenlijk te nat.
Te kleinschalig en ongeschikt voor de landbouw.
We houden van uitdaging dus we dachten, we gaan natuur ontwikkelen.
Halverwege de natuurontwikkeling kwam de provincie met het idee...
om nieuwe landgoederen te stichten.
Het is voor ons wel een uitdaging.
Als boer krijg je nog geregeld op je kop.
Tenminste, niet iedereen begrijpt hoe begaan wij zijn met de natuur.
Voor ons was dit echt de kans om te laten zien dat wij ook natuur kunnen beheren.
Voor het maken van het landgoed heb je een lange adem nodig.
Je krijgt flink wat papierwerk voor de kiezen.
Els en Gerard waren er jaren mee zoet.
Ruimte maken voor nieuwe natuur is een voorwaarde...
net als openstelling voor recreatie.
Ook zijn er regels voor waterberging.
De Polbeek is een beek die hier door ons land stroomt.
Die met name door het Waterschap gebruikt werd voor waterafvoer van de landbouwgronden.
Dat is een hele diepe sloot, beek, met klinkers eronder in.
Die hebben we echt verondiept.
De klinkers eruit.
De oevers breder gemaakt.
Zodat we daar langer het water kunnen vasthouden in het land.
Dat is waar het uiteindelijk om gaat.
Er broeden vogels daar in die wand.
Je moet iets verder zijn om het te zien. Maar het is echt een hele steile wand.
Zo moet de sloot zijn.
Het is de bedoeling dat we daardoor een grotere biodiversiteit krijgen.
Dat er weer meer beestjes komen die we eigenlijk eerder niet hadden.
Zoals de beekprik die nu al gesignaleerd is hier.
Dat is prachtig om te doen en te zien dat het ook echt daadwerkelijk gebeurt.
Je krijgt de weilandjes van vroeger terug van jouw grootouders. - Eigenlijk wel.
De lol is ook wel dat je het kunt delen met andere mensen.
Voornamelijk de wandelaars.
Die wandelpaden zijn aangelegd om het open te stellen.
Het is natuurlijk prachtig dat je mensen over je landgoed krijgt...
die mee kunnen genieten van al het moois wat hier in Twente is.
In boerenfamilies is het traditie dat één van de kinderen het bedrijf overneemt...
en blijft wonen op de boerderij.
Zo ook bij Els en Gerard die op hun beurt moesten verhuizen.
Dat was een prachtige kans om het landhuis te bouwen dat aansluit bij dit nieuwe landgoed.
De meeste mensen die een huis bouwen,
bouwen datgene wat hun buren of overburen ook bouwen.
Gerard en Els zeiden van wij weten het niet.
Als je het niet weet dan ga je met elkaar proberen kennis te delen.
Dat was natuurlijk al een heel prettig begin.
Toen zijn we gaan kijken van waar moet nu het huis komen?
Toen wezen ze deze plek aan.
Een open plek op een stuk grasland.
Zo keek ik er eerst naar.
Toen langzaamaan hebben Gerard en Els me geleerd wat ik zag.
Telkens stapje voor stapje leerde ik de natuur kennen,
welke boom waar stond en wat het belang van die boom ook in die familietradities was.
We hebben eigenlijk gekozen voor het uitgaan van niets.
Wat vinden we mooi?
Wat zijn materialen die we mooi vinden?
We wilden heel graag de eiken gebruiken uit ons eigen bos.
We hadden ooit al stenen gekocht,
die we heel graag wilden gebruiken.
Samen met de architect ook in overleg van wat wordt de vorm?
Strakke vormen stond voor ons sowieso al vast.
De vorm van het huis komt voort uit het landschap.
We staan hier in het coulisselandschap.
Telkens verschijnt er iets anders.
Doordat zij mij hebben laten zien van, kijk, dit is mooi.
Zag ik de gelaagdheid van het landschap.
Ik heb geprobeerd om telkens een ander gedeelte van het verhaal te vertellen.
Er ligt een houtwal aan de rechterzijde en aan de linkerzijde van het huis.
Hier heeft vroeger ook een houtwal gelopen.
Er zit ongeveer drie meter hoogte verloop in.
Ik zag dat niet in eerste instantie.
Hoe kan je het nu wel laten zien? Door een muur te bouwen.
Die daalt daar langzaam in af.
Eerst heb je een heel weids uitzicht.
Kun je over de plek kijken waar vroeger de dieren graasden tussen de houtwallen.
Dan daal je af.
Telkens krijg je een ander perspectief op het landschap.
Dan zie je eigenlijk steeds minder.
Je ziet alleen maar de lucht boven je.
We wilden heel graag binnen is buiten, buiten is binnen.
Vooral meer buiten naar binnen dan andersom.
Dus dat is in onze ogen zeker gelukt.
Wat was het oordeel van de jury?
Het is een boerenfamilie die heel nauw vervlochten is...
met het land waarop zij hun bedrijf hebben.
Maar ze ook het landschap en natuurwaarden teruggeven.
Met de manier waarop je ziet dat het land niet uitgeput wordt,
maar juist verbeterd wordt.
En de durf toont om echt moderne architectuur toe te voegen.