Één van onze eerste gasten was hier voor een paar maanden.
Op een gegeven moment zei zijn partner tegen mij,
dat ze sinds hij hier was bij Xenia,
dat ze de liefde weer voelde voor haar man.
Dan denk ik, dat is het mooiste wat je kan horen.
De liefde.
Dat is waar het hier om draait.
Achter deze poort ligt Xenia Hospice verscholen in een hofje.
Stichting Xenia is één van de vijf genomineerden voor de Gouden Piramide.
Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan de meest inspirerende opdrachtgever...
op het gebied van architectuur en gebiedsontwikkeling.
Een vakjury onder leiding van rijksbouwmeester Floris Alkemade...
reed het land door om alle genomineerden grondig te bezoeken en te bevragen.
Dit zijn de andere vier nominaties.
Stichting TROM met De Hallen in Amsterdam.
CONO Kaasmakers met Kaasmakerij De Tijd in Westbeemster.
Provast met de Markthal in Rotterdam.
Consortium DeFlat met Kleiburg in Amsterdam.
Maar vandaag brengt de jury een bezoek aan Xenia Hospice.
Een huis voor jonge mensen met een beperkte levensverwachting.
Dit werkt dus als kamerscherm.
Dit unieke huis opende twee jaar geleden haar deuren...
en is opgericht door Jacqueline Bouts,
gesteund en geholpen door haar partner Piet van Veen.
Mijn achtergrond is verpleegkundige.
Ik werkte met ernstig zieke kinderen en jongeren heel lang al in het ziekenhuis.
Daar vanuit mijn eigen ervaring zag ik dat er...
een gemis is voor opvang voor jongvolwassenen.
Dus voor kinderen in Nederland is er veel geregeld,
maar eigenlijk voor die leeftijd die daarna komt,
de 18-plusgroep,
was nog geen één voorziening.
Mijn zus is overleden op haar dertigste in een ziekenhuis.
Dat heeft ook altijd wel bij mij meegespeeld zo van,
dat is niet de mooiste plek waar je wilt zijn in de laatste fase.
Dus samen met de ervaring die ik heb opgedaan in het ziekenhuis en mijn privé-ervaring,
heb ik dit huis opgericht.
Xenia biedt plek aan zes gasten.
Familie en vrienden zijn hier dag en nacht welkom.
Briljant zo die openheid.
Één van de eerste uitdagingen bij de start,
was het vinden van een locatie die goed aansloot bij de doelgroep.
De uitgangspunten voor ons huis hier in Leiden,
waren met name dat je midden in de stad gaat zitten, in het centrum,
dicht bij alle voorzieningen.
We merken ook bij de gasten dat ze nog gewoon even de stad in willen,
een boodschap doen, naar de film of naar de kroeg willen.
Alles is dichtbij.
Je zit gewoon nog midden in het leven.
Twee weken geleden is hier een man bij ons overleden.
Die ging ook elke avond uit.
Elke avond werd hij opgehaald door zijn vrienden.
Dan is het toch fijn dat je gewoon met je morfinepomp en je zuurstof...
gewoon hier om de hoek naar het café kan.
Hoe mooi is dat?
Na een lange zoektocht door het centrum van Leiden...
vonden Jacqueline en Piet uiteindelijk deze plek.
De perfecte combinatie van reuring,
ruimte en rust.
Het gebouw dat er stond mocht worden gesloopt...
maar er was wel één voorwaarde.
We moesten ruimte geven aan de boom.
Dat was wat we onszelf ook goed ingeprent hadden.
Waar die dus naar binnen knikt ter plaatse van de boom,
moet die ergens anders weer naar buiten knikken.
We wilden veel licht.
Het moet gewoon een hele lichte ruimte zijn.
We hebben een woonkamer boven.
Die kunnen gasten ook reserveren,
om daar met hun eigen familie te zijn of een feestje te geven.
Gewoon waar ze lekker kunnen chillen.
Dan hebben ze vrij ruime eigen kamers met eigen sanitair.
Er is een aparte wellness badkamer met een super-de-luxe bad.
We hebben nog een paar kantoren.
De kosten voor de inrichting en de exploitatie worden grotendeels opgebracht...
door de Stichting Vrienden van Xenia.
Daarnaast heeft architect Erik van Tussenbroek een belangrijke rol gespeeld...
bij de totstandkoming van dit huis.
Ook Leiden als studentenstad draagt haar steentje bij.
Het mooie is dat we veel studenten bij de vrijwilligers hebben.
Omdat ze dus hier studeren zoals medicijnen en psychologie.
Al die studies die ook wel raakvlakken hebben met het huis wat wij hebben.
Dus zij vinden het gewoon een hele mooie ervaring.
Wij zijn heel blij met jonge mensen.
Ik had nooit gedacht dat ik dat ooit zelf zou gaan doen.
Dat je een idee hebt wat je dus echt vorm gaat geven.
Dat je dat met heel veel mensen deelt.
Het kan Jacqueline als geen ander.
Die weet mensen gewoon op een of andere manier altijd voor zich in te nemen...
en dan lukt het.
We zijn nog niet klaar.
Want er komt nog een nieuw huis bij.
Er komt nu een huis met drie appartementen.
Dat zijn een soort aanleunwoningen...
voor jonge mensen die een palliatieve aandoening hebben.
Dus die wel zelfstandig kunnen wonen daar,
maar voor de zorg bij Xenia terecht kunnen.
Het is eigenlijk boven verwachting.
Zo ervaar ik het zelf.
Het is zo'n mooi huis.
Heel veel mensen zeggen, hoe kan je hier werken?
Het is zo verdrietig allemaal.
Het zijn jonge mensen die maar een kort leven hebben.
Maar dat wij daaraan kunnen bijdragen om dat leven...
zo veel mogelijk kwaliteit te geven,
dat is het mooiste wat je kan doen.
Als het dan ook nog zo ervaren wordt door de gasten en hun naasten,
dan is dat gewoon hartstikke mooi.
Het hospice van de Stichting Xenia in Leiden...
was een project waar de jury zwaar van onder de indruk was.
Omdat het op een aantal punten adresseert waar we nu als maatschappij voor staan.
Dat heeft natuurlijk te maken met hoe verlenen we zorg?
Er zijn enorme grote veranderingen die zich daar afspelen.
Hoe brengen we dat eigenlijk terug van de grote instituten...
naar de stad en naar de woonwijken?
Enorm zwaar onderwerp.
Waarvan je denkt, hoe kun je daar in godsnaam een goede vorm voor vinden?
Dat weten zij te doen op een bijna vanzelfsprekende manier.
Door het in de stad onder te brengen.
Als een functie die daar zijn plek vindt...
en ook iets aan de stad toevoegt.
Enerzijds door een programmering door een functie,
maar anderzijds ook door het feit dat ze buiten het gebouw...
een openbaar gebied inrichten wat gewoon bij de stad gaat horen.