Bevolkingsonderzoek is een vorm van screening die door de overheid wordt aangeboden.
Grote groepen mensen krijgen dan een medisch onderzoek naar een bepaalde ernstige ziekte...
terwijl ze géén klachten hebben die bij die ziekte zouden kunnen passen.
Zo zijn er bijvoorbeeld de bevolkingsonderzoeken naar kanker.
Ook screeningen tijdens de zwangerschap en net na de bevalling vallen onder bevolkingsonderzoek.
Zoals de 20 wekenecho en de hielprik.
De bevolkingsonderzoeken worden gedaan met behulp van testen.
Een test moet onderscheid kunnen maken tussen zieke en niet-zieke mensen.
Hoe goed een test dat onderscheid kan maken...
hangt af van de sensitiviteit en de specificiteit van een test.
Wat is dat?
De sensitiviteit is de kans dat de testuitslag ‘positief’...
of ‘afwijkend’ is bij mensen die de ziekte ook écht hebben.
Het zegt dus iets over hoe goed de test de ziekte kan opsporen.
Stel dat 1000 mensen de ziekte hebben.
De test spoort 800 van hen op.
De sensitiviteit is dan 80%.
Dit betekent dus dat 200 van die 1000 mensen...
een negatieve testuitslag krijgen, terwijl ze wel ziek zijn.
Ze zijn dan ‘fout-negatief getest’.
Dit leidt tot valse geruststelling.
De specificiteit is de kans dat de testuitslag ‘negatief’ of ‘niet-afwijkend’ is...
bij mensen die de ziekte ook inderdaad níet hebben.
Stel dat 1000 mensen de ziekte niet hebben.
De test wijst 950 van hen aan als niet ziek.
De specificiteit is dan 95%.
50 van die 1000 mensen krijgen een positieve testuitslag, ook al hebben ze de ziekte niet.
Ze zijn ‘fout-positief getest.’
Dit leidt tot onnodige ongerustheid.
Hoe hoger de sensitiviteit en specificiteit, hoe betrouwbaarder de test.
De positief voorspellende waarde van een test, zegt óók iets over hoe goed de test is
Als iemand een afwijkende uitslag heeft ontvangen...
geeft de positief voorspellende waarde aan hoe groot de kans is...
dat iemand ook daadwerkelijk de afwijking of ziekte heeft.
Als de positief voorspellende waarde van een test bijvoorbeeld 70% is...
zullen 700 van de 1000 mensen die positief getest zijn ook daadwerkelijk de ziekte hebben.
Ongeveer een derde van de mensen heeft dan een fout-positieve uitslag.
Bevolkingsonderzoeken zijn waardevol en kunnen een ernstige ziekte vroeg opsporen.
Maar hoe góed de testen ook zijn, ze zijn niet 100% betrouwbaar.
Wilt u meer weten?
Ga naar www.rivm.nl/bevolkingsonderzoeken