MUZIEK
In Nederland screenen we onder meer op borst- en baarmoederhalskanker...
...en vanaf 2013 ook op darmkanker.
Verder is er uiteenlopend onderzoek bij zwangere vrouwen en bij pasgeborenen.
Zoals bloedonderzoek en screening op downsyndroom...
...20-weken echo, de hielprik en de gehoorscreening.
Het doel is om ziekten en afwijkingen zo vroeg mogelijk te ontdekken.
Dit maakt bepaalde behandelingsopties en eerdere behandeling mogelijk.
En het leidt uiteindelijk tot gezondheidswinst.
MARCEL HAMMINK Als er een innovatie is...
...waardoor een screening verbetert...
...wil je die natuurlijk zo snel mogelijk invoeren.
Maar de zorgvuldigheid vereist ook...
...dat je zeker weet dat die innovatie werkt...
...en dat hij op grote schaal goed kan worden ingevoerd.
Om dat te waarborgen, is er in Nederland een vaste procedure...
...waarin vijfoverheidsorganisaties samenwerken.
De Gezondheidsraad geeft advies aan het ministerie van WVS...
...verzorgt wetenschappelijke verkenningen en inhoudelijke afwegingen.
ZonMW subsidieert aanvullend onderzoek, verzorgt pilots...
...en kosteneffectiviteitsstudies.
Het Ministerie van WVS beslist over de inhoud van het programma...
...over de randvoorwaarden en de afgifte van vergunningen.
Het RIVM doet uitvoeringstoetsen...
...is verantwoordelijk voor de landelijke implementatie...
...en houdt de regie over de programma's.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg houdt toezicht op de uitvoering.
Laten we aan de hand van een voorbeeld eens reconstrueren...
...hoe de procedure verloopt bij de invoering...
...van een nieuwe screening.
In dit geval kiezen we voor onderzoek naar cystic fibrosis.
Ofwel taaislijmziekte bij pasgeborenen.
Kortweg CF genoemd.
- Tien seconden, dan zit je aan negen minuten.
Kijken of je de tien minuten kan volmaken. Dat zou perfect zijn.
Kinderen met CF maken dikker en taaier slijm aan dan normaal.
Dit veroorzaakt problemen in en om de longen...
...de alvleesklier en de darmen.
Er onststaan chronische longontsteking, hoestklachten...
...kortademigheid en groeiachterstanden.
Zonder behandeling daalt de levensverwachting.
Maar bij vroege ontdekking en behandeling...
...kunnen kinderen met CF normaal groeien...
...met veel minder longklachten...
...en hebben ze een aanzienlijk hogere levensverwachting.
In Nederland ontdekken we jaarlijks 36 kinderen met CF door de screening.
Doordat je deze kinderen in een vroeg stadium ontdekt...
...net na de geboorte...
...kun je hun levensverwachting laten stijgen...
...omdat je ze beter kunt behandelen...
...en je kunt hen ook een normaler leven laten leiden.
Ze worden bijvoorbeeld minder kortademig...
...kunnen dus beter naar school, sporten, dat soort zaken meer.
- Nog tien seconden, dan gaat hij weer sneller.
De screening op CF werd op 1 mei 2011 toegevoegd...
...aan het bevolkingsonderzoek via de hielprik.
Laten we eens kijken wat er allemaal aan voorafging.
In 2005 vraagt minister Ab Klink van VWS...
...de Gezondheidsraad om advies over de mogelijkheid...
...om CF aan de hielprikscreening toe te voegen.
Er waren toen al diverse pilotstudies geweest...
...die veelbelovende resultaten lieten zien.
Gescreende kinderen hadden werkelijk betere prognoses...
...dan ongescreende kinderen.
En het is in zo'n situatie gebruikelijk dat de minister...
Dat advies gaat dan over de wetenschappelijke basis...
...voor een dergelijke interventie.
De Gezondheidsraad adviseert om de screening in te voeren...
...als er een betrouwbare testmethode beschikbaar komt.
Vervolgens subsidieert ZonMW na overleg met het ministerie...
...van WVS een studie om uit te zoeken of...
...er een betrouwbare screeningstest is.
In 2007 gaat er een nieuwe pilotstudie van start.
In Zuidoost Nederland.
Met deze studie worden pasgeborenen gescreend...
...met nieuwe screeningsmethoden.
De bedoeling van deze pilotstudie was...
...om vooral te testen of dit ook op grote schaal uitvoerbaar was.
Deze studie heette de Chopin-studie.
Dat was naar aanleiding van de componist...
...die waarschijnlijk ook aan deze ziekte leed.
Overigens werd deze studie nog een keer verlengd in 2009.
Dat was in afwachting van het advies van de Gezondheidsraad...
...dat op dat moment aan het uitkomen was.
Dit soort grote pilots is erg hard nodig...
...omdat je daarin wil onderzoeken of het gunstige effect...
...ook optreedt bij grote groepen.
Omdat je zeker wil weten dat partijen ook hun rol kunnen invullen.
En dat draagvlak ook bij partijen ontstaat.
Effectstudies kosten tijd om te maken.
Daarom doen we dit soort grote pilots.
De resultaten van het onderzoek blijken gunstig...
...en de Gezondheidsraad adviseert de minister om de nieuwe screening...
...per 1 mei 2011 in te voeren.
De minister gaat akkoord met het advies van de Gezondheidsraad.
Maar de procedure is daarmee nog niet afgerond.
Omdat het om een grote, landelijke operatie gaat...
...is de volgende stap de zogenoemde uitvoeringstoets.
In die toets onderzoekt het Centrum voor Bevolkingsonderzoek...
...van het RIVM wat er allemaal precies voor nodig is om...
...de invoering van de nieuwe screening tot een succes te maken.
Om in te voeren moet er van alles uitgezocht worden.
Je gaat dan over de taken die door de verschillende partijen gedaan worden...
...de verantwoordelijkheden die daarbij horen...
De inrichting van dat proces, de capaciteit die er is...
...om dat überhaupt te doen.
De financiering daarvan. Je kijkt naar monitoring en evaluatie...
...hoe we dat organiseren. De informatieinfrastructuur die daarbij hoort.
Voorlichtingsproducten. Dan ben ik er misschien nog wel een vergeten...
...maar het zijn heel veel aspecten die je moet onderzoeken.
De uitvoeringstoets gaat naar WVS waar minister Schippers...
...akkoord gaat op 17 november 2010 met invoering in mei 2011.
Vanaf het moment dat de minister beslist dat zij akkoord is...
...moet er inderdaad nog steeds heel veel gebeuren.
Op dat moment moeten bijvoorbeel de screeningslaboratoria...
...zich gaan voorbereiden, de screeners en de huisartsen...
...de medisch adviseurs. Allerlei mensen moeten zich daadwerkelijk bijscholen.
Daarvoor moeten ook de processen daadwerkelijk ingericht worden...
...om die samenwerking tussen allerlei verschillende partijen...
...goed tot stand te laten komen.
Eerst uitblazen.
Denk bijvoorbeeld in die CF aan specifieke afspraken...
...die er gemaakt moesten worden tussen huisartsen, medisch adviseurs...
...kinderlongartsen en gespecialiseerde CF-centra voor de verwijzingen.
Vanaf het moment van invoering bewaken alle betrokken partijen...
...samen de kwaliteit van de screening.
De inspectie heeft een eigen rol in het geheel...
Kijken naar kwaliteit en kwaliteitsborging...
...in de zorg en ook bij de screening.
Denk bijvoorbeeld aan de vraag die wij in een uitvoeringstoets al...
...aan hen kunnen stellen: welke partij, welke professional...
...welke taak op zich kan nemen.
Op die manier kan de IGZ hun toezichthoudende rol ook goed vervullen.
Deze reconstructie laat zien wat er allemaal nodig is om...
...een vernieuwing in een bevolkingsonderzoek door te voeren.
In grote lijnen geldt deze procedure voor elke nieuwe innovatie.
Of het nou gaat om een bevolkingsonderzoek bij zwangerschap...
...bij pasgeborenen of onderzoek naar kanker.
Ook aan de invoering van het nieuwe onderzoek naar darmkanker in 2013...
...gaan enkele jaren vooraf.
De procedure die we hier uiteen hebben gezet is er niet zomaar.
Zorgvuldige invoering zorgt voor vroegere diagnose en behandeling.
En dat is uiteindelijk goed voor de volksgezondheid.