We hadden wel door dat het een oude boerderij was met een oude schuur...
en een ingestorte wagenloods.
Maar pas met de jaren kwamen wij erachter dat het een heel bijzondere boerderij was.
En dat je daar dus zuinig op moet zijn.
Op aanraden van een oom van mij, die een heleboel uitzoekwerk gedaan had...
van Klein Kattendam zijn we naar het Openluchtmuseum gegaan...
om eens naar een los hoes te kijken.
En toen pas kwamen we erachter van,
dit is toch wel heel bijzonder waar we wonen.
Het bijzondere, unieke van een los hoes is...
dat er sprake was van één open ruimte.
Er was geen brandmuur die het woongedeelte van het bedrijfsgedeelte afscheidde...
waardoor mensen en de veestapel in één ruimte verkeerden.
Dat was een open ruimte...
dat betekende ook dat de stookplaats die in het woongedeelte was...
die verwarmde zowel de mens als dier.
Er zijn eigenlijk twee theorieën. De ene theorie zegt: Een los hoes...
We zeggen los in Twents, ook als het raam los staat, of de deur los staat.
Maar dat iets los dus open is, één grote open ruimte,
dus waar mensen en dier samen leefden.
Er zijn ook mensen die zeggen: Het was een los hoes, omdat de constructie los is.
Het moment dat de grond waar de boer verbouwde op was,
of de omstandigheden waren niet goed en er kon niet meer geboerd worden...
dan kon men zo'n boerderij oppakken...
en de gebintconstructie elders neerzetten en daar verder boeren.
Typerend voor een los hoes is, dus dat die open is.
Maar je ziet wel aan kleine details in het voor- en achterhuis...
waar er geleefd werd en waar er gewerkt werd.
Als we hier even achter mij kijken,
zie je natuurlijk een fantastisch mooie wand...
met schoonmetselwerk en met eiken deurtjes.
Met heel mooi gietijzeren beslag erop.
Maar opvallend is dat de plek waar het woongedeelte over gaat in het bedrijfsgedeelte...
je ziet dat de aangeboste paneeltjes, dus de deuren eigenlijk met het lattenwerk erop...
dat zijn aangeboste panelen,
overgaat naar een wat meer sobere uitstraling...
waarin het in een keer gewoon opgeklamte deurtjes zijn.
Zoals je hier bij de varkensstallen bijvoorbeeld ziet...
daar is verder geen poespas meer, geen opsmuk.
Dus daar zie je heel duidelijk de overgang...
van het bedrijfsgedeelte naar het woongedeelte.
En dat is opvallend.
Je ziet hier ook nog heel mooi de lage hilders eigenlijk.
Dat is een hilde beschot zoals dat heet...
met de luikjes waarbij je boven op de hooizolder kon komen.
En je moet je voorstellen dat hier dus achter...
vroeger het vee allemaal gestaan heeft...
en dat de mensen hier gewoon samen s' avonds aan tafel zaten.
Meestal zat er een groot kookvuur in het midden hier.
Dus die tafeltjes die waren een beetje gegroepeerd om het warme vuur.
Er wordt ook altijd gezegd: Bij die boerderij aan de achterkant...
bevroor je en aan de voorkant verbrandde je zo'n beetje.
Maar hier was dus het centrum waar dus geleefd werd.
En dat gebeurde onder een dak met het vee.
Hier zijn we dus in de zijbeuk van de boerderij.
Je hebt de hoofdbeuk en de twee zijbeuken.
Dus waar het vee onder stond, we zitten boven op de hilde.
En je ziet hier echt de hoofddraagconstructie van de hele boerderij.
Dus deze staanders met deze ligger hier boven...
die staan op een regelmatige afstand door die boerderij...
en die dragen de hele boerderij feitelijk.
Dit heet de gebintstaander, gebintligger.
En die is middels een anker zoals dat heet, zoals je hier aan de achterkant ziet,
is die constructie aan elkaar verbonden.
En door deze houten schoor, een korbeel heet dit,
erin te maken maak je dus ook een stijve driehoek,
waardoor die hele boerderij zichzelf draagt.
Aardig om te melden is hier dat je ook weer...
eigenlijk het gebruik van staal in zo'n constructie niet ziet.
Alle verbindingen werden met houten toognagels in elkaar gezet.
Dus pen- en gatverbindingen met houten toognagels.
Die oude Hollandse pan zoals die heet, de oranje pan die je ziet...
die is niet perfect wind- en waterdicht.
Dus ze hebben ze nog stroodokken tussen gevlochten in de wel van de pan...
om er voor te zorgen dat er zo min mogelijk regenwater binnenkomt in zo'n pand.
Er is in de loop der jaren heel weinig aan veranderd.
Er is sprake van een heel gaaf exterieur en een heel gaaf interieur.
Daarnaast staat er ook nog een vrij oorspronkelijke bijschuur op het erf...
en is het erf zelf onverhard.
Dus er zijn heel weinig veranderingen...
hebben er plaatsgevonden in de loop der eeuwen zelfs.
De boerderij zelf is van dendrochronologisch gedateerd van 1752.
Dus dat is toch al ruim 250 jaar oud.
Het is zo gaaf, zo uniek...
dat je kunt stellen zelfs van de rijkstmonumentale los hoezen die er in Nederland zijn...
Is dit toch wel een van de gaafst, best bewaarde exemplaren.
Er zijn er wel een aantal in Nederland nog,
die staan met name in musea, Openluchtmuseum in Arnhem,
in Ootmarsum zijn er nog een aantal.
Het is allemaal herbouwd of replica's zijn het, maar deze is hier gebouwd.
Er is altijd hier gewoond en gewerkt en hij staat er nog.
En dat zie je eigenlijk bijna nergens meer.
Wat ik altijd mooi vind als ik hier op het erf kom, als ik hier binnen kom is de...
Je ziet eigenlijk de armoe en de eenvoud waarin men leefde.
En dat is heel duidelijk zichtbaar op dit erf.
En dat is wat het voor mij ook van grote waarde maakt,
dat als je hier binnenkomt, zie je...
ja, hoe het leven geweest is...
en het contrast met de manier waarop wij nu leven.
En ik kan daar altijd alleen maar...
enorm veel respect voor opbrengen, want ja...
de wijze waarop je leeft en hoe kort het eigenlijk allemaal geleden is dat men zo leefde.
Ja, dat is hier eigenlijk in één oog opslag wordt het duidelijk.
Dus ik neem mijn kinderen ook wel eens af en toe mee hier naartoe.
En dan om toch even duidelijk te maken dat het...
niet altijd allemaal vanzelfsprekend was.
Ik vind het heerlijk om buiten bezig te zijn.
Dat is voor mij het bijzondere om hier te wonen.
En iedere keer voelt het weer goed als ik het erf weer op fiets.