Welkom bij de webinar van de Inspectie van het Onderwijs.
We gaan het hebben over basisvaardigheden.
Wat zien we op scholen en hoe houden we daar toezicht op?
Ook hebben we het over de wettelijke eisen voor...
de basisvaardigheden en geven u enkele handreikingen.
Mijn naam is Matthijs van den Berg...
Directeur Kennis bij de inspectie en ik ben vandaag uw gastheer.
Voordat we van start gaan, deel ik nog een paar praktische zaken.
In dit webinar werken we met een live chat.
Daarin kunt u vragen stellen.
Een aantal van die vragen zullen we hier aan tafel kunnen beantwoorden...
maar waarschijnlijk een heleboel ook niet.
Maar niet getreurd, al die vragen zullen we verzamelen en zullen we van...
een antwoord voorzien en na dit webinar op onze website publiceren.
Dus stel vooral zoveel mogelijk vragen en dan zullen we...
de mooiste daarvan proberen aan tafel te beantwoorden.
U kunt het chat ook gebruiken als u technische problemen heeft met geluid of beeld.
Mijn collega's zullen u dan zo goed mogelijk proberen te helpen.
Ten slotte, het webinar wordt ook opgenomen.
En ook de hele opname zal op onze website gepubliceerd worden, zodat u en al uw...
collega's die vandaag niet live konden meekijken, het toch nog terug kunnen zien.
Het webinar is opgedeeld in twee onderdelen.
We beginnen met basisvaardigheden in het algemeen en het toezicht erop.
En in het tweede blok kijken we specifiek naar het burgerschapsonderwijs.
We beginnen dus met het algemeen deel en daarvoor zitten bij mij aan tafel twee gasten...
in de eerste plaats Aukje Oosterom...
inspecteur speciaal onderwijs.
En zij gaat ons wat meer vertellen over die nieuwe standaard Basisvaardigheden.
Welkom, Aukje.
Dank je wel.
En naast haar zit Thomas Richter van het Stedelijk Lyceum in Enschede.
Dat is een openbare scholengemeenschap met...
acht locaties van praktijkonderwijs tot en met het gymnasium.
En Thomas zal vanuit zijn praktijkervaringen...
met ons delen hoe hij kijkt naar basisvaardigheden.
En fijn dat jij er ook bent, Thomas.
Kun je misschien ter introductie heel kort...
vertellen wat jouw rol is op jouw school?
Naast dat ik meer dan 30 jaar les heb gegeven...
Heb ik nu in een teamleidersfunctie in de ondersteuning.
We hebben een overkoepelend staforgaan...
Centrum voor Onderwijs en Ondersteuning.
Daar ben ik een teamleider van.
En ik heb ook de eer om voorzitter van een interne auditgroep te zijn.
Dank je wel.
Nou, we gaan zo meteen nog meer van jou horen.
Maar fijn dat je bij ons aan tafel zit en...
dat je jouw praktijkervaringen ook kunt delen.
En zo meteen, na een kleine wisseling, dan...
ga ik ook in gesprek met Niels van Leuteren...
inspecteur van het primair onderwijs...
en hij gaat dan met ons praten over burgerschap.
En de eisen die de wet daar stelt.
En dan gaan we zo door met de standaard Basisvaardigheden.
We hebben het vandaag dus over basisvaardigheden.
En met een reden.
Want al langere tijd zien we de leerlingprestaties dalen.
Zowel op landelijk niveau als ook in internationaal perspectief.
En daarover maken we ons grote zorgen.
Want basisvaardigheden: taal, rekenen, burgerschap, die zijn cruciaal.
Cruciaal voor het functioneren op school, voor je...
vervolgonderwijs en ook in beroep en maatschappij.
Vandaar dat we hier al enkele jaren aandacht voor vragen...
bijvoorbeeld in de Staat van het Onderwijs.
Gelukkig zien we in de praktijk en bij beleid...
steeds meer aandacht voor deze basisvaardigheden.
Maar dit zien we nog niet altijd terug in de leerlingprestaties.
En daarom hebben wij die basisvaardigheden...
een prominentere plek gegeven in ons onderzoekskader.
Zowel met betrekking tot de kwaliteitszorg...
als ook als we het hebben over de inrichting van het curriculum.
En dat doen we met een nieuwe standaard Basisvaardigheden.
Aukje, kun jij misschien bij wijze van introductie...
vertellen wat houdt die standaard nou precies in?
Ja, met standaard OP0...
de standaard Basisvaardigheden, we verkorten hem als OP0...
Bekijken we dus echt het curriculum op de basisvaardigheden.
Dus de wijze waarop scholen en de manier waarop scholen het hebben ingericht.
En dat is natuurlijk een belangrijke in die zin, we kijken naar...
het geplande curriculum en het uitgevoerde curriculum.
Het zijn twee belangrijke elementen van deze standaard.
Het is zo dat de wettelijke eisen niet zijn veranderd.
We hebben enkel de wettelijke eisen uit de standaard OP1 gehaald...
en dat is onderwijsaanbod.
En belangrijk is ook nog wel aan te geven...
is dat we nu het woord curriculum hebben gebruikt.
Het woord curriculum is ook...
wat ga je ze leren, wat ga je de leerlingen leren, hoe ga je dat leren...
en wat zie je daarvan terug.
En dat is toch echt wel op een ander niveau dan het onderwijsaanbod...
waar je vooral met name, zoals we ook wel denken in die methodes.
Dus echt het hoogliggende, dat abstracte niveau.
Dankjewel.
Maar je zegt dus, er wordt eigenlijk niet echt iets nieuws van scholen gevraagd.
Wel een nieuwe standaard, maar geen nieuwe eisen.
Ja, dat klopt.
Grotendeels is het gelijk, zeg maar.
Maar we hebben de tekst, de basistekst, aangepast en verduidelijkt.
En dat bedoel ik de basistekst in de standaard...
die je kan vinden in het onderzoekskader van de inspectie.
En dan gaat het over de waarderingskader van scholen.
En die hebben we eigenlijk verduidelijkt.
En tegelijkertijd, hier zie je ook op het scherm...
wat die basistekst inhoudt, wat we belangrijk vinden is dus...
die doorlopende leerlijnen vanuit de kerndoelen.
Die referentieniveaus en die afstemming op die onderwijspopulatie.
We hebben die domeinen op die referentieniveaus verduidelijkt.
Die hebben we expliciet uitgeschreven.
Dus mondelinge taalvaardigheid, schrijven, omdat we wel merken...
dat het daar soms ook wel onevenwichtig verdeeld is qua onderwijstijd...
qua het opzetten, het werken eraan.
En het werken richting die referenties, dat men er van bewust is...
daar willen we echt wel meer van horen.
En ik denk dat het ook wel goed is om te zeggen...
dat die referentieniveaus ook in de standaard Zicht op ontwikkeling...
de voorwaardelijke kant van uitvoer van pedagogisch-didactisch handelen is.
Bij burgerschap is dus de tekst hetzelfde gebleven.
En hebben we gewoon de tekst van OP1 letterlijk overgenomen naar die standaard OP0.
Dus kort samengevat, wettelijk is er niets veranderd, enkel de tekst is verduidelijkt...
op het gebied van Nederlandse taal, rekenen en wiskunde.
Dank je wel. Thomas, geen nieuwe eisen, wel een nieuwe standaard.
Helpt die jullie wel om het onderwijs op de basisvaardigheden aan te pakken?
Jazeker. Kijk, vooral de doelgerichtheid en de samenhang...
die zijn een uitdaging, ook voor ons.
En het is namelijk zo, het raakt meteen je zicht op, je visie op een goede les.
Want die moet je dan wel heel scherp hebben.
En ook natuurlijk de samenhang in de vakken, de raakvlakken...
van andere vakken en andere vakgebieden.
En dan is de vraag die vaak ook in het middelpunt staat van...
wat is precies je volgende stap, waar wil je nu naartoe?
En daar helpt die standaard jullie dus wel degelijk bij?
Het is zeker een uitgangspunt.
Terug naar Aukje, die nieuwe standaard.
We hebben daar nou iets meer over gehoord.
Wanneer gebruiken wij die nou eigenlijk?
Wanneer onderzoeken we die nieuwe standaard?
Ja, de standaard nemen we altijd mee in de kwaliteitsonderzoeken.
We voeren kwaliteitsonderzoeken naar risico uit...
maar ook steekproef-kwaliteitsonderzoeken.
Die zijn een soort van nieuw.
Sinds september 2023 voeren we steekproef-kwaliteitsonderzoeken uit.
Waarvan we nu al voor het speciaal onderwijs 40 hebben uitgevoerd...
en voor voortgezet en primair beide 100.
En dan nemen we ze standaard mee.
Ja, en ik denk voor nu hebben we ze nog niet beoordeeld.
Op het moment dat we tekortkomingen zagen, hebben wij herstelopdrachten gegeven.
Dat wel. Ja. - Ja
Dus bij elk kwaliteitsonderzoek onderzoeken we ook die nieuwe standaard.
Klopt.
Kun je nog iets meer vertellen over hoe we dat dan in de praktijk doen...
die nieuwe standaard onderzoeken?
Ja.
We onderzoeken dus vanuit verschillende bronnen.
Ik denk dat dat wel belangrijk is om te zeggen.
Dus op het moment dat we een bron, de bronnen gebruiken...
kijken we altijd 'Hé, komen de bronnen overeen met wat voor informatie we krijgen?'
We hebben bijvoorbeeld een analyse op de voorbereiding.
En wat ik altijd heel fijn vind, als ik documenten ontvang...
beleidstukken op het gebied van rekenen of Nederlandse taal...
vanuit die visie of burgerschap, vanuit die visie...
dat ik al van tevoren, voordat ik een school bezoek...
ook echt wel m'n vragen gerichter kan stellen.
En dat maakt het ook weer dat je specifieker een gesprek kan voeren.
Tijdens zo'n onderzoeksdag observeren wij dus eigenlijk lessen.
Kijken we rond in de onderwijspraktijk, ook wel belangrijk om te zeggen...
dat het niet enkel lessen zijn, maar onderwijspraktijk, want het gaat ook over burgerschap.
En voeren we gesprekken met leraren, leerlingen, directie.
En voor nu ook met coördinatoren, op het moment dat die aanwezig zijn...
gericht op het vak Nederlands of gericht op het vak rekenen en wiskunde...
werkgroepen die er zijn, willen we graag spreken.
Dus het is een combinatie van...
documentonderzoek, gesprekken en observaties eigenlijk.
Ja, klopt.
En wanneer ben je dan tevreden als inspecteur?
Ja, dat vind ik eigenlijk altijd een best grote vraag.
Tevreden, wanneer ben je tevreden?
En het ligt soms ook wel eens heel erg in die context, wat zie je allemaal gebeuren.
Maar ik denk wat belangrijk is dat wanneer je tevreden bent...
dan zie je een goed opgebouwd curriculum, dat doelgericht is.
We kijken naar die samenhang.
Ik denk dat het heel goed is om, wat bedoelen we dan met die samenhang?
Dat is natuurlijk dat die doorlopende leerlijnen er zijn...
maar ook samenhang in de domeinen, de Nederlandse taal.
Als je die samenhang terug ziet, is dat altijd een versteviging.
Maar ook wel in de leergebieden.
Dus samenhang kun je best wel breed oppakken.
Of het curriculum naar die referentieniveaus toewerkt...
en of het afgestemd is op de onderwijspopulatie.
Kijk, op dat moment hebben we heel snel door dat 't voldoende is, of we tevreden zijn.
We oordelen snel.
Dus dat we tevreden zijn.
En: wat mist nou? Op het moment dat er echt lacunes zijn.
In die domeinen, dus over schrijven weinig aangeboden wordt.
Nou ja, daarin, maar ook in die afstemming op die onderwijspopulatie...
dat je denkt, daar kan echt wel meer gericht...
dat er meer gericht afgestemd moet worden in dat uitvoerende curriculum.
En als laatste ook wel, dat je...
dat die doelen, die onvoldoende doelgerichtheid...
Ja.
Dus best wel breed allemaal.
Ik denk dat het best een opgave is...
dat de school goed beredeneerd moet vertellen hoe het curriculum is ingericht.
En wij, in wezen, hebben wij de taak om goede vragen te stellen.
Ja, best een hoop om op te letten...
als we die standaard goed willen onderzoeken.
We hebben daar natuurlijk afgelopen maanden ervaring mee opgedaan.
Wat hebben we nou in die eerste periode eigenlijk gezien in de praktijk?
Ja, het mooie is dat scholen volop in ontwikkeling zijn...
en met name in die visie-vorming ook, dat beleid en die ambities en de doelen...
dan heb ik het over die kwaliteitszorg-standaarden.
En ook wel wat ik zo mooi vind...
is dat de gesprekken die ik dan voer op scholen vind ik gewoon diepgaander.
Op het moment dat je echt naar die domeinen vraagt...
waarom heb je bepaalde keuzes gemaakt?
En dan merk je dat je met elkaar, goede gesprekken voert erover.
Niet dat we dat in het verleden niet hebben gedaan...
maar je merkt door dat je die domeinen meer aanraakt...
dat je ook het onderwijs of de basisvaardigheden dieper raakt.
Nou, als voorbeeld stel ik vaak de vraag wat is een goede rekenles.
En zie je die dan ook terug in je eigen onderwijspraktijk?
En dan merk je nog wel dat...
ze niet altijd gelijk een antwoord hebben, maar echt over na moeten denken.
En dat zijn wel uitdagingen voor scholen, denk ik.
Ook wat je wel terug ziet, is die afstemming op die onderwijsbehoeften...
dat daar ook uitdagingen liggen, want wat zijn dan die onderwijsbehoeften?
Wat zijn kenmerken van een onderwijspopulatie?
Het in beeld brengen van kenmerken van onderwijs is ook een uitdaging van wat...
wie krijgen we? Dat verandert natuurlijk ook wel eens...
Naarmate de jaren vorderen, van hé...
het blijft niet dezelfde kenmerken.
Dus dat is een belangrijke.
En ik sluit ook wel aan bij wat mijn buurman hiernaast zegt...
is over die integrale aanbod.
Dat je goed kijkt, de Nederlandse taal kan je nog meer in andere vakken aanbieden.
En het gezamenlijk oppakken daarvan is iets wat nog meer kan gaan gebeuren.
Ja, dank je wel.
Helder, denk ik.
Thomas, zie je dit soort ontwikkelingen ook bij jullie?
Ja, zeker.
Die ontwikkelingen waren natuurlijk al op taalbeleid, rekenbeleid...
het stond er al.
Burgerschap komt er nu bij.
We hebben nu een overkoepelend stedelijk...
breed beleid op basisvaardigheden ontwikkeld...
die we koppelen aan ambitie- en kwaliteitskaarten.
Daar werken wij mee.
Waar de processen al van de hoofdlijnen in worden genoemd.
Je ziet ook wel op de laag van de teamleiders en van teams, daar ontstaan ideeën.
En dan wil men dat gaan uitvinden en uitzoeken.
En zelfs op de laag van de uitvoerende docent.
Nou, voorbeeld, drie weken geleden bij een audit waar ik geweest ben...
zag je in een praktijkles waar machines en zo stonden, heel mooi al...
De vaktaal, de begrippen al staan met een uitleg erbij.
Met voorbeelden.
En dat was niet alleen maar behang, maar er werd ook echt naar verwezen.
Dat zijn van die kleine ontwikkelingen.
En dan moet ik er wel eerlijkheidshalve bij zeggen...
Het is wel docentafhankelijk op dit moment.
En wij zien ook wel in de gesprekken met docenten dat men ook wel zoekende is.
Ja, dank je wel.
Mooi voorbeeld ook wat je noemt.
En als we dan, Aukje, denken aan aanbevelingen die we mee zouden willen geven.
De inspectie heeft de afgelopen jaren veel peilingsonderzoeken gedaan...
naar verschillende vakken in basisonderwijs, speciaal onderwijs en ook in het voorgezet onderwijs.
En wat we altijd doen is dan vragen we een focusgroep van experts...
om op die resultaten te reflecteren.
Als jij nou vanuit die basisvaardigheden daar je blik op richt...
wat voor aanbevelingen haal je daaruit?
Ja, ik noem er even 5.
4 bedoel ik, want ik kan natuurlijk heel uitgebreid heel veel aanbevelingen nu gaan doen.
Maar ik denk wel, één van de belangrijke aanbevelingen is ook wel...
Kijk, het bestuur is en blijft verantwoordelijk voor de kwaliteit...
binnen het onderwijs van de kwaliteit van de scholen.
En dat is belangrijk, ik denk binnen de SKO's...
hebben we ook het bestuur dat in het terugkoppelingsgesprek aanwezig is.
Ook omdat zij goed moeten weten van wat er gebeurt op de scholen.
Vanuit daar denk ik dat het heel belangrijk is dat bestuur ook...
gericht visie en beleid op de basisvaardigheden ontwikkelt.
Vandaar kan je eigenlijk de move naar beneden maken van...
wat zien we terug op die scholen aan die visie en beleid vanuit het bestuur...
maar dan een stukje op een lager, op een concreter niveau...
gericht op die onderwijspopulatie.
En dat is een hele belangrijke.
Dus het is vanuit de hoger liggende laag naar beneden werken.
En dat helpt ook scholen weer om het goed vorm te geven.
Dat is het eerste punt.
Ten tweede, en dat heb ik ook al eerder genoemd...
dat is de rol toch wel van die coördinator en die werkgroep.
Die geeft je eigenlijk een soort van gelegenheid om zijn kennis te delen...
om kennis uit te breiden en te gaan verspreiden.
En dat werkt op het moment dat je daar voldoende tijd voor krijgt...
misschien ook wel voldoende financiële middelen om dat goed neer te gaan zetten.
De derde is eigenlijk...
die hebben we eigenlijk ook wel vaker gezegd, nu ook in de voorbeelden gegeven...
is dat stimuleren van het doelbewust, doelgericht werken aan het curriculum.
Vanuit het curriculum naar het doelbewust zijn.
Ik denk wel, we hebben de neiging ook op scholen...
om heel snel in activiteiten te denken.
Maar ga nou eens een stapje hoger denken.
Ga nou eens vanuit die visie naar die laag beneden...
naar een beleid, doelgericht.
Neem daar eens de tijd voor.
Want ik merk wel dat daar snel stappen in gezet worden...
terwijl je het soms helemaal nog niet eens bent met de visie die geformuleerd is.
En als laatste is het die integrale aanbod.
En dat is al vaker hier aan tafel gekomen.
We hebben dat besproken, pak die gebieden nou samen...
maar dat vraagt om samenwerking, verbinding met elkaar.
En dat heeft ook weer te maken met begin bij de visie.
En die lagen eronder komen dan ook in die integrale aanbod.
Dus dit zijn de vier aanbevelingen.
Dat is een mooie rijtje adviezen denk ik.
Maar Thomas, zijn die ook een beetje bruikbaar in de praktijk?
Ja, zeker.
Wat voor mij er vooral direct al uitspringt wat ik in de praktijk zou willen zien...
is dat de coördinatoren die het nu heel druk hebben...
en de leerteams die er omheen staan...
dat die, je zegt het zo mooi, misschien zelfs nog beter moeten worden gepositioneerd...
op een locatie.
En bij ons dan ook op verschillende locaties overstijgend.
Daarbij denk ik wel dat een stuk bij- en nascholing...
wel van belang moet zijn om die bewustwording te krijgen.
Ook hoe zo'n samenhang werkt en hoe je die kunt opbouwen.
Nogmaals, de docenten zijn zoekende hierin.
Bij Het Stedelijk hebben wij daar een platform.
Het is een stedelijke academie waar we dan e-learning, cursussen...
en webshops en webinars aanreiken.
Maar dat moet wel even een structureel integrale aanbieden...
dat is nog wel een uitdaging.
Dank je wel.
Goed om te horen dat je in ieder geval iets kan met die adviezen.
Maar uitdagingen zijn er ook nog volop.
Dan denk ik dat dit het moment is om even...
naar een blokje vragen uit de chat te gaan.
Ondertussen hebben we via de chat ook al een heel aantal vragen binnengekregen.
We hebben er nu een paar uitgehaald om te beantwoorden aan tafel.
De eerste vraag die ik hier voor me heb Aukje, ik denk dat die voor jou is...
rekenen jullie digitale geletterdheid ook tot de basisvaardigheden?
Ja, dat is een veel gestelde vraag inderdaad.
Op het moment hebben we geen wettelijke eisen...
om dat te onderzoeken, die digitale vaardigheden.
Daarna, op het moment dat de wettelijke eis gemaakt wordt...
die zijn op de moment in de maak, gaan we kijken van...
waar plaatsen we digitale vaardigheden?
Dus we hebben nog niet besloten van...
dit is een basisvaardigheid die daarin wordt opgenomen.
Ik denk goed om te kijken van waar moeten digitale vaardigheden...
gepositioneerd worden in het onderzoekskader?
Ja, er zijn inmiddels wel concept-kerndoelen voor geformuleerd...
maar die zitten nu in de fase van beproeving in de praktijk.
En zullen misschien ook nog aangepast worden en worden pas daarna in de wet vastgelegd...
en pas dan zullen wij het ook opnemen in ons onderzoekskader.
Dat is dan de korte samenvatting.
Ik zie nog een andere vraag, kun jij misschien ook iets over zeggen...
kun je een voorbeeld geven van goede afstemming op de leerlingpopulatie?
Dat noemde je als een van de elementen.
Kijk, ik werk natuurlijk binnen het speciaal onderwijs...
waarin dit heel erg belangrijk is.
Dus op het moment dat je te maken hebt bijvoorbeeld...
met laaggeletterdheid of de taal-problematiek...
richt je je curriculum er anders in.
En weet je ook wel van ik moet het aanpassen op die onderwijspopulatie.
En ik denk op schoolniveau, ik denk op groepsniveau en op leerlingniveau.
Dus je moet heel erg kijken van...
hoe kan ik die drie lagen raken vanuit de visie naar die groep...
naar die leerling...
en dat heel goed bekijken in je pedagogisch-didactisch handelen...
van hoe stem ik dan dat onderwijs goed af?
En bij het curriculum gaat het dan wel eens...
Ik vind het zo'n mooi voorbeeld, want het speciaal onderwijs...
heeft soms zo'n vakkenkast met echt wel de streefniveaus...
en dan ook op de streefniveaus van Nederlandse taal...
binnen de domeinen ook aanbod neergezet.
Dat kan niet anders dat je dat moet doen.
Anders kan je ook je pedagogisch-didactisch handelen niet goed neerzetten.
Ja.
Dank je wel.
Nog één vraag voordat we doorgaan, de tijd vliegt.
Maar dit vind ik nog wel een belangrijk vraag.
Is het nou voldoende om een methode te volgen?
Ja, kijk, een methode is een middel.
En de middelen mag je altijd gewoon gebruiken.
Ik denk dat je heel goed moet weten waarom zet ik dit middel in...
en behaal ik daarmee de doelen die ik beoog te halen?
Ja.
Dank je wel.
Dus het is prima nu denk ik. - Bedankt voor deze korte reflectie.
Thomas, heb jij hier nog wat aan toe te volgen?
Nee.
Dan gaan we door naar het volgende blokje, Burgerschap.
Dan gaan we een kleine wissel hier aan tafel doen en zijn we zo bij u terug.
Ondertussen is hier aangeschoven collega Niels van Leuteren...
inspecteur in het primair onderwijs en met hem gaan we praten over burgerschap.
Welkom Niels. - Dank je wel.
In 2006 werd de burgerschapsopdracht in de wetgeving opgenomen voor het eerst.
Op dit moment is die burgerschapsopdracht dus helemaal niet nieuw.
Maar wat wel nieuw is, is natuurlijk het denken vanuit een samenhangend...
en doelgerichte aanpak.
Dat is een aanpassing die in 2021 in de wet is opgenomen.
Daar is nog wel werk aan de winkel denk ik.
Dus het is ook goed dat we hier nou met elkaar over in gesprek gaan.
Om mee te beginnen dat burgerschapsonderwijs vanuit die nieuwe wetgeving geredeneerd.
Wat vraagt dat nou van scholen?
Dat is mooi dat je die beide jaartallen noemt.
Als je kijkt in 2006 kwam burgerschap in de wet te staan.
Even heel plat geslagen ging het erover heb aandacht voor burgerschap.
Als je kijkt naar de wet in 2021 die aanscherping waar je het over hebt...
vraagt: Is het een doelgericht en een samenhangend curriculum?
Dus waar ik het zelf altijd een beetje mee vergelijk ook in de gesprekken met scholen...
is eerder ging het om een incidenteel aanbod.
Heb er aandacht voor, wees er bewust van.
Dus dat zien we scholen ook nog steeds doen...
op incidentele basis daar aandacht voor hebben.
En wat de wet nu vraagt is een intentionele.
Dus je wil iets bereiken met deze kinderen, een doelgerichte manier van werken.
En als je dus kijkt wat dat van scholen vraagt, is het die doelgerichtheid...
een bepaalde samenhang in de leerdoelen die je aanbiedt...
en dat je dat herkenbaar uitvoert in die onderwijspraktijk.
Dat je die doelen vervolgens ook nog afstemt op welke populatie heb ik nou in huis.
Wat vraagt het burgerschapsonderwijs nou van deze kinderen...
en in wat voor context staat mijn school eigenlijk, wat leeft daar nou in de samenleving omheen?
En wat we belangrijk vinden is de vraag: wanneer is een school nou zelf tevreden?
Wat wil je nou bereiken met deze kinderen?
Dus dat even in een notendop wat dat vraagt van de scholen.
Dank je wel.
Dan is natuurlijk de logische vervolgvraag...
we hebben het over die standaard Basisvaardigheden...
hoe is burgerschap daarin nou opgenomen?
Prima.
Ik ga even een slide erbij pakken.
Hier lees je even de basiswaarden van de democratische rechtstaat.
Want als je kijkt naar wat er in die standaard staat...
dan gaat het dus over dat doelgerichte, de samenhang en de herkenbaarheid...
waar ik het net over had.
En het bevorderen van de basiswaarden van de democratische rechtstaat.
En als we kijken naar wat de wetgever daarover zegt, dan gaat het over vrijheid.
Het gaat over gelijkheid en het gaat over solidariteit.
En die drie basiswaarden zijn eigenlijk weer uitgesplitst...
in een aantal elementen die hier ook op die slide te lezen zijn.
Elementen als vrijheid van meningsuiting of het afwijzen van onverdraagzaamheid bijvoorbeeld.
Dus dat komt terug in die standaard OP0 zoals we dat bij inspectie zo mooi noemen.
Binnen die standaard gaat het ook over de sociale en maatschappelijke competenties.
Waarbij ik met scholen altijd het gesprek heb over de sociale competenties...
gaan over hoe je je verhoudt ten opzichte van je medemens die je kent.
De kinderen in de groep of ouders.
De mensen die voor je bekend zijn en de maatschappelijke competenties...
gaan dan meer over hoe verhoud je je ten opzichte van die andere die je niet kent.
Dus de samenleving, de maatschappij, de provincie.
De mensen die je dus niet direct kent.
En dan het laatste punt, als je kijkt binnen de standaard...
gaat het over elementen als kennis, vaardigheden en houdingen.
Dus dat even in een notendop wat die OP0 vraagt van scholen.
Dank, dat is best wel veel.
Althans zo komt het op mij over.
En het rijtje basiswaarden dat je liet zien is ook een hele behoorlijke rij.
Bedenkt de inspectie dit nou allemaal zelf?
Nee toch zeker?
Je noemt het woord veel, dus ik heb even een slide gevuld met nog meer tekst.
Ik heb altijd geleerd dat je dit niet moet doen, dus bij dezen.
Ik denk dat het op deze manier kan.
Beschouw dit vooral als een afbeelding, zie het niet als tekst.
Dit is wat letterlijk in de wet primair onderwijs staat voor mijn sector.
Dit is dus opgenomen in de wet.
En onder die wet ligt allerlei wetgeving.
Ik wil het niet technisch maken, maar er ligt ook een memorie van toelichting onder.
Daarin wordt beschreven wat is nu de geest van de wet, wat is het idee ermee?
En in het artikel dat in de wet staat en die memorie samen...
daar komen dus die elementen in naar voren waar we naar kijken.
Dus wij bedenken als inspectie zelf daarin niets.
Wij houden toezicht op de wetgeving die er is.
En wat misschien nog mooi is om toe te voegen...
als je kijkt naar ons onderzoekskader, is het allerlaatste hoofdstuk...
dus dan hebben we het scholenkader en het bestuurskader gehad.
Daar staat nog een laatste soort addendum over waar we bij burgerschap naar kijken.
Dus daar komen ook deze elementen in naar voren.
Daar kun je alles nog een keer nalezen als je zou willen.
Maar ik denk dat een belangrijke notie is dat...
die uitwerking in het onderzoekskader...
dat is niet iets wat de inspectie zelf bedenkt, wat wij er zelf aan toevoegen...
maar is gebaseerd op de wetgeving.
En dan, dat kwam in het eerste blok ook al terug.
We hebben ervaring op gedaan met de nieuwe standaards.
We hebben ook ervaring naar hoe we dat met...
burgerschapsopdracht en het toezicht erop doen.
Wat zijn nou die eerste ervaringen vanuit jouw perspectief?
Wat opvalt is dat scholen heel druk zijn om bij elkaar te brengen...
van wat doen we nou eigenlijk zoal?
Welke activiteiten zetten we allemaal in in die verschillende jaren.
En dat ze bezig zijn om dat een beetje bij elkaar te brengen.
Dus dat is een belangrijke wat we nu zien...
en wat we dus nog minder zien is die doelgerichte focus.
Dus dat er ook een concreet leerdoel wordt gehangen aan een activiteit die wordt ondernomen.
Dus als je kijkt naar die wettelijke eisen die we net benoemden...
daarin zijn echt nog wat stappen te zetten.
Dus dat is een belangrijke denk ik.
Ja.
Er gelden eigenlijk dezelfde eisen als voor de andere basisvaardigheden...
of dezelfde bril kijken we vanuit.
Samenhangend, doelgericht, goed opgebouwd curriculum.
Dat geldt ook voor burgerschap.
Je zegt we zien veel activiteitgericht aanbod.
Kun je nog iets meer aangeven waar we misschien lacunes zien...
of mogelijkheden voor verbetering in het burgerschapsonderwijs?
Waar ik altijd de aandacht voor heb is, we hadden het net over die leerlingpopulatie...
en de context van de school.
Is dat de school goed in beeld heeft van wat zijn nou kenmerken van die populatie?
Wat speelt er nou in de omgeving van die school?
En zijn er ook bijvoorbeeld bepaalde thema's die lastig zijn om te bespreken?
Denk aan de situatie bijvoorbeeld nu in Gaza...
of een thema als de lentekriebels of paarse vrijdag...
daar komt vaak van alles over ook in de media.
Hoe kun je daarover met elkaar in gesprek?
Is dat een vrij thema of ligt dat moeilijker?
Dus hoe verhoud je ook in je aanbod?
Hoe ga je daarmee om in de praktijk?
Dat zijn denk ik hele mooie voorbeelden waarin je aangeeft hoe actueel...
en ook hoe het burgerschapsonderwijs ook invulling kan geven...
aan allerlei actuele maatschappelijke thema's.
Je zegt dus, scholen zijn veel bezig om het allemaal nog vorm te geven.
Zoals je dat zo mooi zei, van incidenteel naar intentioneel aanbod.
Thomas, hoe speelt dat bij jullie op jullie scholen?
Nou, ik herken het beeld van wat Niels schetst.
Het incidentele is er zeker wel en er zijn ook echt goede activiteiten en acties.
Intentioneel, ja, men wil het wel, maar men is toch ook echt wel even zoekende...
van hoe kun je dan burgerschap in andere vakgebieden inbouwen...
zodat het niet alleen maar iets wordt van de docent maatschappijleer die daar iets mee doet.
En voor de rest komt er nog een activiteit, ik chargeer het even.
Maar we hebben wel echt ogen voor het verbeteren van de maatschappelijke kansen voor onze jeugd...
zeker ook in Enschede.
Waarbij we ook proberen externen hierbij te betrekken.
En vooral met elkaar in gesprek zijn en blijven, door middel van studiemiddagen...
dat thema ook echt op tafel neer te leggen.
Om te kijken of dat wat wij aanbieden ook nog wel actueel is.
Dat is ook nog een ding.
En hoe we dat doelgericht voor onze doelgroepen kunnen aanbieden.
Mag ik dat nog even aanvullen?
Als je kijkt naar dat incidentele en het intentionele...
ik denk dat het allebei belangrijk is, dat we niet het beeld schetsen...
dat het incidentele niet belangrijk is.
Want ik denk dat op het moment dat je als basisschool het jeugdjournaal kijkt...
en je gaat daar over de actualiteiten in gesprek.
Dan is dat wellicht incidenteel maar dat is natuurlijk wel belangrijk om te doen.
Zolang die intentionele lijn daar ook maar naast loopt.
Een goede aanvulling denk ik.
Ja dat we niet het beeld creëren van zouden we niet moeten doen.
Ik denk dat het en en is.
Ja, dank je wel.
En dan nog even aanhakend op wat Thomas ons vertelde.
De ambities daar in Enschede.
En ook wel de vertaling die daar nog bezig is.
Wat zou je nou vanuit jouw ervaringen in het toezicht op dit vlak aan Thomas...
maar ook aan alle andere collega's nog mee willen geven aan adviezen?
Het gesprek wat ik vaak met schooldirecteuren in mijn geval voer is...
heb het eind voor ogen.
Waar wil je deze kinderen in het basisschool-geval...
Waar wil je die in acht jaar naartoe brengen?
Als je dan weet wat voor kennis je mee wilt geven...
wat voor vaardigheden je mee wilt geven...
hoe je over een houding met kinderen in gesprek wil.
Als je dat weet met elkaar...
dan kun je misschien ook terugredeneren in wat voor lessen...
wat voor doelgerichte activiteiten moeten daar dan onder hangen?
Om zo in samenhang een soort opbouw te krijgen in dit moet ik doen om dat einde te behalen.
Dus ik hoop altijd dat dat kan helpen.
En daarnaast is het, los van de inhoud uit een kader, nog mooi om mee te geven...
dat we ook nog een verdiepend webinar gaan houden...
dat specifiek gaat over burgerschap.
Dus dat is denk ik ook een mooie om met elkaar het gesprek verder te voeren.
Waar kijk je dan specifiek naar?
Dus dat is misschien nog een mooie om mee te geven.
Dank je wel.
Daar hebben we een uur de tijd om het alleen maar over het burgerschapsonderwijs te hebben.
Nou, dat is denk ik goed om te weten, dank je wel.
Dan stel ik voor dat we nu nog even gaan naar een blokje vragen uit de chat.
Tot zo.
Inmiddels hebben we weer een heel aantal vragen via de chat binnen gekregen.
We hebben er weer een aantal geselecteerd.
Die gaan niet alleen over burgerschap.
Maar ik weet zeker dat Niels en Thomas daar wel raad mee weten.
De eerste vraag die ik wel wil stellen...
die gaat wel over het burgerschapsonderwijs, en dat is eigenlijk de vraag...
wat wordt er nou eigenlijk precies onder doelgericht en samenhangend verstaan...
als je het hebt over burgerschapsonderwijs?
Ja, mooie vraag.
Als je kijkt naar dat doelgerichte...
dan zit het heel erg in het stellen van een concreet leerdoel.
En bij een concreet leerdoel, als je het doel leest, moet je ook eigenlijk kunnen bepalen...
hoe dat er dan uitziet, of een kind dat beheerst heeft.
Daar zit die met name als je kijkt naar de doelgerichtheid.
En als je bijvoorbeeld kijkt naar dat je kinderen kennis en vaardigheden mee wilt geven...
als het gaat over vooroordelen bijvoorbeeld, hoe ze daarmee omgaan.
Dat je kijkt wat wil dat kinderen eind groep acht beheersen?
Wat zou je daar dan in een onderbouw mee moeten?
Hoe kun je dat met elkaar laten rijmen?
Dat het niet is in groep 7 en 8...
dan gaan we bezig met burgerschap en daarvoor doen we dat niet.
Dus daar zit hij een beetje als je kijkt naar samenhang.
Ja, dus dat geeft die twee begrippen iets meer context inderdaad.
Een andere vraag die ook in verschillende vormen terugkomt is...
hoe kan ik nou eigenlijk meten of monitoren hoe het gaat...
met mijn burgerschapsonderwijs of de burgerschapsvaardigheden?
Ja, en dat is een vraag die krijgen wij natuurlijk ook veel terug.
Ik denk dat enerzijds, op het moment dat je het doel helder stelt...
dat het makkelijker wordt om dat te bepalen.
Dus dat is denk ik een belangrijke.
En tegelijkertijd zien we in de wereld van het monitoren ook allerlei ontwikkelingen.
Er worden verschillende meetinstrumenten inzichtelijk gemaakt.
We zien ook scholen die gaan werken met portfolio's en dat soort instrumenten.
Dus ik denk dat je meten in die zin breed mag zien.
Wat we daarbij wel belangrijk vinden is dat je dat zo geobjectiveerd mogelijk doet.
Dat het beeld van dat soort competenties niet volledig afhankelijk is van die ene leerkracht.
Dus dat je dat zo geobjectiveerd mogelijk probeert vorm te geven.
Maar in die zin is wel van alles mogelijk.
Thomas, heb jij op dat vlak van meten of monitoren van burgerschap...
heb jij daar nog ervaringen uit de praktijk of iets wat je kunt toevoegen?
Wat wij graag doen en belangrijk vinden is...
ook in gesprek te gaan met de doelgroepen.
De docenten zelf, de leerlingen ook.
Als leerling, wat zie je terug van dit?
En als dan het een antwoord is van ja...
bij maatschappijkunde, daar doen we er wat mee...
maar dat is het dan ook wel, dan is er een ruimte voor gesprek.
Dus je kunt wel ook in die gesprekken die je met je teams en met de leerlingen voornamelijk voert...
ook best wel meetinstrumenten uit halen.
Dank je wel.
Een andere vraag die ik hier binnenkrijg...
die gaat eigenlijk niet specifiek over burgerschap.
Maar is denk ik wel een hele relevante.
Aukje, die vertelde eerder ook al dat basisvaardigheden die onderzoeken we...
en als het nodig is geven we daar een herstelopdracht.
Wat is nou eigenlijk de verdere route als een school een herstelopdracht krijgt op dit vlak?
Als je kijkt naar burgerschap, maar dat geldt eigenlijk voor alle drie de domeinen...
op het moment dat er een herstelopdracht wordt gegeven dan hangt daar ook een termijn aan...
binnen welk termijn het hersteld moet zijn.
- Waar hebben we het dan over?
Over het algemeen is dat een jaar.
En het ligt ook een beetje aan het totaaloordeel.
Stel dat de school uiteindelijk een onvoldoende...
of in het ergste geval een zeer zwak als eindoordeel krijgt...
dan komen we sowieso het jaar daarop terug.
Dan bekijken we dus die herstelopdracht ook in de context van dat nieuwe onderzoek.
Stel dat de school een voldoende oordeel krijgt dan kan de herstelopdracht variëren tussen...
zend ons informatie over hoe je je curriculum hebt versterkt...
en of dat dan voor taal of voor reken of voor burgerschap is...
dat laten we dan in het midden op die manier.
Of dat we, we geven ook nog wel eens de opdracht dat versterking noodzakelijk is.
Maar dat we erop vertrouwen, omdat de school dan ook een eindoordeel voldoende heeft gekregen...
dat de school dat op oordeel brengt.
Dus er zijn in die zin verschillende kleuren mogelijk.
Verschillende varianten maar hierin dus ook niet iets nieuws of iets anders.
Een herstelopdracht op basis van deze standaard of een andere?
- Nee, precies.
Dus dat principe dat kennen scholen in principe al.
En het is niet zo dat een nieuwe standaard...
ook iets nieuws qua herstelopdracht met zich meebrengt? - Nee het concept herstelopdracht is in die zin bekend.
En in die zin werkt dat ook hetzelfde binnen andere standaarden.
Ja, dank.
Dan nog een vraag die blijkbaar leeft...
maar die wel weer over een iets ander onderwerp gaat.
Dat werd ook genoemd door je collega Aukje.
Die noemde in haar rijtje aanbevelingen het aanstellen van een coördinator.
Bijvoorbeeld een taalcoördinator, een rekencoördinator...
ik kan me ook voorstellen, een burgerschapscoördinator.
Maar wat als je dat als kleine school nou helemaal niet kan doen?
Is dat verplicht? Kun je daar wat over vertellen?
Nou, de vraag is het verplicht vind ik een mooie, nee daar is natuurlijk geen verplichting voor.
Ik kan me wel voorstellen, als het binnen de context past...
en je hebt iemand die een soort voorloper is die dat in zijn vezels heeft zitten...
dat dat in die zin heel erg kan helpen.
Dat je iemand die voor de troepen uitloopt, misschien extra expertise opdoet.
En in die zin de kar kan gaan trekken.
Dus daar geloof ik in die zin wel in, maar nee, dat is niet een verplichting.
Wij komen ook op hele kleine basisscholen.
Dus ja, daar moet je het doen met de mensen die je hebt.
Dus geen verplichting, in het geheel niet...
Maar wel een aanbeveling.
En ik kan me ook voorstellen dat het juist ook een rol is...
die voor de verbinding en de samenhang kan zorgen.
En we zien dat ook op bestuursniveau wel, als aanvulling...
Dat een groter bestuur dan bijvoorbeeld een aantal mensen...
samenbrengt die samen een soort werkgroep starten...
En dan voor die verschillende scholen ook al het een en ander doet.
Daar zijn ook wel mogelijkheden. - Ja, dank voor die aanvulling.
Thomas, jullie hebben vast ervaringen met coördinatoren op dit soort onderwerpen?
Ja, en waar Niels al eindigde, wij hebben ook een stuurgroep...
die is dan op een groter niveau bezig.
Wij hebben grotere locaties, die hebben coördinatoren aangesteld.
En we hebben ook hele kleine locaties erbij.
En dan is dat misschien wel iemand die de kar trekt voornamelijk.
Maar het voordeel ervan, wat wij zien is...
dat je hem in de rol van een coördinator zet...
is dat dat dan ook gedragen wordt van bovenaf.
Dus dat zien wij wel.
Ja, dat lijkt me inderdaad een belangrijk element. Dank je wel.
Dan gaan we, denk ik, naar het volgende blokje toe.
Maar ik zie hier nog één vraag die nog wel de moeite waard is...
denk ik om even te stellen...
Die gaat toch wel weer over burgerschap, kijk ik weer naar jou Niels.
Wij hebben het over verdraagzaamheid bijvoorbeeld als thema.
Er speelt veel in de maatschappij.
Er is ook veel polarisatie waar mensen zich zorgen over maken.
En je noemde daar eerder ook al een paar voorbeelden van...
hoe zijn die dingen nou met elkaar te rijmen?
Kun je daar nog iets over vertellen?
Ja, vind ik ook een terechte vraag.
Als je kijkt wat de wet vraagt, dan gaat het over...
het bijbrengen voor respect voor de basiswaarden.
Ik denk niet dat het onderwijs de plek is om...
alle maatschappelijke uitdagingen op te lossen.
Dus dat allereerst.
Ik denk wel als je nu het nieuws kijkt, de krant openslaat...
of welke vorm van media ook tot je neemt...
dat in die media heel veel aanleiding is om het over dit soort thema's te hebben.
Dus dat het misschien juist het belang onderstreept om aandacht te hebben voor burgerschap.
- Ja.
Maar ik begrijp wel, de strijd is in die zin herkenbaar.
Maar jij zegt dat is vooral een aanleiding om het in het kader van burgerschap hierover te hebben...
in de klas en niet om het uit de weg te gaan? - Ja, precies.
Dank je wel.
Dan gaan we nu over naar het laatste onderdeel.
Dat is toch de reflectie vanuit onderwijspraktijk...
waarvoor ook onze gast Thomas aan tafel zit.
We lopen zo langzaam naar het eind van dit webinar toe, Thomas.
Wat springt er nou voor jou tot nu toe het meeste uit?
Wat neem je mee naar huis?
Om dat doel helder te hebben.
Dat vind ik wel echt iets wat ik mee naar huis neem.
Vanuit dat einddoel gewoon kijken van oké...
welke subdoelen moet je daarvoor neerzetten...
om dat te kunnen behalen, het uiteenrafelen...
van het einddoel tot behapbare stukjes...
en dan klein beginnen, stap voor stap...
afvinken, strikje erom en weer naar de volgende.
Ja, dat neem ik mee.
Samenhang natuurlijk ook, dus kijken hoe je de samenhang kunt creëren...
tussen de basisvaardigheden en andere vakgebieden.
En ja, voor ons, we willen natuurlijk ook weten waar we staan.
Dus door middel van bijvoorbeeld een audit zoals wij dat doen...
dan ook toetsen waar je nu staat.
Ja, ja.
En die samenhang, hè, want dat is denk ik een punt wat vaak terugkwam.
Kun je nog iets vertellen over hoe jullie daar op jullie scholen aan werken?
Nou ja, goed door middel van de stuurgroep, we hebben die werkgroepen.
Wij organiseren nu regelmatig bijeenkomsten...
specifiek bijvoorbeeld over hoe je taal kunt integreren in andere lessen.
Die bewustwording, draagvlak scheppen.
En is daar enthousiasme voor bij docenten?
Nou, docenten zijn aan de ene kant zoekende.
Dus dan zijn ze ook wel blij van, oh ja, dat kan, dat mag, oh ja, dat moet.
En we proberen ze in ieder geval het gevoel mee te geven...
dat het niet iets is wat erbij komt.
Want O jee, moet ik dat ook weer erbij doen...
ik doe al zoveel, maar dat het erbij hoort.
Ja, dat lijkt me een hele wezenlijke die laatste inderdaad.
Dank je wel.
Je vertelde al, je bent ook auditor op de scholen van jouw stichting.
Wat zou je nou vanuit die rol aan collega-scholen willen meegeven?
Vooral de verbinding.
De verbinding is zo belangrijk met de basisvaardigheden.
Dat vinden leerlingen in onze gesprekken met leerlingen...
ziet een leerling, taal, dat hoort bij Nederlands...
rekenen dat hoort bij de rekenles of de wiskundeles...
en maatschappij, of burgerschap bij maatschappijleer.
Ik denk dat het echte leren echt begint op het moment dat de leerling het herkent...
die verbinding en ook begrijpt waarom die verbinding daar moet zijn.
Ja, verbinding, samenhang, dat is iets waar je op hamert vanuit je verschillende rollen hoor ik al.
Dan toch even terug naar die nieuwe standaard waar we ook mee begonnen.
Waar we het curriculum op het gebied van taal, rekenen en burgerschappen mee onderzoeken...
OP0, zoals dat dan in inspectie-jargon heet.
Helpt die jullie nou om onderwijskwaliteit te verhogen en zo ja, hoe helpt dat dan?
Ik denk van wel, OP0 is een uitdaging.
Dat is duidelijk. Bij OP2 en OP3, Zicht op leerlingen en didactisch-pedagogisch handelen...
Daar wordt nu ook expliciet vanuit de inspectie gevraagd een uitdagend onderwijs te bieden.
En ja, als je OP0 goed op de kaart hebt staan...
dan gaat je onderwijskwaliteit volgens mij ook wel omhoog.
Ja, mooi. Je noemt OP2 en OP3 als andere standaarden...
die iets zeggen over het onderwijsproces.
Kun jij in een paar zinnen daar nog heel kort iets over zeggen over die twee standaarden?
OP2 gaat over Zicht op ontwikkeling en begeleiding...
zoals die mooi in het kader heet.
Dus dat gaat eigenlijk over, heb je de ontwikkeling van kinderen in beeld...
weet je waar die kinderen staan en wat doe je om ze naar die volgende stap te brengen?
Dus hoe heb je dat ingericht dat je dat zicht hebt?
En OP3 gaat over het pedagogisch-didactisch handelen.
Dus wat zie je die mensen in de praktijk nou doen, hoe wordt er instructie gegeven?
Hoe zorgen de leraren ervoor dat kinderen tot leren komen?
Dat in een notendop.
En dat is dus de samenhang tussen die verschillende standaarden...
en het effect van aandacht voor het een ook op het ander zo gezegd he?
Ja, dankjewel.
Dan weer terug naar Thomas.
We hebben net als inspectie aan alle kijkers een aantal adviezen gegeven...
zowel in het algemeen als over burgerschapsonderwijs.
Maar ik denk dat het ook goed is om even om te draaien.
Wat zou jij aan de inspectie mee willen geven?
Nou, ik merk als auditor dat het heel waardevol is...
om goede voorbeelden met elkaar te delen.
Dus ik zou aan de inspectie dat willen meegeven...
zodat er ruimte is voor inspiratie voor scholen...
maar ook om de wielen niet voor de vijfde of tiende keer opnieuw uit te vinden.
Delen van goede voorbeelden als tip.
Een interessant en ook mooie opdracht, denk ik.
Kunnen we gelijk even naar Niels naast jou.
Kunnen we daar wat mee?
Dat roept bij mij twee dingen op.
Ik denk enerzijds dat dat kan...
Ik denk dat goeie voorbeeld, scholen die iets goed hebben staan...
dat die kunnen helpen om het denkkader te verbreden...
wat is er allemaal überhaupt mogelijk?
Dus dat helpt enerzijds.
Anderzijds ben ik zelf altijd een beetje huiverig mee...
omdat je soms merkt dat op het moment dat de inspectie een goed voorbeeld aanwijst...
Dat het soms geïnterpreteerd wordt als, we moeten het op deze manier doen.
En het mooie van het onderwijs in Nederland is natuurlijk...
dat je vrijheid van inrichting hebt.
Dus dat vind ik altijd een beetje spannend bij het goede voorbeeld...
maar dat we met elkaar het denkkader proberen te verbreden, dat is alleen maar goed.
Die handschoen kunnen we wel zeker opnemen, maar wel vanuit de gedachte...
- Heel erg de focus op, dit is een voorbeeld, niet zoals het zou moeten.
Dat zou ik wel belangrijk vinden, om dat heel duidelijk mee te geven.
Dank je wel. Ik denk dat het ook goed is om te wijzen...
op het idee dat we ook in al onze onderzoeksrapporten...
niet alleen maar aangeven wat er niet goed is, maar steeds ook werken vanuit die trits...
wat gaat er goed, wat kan er beter en wat moet er beter.
Daar zit het goede, het positieve benoemen ook in.
Ik denk dat het belangrijk is om te onderstrepen dat wij als inspectie dat zeker ook belangrijk vinden.
Dat dat ook elementen zijn van het toezicht die ook juist stimulerend kunnen werken...
en die bijdragen aan beter onderwijs...
want dat is is natuurlijk waar we het met z'n allen voor doen.
Dank jullie wel, dat lijkt me ook een mooie afsluiter voor dit webinar.
Uiteindelijk gaat het er natuurlijk om dat kijkers goed nadenken...
over hoe ze het onderwijs op de basisvaardigheden...
zo goed mogelijk kunnen inrichten voor hun leerlingen...
en niet hoe ze de inspectie tevreden kunnen stellen.
Het gaat er vooral om, hoe kunnen we met elkaar zorgen voor goed onderwijs?
En wij hopen dat dit webinar daar een bijdrage aan geleverd heeft.
En voor vragen kunt u altijd contact opnemen met de inspectie.
En over enige tijd dan kunnen u en uw collega's deze webinar ook terugkijken.
Daar zal dan ook een document bij staan met alle vragen en antwoorden...
die gesteld zijn tijdens het webinar.
Ook de vragen waar we niet aan toegekomen zijn.
Zoals gezegd al door Niels, er komen nog meer webinars aan...
onder andere over het burgerschapsonderwijs.
Dus hou onze website ook wat dat betreft in de gaten.
Thomas, Niels en Aukje, dank voor jullie waardevolle bijdragen...
en u, thuis of op school, dank u wel voor uw belangstelling.