Welkom bij het webinar over de kwaliteit van de...
schoolexaminering in het voortgezet onderwijs.
georganiseerd door de Inspectie van het Onderwijs.
Wat fijn dat er zoveel kijkers zijn en dat er...
dus heel veel interesse is in het onderwerp...
en we hopen dat jullie veel gaan leren tijdens het webinar.
Mijn naam is Rutger Pol, ik ben directeur...
Toezicht Voortgezet Onderwijs bij de inspectie.
Gelukkig hoef ik dit webinar niet alleen te doen...
er zijn veel deskundigen hier aan tafel die...
veel kunnen vertellen over dit onderwerp.
Direct links van mij zit Karin Monnink...
inspecteur van het onderwijs bij de inspectie...
en daarnaast Mirna Pit, ook inspecteur...
beide auteurs van dit rapport kwaliteit van de schoolexaminering...
jullie kunnen ons meer vertellen over de resultaten van het onderzoek.
Direct naast mij zit Paul Indy van Marle...
jij bent examensecretaris en ook lid van...
de examencommissie bij de Triade in Edam, welkom.
En daar weer naast zit Harald Huijssoons...
jij bent rector van het Pius X Canisius College...
in omgeving van Amelo.
Fijn dat je er ook bent en fijn dat jullie...
je ervaringen kunnen delen tijdens dit webinar.
Even een paar huishoudelijke mededelingen.
Er is volop gelegenheid tot vragen stellen in de chat.
Dus maak daar alsjeblieft ook gebruik van...
dan kunnen wij die vragen proberen te beantwoorden.
Er is een team beschikbaar om ter plekken...
antwoorden te geven in de chat, maar we zullen ook bij de...
meest prangende vragen antwoorden geven over een...
paar weken op de website van onze organisatie.
En als het lukt proberen we ook een paar...
vragen hier live te behandelen tijdens dit webinar...
maar maak er vooral ook gebruik van.
Goed om te weten dat er een journalist van Didactief aanwezig is...
om een artikel te schrijven over het webinar.
Uiteraard zal niemand met naam of functie geciteerd worden.
Dus er is geen enkele belemmering om je vraag te stellen tijdens het webinar.
Dan gaan we nu in op de inhoud.
We hebben het vandaag over de kwaliteit van de schoolexaminering.
En Karin kan je uitleggen waarom die kwaliteit zo belangrijk is?
Die kwaliteit is zo belangrijk omdat een leerling...
echt 100% moet kunnen vertrouwen op de waarde van het diploma.
En niet alleen de leerling, maar ook het...
vervolgonderwijs en de maatschappij als geheel.
Het examen bestaat uit twee onderdelen, zoals...
waarschijnlijk alle kijkers natuurlijk ook zullen weten.
Het centraal examen en het schoolexamen...
En beide tellen voor 50% mee, dus dat moet gewoon...
goed op orde zijn.
Oké, dan zijn er vast heel veel...
mensen betrokken bij zo'n ingewikkeld traject als een schoolexaminering.
Kan je vertellen welke mensen allemaal een rol hebben bij dit onderwerp?
Ja, nou een hele belangrijke rol, misschien wel de allerbelangrijkste...
ligt bij de docenten.
De docenten, dat zijn de mensen die de examen...
toetsen maken, maar het zijn ook de mensen die...
vaak programma's van toetsingen en afsluiting maken.
Zonder hen zijn er eigenlijk geen examens.
Daarnaast heb je de examensecretaris, die houdt zich bezig met de uitvoering van de...
examinering en is ook eigenlijk de rechterhand...
van de schooldirecteur of rector.
Dan hebben we de examencommissie, de examencommissie houdt zich bezig...
met de kwaliteit van de examinering, en bewaakt die ook...
en dan hebben we tot slot de...
schoolleiding en het bestuur, en die zijn uiteindelijk...
eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van examinering en de examens.
Oké, dat is een hele grote groep mensen die met elkaar eigenlijk...
moeten borgen dat het goed gaat. - Klopt.
Jullie hebben met heel veel collega's vorig jaar onderzoek gedaan.
Op heel veel scholen zijn jullie geweest...
om te kijken hoe gaat het nou met die schoolexaminering.
Kan je ons daar wat meer over vertellen?
Ja, dat zal ik doen en dat doe ik...
aan de hand van een paar sheets.
We hebben inderdaad een onderzoek gedaan...
een groot onderzoek bij 127 afdelingen in het voortgezet onderwijs.
Dat zijn afdelingen geweest...
variërend van vmbo basis tot en met vwo...
en in totaliteit geeft dat een representatief beeld...
van de landelijke situatie in het voortgezet onderwijs...
als het gaat om de schoolexaminering.
Wat hebben we daar nou onderzocht?
We hebben eigenlijk twee zaken onderzocht, we hebben gekeken...
of de examinering zorgvuldig verloopt.
Zorgvuldig betekent eigenlijk of het na volgbaar is...
of het allemaal eerlijk gebeurt en eigenlijk dus...
ook of de wet daarin wordt nageleefd.
Daarnaast hebben we ook gekeken welke eigen keuzes hebben...
scholen en besturen daarin gemaakt.
En bij eigen keuzes kun je denken aan visie op examinering.
Dan kun je denken aan bijvoorbeeld de wijze waarop...
het onderwijsconcept terug te zien is in de wijze...
van examinering of in het PTA.
de vormen waarin examens hebben plaatsgevonden...
zijn het allemaal schriftelijke toetsen geweest...
of praktische opdrachten ook erbij.
dat soort zaken daar hebben we ook naar gekeken.
en dat hebben we onderzocht aan de hand van...
in eerste instantie analyses van de programma van...
toetsing en afsluiting en examenreglementen.
Daarnaast zijn we naar de scholen toegegaan en hebben we...
gesprekken gevoerd met leerlingen, met docenten...
met examenssecretarissen, met examencommissies, met...
de schoolleiding en met de besturen, en hebben we...
ook gekeken in de administratie naar de uitvoeringen...
de daadwerkelijke uitvoering van de examens.
Nou, dat heeft geleid tot een rapport per afdeling op de standaard OP6...
dus dat is afsluiting en daar hebben scholen...
dus dan een voldoende of eigenlijk afdeling moet ik zeggen...
een voldoende of een onvoldoende op gekregen.
En al die informatie heeft ook geleid...
tot input voor dat totaalrapport van al die 127 afdelingen.
Nou, wat hebben we dan geconcludeerd?
We hebben gezien dat er nog best wel wat werk te doen is...
tegelijkertijd zien we ook wel een verbetering ten opzichte van een eerder onderzoek...
dat we hebben gedaan in 2019, maar er is echt nog wel werk te doen.
We zagen dat een derde van de...
scholen een onvoldoende oordeel heeft gekregen op de...
standaard OP6, dus standaard afsluiting.
Dat heeft grofweg te maken met drie aspecten.
Dat heeft vooral te maken met de kwaliteit van de PTA's...
en dan gaat het vaak ook over, zijn ze dekkend?
Dus zijn alle verplichte domeinen ook...
opgenomen, examendomeinen in het PTA.
We hebben ook gekeken naar de uitvoering en die is dan...
soms ook niet op orde, dus dan is verplichte stof...
is in de praktijk gewoon niet getoetst.
Dat zien we bij één op de acht scholen, en daarnaast zie je ook...
nog dat dan examencommissies niet de kwaliteit...
hebben of eigenlijk een rol ook nemen die ze zouden moeten nemen.
Dus zij borgen onvoldoende die kwaliteit.
Vaak is het een samenspel van die drie elementen...
elementen die ervoor heeft gezorgd dat een...
school onvoldoende is geworden.
De meeste scholen, vrijwel alle scholen, zijn gedurende...
de looptijd van het onderzoek, dus toch binnen een week of acht...
ook weer voldoende geworden.
Dus het gaat gelukkig nooit om hele ernstige misstanden waardoor...
leerlingen ook geen geldig diploma hebben kunnen krijgen, dus dat is wel heel fijn.
We hebben ook geconcludeerd dat de visie op...
examinering vaak nog wel wat mager is.
Die beperkt zich vaak tot het aantal toetsen en is niet zozeer...
heel inhoudelijk, daar zullen we straks nog iets meer over zeggen.
En dat de examencommissie ook nog echt zoekende is naar een rol.
Maar we zien dus ook een verbetering ten opzichte van een aantal jaar geleden.
Toen zagen we dat zo'n 20%...
niet alle verplichte examenstof had getoetst.
Nu is dat bij zo'n 13% het geval, dus dat is een verbetering.
Oké, dan hebben we nu een beeld van de resultaten.
Uiteraard kan je het rapport ook gaan lezen.
We zullen zorgen dat in de openbare chat...
ook een link naar het rapport komt te staan.
Uiteraard staat het ook op onze website...
en ik weet ook, de minister heeft ook een brief geschreven...
naar de Tweede Kamer over dit onderzoek en...
daar ook een mening over gegeven.
Dat is ook terug te vinden op internet.
Dan gaan we nu naar het volgende onderwerp.
Mirna, jullie zijn op heel veel scholen geweest vorig jaar.
Jullie hebben gekeken hoe de scholen...
de kwaliteit van de schoolexaminering bewaken.
Wat heb je daar gezien?
Nou ja, daar komen we vaak terecht bij de examencommissie.
En sinds een aantal jaar moeten scholen een examencommissie hebben ingesteld.
Die die kwaliteit moet bewaken, en dat...
betekent bijvoorbeeld dat zij elkaar ook eens moeten...
bewaken dat die PTA's volledig zijn, dat alle...
examenstof gedekt wordt, dat het examenreglement aan de wet voldoet, etc.
Dat soort zaken, en wat we eigenlijk zagen...
is dat die examencomissie nog heel erg zoekt naar zijn rol...
dat ze niet goed weten wat ze moeten doen.
En waar ligt dat aan?
Dat ze moeite hebben om echt goed uit de verf te komen?
Ze zijn er nog niet zo lang.
Maar wat we zagen was dat ze eigenlijk zich...
niet zo goed bewust zijn van waar ze van zijn.
Van wat hun rol, wat hun verantwoordelijkheid eigenlijk is.
Soms waren ze dat wel, we wisten wel eigenlijk moeten we...
dit en dit doen.
Maar dan vonden ze het eigenlijk ook wel spannend of...
lastig om dat te gaan doen.
Want het betekent vaak wel dat ze een positie moeten nemen binnen die school...
waarin ze ook hun collega's aanspreken op kwaliteit.
Op de kwaliteit van de exames of...
op de kwaliteit van het PTA, van een sectie bijvoorbeeld.
En dat vinden ze lastig, dus dat hebben we gezien...
en we hebben ook wel gezien dat ze...
vaak ook niet weten van kwaliteitsbewaking...
Wat is dat eigenlijk, wat wordt er nou eigenlijk van mij verwacht...
als ik de examenkwaliteit moet bewaken.
Wat betekent dat concreet dan?
Ja, snap ik, kan je een beetje ingaan op de vragen...
welke taken liggen er concreet bij zo'n examencommissie?
Ze moeten dus die kwaliteit bewaken, dat betekent...
dat je zicht moet hebben op die kwaliteit.
Je moet onderzoeken van wat is nou eigenlijk de kwaliteit van die schoolexaminering...
van die processen en van de producten die er liggen.
Daarnaast moeten ze de schoolleiding, het bestuur, bevoegd gezag...
adviseren over de schoolexaminering op grond...
van evaluaties, op grond van wat ze tegenkomen.
Zo van dat en dat en dat moet allemaal beter.
En wat ze dan concreet moeten doen om dat zicht te krijgen...
Kijk, wij hebben geen checklist van...
dingen die een examencommissie dan precies moeten doen als inspectie.
Dus het is echt wel aan de school om dat in te richten.
Ik kan mij ook voorstellen dat het voor verschillende scholen ook anders is...
dat scholen daarin verschillen.
Maar ik kan wel wat voorbeeld geven van wat we...
dan zien en waar dat dan concreet vorm krijgt
De eerste vraag is natuurlijk...
wat is de kwaliteit van die schoolexamens?
Dat is eigenlijk iets wat een examencommissie wel zou kunnen onderzoeken.
In gesprek gaan met secties over de kwaliteit.
Hoe komt nou zo'n schoolexamen tot stand, waar halen ze die vragen vandaan?
Zijn er meerdere mensen bij betrokken?
Wat is de deskundigheid van de mensen die die examens samenstellen?
Vervolgens is er een beoordelingsmodel bij en hoe...
wordt dat beoordelingsmodel dan gehanteerd?
Hoe ziet dat eruit, hoe is men tot de weging...
van bepaalde onderdelen in zo'n examen gekomen?
Welke norm wordt er gehanteerd?
En wordt die ook wel eens bijgesteld, bijvoorbeeld als blijkt...
dat heel veel leerlingen het examen niet goed hebben gemaakt.
Wat zegt het dat leerlingen dat niet goed hebben gemaakt...
en waarom ga je die norm dan bijstellen?
Maar wat betekent dat voor het volgende examen?
Dan is nog de vraag van hoe wordt het schoolexamen eigenlijk geëvalueerd binnen de secties?
Door de examencommissie zelf moet dat...
maar ook doen secties dat dan ook?
Worden er bijvoorbeeld wel eens toets- en itemanalyses gemaakt van meerkeuzetoetsen...
of wordt wel eens gekeken welke vragen...
functioneren goed en welke niet goed en hoe komt dat dan...
en hoe kunnen we dat in het volgende examen beter doen?
Nou daarnaast natuurlijk van voldoen die PTA's, en die examenreglementen...
nou aan de gestelde eisen?
Dat zijn eigenlijk allerlei zaken die zo'n examencommissie zou kunnen onderzoeken...
en in beeld moet hebben om zicht te hebben...
op de kwaliteit van de schoolexaminering.
Wat ze in ieder geval moeten doen ook is...
jaarlijks een verslag maken van hun werkzaamheden...
van wat ze dat jaar hebben gedaan.
Wettelijk verplicht is ook dat ze de schoolleiding het...
bevoegd gezag dus adviseren over verbetermaatregelen...
en dat ze zelf ook de schoolexaminering...
evalueren en op grond daarvan die verbetervoorstellen doen.
Oké dat is een behoorlijk pakket aan taken...
wat ligt bij de examencommissie.
Harald, jij bent rector van een middelbare school...
uiteraard ook betrokken bij dit thema.
Kan je iets vertellen uit de praktijk met jouw ervaring?
Die examencommissie is natuurlijk in het...
voortgezet onderwijs best wel heel nieuw...
die hebben ook even tijd nodig om in positie te komen.
Dat kunnen ze ook niet alleen zelf daar heb je...
als schoolleiding ook een belangrijke rol in...
en het zijn eigenlijk gewoon docenten die een vak...
geven die met elkaar dan die commissie gaan vormen.
Wat je ziet is dat de examensecretaris zeker in dat beginstadium...
daar nog heel belangrijk bij is...
want die heeft de ervaring, die weet wat je tegenkomt...
rondom die schoolexamens en dat de examencommissieleden...
eigenlijk van de examensecretaris gaan leren.
Wat ik heb gezien is dat het heel belangrijk is...
om die examencommissie bijna centraal in school te positioneren...
en daar ook met de secties over te spreken.
Dus met alle docenten...
zodat de collega's ook weten waarom die examencommissie er is...
en dat die er toe doet.
Op het moment dat...
zij elkaar kennen, ze kennen elkaar natuurlijk als collega's...
maar vooral vanuit de rol kunnen...
ze ook beter met elkaar gaan samenwerken.
Die examencommissie moest echt wel even op gang komen.
Wat moet ik dan doen?
Wat is mijn verantwoordelijkheid? Mag ik iets vinden...
van het werk van mijn collega?
Ja, daar moet je zelfs wat van vinden.
Nou, accepteert die collega dat dan ook. Dus dat is een proces.
Het gaat niet van de één op de andere dag, en de examensecretaris....
moet zich eigenlijk de komende tijd daar wat uit...
terug gaan trekken en moet die examencommissie...
het zelf gaan doen.
Het is dus een samenspel in je school, schoolleiding, examensecretaris,
examencommissie met de secties om daar stappen in te zetten.
Dus het is niet iets van drie of vijf of zeven...
mensen in de school, het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Een integrale aanpak eigenlijk.
En daar stuur je op als rector dan?
Ja, het is belangrijk om de examencommissieleden te...
faciliteren, om ze tijd te geven, om zich te verdiepen in...
een nieuwe rol en dat ook in het team terug te brengen.
Dus op het moment dat een sectie een PTA maakt...
of schoolexamens maakt dat zij ook...
contact daarover hebben met de examencommissie en de...
examencommissie dus ook weet waar ze op moeten controleren.
Ik heb net ook al gezegd van waar moet...
zo'n PTA dan allemaal aan voldoen.
Nou, wij kwamen bijvoorbeeld in een onderzoek tegen dat er een...
domein is, volgens mij is dat domein F.
Wat gaat over studie en beroep, zeg maar.
En dat zijn secties zich niet altijd bewust.
Niet dat er niks aan gebeurt, maar daar zit een minder ja...
concrete eindtermen aan.
En als zo'n commissie dat weet, ja, dan is het een kleinigheid om zo'n...
sectie daar even op te wijzen waardoor het PTA...
keurig voldoet aan de wet- en regelgeving.
Nou, dat is een simpel voorbeeld van waar zo'n commissie...
voor zou kunnen dienen. Als het gaat om bijvoorbeeld...
onregelmatigheden, maar goed, daar kun jij misschien...
straks nog veel beter wat over vertellen.
Hebben ze daar ook een rol in en dan kan het soms best wel complex worden.
Ja, het is echt een groeiproces eigenlijk, wat je ziet bij zo'n examencommissie...
wat nog nodig is om de komende jaren ook om het helemaal goed te doen.
Ja, misschien nog één ding.
Niet alleen bij de examencommissie, want ook dus breed in de school.
Ik werk dus bij de stichting Carmel.
En binnen Carmel hebben we afgesproken...
dat alle docenten zich gaan ontwikkelen als het...
gaat om toetsbekwaamheid.
Dus ze doen allemaal een basiscursus...
waardoor ze toetsbekwaam worden.
We hebben dat samen met CITO en de UT in Twente ontwikkeld.
En daarin ontwikkel je dus ook een gezamenlijke taal.
De examencommissieleden doen die cursus maar ook alle docenten.
Dat voedt het goede gesprek over de kwaliteit en...
de borging van die schoolexamens.
En daar doen we dan nog een cursus bovenop.
Dat is een verdiepingscursus waardoor er in de school toetsexperts komen.
Nou, we hebben gezegd de examencommissieleden...
moeten in ieder geval experts worden, maar in de sectie...
moeten ook, afhankelijk van de grootte van de school...
één of meerdere experts aanwezig zijn.
En door daar samen in op te werken gaat die kwaliteit als...
het goed is omhoog, nou, daar zien we ook al...
mooie voorbeelden van. En kun je dus ook het gesprek...
tussen de examencommissie en de secties goed voeren.
En krijgen ze dus de positie in de school die ze verdienen.
Ja, mooi. Mooi, mooi om te zien dat het...
echt een gemeenschappelijke taak is die je met...
elkaar moet oppakken en dat alle docenten geschoold worden.
Ik heb een paar vragen, maar ik ga...
eerst uit het publiek, maar eerst even naar jou Paul Indy...
Wat is jouw ervaring, lid van de commissie en...
ook secretaris, hè? Ja, ja, zeker,
wij zitten nog in dat, natuurlijk dat ontwikkeltraject inderdaad.
Ik werd examensecretaris en toen...
hoorde ineens, oh ja, daar moet ook een examencommissie...
bij gevormd worden. Nou, oké, dan pluk je...
hier en daar wat mensen vandaan die dan op dat...
moment zeggen, oké, ja, is goed. Wat moet ik dan doen?
Dat weet ik ook nog niet zo goed.
Daar ga je dan eigenlijk samen naartoe groeien.
En het is logisch dat, ik heb inderdaad meer...
kennis dan ze, want ik heb me daar al veel meer in verdiept.
En op zo'n moment zijn ze nog lesgevende...
docenten en ze krijgen iets erbij. Ja, wat...
Harald zegt, ja, dan moet er ook tijd voor gemaakt worden...
om hen ook op te leiden. Dus ja, bij ons zal het...
een proces zijn wat wat langer duurt, waarbij ik...
wat meer taken richting hun kan schuiven en...
zelf meer wat proberen af te stappen zodat ja...
ze die kennis gaan hebben. En uiteindelijk...
hopelijk ook dan kunnen vertellen aan mij wat ik niet goed...
gedaan heb, om dan, ja, mij weer beter te maken in die zin.
Want zoals nu wat Mirna al zei...
je moet een verslag schrijven en in dat verslag...
ja, dat ben ik dan nu hoofdaanvoerder van dat verslag...
als examencommissievoorzitter schrijf ik dat verslag.
En kan ik benoemen dat de examensecretaris die ik ben.
Dat geweldig gedaan heb. Maar ik mis dan een...
klein beetje de kritische noot, hoewel je zo kritisch...
mogelijk naar jezelf wilt zijn, ja, is dat toch af...
en toe moeilijk, want je hebt ook blinde vlekken.
Ja. En het doel zou zijn dat die examencommissie...
dat soort dingen uiteindelijk over gaat nemen.
En dat ik dan misschien helemaal uitstap, het liefst...
en inderdaad alleen wordt uitgenodigd.
Misschien wel eens een keer erbij te zitten als we iets moeten bespreken.
maar ze doen iets, en ze moeten...
mij aansturen en aanspreken waar nodig.
Ik heb een vraag uit het publiek, uit de chat...
en het gaat even over de expertise die nodig is in de examencommissie.
Jij zei al iets, we gaan mensen scholen...
een verdiepende cursus, er zijn heel veel vakken.
Moet er in elk vak vertegenwoordigers zijn...
in die examencommissie om te zorgen dat het helemaal afgedekt is?
Harald jij eerst even?
Hoe doe je dat? Nee, niet elk vak kan vertegenwoordigd zijn.
Kijk, afhankelijk van de grootte van je school...
kies je nou drie, vijf leden in zo'n commissie.
En ik ben bijvoorbeeld jaren schoolleider geweest...
van een mavo-, havo-, vwoschool 1600 a 1700 Leerlingen...
Een iets grotere locatie. En toen hebben wij gezegd...
we willen in ieder geval dat mavo, havo en vwo...
vertegenwoordigd zijn in die commissie. En we willen ook...
dat daar collega's in zitten vanuit zeg maar de...
alpha, de beta en de gamma vakken.
En dan heb je een mooie mix en toen er iemand uit ging omdat die...
met pensioen ging, kijk je dus ook naar het profiel...
wat je op dat moment mist. Je probeert dan een...
afspiegeling te zoeken van jouw school en daarmee...
leg je de expertise denk ik ook zoveel mogelijk...
in de commissie omdat je die uit de breedte van je school haalt.
Dat zou een vorm kunnen zijn op basis waarvan je je commissie samenstelt.
Ja, ken je dat ook bij jouw school?
Ja, dit is bij ons, ik zei dus natuurlijk hier en daar in eerste...
instantie zie je wat mensen weggeplukt.
En toevallig klopt het wel aardig. We hebben nu een iemand die...
precies vooral in de onderbouw zit en vooral bij de basis.
En dan één iemand die heel kort zelf even...
examensecretaris is geweest, hij is decaan geweest...
hij is even teamleider geweest, dus die weet van alles wat.
Hij is nu docent bovenbouw en op die...
manier proberen we dat wel redelijk te vullen op die manier.
Maar inderdaad ja, een stukje toetsexpert...
missen wij nu, maar we hebben wel iemand...
anders in school die dat doet. Dus voor die kennis...
over toetsexpert, ja dan moeten we naar die persoon toe...
om daar samen mee te werken, maar daarom wordt het...
wel weer een breder dragend onderwerp om daar met z'n allen over te spreken.
Maar het is niet erg als...
vooral zoiets vertegenwoordigd is, want die hele specifieke...
kennis is niet nodig, het gaat echt om die toetsexpertise...
als ik het begrijp. Ja, die commissie...
gaat iets meer richting het proces en hoe je...
de kwaliteit en de borging van de kwaliteit in de gaten houdt.
En je kunt natuurlijk niet alles...
van scheikunde weten of van Frans of van aardrijkskunde.
Maar je kunt wel met een sectie in gesprek...
en goed leren vragen stellen hoe zij de kwaliteit...
van hun schoolexamens borgen.
Nou dat kun je vervolgens ook tegen je schoolvisie aanleggen of...
tegen de wet- en regelgeving, dus er ontstaan...
wel standaarden denk ik in die gesprekken.
En dan helpt het als je wel een afvaardiging dus hebt van...
de verschillende vakken, maar je kunt inhoudelijk...
ligt het bij de sectie en dat moet daar ook blijven.
En de kern van het onderwijs ligt in de sectie.
En nou meer over het proces en die kwaliteitsborging,
dat moet eigenlijk helemaal in...
je kwaliteitszorg van de school een plek krijgen...
en daar kan de examencommissie de goede vragen stellen...
richting nou secties bijvoorbeeld.
Daarbij is het natuurlijk ook belangrijk inderdaad dat zo'n docent...
die heeft ook blinde vlekken en je hoopt dat die...
sectie met z'n allen naar een toets gekeken heeft...
en dat die uiteindelijk bij de leerling ligt.
En toch zit er af toe een foutje in dat overkomt...
mij ook hoor, als ik samen met mijn nask-collega...
naar een toets kijk, dan kijk ik er heel anders naar...
dan wanneer ik nu een toets van een ander vak...
ga bekijken om feedback op te geven.
Want dan ben ik veel zorgvuldiger want ik lees dat hele...
document en bij mijn eigen toets dan zie je meer...
ik zie steekwoorden, ik denk ja, dat is een... goede vraag.
Ja, dat klopt. Je mist dingetjes.
Dus alleen al kijken op hoe wordt de vraag gesteld.
en als we zijn toetsmatrijs erbij vragen, welk doel heb jij hier voor ogen?
Past die wel bij de vraag die je hier stelt?
Maar ook is het inderdaad een reproductie-, een toepassing- of een inzichtvraag.
En hoe is die verhouding bij een basis of een kader of...
een mavoleerling of een havoleerling.
Je verwacht als het goed is aan het einde van zo'n toets een iets...
andere verdeling voor repeterende toepassing of inzichtsvragen...
maar dat kan ook aan de toetsvorm liggen.
Als je alleen maar meerkeuze hebt, zal het vooral reproductie zijn.
En dat is een keus.
Dat is het mooie van zo'n cursus om even aan te vullen.
Dat mensen zich veel bewuster worden van de rol van toetsen...
in de school en voor de leerling betekent.
Heel veel scholen zijn bezig met formatief handelen...
en dus ook formatieve vormen van toetsing.
meer gericht op het proces en de leerontwikkeling...
van de kinderen en natuurlijk de summative...
toetsing waarbij het echt gaat over leeropbrengsten.
In zo'n cursus komen beide aan bod, en je ontwikkelt je dan ook met elkaar.
je dan ook met elkaar, je wordt je bewuster van de...
kwaliteit van toetsing, dat hij er toe doet.
Uiteindelijk wil je zo goed mogelijk onderwijs voor leerlingen...
en daar hoort dus ook toetsing bij op een hoog niveau.
Of dat nou een schoolexamen is of in de onderbouw...
vaak nog toetsen omdat er nog geen schoolexamens zijn.
Dus de introductie van zo'n commissie kan ook echt helpen...
om nog een nieuwe stap te zetten in de kwaliteit van de toetsen...
en daarmee aan de kwaliteit van het onderwijs.
Uiteindelijk staat het in dienst van de kwaliteit van het onderwijs.
Ik zie nog één hele feitelijke vraag uit de chat, en de vraag is...
mag een afdelingsleider in de examencommissie zitten?
Een hele feitelijke vraag.
Dat mag? - Ja dat mag wel.
De vraag is of het de allerbeste keuze is.
Of dat het beter is om daar toch docenten neer te zetten of in te zetten.
Omdat je ook dan wel eens ziet dat de...
afdelingsleider natuurlijk ook een andere rol en een andere functie.
Dus het kan, maar de vraag is of het het meest verstandig is.
De schoolleider mag sowieso niet in de examencomissie.
Maar eigenlijk zijn afdelingsleiders natuurlijk toch een soort verlengstuk...
van die schoolleider.
Het is eigenlijk een manier- - Volgens mij mag je dat zo wel zeggen.
Want heel veel scholen hebben het volgens mij op de volgende manier opgelost...
door wel docenten in de commissie te zetten.
En eerst de examensecretaris ook nog...
die moet er wat gaan uitgroeien.
Nou, op het moment dat zo'n examencommissie dan bij elkaar komt...
kunnen ze altijd de examensecretaris uitnodigen...
om bijvoorbeeld het proces van de toetsweek te evalueren of net waar het over gaat.
Dus die is echt nog wel heel dichtbij en dat moet denk ik in dit stadium ook.
Een afdelingsleider zou je als adviserend lid nog wel een tijdje...
kunnen houden waardoor die niet echt lid is van de examencomissie.
Maar omdat die veel ervaring vaak heeft, zeker als een bovenbouwteamleider is...
rondom toetsing en examens, kan je hem wel adviserend lid maken.
Maar ik denk wel, zoals jij net beschreef...
de examensecretaris afdelingsleider moet op een gegeven moment wel...
op iets meer afstand komen te staan...
omdat ze een andere rol hebben.
Het ligt er een beetje aan. - Je bent lid van die commissie...
of niet zal ik maar zeggen, dus daar denk ik ook wel dat...
er een zekere zuiverheid goed in is.
Dat is het doel uiteindelijk, maar heel veel scholen zijn...
nog aan het ontwikkelen, dus we zijn daarnaar op weg.
Daar zitten wel tussenstappen in. - Ja.
Je kan zo iemand advies vragen, dat begrijp ik.
Maar wat we uiteindelijk toch wel willen, is dat waar wij vanuit de inspectie...
wel voorstander van zijn is dat die examensecretaris...
die toch de rechterhand is van de schoolleider...
en dat geldt uiteindelijk ook voor afdelingsleiders...
conrectoren, noem maar op...
dat die op zekere afstand van die examencommissie komt te staan...
omdat ze echt een andere rol hebben.
Eigenlijk moet die examencommissie...
ziet een soort van toe op de uitvoering die door de docenten...
maar ook de schoolleiding en de examensecretaris wordt gedaan...
En op het moment dat je dat combineert die rollen, dan krijg je toch de situatie...
waarin de slager zijn eigen vlees keurt, en dat zou je moeten willen voorkomen.
Dus het mag formeel, maar er zitten zeker ook haken en ogen aan.
Ja. - Een ander punt is...
dat die examensecretaris zoals jij ook in de examencommissie zit...
en daar is inspectie wel wat kritisch op.
Kun je daar iets over vertellen?
Nou ja, Paul Indy gaf het eigenlijk al mooi aan, waarom dat lastig is.
De examensecretaris is degene die bezig is met de uitvoering van de examinering.
de rechterhand, zoals ik al aangaf bij de presentatie, van de directeur...
de examencommissie is degene die moet toezien op de kwaliteit.
Je keurt dus eigenlijk je eigen vlees en je kijkt naar hoe jij zelf het hebt gedaan...
als examensecretaris. - Ja.
Je gaf net zelf ook al een beetje aan, je ziet op termijn wel...
dat je je gaat terugtrekken uit die commissie?
Ja, of ik trek eruit als examensecretaris of...
iemand anders zou mijn rol als examensecretaris moeten gaan uitvoeren.
In ieder geval die twee moeten uiteindelijk, in het ideale geval snel...
moeten los van elkaar komen omdat je toch een...
zorgende en een borgende kant hebt, je wilt dat die commissie...
commissie eigenlijk overal los van staat en alleen maar toeziet...
adviseert en zorgt dat het uiteindelijk weer goed loopt.
En examensecretaris gewoon aanstuurt en zegt dit moet gebeuren dus succes...
en wij hebben het er later over hoe je dat gedaan hebt bij wijze van.
Natuurlijk is het goed als we met elkaar in gesprek blijven...
maar dat is met de hele school, want het is een heel proces.
Je bent met zijn allen bezig.
Karin zei in het begin, dat docenten zijn natuurlijk heel belangrijk...
want die zorgen er uiteindelijk voor dat die leerling als het goed is...
met een diploma van school afgaat.
Iedereen is onderdeel van die schoolen samen moet je ervoor zorgen dat...
die schoolexaminering op een goede manier verloopt.
Ja, er komt nog een vraag binnen, een hele logische misschien wel.
Wat doe je nou als examencommissie als jouw advies richting de directie...
door de directie naast zich neer wordt gelegd?
Misschien eerst jij reageren en dan mag jij daarna ook reageren.
Nou ja, je hebt als regel dat je in ieder geval...
advies geeft of het nou wel of niet gevraagd is.
En als de directrice of directeur uiteindelijk zegt...
Ja, leuk, maar we doen er niks mee...
ja dan in principe is dat aan hen, alleen dan is wel de vraag waarom.
En wat zijn dan de volgende stappen die jij ziet als problemen?
Het kan best zijn dat je advies ook wel niet goed is of niet handig is.
Er kan best een goede reden voor zijn, als ik denk dat ik maar vooral...
in gesprek moet gaan en dat daar uiteindelijk een uitkomst uit komt.
Het is natuurlijk heel wisselend wat je advies was en over welke hoedanigheid dat gaat.
Daarom is het niet een eenduidig antwoord wat je ermee moet doen...
maar ik denk vooral in gesprek. - Ja.
Harald, - Ja, ik sluit daar direct op aan.
Vooral als commissie blijven adviseren, dat is heel belangrijk.
Ook als een advies niet wordt overgenomen.
nou niet de wind uit de zeilen laten nemen, blijven adviseren.
Kijk en vanuit de schoolleiding, die vinden de examencommissie belangrijk,
dan ga je dus ook met de examencommissieleden in gesprek en je gaat...
bij elkaar ophalen en verkennen van, hey...
hoe zijn jullie tot dit advies gekomen?
Dus je gaat eerst maar eens gewoon wat vragen stellen.
Je hoeft er als schoolleiding niet direct wat van te vinden.
En in dat gesprek ga je op zoek van, hey, zou dit...
nou onze school met de visie die we voorstaan...
met de ontwikkeling die we bij leerlingen willen zien verder helpen?
Of moeten we het advies iets nuanceren, hoe bedoelen jullie het?
En ik denk dat in het gesprek haal je die kern op.
Je moet het vervolgens namelijk ook weer goed in school uitleggen.
Daar lopen tientallen docenten rond die dat ook moeten kunnen volgen...
die moeten dat snappen. Nou, op het moment dat jij als examencommissie...
met je advies in het gesprek met de schoolleiding...
tot het punt komt waar het echt over gaat, neemt de...
kans toe dat je het met elkaar eens bent.
Dan kun je dat goed in de school neerleggen en dan kan dat ook uitgevoerd worden.
Op het moment dat je een goed gesprek voert en je blijft het toch oneens...
maar je snap dat wel van elkaar, is het ook beter uit te leggen...
waarom een schoolleiding dat advies bijvoorbeeld niet overneemt.
Nou, dan heeft iedereen weer die context...
en zijn we weer terug bij de integraliteit die op dit thema...
heel belangrijk is in de school. - Ja.
Dan is eigenlijk het bestuur of de schoolleiding verantwoordelijk?
Dat is met het examencommissie, jullie geven advies...
en de schoolleider blijft uiteindelijk verantwoordelijk voor de kwaliteit.
En blijf die rol ook benoemen want het is een vrij jonge ontwikkeling...
mensen moeten er steeds op gewezen worden van, die heeft dat petje op...
die is daar verantwoordelijk voor...
zodat je elkaar ook begrijpt.
En ik kan me voorstellen dat juist in deze fase, waarin de commissies nog hun positie...
zoeken in de school, dat die ruggensteun vanuit de schoolleiding...
wel essentieel is om ze die posities te laten innemen...
en om een zeker mandaat te hebben binnen die school.
En daarom moet je daar vanuit de leiding denk ik ook aandacht aan besteden.
We moeten de commissie erkennen in zijn rol, belangrijk maken...
en ja er ook zijn natuurlijk als het lastig is.
- En de adviezen ook serieus nemen.
Bij voorkeur dus ook meenemen in de kwaliteitscyclus...
dat is ook een optie dat je als schoolleiding...
ook dit meeneemt in je kwaliteitscyclus...
dus is de afsluiting goed verlopen, dat evalueert de examencommissie.
Wat ging er niet goed en wat vraagt dat van ons en datzelfde...
kan het bestuur ook weer doen met de scholen.
We hebben wij Carmol bijvoorbeeld er voor gekozen om...
een format te maken voor een jaarplan.
Dus alle examencommissies, zetten in het jaarplan hun doelen.
Waar willen we dit jaar aan gaan werken?
Welke stap willen maken in die ontwikkeling?
Dat jaarplan is ook voor iedereen inzichtelijk. En aan de hand van zo'n jaarplan...
Aan de hand van zo'n jaarplan dan heb je eigenlijk al een kader...
wordt ook dat jaarverslag geschreven wat dan overhandigd moet worden...
aan de leiding, aan de schoolleider.
Dat geeft houvast, je kunt dat dan ook uitwisselen...
met andere scholen die hetzelfde kader gebruiken.
Daarmee ben je dus ook al eigenlijk met kwaliteitsborging bezig in de kwaliteitscyclus.
Als je één keer in de zoveel tijd, en volgens mij gebeurt dat in de kwaliteitscyclus...
die indicatoren langsloopt.
Dus we hebben nou OP0 erbij gekregen, basisvaardigheden...
als je daar begint kom je op een gegeven moment ook bij OP6.
Dan heb je die dus ook in je jaarlijkse planning- en controlcyclus zitten...
of hoe een school dat ook noemt.
En dan is die commissie belangrijk want die leveren het jaarplan en het jaarverslag op.
En daar zit dus al een relatie tussen, een logische lijn.
Als je dat ook weer in je school deelt, dan ontwikkel je.
Ja, dat is voor docenten helemaal helder hoe het gaat.
- Nou, het is nog niet voor iedereen helder...
maar helderder. - Dat zou het wel moeten worden.
Oké, dankjewel.
We gaan naar het volgende onderwerp.
Als ik zo dit gesprek beluister, zijn er toch best wel wat regels...
en wetten die een rol spelen.
is er nou heel veel regelgeving op het gebied, Mirna?
Of Karin, excuus. - Maakt niet uit.
Ja, er is best wel veel regelgeving.
Er is regelgeving over het PTA bijvoorbeeld, wat moet erin het PTA staan?
Er is regelgeving voor wat betreft de examencommissie...
dat kwam natuurlijk al een aantal keren aan bod...
de examensecretaris, examenreglement, dat is best wel veel.
Dat heeft natuurlijk een reden, om de kwaliteit van dat examen uiteindelijk te borgen.
Maar we zien wel dat het inderdaad wel veel is.
En is het ook lastig? Al die wetten en regels...
Al die wetten en regels, zie je dat ook in de praktijk?
Ja we zien ook wel in de praktijk dat dat soms wel lastig is.
Soms hebben we bepaalde regelgeving, rondom, bijvoorbeeld, inhalen in herkansen...
dat dat soms wel ingewikkeld is, van hoe moet ik dat nou precies duiden?
Wat betekent dat dan in de praktijk?
We zien ook wel dat, domein F kwam bijvoorbeeld even langs...
dat domein over loopbaanoriëntatie en begeleiding.
Ja, in principe komt dat terug in ieder vak in havo en vwo.
Is dat eigenlijk ook wel nodig?
Is die regelgeving ook wel doelmatig?
Dat is wel een vraag die we onszelf kunnen stellen.
En wat het extra ingewikkeld maakt, is dat de regelgeving is veranderd...
eigenlijk midden in de coronapandemie...
dus in augustus 2021 is de wet veranderd en zijn ook de examencommissies wettelijk geregeld.
Scholen waren toen ook met heel veel andere zaken natuurlijk bezig.
Dus het is ook nog niet zo vreemd dat ook scholen daar nog wel wat zoekende in zijn.
Dus het is veel en het is betrekkelijk nieuw.
Jij gaf dat eerder ook al aan. - Ja.
Wet- en regelgeving hebben een doel, die zijn ergens voor nodig.
Kun je daar iets meer over vertellen, wat nou eigenlijk de onderliggende...
reden is dat al die regels er zijn? - Ja.
Ik heb er natuurlijk wel wat over gezegd...
het gaat dus eigenlijk wel over die betrouwbare waarde van dat diploma...
dus je moet er vanuit kunnen gaan dat een havodiploma een havodiploma is...
hè, als je het heel erg chargeert.
Dus dat betekent dat verplichte stof getoetst is.
Daarom hebben we dus ook regels opgesteld voor bijvoorbeeld dat PTA...
welke domeinen moeten worden genoemd in een PTA bij een bepaald vak.
Scholen moeten bijvoorbeeld ook aangeven of het gaat om schoolexamenstof...
of centraal examenstof, of schooleigen stof...
dat allemaal zodat het helder is wat nou eigenlijk getoetst wordt.
En het moet ook eerlijk en navolgbaar zijn, dat is ontzettend belangrijk.
Dus je wilt in dat PTA bijvoorbeeld ook, dat beschreven staat...
wanneer welke toets plaats vindt en welke domeinen dan daar worden getoetst.
Maar ook dat bijvoorbeeld helder is welke mogelijkheden leerlingen hebben...
om een examen te kunnen herkansen.
Dat is prettig voor die leerling want die leerling weet waar die aan toe is.
Maar het is ook belangrijk voor de school zelf.
Want de school weet dus ook van, dit doen wij wel en dit doen wij niet...
en dat nemen we ook uiteindelijk als examencommisie weer mee in die evaluatie...
van nou, is dat allemaal goed gegaan of niet.
Dus eerlijk en navolgbaar en betrouwbaar...
dat zijn eigenlijk de redenen waarom wij al die regelgeving hebben.
- Nou ja, en als ik er nog iets aan toe mag voegen...
kijk wat je ook niet wil is dat voor een leerling op de ene school...
de regels totaal anders zijn dan voor een leerling op de andere school.
Je wilt uiteindelijk dat om een havodiploma te halen...
een leerling op de ene school...
even veel rechten en kansen heeft als op de andere school.
En ook daar dient die wet en regelgeving...
natuurlijk voor, om die omstandigheden zoveel mogelijk gelijk te laten zijn.
- Ja, heel belangrijk inderdaad.
Harald, hoe kijk jij hier tegenaan?
Tegen al die regels die op jouw school afgevuurd worden?
Dat is wel een mooie vraag want in zijn algemeenheid ben ik niet zo...
van de regels en juist op dit thema, zijn ze nodig...
op mijn vorige school heb ik ook het onderzoek gehad...
gehad en bleek ook dat er een aantal omissies waren...
die we moesten herstellen en daar ben ik het natuurlijk helemaal mee eens.
Dan is het maar goed dat er regels zijn, want je wil natuurlijk niet...
dat je een leerling ergens iets te kort doet.
En regels geven ook houvast...
dus zowel voor leerlingen als docenten.
Het uitleggen van die regels is soms wel een uitdaging.
Jullie zeiden het al, het is vrij complex.
Best wel veel scholen zijn bezig bijvoorbeeld ook met maatwerk...
dus leerlingen doen net even een andere route dan de reguliere groep...
dan wijkt het weer af, wat betekent dat dan voor de regels...
hoe leg je dat vast in je PTA, dan moet dat PTA nog verwerkt worden...
in een leerlingvolgsysteem en dat zijn allemaal schakeltjes waarbij het in potentie...
mis zou kunnen gaan en gevoelsmatig zitten de regels dan wel eens in de weg.
tegelijkertijd geven ze wel het houvast om niet uit de bocht te vliegen.
En ik heb ook wel moeten leren in de afgelopen jaren om me dat bewust te worden.
en ik zie dat ook wel eens bij docenten gebeuren.
Dus ik sta er positief en constructief tegenover...
en je moet het ook kritisch blijven benaderen omdat het wel om onderwijs moet blijven gaan.
en niet om uitvoering van regels.
Dat kan een beetje wringen en dan moet je een oplossing zoeken...
die dan toepasbaar is op die praktijk.
Paul Indy hoe kijk jij er tegenaan, heb je wel eens regels...
waarvan je zegt, nou die begrijp ik echt niet...
- Ik zou er niet zo eentje in een keer kunnen noemen die ik echt niet begrijp...
maar het is af en toe vooral zoeken naar hoe zit iets nou precies.
En wat ik eerder vandaag al zei, niet hier tijdens live hoor...
maar het is soms best wel moeilijk welke bron je nou precies moet gebruiken.
Soms staat op de ene site het ene, op de andere site staat iets anders..
en dan moet je best wel goed kunnen googelen...
om nou precies bij het juiste te kunnen komen...
en ook gewoon niet bang zijn om een examenloket of...
een inspectie maar gewoon een bericht te sturen.
Zeker in mijn eerste jaren heb ik dat zeer regelmatig gedaan.
Dat ik gewoon oké, dit is mijn situatie...
ik vind verschillende bronnen...
vertel me gewoon even wat het juiste antwoord is...
want ik weet het niet, en daar word je niet...
op afgerekend ze geven je gewoon het goede antwoord...
en dan weet jij vervolgens oké nu weet ik wat ik verder moet doen.
Want er zijn best wel veel verschillende regels.
Je hebt checklisten van de VO-raad en die kun je overal naast leggen...
en dat helpt, maar toch zit je af en toe...
op dat punt en denk je hoe wordt dit nou bedoeld...
en dan moet ik het dan zo doen of zo en dan...
hoop je ook maar, kijk wij hebben meerdere scholen...
dus ik kan ook daar wel wat hulp vragen hier en daar...
hoe doen jullie dit?
Er zijn mensen die al wat langer in het vak zitten...
zijn wat langer examensecretaris, toen ik net begon...
was iemand al 28 jaar examensecretaris, heel veel kennis...
en dan kan ik ook daar weer om hulp vragen.
Maar het zijn best wel veel regels en het is wel moeiljk...
en af en toe denk ik wel eens nou waarom is er niet gewoon een boek...
met alle regels die ik in één keer zo kan vinden over dat...
dat is er vast, maar ik heb het niet gevonden.
Maar zo goed om dan de bronnen te hebben waar je dan...
hulp bij gaat zoeken, zo'n examenloket waar...
heel veel vragen terecht komen. - En wat Paul Indy zegt is misschien nog wel een tip.
Bij ons bleek in het onderzoek dat als je de syllabus van examenblad gebruikt...
dat daar zeg maar de goede eindtermen...
en de goede domeinen in benoemd worden, er zijn ook syllabi bij andere organisaties...
die soms onvolledig bleken te zijn, dat levert zo'n onderzoek dan ook op...
waardoor je weer het even scherp hebt als school...
welke bron je moet gebruiken.
Het checklist van de VO is heel helpend, dat doen heel veel scholen ook wel.
Ja en ook wel een uitnodiging, ook aan de kijkers om ook hun...
vragen te stellen want dan nemen wij ze ook weer mee.
Je gaf natuurlijk in het begin ook wel aan. - Zeker.
In de lijst met veel gestelde vragen, want het is wel belangrijk...
dat je inderdaad niet de hele tijd gaat zitten googlen en ook nog eens met...
de verkeerde informatie komt, dus het is ook voor ons belangrijk...
om te weten wat er leeft. - Ja...
dat is een oproep ook, maak gebruik van de chat.
Maar ik krijg hier ook wel reacties, en daarin wordt ook bevestigd...
dat het soms lastig is om de informatie te vinden.
Dus wat jullie zeggen dat wordt hier ook bevestigd.
En ook een vraag overigens die ik nog krijg hier...
en ik begrijp wel, we kunnen niet alle regels uit ons hoofd kennen...
maar wie weet kunnen we daar antwoord op geven.
En de vraag is: mag een school met twee examencommissies werken...
met ieder zijn eigen examensecretaris, bijvoorbeeld eentje voor het vmbo...
en eentje voor havo, vwo...
dus twee examencommissies op één school.
Als we het niet weten is niet erg, dan gaan we het opzoeken...
maar ik kijk jou even aan, heb jij daar misschien..
- Ik zit te denken of ik daar ervaring mee heb.
Op een locatie ken ik niet twee commissies. - Nee, ik ook niet.
Dus eentje per locatie.
Ik ken wel voorbeelden van een commissie over meerdere locaties.
Maar dit beluister ik als twee commissies op één locatie, die ken ik niet.
Dus dan kan ik de vraag niet beantwoorden. - Nee.
- Daar staat niks over, maar ik vind het wel leuk.
Ja, een leuke vraag, maar die gaan we proberen te beantwoorden...
of in de chat nu nog tijdens het webinar, of anders later op de website.
wat ik net zei, wij keken wel van...
hebben we alle afdelingen in de commissie zitten en in een grote school wel meegemaakt...
twee examensecretarissen, eentje voor vmbo en eentje voor havo, vwo...
die dan ook elkaars sparringpartner zijn.
Dat komt de kwaliteit denk ik wel ten goede, maar dat vind ik eigenlijk...
een reden om dan één commissie te vormen en juist niet twee.
Wij gaan naar het volgende onderwerp.
Mirna, jullie hebben in het kader van het onderzoek ook gesproken...
met heel veel besturen. - Ja.
Uiteindelijk zijn zij verantwoordelijk voor het geheel.
Welke visie heb jij gezien bij die scholen en bij de besturen op deze examinering?
Wat we eigenlijk hebben gezien is dat besturen niet heel erg bezig zijn met de schoolexaminering.
Ze hebben niet zoveel zicht erop en ze schrokken dan ook wel regelmatig van...
de onvoldoendes die vielen tijdens het onderzoek op OP6.
En als je bijvoorbeeld kijkt naar de kwaliteitszorgcyclus op bestuurlijk niveau...
dan zit examinering en zeker schoolexaminering, maakt daar vaak geen deel van uit.
Terwijl ze ook in gesprek tussen het bestuur en de schoolleiders...
is dat vaak ook niet een onderwerp dat terugkomt, terwijl besturen toch de wettelijke taak hebben...
om erop toe te zien dat scholen de wet ook naleven.
Dus besturen schrokken vaak best wel van die uitkomsten.
En een echte visie zijn we ook nog niet heel veel tegenkomen.
We hebben wel elementen ervan gezien...
dus dat ze bijvoorbeeld zeiden, we gaan sturen op dat er minder...
schoolexamens zijn, dus dat het afsluitende..
karakter van het schoolexamen beter bewaakt wordt.
Maar echt een integrale visie van wat willen we nou eigenlijk met dat schoolexamen...
hoe kunnen we ons profiel van onze school terug laten komen...
in het schoolexamen, zijn er bijvoorbeeld ook dingen...
die die wij heel belangrijk vinden in ons onderwijs...
en die we misschien ook wel in die schoolexamens willen hebben zitten.
Dat soort zaken zijn we eigenlijk veel minder tegengekomen.
Jij noemde het ook al in het begin even, toetsvormen, een idee over...
hoe creatief mag dat schoolexamen zijn, vaak zijn scholen ook wat...
bevreesd om daar heel veel vrijheid in te nemen.
dat zijn we ook wel tegengekomen.
Het begint eigenlijk dan toch met een visie van wat je er eigenlijk mee wil.
En dat zien we dus nog niet zo terug, en dat is best jammer...
want als je zorgt dat dat schoolexamen ingericht is op een manier...
die heel goed past bij jouw school dan heeft dat ook weer een heel positief effect op het onderwijs.
Want het omgekeerde is ook waar, als het schoolexamen heel smal gedefineerd wordt...
dan heeft dat vaak ook een heel negatief effect op dat onderwijs.
omdat er vaak toch toegewerkt wordt naar zo'n examen..
Op het moment dat je zo'n schoolexamen veel rijker maakt...
dan wordt de voorbereiding daarop ook rijker, en het is jammer dat we dat eigenlijk nog maar...
heel weinig terugzien. - Ja dat is een mooi voorbeeld.
Harald, bij Carmel legde je uit hoe jullie eigenlijk bij middelbare scholen bezig zijn...
met die deskundigheidsbevordering, en ook zo'n manier om een checklist te maken.
Hoe plak je daar zo'n plan aan over het hele jaar?
Herken je iets van deze elementen in de visie hoe jullie dat doen?
Ja, ik zou er wel aanvullend misschien een net iets ander geluid naast willen zetten.
Als ik kijk naar het bestuur van Carmel dan voeren die meerdere keren per jaar...
periodiek gesprekken met de scholen.
Dus met de schoolleidingen, maar ook met docenten uit die scholen.
En bijvoorbeeld het afgelopen jaar was examens en toetsing één van de gespreksonderwerpen.
Carmel heeft geloof ik iets van 50 scholen, in al die gesprekken...
is dat dus onderwerp van gesprek geweest en informeert het bestuur...
zich ook over hoe de scholen daarmee bezig zijn.
Visie vanuit het bestuur vind ik wat lastig om te beantwoorden...
maar ik kan wel vanuit de schoolleiding daar iets over zeggen.
Ik denk dat heel veel visies op het niveau van de locatie of een school gemaakt worden.
Als ik kijk naar de school waar ik vorig jaar nog werkte...
is dat een school waarbij we in hebben gezet op maatwerk.
Dus de groei van leerlingen en hun eigen invloed daarop, veel eigenaarschap...
zelf keuzes maken.
Dat maatwerk stond redelijk centraal in de onderwijsvisie van die school.
We letten er dus op dat dat terugkwam in het programma van toetsing en afsluiting.
wat ik net al even aanhaalde, wel de complexiteit...
want je hebt dan allerlei uitzonderingen en dat moet je goed vastleggen in de systemen.
Dat levert ook heel veel extra werk op voor de examensecretaris.
Maar die visie hadden we wel.
We wilden dat voor die leerlingen mogelijk maken.
Ik heb daar wel een voorbeeld gezien van dat we...
geprobeerd hebben om de visie op onderwijs te vertalen in het PTA.
Om dat vervolgens ook goed op te schrijven in een toetsvisie is best wel ingewikkeld.
Mijn beeld is dat heel veel scholen daar ook nu nog wel mee bezig zijn.
Als ik nu kijk naar een van mijn huidige scholen in Almelo...
die hebben een toetsvisie, daar staat heel duidelijk in...
we willen groeien in formatief handelen en ook formatieve toetsvormen.
Dat gaat dan echt meer gericht op het leerproces en de ontwikkeling van de leerling.
We willen dat combineren met summatieve toetsing...
om die leeropbrengsten ook op een zo hoog mogelijk niveau goed vast te stellen.
Dan is het met elkaar zoeken hoe je die visie...
want beide zijn dan belangrijk, een vorm geeft in een programma.
Dat is gaande op die school.
Dus de voorbeelden zijn er wel, maar we kunnen daar...
denk ik als scholen nog wel een stap in maken. - Ja, helder.
- Die visie op formatief handelen en formatief toetsen, die zien wij ook en dat hangt natuurlijk ook wel samen...
met je examinering maar er kan nog meer in dat programma voor die afsluiting.
Dus wat we zien is dat dat formatief evalueren wel samen gaat met...
een vaak reductie van het aantal summatieve toetsen.
Dus dat je dat daarmee kan inperken en dat is natuurlijk mooi...
maar je kan ook meer in dat schoolexamen stoppen...
om het maar even zo te zeggen, dan alleen de verplichte stof zoals die in Examenblad staat.
Idealiter kan dat, we mogen de lat hoog leggen..
maar het is best complex voor docenten.
Als je ziet wat die in bepaalde tijd moeten doen, het examen weegt 50 procent...
daar begon het webinar mee, dan snap ik ook heel goed...
dat sommige docenten zeggen van, ik ga in dat schoolexamenprogramma...
toch ook al examenwerk oefenen.
Omdat ik wil dat ze op het examen goed presteren.
En als je op het schoolexamen dan echt andere dingen gaat doen...
en het examen loopt daardoor minder goed...
dat zullen docenten ook niet snel doen, dus het is niet zo makkelijk...
om het schoolexamen te verruimen met allerlei dingen die bij de visie van de school passen...
zodat dat je ze ook optimaal op het examen wilt voorbereiden.
En volgens mij willen alle docenten dat. - Nee, maar als je het zo presenteert dan zeg je...
eigenlijk, dan benut je het schoolexamen haast als een soort formatieve...
Ik bedoel, je kan ook zeggen, we maken er meer een formatief...
toetsing van ter voorbereiding, daar hoef je die summative toetsing...
niet perse voor te benutten natuurlijk, om je goed voor te bereiden op het centraal examen.
Ja, maar het moet wel in de beperkte tijd die er is. - Ja, dat is waar.
En over tijd gesproken, het is bijna vier uur...
en we hebben nog een inhoudelijk thema waar we nu naartoe gaan.
Karin, het onderzoek is gepresenteerd in een mooi rapport.
Kun je iets vertellen over de aanbevelingen die jullie gedaan hebben?
Ja, dat zal ik doen, en veel van die aanbevelingen...
zijn ook al gaandeweg dit gesprek aan bod gekomen.
Ik zal ze ook kort benoemen.
De aanbevelingen staan ook op de sheet die wordt gepresenteerd.
Het zijn aanbevelingen voor de scholen en voor de besturen.
Het zijn ook aanbevelingen voor OCW en het zijn ook aanbevelingen...
voor OCW de VO-raad en voor onszelf.
Dan begin ik even met de aanbevelingen voor de scholen.
Verbeter kwaliteitsborging, dat is de eerste aanbeveling, dat zal ook duidelijk zijn.
Kijkend naar wat ik natuurlijk in het begin heb gepresenteerd...
dat toch veel scholen nog onvoldoende de examineringen op orde hadden.
dat moet beter, dat betekent dus dat...
die examencommissies beter hun taak gaan pakken, dat betekent ook dat schoolleiding...
jij gaf dat net ook al mooi aan Harald, ook daarvoor de examencommissies moeten faciliteren.
Wij zullen daar niet op toezien op de manier als inspectie...
maar dat is wel wenselijk om dit te laten slagen.
De examencommissies moeten kunnen professionaliseren...
en moeten ook de tijd krijgen om hun functie te gaan vervullen.
Daarnaast is het ook belangrijk dat examinering een plek krijgt in de kwaliteitscyclus.
Zodat uiteindelijk dat werk wat die examencommissie heeft gedaan...
die evaluatie en dat advies dat ze uitbrengen, ook daadwerkelijk een plek krijgt...
in die kwaliteitscyclus zodat dat daarmee ook het belang krijgt dat het verdient...
en dat de schoolleiding, maar ook het bestuur het dus ook meeneemt.
Dus dat is ook belangrijk, dat is die kwaliteitsborging, het eerste punt.
De visie, maak de visie concreter en voer hem ook uit.
Dus wat wil jij met je eigen onderwijs als school?
En hoe vertaal je dat eigenlijk naar die afsluiting van dat onderwijs?
Nou we hebben het ook al even gehad over toets je in het schoolexamen...
wat je ook doet in het centraal examen?
Eigenlijk is het heel mooi wanneer je echt dat schoolexamen ook een eigenstandig karakter geeft...
tegelijkertijd voor een deel, zijn examen domein...
komen ze terug in het centraal examen en in het schoolexamen...
en willen docenten ook wel die leerlingen goed voorbereiden...
denk er in ieder geval goed over na, wat je doet als school.
Wat je doet als school, maak er duidelijke keuzes in en dat is dan ook weer onderdeel van de visie.
En pak de ruimte die je hebt om uiteindelijk dat schoolexamen een eigenstandig karakter te geven...
passend bij datgene wat jij als school aanbiedt en wat jij je kinderen of leerlingen wilt leren.
Nou, dan kom ik bij de aanbevelingen voor OCW, de wet- en regelgeving.
Wij hebben aangegeven, pas die aan op een aantal punten.
Verduidelijk die wet- en regelgeving daar waar hij nu niet duidelijk is.
Dat inhalen en herkansen bijvoorbeeld, dat moet zonneklaar zijn hoe dat exact zit.
We hebben het ook even gehad over dat domein F bijvoorbeeld...
dat loopbaanoriëntatie en -begeleiding moet dat terugkomen...
bij ieder vak of zou je dat ook op één plek kunnen teruglaten komen.
Zo zijn er een aantal domeinen waar echt wel even goed naar gekeken kan worden.
En het scheiden van het borgen en zorgen, zoals je dat natuurlijk ook wel zo mooi zei, Paul Indy...
de taak van de de examesecretaris, koppel die los van die examencommissie.
Dat is ook een aanbeveling die we hebben gedaan.
Maar wij begrijpen dat op dit moment de examensecretaris...
nog een belangrijke rol ook heeft in die kwaliteit.
Maar uiteindelijk is het dus verstandig om die twee taaken los te koppelen van elkaar...
en dus de examensecretaris uit de examencommissie te halen.
Nou, dan, eentje waar we het nog niet zo over gehad hebben.
We hebben ons onderzoek echt gericht op het proces van de examinering.
Maar wat natuurlijk ook wel heel mooi zou zijn is...
als het ook echt wordt gekeken naar die schoolexamens zelf.
Dus hoe zien die er nou eigenlijk uit?
We geven aan dat diploma dat moet gewaarborgd zijn, dus het moet staan voor een bepaalde kwaliteit.
Hoe ziet het er nou in de praktijk uit?
We hebben dat onderzoek als inspectie niet gedaan, maar we hebben wel aangegeven...
het zou goed zijn om zo'n onderzoek ook nog een keer te doen naar die examentoetsen zelf.
En tot slot, en dat sluit ook aan op waar we het net over hebben gehad...
die regelgeving die soms nog best onduidelijk is soms ook erg lastig te vinden...
en ook wel nieuw.
Het is belangrijk dat de ondersteuning die nu wordt geboden door de VO-raad bijvoorbeeld, via de checklist...
maar eigenlijk ook door ons, wij geven natuurlijk...
nou nu deze webinar, voorbeeld daarvan...
die ondersteuning of eigenlijk die uitleg die moeten we voortzetten...
en dat geldt ook voor OCW, iedereen vanuit onze eigen rol, dus als OCW, OCW van andere rollen...
als inspectie, de VO-raad, maar wij zijn het wel verplicht ook aan de scholen...
om de goeie informatie te geven als dat nodig is. - Dank je wel.
Paul Indy heb jij aanbevelingen die je misschien mist of die je graag even wil benadrukken dat belangrijk is?
Nou, ik denk dat dat eigenlijk wat de hele webinar gezegd hebben, eigenlijk...
als opsomming hier staat, we zijn een groeiend ding nog...
waar we inzitten, bij ons heb je toetsbeleid, wat eigenlijk dus een toetscommissie is als het ware...
die is ongeveer tegelijkertijd opgestart met een examencommissie en bij sommige scholen...
is dat dan wel samen, sommige weer niet, iedereen moet zelf zoeken, inderdaad.
Wat past bij zijn visie van het onderwijs?
Dan, inderdaad, als we dan nog ergens een checklist vinden...
met precies deze en alle regels, dan kan dat volgens mij alle scholen goed helpen...
om dat proces te versnellen en veel sneller alles los te trekken...
waar dat los getrokken moet worden en samen de juiste stappen te volgen...
om het tot een goeie kwaliteit te brengen voor het hele schoolexamen.
Mooi, Harald, jij nog aan bevelingen? - Ja, misschien om er een uit te pakken...
ik zie in de praktijk dat docenten die samen met toetsing bezig zijn, die zo'n cursus doen...
die samen naar een hoger niveau gaan, dat die het over de kwaliteit...
van de schoolexamens hebben, dat is een van de aanbevelingen...
in welke mate daar dan toezicht op moet komen, weet ik niet precies...
maar in ieder geval als docenten in de sectie daar het gesprek over voeren...
je collega laten meekijken, samen vaststellen waar je de leerling mee recht doet.
maar ook de dingen die getoetst moeten worden op een goede manier.
Nou, dat is een mooi proces in de school en dat levert bijvoorbeeld...
zo'n hele professionalisering zoals we dat bij Carmel nu doen, levert dat ook op.
Nou, dat zou ik wel willen onderstrepen als aanmoedigingmissie ook naar andere scholen...
want ik zie daar gewoon positieve opbrengsten van...
en ook best wel vaak positieve geluiden.
Mooie tip.
Als laatste vraag, wat gaat inspectie daar nog meer doen na het onderzoek?
Nou, dat is een goede vraag.
Ik begon natuurlijk al met aan te geven...
waarom is dat schoolexamen nou zo belangrijk?
Het is belangrijk, dat hebben we wel onderstreept met het hele webinar.
Daarnaast hebben we ook gezien dat er in het verleden ook nog wel wat mis is gegaan.
Gelukkig gaat het beter, maar wij willen wel een vinger aan de pols houden.
Dus we zullen over een tijd, een aantal jaren...
zullen we opnieuw een stelselonderzoek gaan doen.
Hoe dat exact vorm krijgt, dat weten we nu nog niet...
Maar dat is wel de intentie om ook die vinger aan de pols te kunnen houden.
Dank je wel.
We zijn aan het eind gekomen van dit webinar.
Ik wil in de eerste plaats jullie bedanken.
Paul Indy en Harald, voor jullie kennis en ervaring en kunde op dit gebied.
En goed om te horen hoe dat in de partij doorwerkt.
En ook te horen welke dilemma's jullie hebben...
maar ook welke oplossingen jullie dan vervolgens zien, dus dank daarvoor.
Dank aan Mirna en Karin voor jullie toelichting op het onderzoek wat gedaan is.
En uiteraard ook dank aan alle kijkers die hebben meegekeken met dit webinar.
Dank ook voor jullie vragen die jullie gesteld hebben en reacties.
Die gaan we dus beantwoorden, en de antwoorden komen ook nog op onze website.
Net als het onderzoek wat daar ook te vinden is op onze website.
En het webinar is opgenomen.
Dus we gaan ook dit webinar op de website plaatsen zodat jullie...
eventueel nog op een ander moment dit kunnen terugkijken, dan wel andere collega's het kunnen zien.
De chat blijft nog heel even open...
want we hebben ook een evaluatieformulier opgenomen.
En dan is de vraag aan jullie om die ook even in te vullen.
Dat helpt ons als inspectie weer om een eventueel volgend webinar beter te doen.
Wees daarbij kritisch, dat helpt ons alleen maar.
Maar neem even een paar minuten de moeite om die in te vullen.
Dat zou heel fijn zijn.
Dank voor jullie aandacht en aanwezigheid.
En heel veel succes met alle activiteiten...
die jullie ook de komende maanden weer moeten gaan doen.
Dank jullie wel.
Tot ziens.