De bijzondere rechtspleging onderzocht en berechtte na de Tweede Wereldoorlog...
mensen die verdacht werden van collaboratie met de Duitse bezetter.
De bijzondere rechtspleging bestond naast de gewone rechtspraak.
Ongeveer 425.000 personen werden onderzocht binnen de bijzondere rechtspleging.
Ruim 150.000 van hen kregen straffen en maatregelen opgelegd.
De bijzondere rechtspleging bestond uit ongeveer 200 instellingen.
Ze hielden allemaal een eigen archief bij met dossiers...
en een kaartsysteem met namen om de dossiers terug te kunnen vinden.
Soms werden er ook kaarten gemaakt voor slachtoffers en getuigen die in de dossiers werden genoemd.
Op lokaal niveau waren er opsporings- en onderzoeksdiensten.
Boven de lokale instellingen stond de procureur-fiscaal, een speciale openbare aanklager.
De procureurs-fiscaal behandelden zelf zaken, of stuurden ze door naar een rechtbank.
Er waren twee soorten rechtbanken: Tribunalen en Bijzondere Gerechtshoven.
De Tribunalen berechtten mensen die verdacht werden van zaken als lidmaatschap van de NSB...
of het openlijk steunen van de Duitse bezetter.
Zij konden maximaal tien jaar gevangenschap opleggen.
De Bijzondere Gerechtshoven berechtten verdachten van misdrijven zoals verraad...
moord of het vrijwillig in dienst gaan bij het Duitse leger.
De zwaarste straffen die een Bijzonder Gerechtshof kon opleggen...
waren levenslang en de doodstraf.
Tegen de beslissing van een Bijzonder Gerechtshof...
kon een veroordeelde in beroep gaan bij de Bijzondere Raad van Cassatie.
In totaal behandelden de Tribunalen en Bijzondere Gerechtshoven ongeveer 66.000 zaken.
90.000 mensen kwamen niet voor de rechter, maar zijn bestraft door een procureur-fiscaal.
Zij konden bijvoorbeeld het kiesrecht afnemen...
verbieden om voor de overheid te werken of te dienen in het leger.
Dit waren straffen die ook Tribunalen en Bijzondere Gerechtshoven konden geven.
In ongeveer 329.000 zaken is de persoon niet bestraft.
Bijvoorbeeld als onbekend was waar een persoon was...
als iemand was overleden...
als de strafbare feiten te klein waren voor een straf...
of als de persoon onschuldig was.
De bijzondere rechtspleging werd vanaf 1948 in fases afgebouwd.
De taken werden overgenomen door het gewone rechtssysteem.
Als laatste werd de Bijzondere Raad van Cassatie opgeheven, in 1952.
De archieven van alle instellingen zijn samengevoegd...
in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging.
Je kunt zelf onderzoek doen in het CABR.
Door toegang te bieden tot archieven als het CABR...
kunnen wij, en volgende generaties, het verleden blijven ontdekken en begrijpen.