Goedemiddag en welkom bij het webinar
Thuiszittersproblematiek: wat gemeenten en onderwijs samen kunnen doen.
Van harte welkom bij het webinar dat georganiseerd is door het Nationaal Programma Onderwijs.
Mijn naam is Dieneke de Ruiter en ik werk bij Sardes en namens het NPO
mag ik voor u dit webinar vormgeven.
Het webinar is opgebouwd uit drie delen.
Het eerste deel bestaat uit een lezing waarin we u meenemen in het thema.
Dat gaat over verzuim, thuiszitten, maar vooral ook de omslag naar schoolaanwezigheid.
Vervolgens hebben we aan tafel een rondetafelgesprek
over de vraag: wat kunnen gemeenten en onderwijs dan doen?
Wat kunnen zij in hun beleid doen en in hun werkwijze om het verzuim
en de thuiszittersproblematiek
terug te dringen en vooral ook de school aanwezigheid te versterken?
En in het derde deel komen gemeente Rotterdam en de Twentse Belofte aan het
woord en zij nemen ons mee in hun proces hoe zij aan schoolaanwezigheid werken.
Per onderdeel zal ik de sprekers aan u voorstellen.
Wat praktische zaken: U kunt tijdens dit
webinar vragen stellen via de chat en elk onderdeel sluiten we af
met ongeveer 5 minuten waarin we de vragen vanuit de chat zullen bespreken.
Er is een informatieblad vooraf toegestuurd
dus we sturen u na afloop van dit webinar het informatieblad nogmaals toe
want er bleken twee links niet te werken, maar dan heeft u een volledig werkend informatieblad.
Ook ontvangt u de presentatie van de lezing die dadelijk gegeven wordt
en het webinar wordt opgenomen.
Dus ook ontvangt u bij de mail met het informatieblad en
de presentatie, de opname, zodat u het nog eens terug kunt kijken
of wellicht met andere geïnteresseerden kunt delen.
Dan wil ik nu graag starten met de presentatie.
Deze wordt gegeven door Chaja Deen van het Nederlands Jeugdinstituut.
Zij gaat ons meenemen binnen in het thema van dit webinar.
Chaja, welkom.
Dank je wel, Dieneke!
Hartstikke fijn dat ik hier dit eerste verhaal mag houden.
Zoals u zult zien in het beeld heb ik het verhaal
opgebouwd samen met de gasten die hier aan tafel zitten om
de bodem te leggen voor het gesprek wat straks gaat volgen.
Nou is aan mij de uitdaging om in 20 minuten u mee te nemen
in wat er speelt op het gebied van verzuim en thuiszitten.
En dat is nogal wat, want er speelt nogal wat.
Dus dat betekent dat ik op hoofdlijn het verhaal zal vertellen
dat een deel van de verdieping in het tafelgesprek komt en dat u misschien
links naar verdere verdieping in dat informatieblad gaat vinden.
Ik heb de knop, dus ik moet even kijken hoe het hier werkt.
Dit is waar we het met elkaar over gaan hebben in die 20 minuten.
Ik ga eerst in op verzuim als wicked problem
en daarna ziet u wat het vervolg is van het verhaal wat ik ga houden.
Verzuim en thuiszitten.
Dat is een breed vraagstuk.
Veel factoren spelen een rol en als we het hier over hebben, dan hebben we het
eigenlijk over het van het spijbelen tot uiteindelijk het thuis komen te zitten.
We hebben het in de aanpak over wat je doet voor alle leerlingen
om zich prettig en betrokken bij school te voelen, maar ook wat je
voor specifieke groepen doet, voor groepen die misschien dreigen meer
uitval te vertonen en voor groepen die ook uiteindelijk al thuis zijn komen zitten.
Dus het is niet één verhaal en ook niet
één factor of één knop waar je aan te draaien hebt.
Je hebt het vraagstuk breed in beeld te brengen.
En we weten inmiddels dat het heel veel krachtiger
werkt als je voordat kinderen eenmaal uit het schoolsysteem vallen
als je dan al de goede dingen met elkaar doet.
Dus dat is een van de redenen waarom we het hebben vandaag over
die kanteling in het denken over verzuim.
Ik laat u dit staatje even zien.
Dat staatje staat ook in de handreiking over de aanpak
school aanwezigheid die bij het Steunpunt Passend Onderwijs is verschenen.
Maar dit vind ik een heel mooi plaatje omdat het heel duidelijk maakt
waarom we, als we dit ons echt realiseren
waarom we anders moeten gaan kijken naar wat we te doen hebben in en rond de school.
Want die leerling die misschien altijd te laat is, die 10
minuten per dag, die mist eigenlijk een half jaar onderwijs.
Of de leerling die door de mantelzorg eerst een broertje of zusje naar school
brengt en eigenlijk ook misschien er niet altijd is of die moet ophalen.
Daarvan kun je als school denken: hey, we weten dat die het zwaar heeft
we kijken het een beetje door de vingers. Maar als je naar deze staatjes kijkt
dan realiseer je je wat de impact is van niet meedoen op school.
En dat geldt natuurlijk ook voor leerlingen die daar uitgestuurd raken of
die mogelijk geschorst raken.
Dus dit staatje zien we op allerlei plekken.
Dat prikkelt ook mensen in de school om te denken
hey, kunnen we soms ook anders kijken naar wat we te doen hebben om
iedereen betrokken te houden en erbij te houden.
En zeker als je ziet.
We hebben hier een aantal gegevens staan over
de voorspellende waarde van verzuim
en dan zie je ook dat als je dat verzuim
als een signaal ook naar de toekomst ziet, dat je als je slim
kijkt en als je goed gedegen kijkt naar wie verzuimen er wanneer
dat je er sneller bij bent om in te grijpen.
We hebben twee voorspellende dingen staan daarboven
maar eentje staat er eigenlijk niet bij, maar die wil ik hier toch even noemen.
Misschien komt die aan de tafel nog aan de orde.
Maar we weten ook heel goed dat leerlingen die in het basisonderwijs al verzuimen
dat dat een groter risico geeft om in het voortgezet onderwijs ook uit te vallen.
Dus ook daarin zou je kunnen zeggen als je op tijd kijkt
als je op tijd analyseert wat er speelt, ben je er bijtijds bij om bij te sturen.
In gesprek met ouders, met jongeren, met de school en ook soms met anderen.
En daaronder die onderste zin die is eigenlijk heel belangrijk.
Geoorloofd en ongeoorloofd verzuim.
Die hebben een vergelijkbare impact op het niet op school zijn.
En we zien ook en daar kan straks aan de tafel nog over worden doorgepraat
dat geoorloofd en ongeoorloofd verzuim niet
zo'n strakke scheidslijn zijn als je zou denken.
Je moet maar eens bedenken de leerling waarvan die zo aan het hoofd van de ouders
zeurt dat die zeggen ik schrijf wel een briefje dat je ziek bent en de leerling
die dat misschien niet doet, die hebben misschien dezelfde soort vraagstukken
maar die hebben ander gedrag en dan ziet het verzuim er anders uit.
Maar het niet betrokken zijn bij school, dat is op dezelfde manier aan de orde.
Ik laat u dit schema zien.
Daar worden hele trainingen over gegeven
dus ik vertel alleen maar even iets over de hoofdlijn hier.
Maar dat is wel belangrijk.
Het is een hele mooie ingewikkelde naam voor een model
voor een raamwerk wat hier in Nederland nu steeds meer gebruikt wordt
maar eigenlijk in het buitenland ontwikkeld is.
Ik heb het opgeschreven zodat ik het goed tegen u zeg.
Want zo'n grote naam, die moet je goed zeggen het: Multi-Dimensional Multi-Tiered System of Supports.
En het is door Kearney & Graczyk is het ontwikkeld.
Dat is een raamwerk waarin
we steeds meer werken om met een systematische
blik ook systematisch naar de data te kijken rond verzuim
om te kijken wat is nou een passende aanpak en wat belangrijk is in
dit model is dat het ook een aantal normen geeft
over wat is regulier verzuim?
Zeg maar in het onderste groene gedeelte.
Wat mag je als school
eigenlijk accepteren als een marge waarin er wat vaker verzuim is?
En hoe zit dat met dat rode puntje?
Maar dat is lang niet altijd de realiteit en dat laat ik u
hier zien in en bij dit praktijkvoorbeeld.
Het is al van even geleden, maar om een beeld te geven
als je naar de linkerkant kijkt, dan zie je de norm.
Dan zie je eigenlijk goede school aanwezigheid
in dat model wat we op het vorige plaatje zagen.
Dat betekent dat 5%
of minder afwezigheid er is
en dat 80% van de jongeren dus die goede schoolaanwezigheid hebben.
Kijk je op het plaatje daar rechts, dan zie je bij dit praktijkvoorbeeld waar men
is gaan analyseren op basis van de data
dat dat eigenlijk maar om 61.3% gaat.
En dan zie je ook dat eigenlijk die laag
in die piramide ongeveer van gelijke hoogte zijn.
Je ziet dat waar je eigenlijk zou willen dat
niet meer dan 15% van de jongeren in dat oranje gebied zit, of in het
gele gebied dat dat op deze school 24,4% is.
Dus dat is om u te laten zien dat het hebben van zo'n norm
helpt om goed te kijken.
Wat speelt er, en misschien wel als je gaat kijken speelt
er soms niet alleen iets op schoolniveau, maar zie je ook dat er in
sommige leerjaren of in sommige klassen meer of minder speelt.
Dus het helpt het kwaliteitsbeleid
ook binnen school om daar zo naar te kijken.
Kijk, ik laat deze twee even zien om
dat we het nu natuurlijk niet alleen over de school hebben.
De school die kan bijdragen aan dat
leerlingen betrokken zijn, naar school gaan, zich daar prettig voelen.
Maar ook het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs kan er een rol in spelen
en de gemeente of gemeentelijke voorzieningen spelen een belangrijke rol.
En daar komen we nog op terug.
Deze is een wat uitgebreide
dia, want die gaat
eigenlijk over de oorzaken voor verzuim en thuiszitten.
En dat maakt meteen duidelijk hoe WICKED dit probleem is
want er spelen ontzettend veel factoren een rol in.
Die schoolfactoren, dat is ook interessant als u daar naar kijkt.
Dat is eigenlijk misschien wel het grootste rijtje wat hierin staat
en dat gaat er ook over
of leerlingen een ‘sense of belonging’ noemen we het ook wel eens
of ze het gevoel hebben ik hoor hier thuis, ik hoor erbij
als ik er niet ben, word ik gemist.
Maar het heeft ook te maken met heb ik het gevoel dat ik hier
succesvol kan zijn op school, weet ik wat me te doen staat?
Is de didactiek zo dat ik, als ik misschien ook thuis niet altijd
aan mijn huiswerk toe kom
Dat ik het gevoel heb dat ik hier kan slagen?
Dus er zijn een heleboel factoren die een rol spelen aan die school kant
en natuurlijk die leerlingfactoren en waar ik het net over had
die self efficacy heb ik vertrouwen in mijn eigen capaciteiten en
heb ik vertrouwen dat ik binnen deze school succesvol kan zijn.
Die spelen een rol, maar ook andere ingrijpende gebeurtenissen, omstandigheden.
Als een leerling veel mantelzorg moet plegen, als er weinig
geld is in het gezin, als er een scheiding is dat speelt
allemaal mee in hoe de aandacht voor school kan zijn.
En ook omgevingsfactoren spelen een rol.
Ik heb het plaatje rechtsonder er ingezet.
Die leen ik van Harold Bekkering, hoogleraar neurologie
en die laat zien dat als er stress is
dat je hele hersencapaciteit geregeerd wordt door het stresscentrum.
En heel veel van deze factoren hebben te maken met stress en de goede of de.
De mooie kant van dit verhaal is dat als je weet dat dit soort
oorzaken spelen, dat je soms ook wel weet aan welke knop je kan draaien.
Als je kan zorgen dat school een leuke plek is.
En misschien niet alleen voor het leren
maar bijvoorbeeld ook voor sporten of voor toneel of voor andere dingen.
Zodat leerlingen denken:
“hey, die school, daar voel ik me prettig, daar, daar wil ik zijn.”
Dan heeft dat een enorme impact.
Ik hoorde van de week van Remo Mombarg, die vertelde dat er een school was
die gestopt was met allerlei fysieke activiteiten
rond de school te doen en 27% meer spijbelgedrag had.
Die had een studie daarover gedaan.
Dus er zijn een aantal dingen die je kan doen
maar je moet vooral
goed kijken wat speelt er hier, wat speelt er bij onze leerlingen, wat speelt
er in ons team en wat speelt er rond de school?
En dan kijken aan welke knop gaan we op deze school draaien
en wat kunnen we doen om school een fijne plek te laten zijn?
Als het niet meer lukt, dan zitten we in dat rode puntje van die piramide.
Ik heb deze dia geleend van Lazlo die straks aan
tafel zit en die wat gaat vertellen over wel in ontwikkeling.
Als als je echt thuis komt te zitten dan spelen er veel zaken
en dan zijn veel leerlingen overprikkeld, overbelast en overvraagd.
En dan speelt dat ook vaak voor veel ouders.
Al die errors in het hoofd, die je daar mooi op het
plaatje ziet die relateren aan dat stressplaatje
wat ik net ook liet zien.
Als je door stress beheerst wordt, is er weinig ruimte om mee te doen en
weinig ruimte om de weg terug weer te vinden.
Goed, dit even als
eerste verkenning.
Maar die aandacht voor schoolaanwezigheid die
speelt in de context van allerlei beleidsontwikkelingen.
Nou zou ik over elke dia heel veel kunnen vertellen, dat ga ik niet doen
maar ik wil toch eventjes het landschap van wat er speelt op de beleidstafels
meenemen, zodat u in uw gemeentelijke
context samen met uw onderwijspartners ook kunt denken: zijn hier bewegingen te verbinden?
Want als we weten dat kansengelijkheid
en toegang tot scholen
dat dat een rol speelt, moeten we dan niet het
aanwezigheidsbeleid en het kansenbeleid in onze gemeente meer met elkaar verbinden?
Dat zou een overweging kunnen zijn.
Bij OCW speelt in ieder geval de routekaart naar inclusief
onderwijs voor 2035
en de Wet terugdringen verzuim is in voorbereiding.
De ingangsdatum staat nu op 1 augustus 2025.
Dat is ietsje prematuur, want het is nog niet helemaal duidelijk wanneer
die echt officieel ingaat.
Maar hij is wel al een heel eind op weg in de voorbereiding.
Dit hoort daar dan bij, bij die nieuwe wet Terugdringen verzuim.
Die gaat enerzijds over dat passende aanbod waarmee we de inclusie poot hebben.
Daar zit ook in dat digitaal afstandsonderwijs een rol kan spelen.
En dat is natuurlijk wel ook een nieuwe beweging.
Dat betekent dat je zegt: Aanwezig zijn in onderwijs
betekent niet altijd aanwezig zijn op school.
En de samenwerking met ouders en kinderen heeft een
belangrijke rol in het geheel.
Dit is eigenlijk een soort
samenvattende dia van het voorafgaande
de samenwerking met ouders.
De samenwerking met jongeren staat er
duidelijk in en ook het gebruik maken van data.
En dat betekent ook dat je
misschien wel nieuwe data moet verzamelen als school en als gemeente.
Dat je op een andere manier moet gaan kijken naar wat weten we hier nu van en
kunnen we die frequentie van het verzuim kunnen we die ook beter analyseren?
Intussen is er ook het één en ander gaande in het sociaal domein.
En ik heb eigenlijk een mooi plaatje hier voor u.
Die komt uit een notitie uit 2023, de waarde van het sociaal domein.
Daarin zie je dat eigenlijk ook steeds meer
vanuit de VNG en het sociaal domein gezegd wordt
we moeten zorgen dat we de context voor opvoeden en opgroeien versterken.
En dat is ook de context voor
volwassenen, maar zeker ook voor jeugd.
Dat betekent dat je in dit plaatje en we zullen ook die
notitie nog delen als dat handig is of een link naar die notitie.
Ik kijk even naar Dieneke, maar dat komt vast goed.
Dat je ziet dat
in deze blokken waar de gemeentes over willen gaan steeds meer nu ook
de plek is voor onderwijs.
Toen in 2015 de hele jeugdhulp naar gemeenten ging en daarvoor passend onderwijs begon
was in gemeenteland nog wel eens
de bewering: “ja, het sociale domein, daar hoort onderwijs niet bij.”
Maar eigenlijk, nu tien jaar verder, zien we dat voor goed
en kansrijk opgroeien je dat veel meer en samenhang moet doen.
Dat zien we ook in ontwikkelingen binnen de hervormingsagenda jeugd.
En we zien het ook in de verbindings agenda jeugd van de kinderopvang
onderwijs, de gemeente en andere partners.
Dan komen we bij het stuk wat u
misschien wel het meest interessant vindt, waarvoor u komt.
Wat hebben we dan te doen?
Ik doe heel even deze plaatjes nog weer even om eraan te herinneren dat
iedereen hier verantwoordelijkheid in heeft en kan nemen.
Waar ik zometeen ietsje meer op in ga is wat je kan doen vanuit het scholen
en het samenwerkingsverband en wat je kan doen vanuit de gemeente.
Vanuit het onderwijs zie je eigenlijk
dat de dingen waar we het net over gehad hebben
die staan hier mooi op één pagina.
Eigenlijk wil je dat je een schoolbrede aanpak doet.
Dat je met elkaar goed nadenkt over hoe bouwen we dit nu op in onze school?
Met onze populatie, in onze wijken?
Wat hebben we nodig om voor iedereen die drempel naar school te verlagen?
En wat doen we specifiek?
Dus dat is niet nieuw.
Dat ik dat tegen u zeg.
Dus hoe bevorder je die verbinding met school?
En dit lijkt heel groots en meeslepend
maar collega Irma de Wit van het Steunpunt Passend Onderwijs geeft ook heel vaak
het voorbeeld van de IVKO in Amsterdam, dat is een school met allerlei creatieve vakken
waarbij een van de leraren 's ochtends met de ukulele bij
de voordeur staat om iedereen te begroeten en welkom te heten op school.
Dus het heeft ook iets te maken met kunnen
we aandacht hebben en kunnen we de aanwezigheid vieren?
Zorgen dat iedereen zich gezien voelt bij binnenkomst en gemist als die er niet is.
Dat gaat vanuit een schoolbrede blik, maar je kan het ook in allerlei kleine
prettige, makkelijk dingen vorm geven die bij jou en je school passen.
Vanuit de gemeente
begin ik eigenlijk met deze dia en als je onderin in het plaatje kijkt
heb ik toch de piramide er even weer in zitten met een pijltje naar die onderkant.
Eigenlijk
denk ik dat als je als gemeente zegt school is niet alleen de plek
waar diploma's gehaald worden, maar het is ook een plek voor ontmoeting
voor ontspanning, voor verbinding met ouders in de wijk of in het gebied
als je in een dunbevolkt gebied woont
dan maak je een ander jeugdbeleid
en dan kan je ook zorgen dat je dat jeugdbeleid
vanuit verschillende gemeentelijke afdelingen invult.
En het plaatje
Sommigen van u zal dat bekend voorkomen.
Dat is een plaatje van opgroeien in een kansrijke omgeving
vroeger het Het IJslandse preventiemodel genoemd.
Dat heb ik hier neergezet.
Niet om dat hele model uit te lichten, maar om te laten zien dat
in IJsland en inmiddels ook in Nederland gedacht is
als er veel zorgen zijn rond middelengebruik, laten we ons niet
richten op dat middelengebruik.
Je zou kunnen zeggen op dat rode puntje
maar laten we ons richten op een
community aanpak, op een gemeenschapsaanpak waarbij
het thuis, vrijetijd, school en ouders zich met elkaar
verantwoordelijk voelen om die kansrijke omgeving in te richten.
Dus die brede integrale jeugdvisie
die is sowieso belangrijk vanuit een gemeente.
Nu zult u zien dat ik hier de kleur groen heb
gebruikt, omdat we het eigenlijk vooral over de basis hebben.
Maar niet alleen maar daarom staan die dunne pijltjes daar ook boven.
Eigenlijk wil je ook dat gemeenten een goede regie voeren
op de samenwerking, vanuit een brede visie op jeugd.
Dat betekent dat ze hun lokaal educatieve agenda's en hun op overeenstemmingsgericht overleg
over passend onderwijs en jeugdhulp echt betekenisvol inzetten.
Niet als een vinkje van dat hoort bij een wettelijke opdracht
maar dat je vanuit die brede visie denkt: willen we dichtbij?
Willen we reageren op signalen?
Willen we eigenlijk positief versterken?
Op welke manier moeten dan lokale netwerken met elkaar samenwerken?
Wie horen daarbij?
Wie kunnen snel reageren voordat het eigenlijk al een probleem wordt?
En we zien in de druk die er op gemeenten is die ik ook heel goed begrijp
maar dat een deel van die basis infrastructuur
in de afgelopen jaren best te lijden heeft gehad
en dat het niet meer zo vanzelfsprekend is dat die jeugdarts dicht bij het
onderwijs zit en weet wat er speelt en met die ouders kan nadenken over wat ouders
nodig hebben, wat die leerling nodig heeft en wat school nodig heeft.
Dus het vraagt eigenlijk van gemeenten dat je
goed inzet op een basisinfrastructuur.
Zijn de bibliotheken toegankelijk?
Is er vrije tijd beschikbaar voor alle jongeren?
Voelen ze zich gezien?
Kunnen ze meedoen? Daar begint het bij.
En vervolgens kunnen gemeentes ook gerichter
inzetten op vraagstukken rond thuiszitten.
En daar zie je de kleuren terugkomen.
Van die wat geel oranje en die rode kolom.
En ik heb ook geprobeerd daar de goeie kleuren in de tekst bij te zetten.
In die oranje laag gaat het ook over die leerplicht en RMC functie.
Daar kan straks aan tafel kunnen Henry en Lazlo daar ook nog wel op inzetten.
Het gaat ook over de verbinding tussen
scholen, leerplicht en de JGZ en de MAZL interventie
waar Jennifer zometeen ook wat over kan zeggen.
Maar het gaat ook over het hebben van onderwijs, zorgarrangementen
en het gaat wat mij betreft ook wel over, soms in vertrouwen in samenwerking
een gezamenlijk budget hebben. René Peters heeft dat in een jaar of zeven geleden
budgetten met poreuze randen genoemd.
Soms is het niet zo strak of van de gemeente of van het onderwijs
heb je maatwerk ruimte nodig en is het fijn als je daar een soort gezamenlijk budget voor hebt.
In vertrouwen om te zorgen dat je goede oplossingen hebt.
Samen leren van casuïstiek is altijd helpend
daar zal Lazlo misschien zo ook nog wat over zeggen.
En zowel op deze dia als
op de vorige heb ik de verbinding met ouders en jongeren actief gemaakt
zij zijn echt essentieel om mee te denken
en in beleid en in de uitvoering.
Volgens mij ben ik aardig in de tijd gebleven als ik zo om me heen kijk.
En is het misschien nu het moment waarop jij wat vragen binnen hebt Dieneke voor mij?
Ik heb zeker wat vragen binnengekregen.
Meer aan het begin van je presentatie liet je de driehoek zien en
die was ingevuld door een school, naar ik aanneem met percentages.
Daar zijn wel wat vragen over binnengekomen, onder andere een hele praktische.
Is er gewoon ergens het format te vinden waar die percentages ingevuld kunnen worden?
Nou, dat is een hele logische vraag
maar eigenlijk
is dat nog niet zomaar ergens uit te halen wat we nu op dit moment zien.
Maar dat kan Henrie misschien zo ook iets meer over zeggen.
Ik weet niet of jij daar alles van weet, maar je collega's wel.
Er wordt op dit moment gewerkt aan dat binnen
de leerlingvolgsystemen dat die data uit de gegevens
zijn te trekken zodat je die analyse veel makkelijker kan maken op schoolniveau.
Volgens mij wordt dat steeds makkelijker.
De scholen die dat nu doen doen dat heel vaak handmatig
maar volgens mij is dat in de nabije toekomst echt anders.
Ja, en misschien ook nog even wat de diepte in over die percentages.
Want zoals je het nu presenteerde en dat is een check vraag, maar lijkt het
de cijfers van een school.
Kan je ook in een samenwerkingsverband afspraken of misschien zelfs met de gemeente.
Hoe komen die cijfers tot stand?
Hoe komen die percentages tot stand?
Nou kijk, volgens mij kan je ze op allerlei niveaus aggregeren.
Dus je kan zeggen we kijken op het niveau van
onze scholen om op onze school gericht beleid maken.
Want soms merk je ook dat toch bij bepaalde vakken of
in de groepsdynamiek veel meer speelt waardoor
leerlingen zich niet veilig voelen en niet op school komen.
Dan heb je iets anders te doen dan als er iets in de thuissituatie aan de hand is.
Dus dat kan op schoolniveau, maar je kan ook op het niveau van het samenwerkingsverband.
En wij weten ook op dit moment zijn er op allerlei plekken in het land
waar hele samenwerkingsverbanden ook zich getraind laten worden om
binnen dit raamwerk na te denken over hoe doen we
met elkaar de goede dingen binnen scholen en hoe leren we daar ook met elkaar van?
Want het is ook met elkaar leren en anders leren kijken.
Dat dat vraagt ook gewoon een soort mentaal iets, een andere insteek.
Begrijp ik het dan goed, en dat zijn ook vragen van de deelnemers.
Begrijp ik het goed dat de percentages zoals ze daar stonden
van die 5% onder andere, die zijn afgesproken?
Dus dat is het streefcijfer.
Daar tegenover zet je de registratiecijfers van de scholen.
Dus je bent eigenlijk niet zo afhankelijk van dat er landelijk
niet het aantal thuiszitters op dit moment goed in beeld kan worden gebracht?
Nee, kijk, dat heeft misschien wel soms andere nadelen.
Maar als je hier zegt we willen eigenlijk meer naar aanwezigheid die
aanwezigheid bevorderen, dan zijn er heel veel dingen die je nu al zelf kan doen.
En soms hebben ze ook hele mooie bij effecten.
Ik weet dat ik ooit ergens was
op een conferentie over onveiligheid binnen scholen en messengebruik
en dat daar een MBO school zei: sinds we met schoolaanwezigheid
bezig zijn is bij ons de onveiligheid heel erg afgenomen
omdat je dus eigenlijk soms aan andere knoppen draait dan we gewend waren.
Ik kreeg een tip binnen en ik ben benieuwd of jij ‘m herkent, dat het zo
belangrijk is dan wel met elkaar afspraken te maken over het verzuim.
Dus hoe je dat registreert.
Zeker hoe je dat registreert en eigenlijk ook dat je het registreert en wat we zien
en dat staatje waarmee ik begon, daarvan zien we heel vaak
dat dat op scholen ook het vakmanschap van de leraar zelf triggert.
Dat dat eigenlijk ook iets is waardoor je anders gaat kijken.
Want soms als je een leerling hebt waarvan je weet dat die het thuis zwaar heeft of
dat je denkt ik snap helemaal, ik vind het hartstikke goed dat je er bent
dan registreer je misschien
het verzuim niet omdat je denkt, ik wil die leerling een beetje helpen.
Maar eigenlijk help je niet door het niet te registreren.
Dus ik denk dat het een cultuur is waarbij het registreren niet leidt tot straf
maar eigenlijk tot het met elkaar leren van wat hebben we te doen.
En we hebben misschien wel hele andere dingen te doen dan dat we altijd dachten.
En dat is eigenlijk ook gelijk de opstap voor de gemeente om
te denken: oh, dit is dus niet alleen maar van de school, het is
het afwezigheid van school en daar hoort een consequentie bij.
Maar de uitnodiging eigenlijk voor gemeenten ook
om mee te denken hoe kunnen we de aanwezigheid versterken?
Ja, en als ik nog één dingetje mag toevoegen
kijk, we zien ook leerlingen die niet op school komen als er gym is en dan komt
het soms ook omdat ze geen gymschoenen of passende kleding hebben.
En ik weet dat het Jeugd Educatie Fonds
ook op een aantal scholen met oogmetingen bezig geweest is.
Er zijn leerlingen die achter in de les zitten
of soms niet meer komen en eigenlijk een bril nodig hebben.
Ja, dat zijn ook dingen die je tegenkomt als je breder kijkt naar
het vraagstuk van aanwezig zijn op school en betrokken zijn bij school.
En dan heeft dat altijd te maken met wat speelt er hier
en kijken we daar ook breed genoeg naar?
Is onze blik breed genoeg?
Ja, en daar zijn de gemeente hard bij nodig.
- Ja. Dank je wel Chaja, voor je bijdrage.
Dan gaan wij door naar het rondetafelgesprek waar je een mooie basis voor hebt gelegd.
Dank je wel! - Graag gedaan.
Welkom bij het rondetafelgesprek.
Ik begin even met een hele korte voorstelronde.
Jennifer Roseval
Welkom, Arts Maatschappij en Gezondheid.
Werkzaam als jeugdarts bij de gemeente Almere.
- Klopt, ja.
Henrie Mastwijk
- Ja. Welkom.
- Dank je wel. Werkzaam bij Ingrado.
Klopt, de branchevereniging voor leerplicht en doorstroom punten en kenniscentrum.
Ja, en wij spreken liever over aanwezigheid dan verzuim.
Maar daar gaan we het uitgebreid over hebben.
Ja, en Lazlo van Donkelaar, welkom.
Projectleider bij WEL in ontwikkeling en verbonden aan gedragswerk.
- Dank je wel.
We hebben net de mooie presentatie van Chaja gehad.
Jennifer, er zat een oproep bij en die viel mij op, die ging even over het sporten
over eigenlijk de ontspanning van leerlingen.
En in ons voorgesprek zei je van: ja kinderen hebben ook recht op ontspanning.
- Ja, zeker. Daar zou ik eigenlijk wel mee willen openen.
Waarom is die zo belangrijk, dat recht op ontspanning?
Nou, bij ontspannen
als we gewoon fysiek kijken wat er gebeurt is dat ook het brein tot rust komt.
Je kan dan veel beter leren, veel beter concentreren.
Sporten, bewegen en ontspannen is daar heel belangrijk in
dus daarom heb ik soms ook best wel moeite mee als jongeren.
zeker op de basisschool hoor je dat vaak van oké, als je werk niet af is
dan ga je in de pauze maar het schoolwerk afmaken.
Terwijl dat juist het moment is om weer even bij te komen
bij te tanken en weer door te gaan in het tweede deel.
En het is ook een kinderrecht.
Vandaar dat ik ook altijd zeg van ja, je moet er gewoon die ruimte voor blijven bieden.
- Ja . Dat is heel cruciaal.
De ontspanning gaat natuurlijk ook na schooltijd, op de schoolpleinen.
En als wij als volwassenen het nodig hebben om
goed te blijven functioneren, hoeveel te meer onze kinderen
die volop in ontwikkeling zijn, die hebben ze ook nodig.
Ja, dan gaan we verder.
En ik denk dat de piramide ons zeer kan helpen in ons gesprek.
Ik heb hem ook op de achtergrond neergezet zodat de
luisteraars ook af en toe kunnen kijken waar hebben we het precies over?
Maar die gebruiken we eigenlijk
van welke leerlingen hebben we het erover?
Hebben we het nou over die groene laag?
Zitten we in het rood?
Lazlo, jij bent betrokken bij WEL in ontwikkeling.
Dat gaat eigenlijk over toch weer een segment binnen het rood.
Kinderen die niet op een school ingeschreven staan of die een vrijstelling hebben.
Wellicht wil je even wat vertellen over WEL in ontwikkeling.
Een van de punten die bij WEL in ontwikkeling zit is ook het leren van data.
Klopt, we zijn eigenlijk bij WEL in ontwikkeling.
Alleen maar bezig geweest al vier jaar lang
met kinderen die niet betrokken zijn bij onderwijs of liever zeggen we dat andersom
onderwijs die niet betrokken is bij deze kinderen.
Ja, en als je dan kijkt naar wat daar gebeurt en als je kijkt naar de
meer dan 500 jeugdigen die wij nu wel naar leren en ontwikkelen gebracht hebben
dan zie je dat het wel kan en dat het eigenlijk al had gekund.
Want 98% van deze situaties waarin deze kinderen terecht gekomen zijn
waren niet nodig geweest als je kijkt naar wet -en regelgeving en financiën.
Dat betekent in dit geval ook dat we zijn gaan leren van de casuïstiek van
maar hoe werkt het dan wel en wat is er aan de hand dat het nu dan niet gelukt is?
En dan praat je over het lukt niet wanneer
de mensen om tafel niet de ruimte in het hoofd hebben gehad
om die dingen te bedenken of te zien die een kind nodig heeft.
En dan lukt het soms niet met de mensen om tafel in samenwerking
om de juiste stappen te zetten om die ontwikkeling mogelijk te maken.
Ja, en nou kregen we vooraf aan het webinar kregen we ook een vraag van ja en
waar zitten dan de verantwoordelijkheden voor de school en voor de gemeente?
En als je dan kijkt vanuit WEL in ontwikkeling
en je beschrijft dat van hé dit, dat nou ja, eigenlijk
het is de school of het onderwijs niet gelukt om bij het kind aan te sluiten.
Hoe zou jij dan op zo'n vraag antwoorden?
In bijna alle gevallen waar wij mee bezig geweest zijn en ook
nog mee bezig zijn, is het zo dat er al heel veel partijen betrokken zijn geweest.
Er is al heel veel gebeurd, inclusief allemaal gemeentelijke
partijen zoals leerplicht, zoals ook vaak een jeugdarts
zoals ook jeugdconsulenten zoals ook zorgpartijen, gefinancierd door gemeenten.
Allemaal betrokken geweest en vaak zonder al te veel resultaat.
Althans niet het resultaat dat een kind tot bloei komt.
En dat is het vreemde ervan, want je doet veel inzet, maar uiteindelijk is
hetgene wat je wilt bereiken, dat is toch vaak niet bereikt.
Kortom, onderwijs heeft hier een deel van
maar gemeenten hebben hier ook een deel van te doen.
En als je dat bij elkaar brengt en je gaat met elkaar in één team zitten en je zegt
het kan wel, de vraag is alleen ‘hoe’, dus daar gaan we nu over nadenken met elkaar.
Dan pas krijg je dat je de ruimte krijgt om nieuwe ideeën te krijgen en
een ander pad te bewandelen wat wel past in de leefwereld van ouders en jeugdigen.
Ja, en dan werkt het.
En ja, de gemeente heeft daar een hele grote rol in.
En nou bij WEL in ontwikkeling.
Doe je dat vanuit de casuïstiek?
Kan je een tip geven aan gemeenten hoe ze dat meer structureel ook zouden
je noemde al jeugdhulp of de wijkteams
Wat kunnen ze doen, welke knop hebben zij om aan te draaien?
- Als je de piramide pakt, dan heb je eigenlijk in de onderste lagen heb je zitten.
We moeten met elkaar een goede basisstructuur neerzetten van samenwerking.
Daar vind ik, vanuit de casuïstiek heel duidelijk van daar horen een aantal
mensen vanuit de gemeentelijke context in, in die basisstructuur.
Als je het daar goed doet, dan krijg je wat minder naar boven, dat weet iedereen.
Maar wij zitten in het topje
en op dat moment dat je in het topje gaat kijken wat gebeurt daar om tafel?
Wie zaten daar om tafel in het verleden?
Wanneer werkte het wel goed?
En je kijkt daar dus waarderend naar. Toen werkte dat wel goed?
Kunnen we dat niet nog een keer doen op een andere manier?
Dan zie je dus dat er heel veel partijen nodig zijn om het wel goed te doen.
Dat is één.
Maar dan zie je ook als je gaat leren van die casuïstiek
dan ga je als het ware datgene wat je daar
bedacht hebt, ga je terug brengen in het systeem naar alle andere lagen.
En dan ga je kijken kunnen we er daar in die lagen ook iets mee?
Want dit zijn we wel de kanaries in de kolenmijn.
Ja, en eigenlijk dat leerproces geef je dus regionaal, gemeentelijk vorm?
- Dat geven we met een PDCA-cyclus, dus gewoon echt geformaliseerd, afgesproken
met de overige partijen geven we dat ook echt een plek in de hele structuur.
Leren van casuïstiek.
Ja, dus in dat oog maak je daar afspraken over.
Henrie. - Ja.
Een andere partij in de rode top zijn natuurlijk de leerplichtambtenaren.
Ja, daar zijn we bekend om.
Ja, ja, ja.
En jullie willen ook graag naar groen, denk ik.
- Nou zeker. Hoe zien jullie dat?
Als je op een verjaardag zit en je legt uit van
waar je werkt als leerplichtambtenaar, dan
hebben ze het vaak over spijbelen, verzuim en dat soort zaken.
Maar er zit natuurlijk een hele wereld aan vooraf.
Iemand verzuimt niet zomaar, iemand spijbelt niet zomaar.
Dat is niet op de een of de andere dag.
En eigenlijk zou het mooi zijn
als je in het voorportaal al bezig bent.
Dus dan ben je op dat gele vlak bezig.
Hij staat nog steeds in beeld en liever nog
wil je een pedagogisch klimaat ontwikkelen of een thuissituatie
Waarop eigenlijk
spijbelen of verzuim niet kan groeien. zeg maar.
En dan heb je het over een pedagogisch heel mooi klimaat op een school.
Dan heb je dat de thuissituatie helemaal oké is
of dat de jongen gezond is, zeg maar.
Nou, in zekere, in zekere mate kun je daar wat aan doen.
Je kunt het niet altijd voorkomen.
Vandaar dat het streefcijfer ook
die 80% is en die 15 en die 5%.
Maar je kunt het zeker wel een stuk verbeteren.
Daar kunnen leerplichtambtenaren ontzettend veel doen.
Die zijn dag in dag uit met verzuim of aanwezigheid bezig.
Ja, dat zijn mensen met kennis.
Nou, en Ingrado
die zorgt natuurlijk voor allerlei trainingen om ook dat aanwezigheidsgedrag te heffen.
Hoe doe je dat dan en hoe doe je dat dan als ‘Critical Friend’ zeg maar, binnen een school.
En ik denk dat dat ontzettend waardevol is.
En wat Lazlo ook al aangaf, je moet dat samen doen.
Het is een leerling van de school.
Het is een burger van de gemeente.
Het is een patiënt van de dokter.
Maar het is wel dezelfde jongen.
Het is wel één persoon.
Je had zo'n vraag van
waar houdt onze taak op en waar niet.
Ook daarin het is niet ‘Hullie - Zullie’
maar het is onze jongere.
Of ‘ie nou op jou school zit. - Als een leerplichtambtenaar nou aan tafel inbrengt
van zou het niet mooi zijn als we nu gaan verkennen wat
de mogelijkheden voor digitaal afstandsonderwijs zouden betekenen?
Ja, dat is toch het mooiste wat kan gebeuren?
- Ja, dat je elkaars kennis
dat je daar gebruik van kan maken.
De scholen hebben wel kennis over de jongeren zelf van: hè hoe gedragen ze zich op school?
En dat soort zaken.
Dan heb je de JGZ die echt wel kennis heeft over het medische stuk
maar laten we daar ook echt in samenwerken en niet
een jongere van het ene
kaveltje gooien naar het andere kaveltje.
En dat doe je
echt om expliciet met elkaar dat
af te spreken en zorg te dragen.
Ik vind het ook een verantwoordelijkheid voor een ieder.
- En is het alleen een kwestie van afspreken
of is er bij leerplicht ook om die omslag te maken een vorm van capaciteit nodig?
Want volgens mij zijn jullie niet de meest rustige partij.
Nee, nee, nee. Nou ja, kijk
er zijn natuurlijk
bezuinigingen op komst.
Dan neigt een gemeente misschien wel toe
zo van nou, dan gaan we naar de basistaken.
Maar ja, als je niet aan preventie doet, dan hou je die stroom in gang, zeg maar.
En je moet wel in dat groene gebied zitten om het niet te laten stromen.
En dat brengt echt wel wat op.
Maar dat moet je dan wel durven investeren.
Ja ja, je moet die stroom eigenlijk gaan omleggen.
Precies.
Ja precies.
En dat zal best even tijd nodig hebben.
Maar je ziet, en Chaja gaf dat ook al aan.
Het heeft echt wel effect
maar dat moet je echt wel samen doen. - En langdurig doen, en het vol blijven houden.
- Precies, je moet niet stoppen.
Je moet het echt wel even volhouden en goed doen.
Dat is ook wel belangrijk in de zin van
Chaja gaf al aan, zo van: goh, er zijn bepaalde, wat mijn collega noemt dan
“Cut-off-scores”, zeg maar.
Ja, daar is echt wel over nagedacht, over
waar en wanneer zit je nou in groen en wanneer zit je in geel?
En kunnen we die kleurtjes niet veranderen.
Nee, als je 5 á 10% afwezig bent, er niet bent
dan weten we ook gewoon uit de wetenschap dat je schoolresultaten omlaag gaan.
- Ja, en dat is ook weer die overgang van groen naar geel.
Dat is ook het moment dat eigenlijk de jeugdarts betrokken is.
Zeker bij ziekteverzuim, bijvoorbeeld
plaatsen we MAZL op dat grensvlak
tussen groen naar geel.
Want je je richt je op
schoolaanwezigheid, maar er zullen altijd jongeren zijn die afwezig zijn.
En bij die jongeren moet je dan kijken oké
wat speelt daar en wat is de hulpvraag van die jongeren?
En als blijkt dat het gaat om ziek gemelde leerlingen kan je MAZL inzetten.
- Ja, want MAZL staat voor ‘Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen’.
Het is ook de enige methodiek in
Nederland die wetenschappelijk goed onderbouwd is en ook bewezen effectief is.
Het wordt nog niet overal ingezet.
Dus als we denken oké, wat is de rol van de gemeente is daar denk ik
de JGZ ondersteunen en school ondersteunen om deze methodiek in te zetten.
want het is een samenwerking tussen onderwijs, JGZ en leerplicht.
samen met de jongeren en ouders.
En op dat grensvlak
waar je jongeren hebt die ziek gemeld worden kan dan dus de JGZ meedenken.
Want niet alle jongeren die op dat grensvlak zitten zijn ziek gemeld hè.
Dus bij een klein deel zal je dan betrokken zijn.
En het liefst worden we daar betrokken
waar het nog klein is en waar de de hulpvraag nog niet groot is en waar je
met kleine aanpassingen en ondersteuningen met de jongeren kan meedenken.
Terwijl als de jongeren al uitvallen dan zit je in het rood.
Dan ben je eigenlijk al ja, in mijn optiek een beetje te laat.
En dan moet je gaan kijken oké, hoe houden we de boel nog
heel voor ouders?
Die vallen vaak uiteindelijk ook uit door de torenhoge stress die daar ontstaat.
Ja, ben je veel ingewikkelder en
met duurdere middelen vaak ook nog aan het kijken.
Hoe brengen we verandering in deze situatie voor de jongeren?
Ja, en zijn jeugdartsen naar jouw beeld ook te veel naar de rode top toe gegaan?
Nou, we worden vaak pas ingeschakeld als het al rood is
en MAZL heeft echt laten zien als je dat vroegtijdig doet
samen met het onderwijs, waarbij eigenlijk het
onderwijs tijdig signaleert van: hé die aanwezigheid begint te veranderen.
We gaan in gesprek, wat heb je nodig?
En dat kan al met vierjarigen.
Dat hoeft niet alleen op de middelbare school.
MAZL is ook onderzocht al voor basisscholen en blijkt ook daar
goede impact te hebben en effectief te zijn.
Maar de meeste gemeenten die ermee werken
doen het alleen voor de middelbare scholen inzetten.
Maar je kan vanaf 4 tot 18 of 20.
Kan je jongeren vragen waar loop je tegenaan?
En het is daar wel, de techniek van hoe doe je een
gesprek met de vier jarige is wat moeilijker dan met een zestien jarige.
Maar ook met zestienjarige kan het soms heel lastig zijn om een gesprek goed te voeren.
En daar is denk ik vooral belangrijk dat
jongeren zich gehoord voelen en gezien weet.
En dan bereik je heel veel.
- Henrie, jij wilde reageren.
Al die informatie die zo’n jeugdarts verzamelt, zeg maar, is ontzettend waardevol.
En daarom vinden wij het ook wel belangrijk dat er
goed geregistreerd wordt hè, het verzuim goed geregistreerd wordt
en dat je dat vervolgens goed analyseert
want dat is allemaal voer voor nieuw beleid.
Als de jeugdarts constateert zo van goh, ik zie dit soort gezondheidsproblemen.
Nou dan, dan is dat voeding voor iets wat je anders moet doen.
Zie je in die verzuimcijfers
misschien wel een bepaalde klas die meer uitvalt of nou wat dan ook.
Als je dat heel goed analyseert
en op regelmatige basis, dan kun je ook gewoon data gestuurd
ook het onderwijs zeg maar het pedagogisch klimaat verbeteren.
- Kijk het voordeel is, bij de JGZ en dat is denk ik voor
ouders en jongeren echt heel heel fijn om te weten.
Het is ook niet dat we de gesprekken automatisch delen.
Het valt onder het beroepsgeheim.
Dus daar ga je alleen delen wat relevant is en samen met de jongere en ouder
kijken van: hoe gaan we het onderwijs ondersteunen met een goed advies
zodat we met dat plan voor dat adviesplan verder kunnen?
- Jij vertelde net een ontzettend mooi voorbeeld, Jennifer.
In de voorbereiding, namelijk over koemelkallergie.
- Lactose. Ja, dat was het.
Ja, ja.
Ik heb eigenlijk twee voorbeelden.
Een jongere die aangemeld werd voor MAZL
omdat er gedacht werd aan stressfactoren bij de buikpijnklachten.
Heel veel jongeren met stress hebben vaak buikpijn, hoofdpijn, misselijkheid.
En dan moet jij als JGZ en als jeugdarts onderscheid in maken van
is dit inderdaad alleen stress of is er wat anders aan de hand?
En zijn verhaal zoals die aangemeld werd bij mij
las inderdaad als een stress gerelateerd patroon terwijl in mijn spreekkamer
bij het uitvragen kon ik juist de medische vragen
ook stellen waardoor ik ontdekte van: nee, er is iets anders aan de hand.
Samen met de huisarts hier opgetrokken, kinderartsen ingezet.
Bleek lactose intolerantie te hebben.
Dieet er op ingezet, klachten bijna als sneeuw voor
de zon verdwenen en het verzuim ook aangepakt.
En hij had zoiets van eindelijk iemand die me serieus neemt dat het niet
alleen maar tussen mijn oren zit.
En ja, stress zit wel tussen onze oren, maar het is ook
het heeft heel veel impact op ons lijf.
Dus ook bij deze jongeren moesten we toch alert
blijven van in hoeverre is dit de lactose intolerantie of toch ook de stress?
Maar bij hem bleek echte lactose intolerantie.
Maar je gaf ook een voorbeeld.
Toen dacht ik meteen aan een andere situatie.
Er was een school, die wilde heel goed met gezondheid bezig gaan.
En die had toen bedacht dat tijdens de gymlessen gingen wegen, meten
stresslevels stegen en jongeren gingen verzuimen.
En ik kreeg zo'n meisje op mijn spreekuur en op den duur viel het op door die
registratie van: hé, je bent altijd op bepaalde dagen afwezig, wat speelt daar?
En toen bleek dus dat zij vanwege haar overgewicht heel erg opzag tegen
de gymles, en een dag daarvoor al zo stresste dat ze daar al ziek van werd.
Dat hebben we heel makkelijk kunnen oplossen in dit geval.
We hebben de school
gevraagd om daarmee te stoppen en de rust is daarmee teruggekeerd.
Maar dit zijn wel dingen waardoor je, zeker bij ziekgemelde leerlingen echt
aan de JGZ ook moet denken om zeker te weten van: slaan we niet iets over.
En ik denk dat je dan ook als altijd samen een lerende organisatie moet zijn hè.
Dus gemeente, onderwijs, JGZ en en wie daar nog meer bij zitten zeg maar.
Je moet samen leren met elkaar, van elkaar en van alle kennis die er is.
En op welk niveau zien jullie het leren voor je?
Is dat per schoollocatie?
Is dat per schoolbestuur, per samenwerkingsverband, per gemeente? Hoe?
Hoe moet ik dat zien?
- Het hangt een beetje af van waar je in de piramide zit.
Ja, want op het moment dat je in dat rode stukje zit waar ik mij bevindt, dan
praat je eigenlijk
over een samenwerking in teams met alle expertises van alle organisaties.
En dan kijk je op een andere manier met een andere blik naar een casus.
En dan ga je kijken wat werkt wel.
Dat is leren over alle organisaties heen, zou je kunnen zeggen.
Maar ergens is het begonnen.
Dus je kunt ook zeggen hey, wacht even, hier hebben we ergens de boot gemist en
dat is geen wijzende vinger, maar het is een feit
dat er een kind is waar niets voor geregeld was, wat niet verder kon.
En als je dat serieus continu doet dan zit je vanuit rood, ga
je weer naar groen en soms naar school niveau, soms naar
een groter niveau.
Dat hangt er vanaf waar je terecht komt.
En de JGZ heeft vanuit de Wet Publieke Gezondheidszorg ook de taak
om collectief naar situaties te kijken.
Dus als jij merkt
en zeker met de doorontwikkeling van MAZL is dat steeds meer mogelijk.
Als je merkt dat in de gemeente
in bepaalde gebieden komen bepaalde tendensen heel veel voor rond
dat schoolaanwezigheid en verzuim.
Dan kan je ook kijken van: hé
wat moeten we dan hier collectief gaan veranderen voor de jongeren?
Ja ja ja.
Ik denk dat er op meerdere vlakken, zelfs landelijk ook.
Er is een Nederlandse, ik ben de naam even kwijt.
Over aanwezigheid waar het Nederlands Jeugdinstituut in zit, Ingrado en
het steunpunt en daar komen ook allerlei scholen bij elkaar om van elkaar te leren.
-Ja . Van wat doe jij met data, hoe pak je dat op en dat soort dingen?
Nou, dat kan natuurlijk ook op een wat gemeentelijk niveau.
Op samenwerkingsniveau.
Het moet allemaal wel.
Daar moet je ook wel goeie afspraken over maken en elkaar voor kennen.
Ja, en misschien wel even een heel ander type vraag.
In de presentatie van Chaja zagen we ook dat plaatje van een poppetje met
een vierkant hoofd en daarnaast zag
je een rondje waarvan je al voelt als je dat rondje is het onderwijs, dat poppetje
die leerling moet er door, maar dat gaat hem echt niet worden.
Ik denk dat het gevoelsmatig voor heel veel ouders
van thuiszitters of voor kinderen die
uitvallen een heel herkenbaar plaatje is dat ze ook op die manier
uitdrukking geven aan de problematiek.
Ik kan me ook voorstellen dat veel mensen denken: Ja, daar kan ik me wel wat
bij voorstellen, maar hoe gaan we dat met elkaar veranderen?
Heb jij daar een beeld bij van wat kan een gemeente daaraan doen?
Want dat voelt ook wel iets van
het onderwijs om dat rondje een vierkantje te maken of een andere vorm.
Zeker, alleen niet alleen van onderwijs.
En daar zit je meteen weer in.
We moeten dit samen doen.
Die tekeningen zijn gemaakt naar aanleiding van de verhalen
van ouders en jeugdigen in WEL in ontwikkeling.
En dat rondje en dat en dat vierkantje
is daar echt een metafoor van geworden.
Omdat veel mensen het herkennen.
Maar waarom herkennen we dat?
Blijkbaar is het zo dat we niet helemaal goed de vertaalslag kunnen maken tussen wat de behoeftes zijn
van jeugdigen en ouders in de zin van leren en ontwikkelen en wat we aanbieden.
Ja, en als we daar eerlijk in zijn, dan kunnen we zeggen nou, laten we nou gaan kijken
wat zij wel nodig hebben om tot leren en ontwikkelen te komen.
En laten we dat aanbod nou eens terug ploegen naar het begin.
Ja en dan krijg je dat rondje en dat vierkantje niet meer.
Maar dan moet je wel met z'n allen die intentie hebben om te leren van casuïstiek
met alle partijen samen.
Dat kun je gewoon doen.
Er is niks geen geld voor nodig.
Er alleen maar aandacht voor nodig om dit met elkaar samen te doen.
Dus het kost niks.
Dus gemeenten kunnen dan inderdaad bijvoorbeeld eruit halen van:
Hé, er is te weinig ontspanning, we gaan de faciliteiten op een plein verbeteren.
Ik zal vertellen, we hebben meer van deze analyses gedaan over heel veel casussen heen.
En dan zie je ook gewoon dat
de samenstelling van de tafel bepaalt of het rond komt of niet.
Dus wat nou als er één professional bij zit aan de tafel die
even niet helemaal goed in de wedstrijd zit, om wat voor reden dan ook?
Waarom zou je dan niet vragen
zou jeniet een collega willen laten aansluiten?
Dat durven we niet tegen elkaar te zeggen, maar dat is wel vaak de
oplossing van die tafel waarin de samenwerking wel tot stand komt.
En dan is het de persoonlijke manier?
Dit is soms de persoonlijke manier.
Wij hebben ook meegemaakt dat domweg de ideeën, de kennis en kunde
er nog niet waren om een weg te vinden naar leren en ontwikkelen.
Die kun je heel makkelijk toevoegen.
Daar heb je het Steunpunt Passend Onderwijs voor nodig.
Of daar heb je andere voor nodig.
Overal waar die informatie te vinden is, bij het NJI vind je die
overal zijn voorbeelden te vinden over hoe het wel kan.
Hendrik, gaat dat ook voor de leerplichtambtenaar iets oplossen?
Als dat onderscheid geoorloofd - ongeoorloofd weg is?
Ja, dat zou mooi zijn. Ja, dat is wel een wens natuurlijk.
Geoorloofd en ongeoorloofd verzuim zijn ontzettend met elkaar verbonden.
Die kunnen eigenlijk gewoon niet los van elkaar gezien worden.
Dat is wel het lastige, want wettelijk
is het wel gescheiden.
Maar in de praktijk zien we dat we dat het door elkaar heen gebruikt wordt hè.
Je meld je ziek of je spijbelt een keer en dat wissel je af.
Dat kan allemaal.
Het interessante is dat je gaat kijken.
Zo van, wat gebeurt hier?
De achterkant van het verhaal.
Dat is wat je met elkaar moet doen.
Samen met school, met ouders, met die jongeren zelf en die leerplichtambtenaar.
Een mooi voorbeeld van jou, zeg maar van die gym, dat het daaraan ligt.
Dan kun je daar wat aan doen met elkaar en dan kun je ook advies geven als school
van dit klopt niet, maar het kan ook dat school advies geeft
aan de leerplichtambtenaar en zo moet je dat met elkaar doen.
Maar wel in samenspraak en met ouders en met de jongeren.
- Die valt me op.
Die met ouders, met jongeren, die wordt veel genoemd.
Chaja noemde ‘m net ook. En toch als je nu naar de verhalen
van thuiszitters luistert, dan is vaak het contact verbroken.
Of het is conflictueus geworden.
Er is geen verbinding meer.
Waar ligt de opgave om die verbinding in stand te houden?
In dat groen te houden?
Ligt dat bij de scholen of ligt dat ook bij gemeenten?
Hoe moet ik dat zien?
Net zo lang als we de partijen als afzonderlijke partijen zien met
eigen verantwoordelijkheden, houden we niet die ultieme verbinding.
Dus dat betekent als je een team van mensen bij elkaar zet en
in elke regio, elke gemeente op welke schaal je het ook bekijkt.
En je geeft daar de opdracht aan we willen dat elk kind in beeld is voor onderwijs.
- Ja. Elk kind, en met elk kind moet er ook een volwassene zijn
die in verbinding is met gezin, met kind.
Maakt eigenlijk niet uit van welk van de partijen dat is.
Degene die het beste matcht op dat moment, kan van de JGZ zijn.
Kan van leerplicht zijn, kan van school zijn, kan een jeugdconsulent zijn, maar
bij elk kind is een volwassene bekend, en dat is de weg.
Je bent dan eigenlijk een soort advocaat van het kind op dat moment, in die situatie.
En dan kun je weer, als dat nodig is, professionals om je heen verzamelen om iets mee te gaan doen daarna.
Maar dan hou je die verbinding en dan hou je ook de weg terug naar school.
Je moet hem dus wel intrinsiek dan ook zo voelen.
En ergens natuurlijk ook de steun vanuit je
organisatie, vanuit je aanstelling, vanuit je opdracht.
Dit kost geen geld, het is alleen maar mensen bij elkaar zetten en
een gezamenlijke opdracht hebben. Ja, zo is dat zo.
- Ja? Is dat zo? Als ik nu de leerplichtambtenaar zou vragen
hou op met al die kinderen die je in je dossiers hebt, hou daar contact mee
zouden ze dat doen?
Een aantal die gaat nu bellen zeg maar.
Nee, natuurlijk, het is veel, het verzuim is opgelopen.
Dat zien wij ook.
De druk op het onderwijs is groot en druk op jeugdzorg is groot.
Het kraakt en het piept.
En dat hoef ik de gemeente hier niet te vertellen.
Dat weten zij ook.
Maar dan nog
als we alleen maar in het rode puntje opereren, dan blijft het in stand.
Dus we moeten ook zorgen dat we die die shift gaan maken
naar het groene toe zodat we het lek dichten zeg maar.
En dat moeten we met elkaar doen.
Dat kun je nooit alleen als school, alleen als leerplichtambtenaar
kun je ook niet alleen als ouders of als jongeren.
Je moet dat echt met elkaar doen, hè?
Ouders hebben een bepaalde expertise.
Die zijn echt wel expert, die kennen dat kind al
heel lang en die kunnen je wat vertellen.
En als je dat in die goede samenwerking doet en elkaar daar respecteert
en spreekt van ons in plaats van
jouw kind en het is mijn leerling.
Nee, deze jongere.
Dat kost inderdaad niks.
Wat Lazlo zegt, maar het is wel
loskomen van een bepaalde manier van denken die wel heel gewoon is.
En als je daar een beweging in kan maken
en dat is best lastig, dat vind ik ook soms moeilijk.
Dan kun je een heel eind komen zonder extra geld.
Dan komen we bijna aan het eind van de rondetafelgesprek.
Ik heb nog wat vragen binnengekregen.
Jennifer, ik ben heel benieuwd hoe jij daarnaar kijkt.
Er wordt gevraagd:
Welke kansen en bedreigingen zijn er voor digitaal afstandsonderwijs?
Ik ben heel benieuwd hoe een jeugdarts daar naar kijkt.
De meest simpele, en dan denk ik weer aan de 20-20-2 regel.
Dat is de regel die we hebben voor visus.
Heel veel dichtbij kijken vergroot de kans op myopie.
Dus dat is dan één ding.
Het is aan de ene kant wenselijk, maar aan de andere kant
kan het ook weer lichamelijke klachten met zich meebrengen.
Meer zitten, minder bewegen.
Dus dan moet je wel goed denk ik op inspringen dat je dat die ruimte wel houdt
voor jongeren om te ontspannen
en voldoende te blijven bewegen.
Dus dat is dan de gezondheidskant.
De 20-20-2 regel wil zeggen:
20 minuten dichtbij kijken, betekent 20 seconden ontspannen en 2 uur in de buitenlucht
aanwezig zijn dus buiten spelen voor jongeren.
Maar ja, voor pubers is dat vaak gewoon naar buiten gaan.
Dus dan heb je de gezondheidskant
daar zitten dingen waar we wel alert op moeten blijven.
Omdat je lichamelijke gezondheid heeft ook weer impact op je welbevinden.
Als we kijken naar: geeft het lucht?
Dan zeg ik absoluut. Er zijn jongeren die komen met zoveel stress naar school
of komen door die hoeveelheid stress niet eens aan op school.
Dat digitaal afstandsonderwijs
daar echt een tijdelijke oplossing is.
Ik zeg wel, probeer het tijdelijk te houden dat je weer kan
kijken met die jongeren van hey, hoe kunnen we je weer laten participeren?
Want heel veel jongeren hebben toch ook best last van eenzaamheid
uiteindelijk en dat wil je ook niet in stand houden.
En voor sommige jongeren blijft dat wel langer zo
het hangt echt per jongere af
wat ‘ie nodig heeft.
En ja, evalueren, evalueren, evalueren zeg ik altijd.
Blijf met elkaar goed volgen.
Is dit nog de juiste toepassing?
En als je dat niet evalueert en pas na jaren
denkt nou het was niet de goede toepassing, dan denk ik, dan heb je echt je kans gemist.
Dus elke 6 tot 8 weken: is dit nog de goede toepassing.
Zit er groei in?
Kunnen we uitbouwen? Ja of nee?
Wat is daar de reden van?
- Een aanvulling die ik heel graag wil geven
is dat digitaal afstandsonderwijs niet alleen digitaal afstandsonderwijs is.
Met andere woorden in een OPP kun je met elkaar afspraken maken
over wat kunnen de leerlingen nog wel binnen een schoolgebouw doen?
Soms is dat gewoon zo.
Ja, dan heb je de hybride variant.
Maar je kunt ook afspraken maken met de oude school.
Wat doen jullie om dit kind in sociale context te laten zijn
met ontwikkelingsgelijken?
Of met hun hobby's? Of met iets anders?
Of met sport?
En laten we dat ook in het OPP opnemen.
Het zijn afspraken die we met zijn allen
maken om het goed te krijgen voor een kind en goed te maken in de ontwikkeling.
- Ja, want dan blijf je de hele ontwikkeling in kaart houden.
En dat doe ik eigenlijk steeds vaker.
Als ik zelf betrokken bij casuïstiek, dat ben ik ook.
Dan maken we hier afspraken over.
Ja oké. Gelet op de tijd.
Ik heb nog twee hele mooie vragen, maar ik denk dat
we die op een andere manier na het webinar gaan beantwoorden en
wellicht ook aan alle luisteraars kunnen toesturen die gaan over de vraag:
Het ontbreken van passend onderwijs lijkt vaak een oorzaak te zijn
dus die gaan we meenemen naar het gesprek na het webinar.
En ook het verschil tussen gemeentes.
Ga er maar aan staan of samenwerkingsverband, hoe doe je dat?
Dus die twee wil ik graag.
Nou ja, even voor de luisteraar: die zijn gesteld, die vragen.
We gaan ze meenemen achteraf en dan komen we daar nog even op terug.
- Nou ja, passend onderwijs.
Als je het over wicked problem hebt zeg maar, is dat er al een.
- Andersom is ‘ie er ook.
Sta er als gemeente maar aan om al die verschillende scholen te bedienen.
Dat is een kwestie van elkaar vinden.
Ja, ja.
Ik zie dat wij ondertussen over gaan schakelen naar het online gedeelte.
Jullie hier, veel dank!
Blijf vooral even zitten en
luister en wellicht zeggen jullie: ik heb ook nog een vraag, doe ook vooral mee!
Ik heb twee mensen online. Uhm.
Maaike Withagen van de gemeente Rotterdam
en Monique Kwakman van Twentse Belofte.
Even testen of het geluid het doet.
Zijn jullie daar allebei?
Ja, Maaike ik hoor jou. En Monique?
Ja, ik ben er.
Ben ik verstaanbaar of niet?
Ik hoor je goed, maar
ik zie Maaike nog wat moeilijk kijken.
Misschien wil je nog iets zeggen.
Hallo, Ja, hier is Twente.
Ja, heel goed dat Twente er ook is.
Monique en Mijke, veel dank dat jullie ook
een bijdrage willen leveren aan het webinar.
Ik denk dat het goed is als jullie na elkaar even voorstellen
en wellicht willen jullie ook
iets vertellen over wat bij jullie gemeente of bij de Twentse belofte
wat jullie achtergrond is, hoe jullie programma er op dit moment
uitziet, waar jullie vandaan komen.
Mijke, mag ik bij jou beginnen bij de gemeente Rotterdam?
Yes, ik ben Mijke Withagen.
Ik werk bij de gemeente Rotterdam, als beleidsadviseur
thuiszitters en als projectleider schoolaanwezigheid.
Wij hebben binnen de gemeente Rotterdam op dit moment een project schoolaanwezigheid.
om echt scholen te gaan ondersteunen met schoolaanwezigheid
te gaan werken en daarnaast hebben we een thuiszittersbeleid.
Beleid is een groot woord, maar we hebben thuiszitters aanpak binnen een
opgave team aansluiting onderwijs
en preventie en jeugdhulp.
We proberen met een aantal afdelingen samen te kijken naar hoe kunnen we
hier integraal naar kijken?
Dank je wel
Monique, Twentse Belofte ook nog
misschien een korte introductie?
Ja, ik ben Monique Kwakman, programmamanager van de Twentse Belofte.
Sinds een jaar nu ongeveer.
De Twentse Belofte is een samenwerking tussen de veertien Twentse gemeenten en het onderwijs.
Er zitten 2 MBO in
en de samenwerkingsverbanden. Dat zijn twee samenwerkingsverbanden in Twente.
En wij zijn eigenlijk
sinds 2019 bezig met schoolaanwezigheid.
Dus al wel iets langer en we hebben dat eigenlijk opgenomen in de Twentse belofte.
We hebben ook een thuiszitterstafel
een wat uitgebreidere thuiszitters aanpak.
We zijn al wel wat langer bezig met met schoolaanwezigheid
maar daar kan ik straks wat meer over vertellen.
Hoe we zijn gestart en waar we nu staan.
Ja, dank jullie wel voor jullie introductie.
Ik ben wel gelijk benieuwd, in jullie introductie maken
jullie ook het onderscheid tussen schoolaanwezigheid en thuiszitters?
Nou kan je die piramide natuurlijk lezen van:
Ja, als de schoolaanwezigheid sterker wordt neemt het aantal thuiszitters toe.
Maar in het voorgesprek dat ik ook met jullie had, zei je van:
Zo makkelijk ligt het niet.
Zo lineair werkt het niet.
Kunnen jullie daar iets over vertellen?
Misschien Mijke jij als eerste weer?
Ja, het zou natuurlijk heel mooi zijn.
Het is misschien wel zo, maar het is een hele
Schoolaanwezigheid heeft echt een hele brede aanpak waarin je echt naar
aanwezigheid kijkt.
En thuiszitters zijn eigenlijk het uiterste puntje van de piramide
waarbij je eigenlijk wil dat iedereen sowieso zichzelf inzet.
Dus als je zegt dat je door middel van
werk aan schoolaanwezigheid thuiszitten oplost, dan doe je heel veel ook niet voor thuiszitters.
Dus ik vind echt dat je een speciale aanpak voor thuiszitters moet houden
en daarna heel hard moet werken aan school aanwezigheid om te voorkomen
dat er meer komen.
Monique, hoe is dat voor jou?
Ja, eigenlijk heeft Mijke een beetje het gras voor mijn voeten weggemaaid.
Wat daar kan ik natuurlijk alleen maar bij aansluiten.
Schoolaanwezigheid is bij uitstek een preventieve aanpak.
Je hebt inderdaad beide nodig, dus je bent gewoon bezig met werk.
Heel erg aan de voorkant, het is echt een beweging
om anders te kijken naar aanwezigheid op school.
Maar je moet tegelijkertijd ook inzet behouden voor de thuiszitters.
En het ligt inderdaad in het verlengde van elkaar.
Het zou heel mooi zijn als je uiteindelijk met
met schoolaanwezigheid ook alle thuiszittersproblematiek kunt oplossen.
Maar ja, ik denk dat dat misschien nog wat utopisch gedacht is.
En moet ik hem ook zo horen dat jullie
ook de onderwerpen die al eerder voorbij zijn gekomen dat
jullie bij school aanwezigheid bijvoorbeeld
werken aan ontspanning en het verlagen van prestatiedruk.
En als jullie met thuiszitters bezig zijn, dat jullie bezig zijn met
onderwijs-zorgarrangementen
Is dat de brede range?
Waar zit voor jullie het onderscheid?
Wat hoort bij het één?
Wat hoort bij het ander?
Ik, jij, ik?
Ja, ga jij maar eerst weer. - Ik zou zeggen dat we het onderscheid maken.
Maar ook een beetje luisteren naar de school.
Wat is op een school het belangrijkste?
Ja, tuurlijk ben je bij groen bezig voor alle leerlingen en in de groene laag voor
alle leerlingen, maar je bent ook bezig met registratie
Wat doe je eigenlijk als eerste als iemand belt dat diegene er niet is?
Dus je bent ook met dat soort dingen bezig.
Ja, en ik denk inderdaad met schoolaanwezigheid.
Je bent ook heel erg wel denk ik bezig met wat mindset verandering.
En een cultuurverandering, dat het echt veel meer gaat over belonen
van aanwezigheid.
En daar hebben we ook allerlei interventies op.
En nou ja.
Dus inderdaad die die thuiszitters is echt wel een iets andere.
Ja, vraagt ook wel een iets andere aanpak denk ik.
Veel meer maatwerk
Oh sorry.
Nog één dingetje je bent eigenlijk met scholen heel veel bezig om ze
naar het groen te laten kijken.
Het is vooral als je op een school school bent voor schoolaanwezigheid.
School heeft gezegd we willen graag met jou aan de slag
willen met schoolaanwezigheid aan de slag.
Dan merk je dat ze heel veel praten over de thuiszitters.
Wat moeten we doen?
Hoe kunnen we deze kinderen weer terug op school krijgen?
Dus je bent ook echt bezig met die focus naar groen te krijgen
van hey, het is ook belangrijk en je moet eerder.
Je moet echt terug naar
wat doe je voor alle leerlingen om ze aanwezig te laten zijn.
Daar noemde je net ook het stukje registratie in.
Nou die kwam ook helemaal aan het begin
bij de presentatie van Chaja naar voren van: hey, hoe gaan we die piramide invullen?
Hoe zorgen we dat de registratie uniform is?
Jullie zijn bezig met het thema, hoe doen jullie dat?
Hoe kom je tot een goede registratie?
Wat Chaja al zei
er zijn steeds meer leerlingvolgsystemen die hier echt al heel goed in werken.
ParnasSys bijvoorbeeld is echt een voorbeeld.
Dat is bizar hoeveel je daar al uit kan halen.
Maar dat zijn de cijfers en dat zegt nog niks over hoe een leerkracht
het invult wanneer ze besluiten dat iemand toch niet te laat is.
Wat ze precies doen als iemand zich ziek meldt, welke codes
ze daarvoor gebruiken in het systeem, als het de ouders zijn of het kind zelf.
En er zijn nog allerlei vragen te stellen over die registratie voordat
je eigenlijk kan zeggen wat die registratie precies zegt.
Ja maar, maar zijn jullie daar als gemeente ook mee bezig?
Of is dit toch echt van de scholen?
Dit is van de scholen en ik
ben daar om de goede vraag te stellen.
En Monique, hoe werkt het bij de Twentste Belofte?
Het is inderdaad in principe iets van de scholen
maar wij hebben wel in de start
samengewerkt en op zich werken we nog steeds samen met een data bureau Kennispunt.
Dat is ons regionale kenniscentrum eigenlijk en die heeft heel erg geholpen bij data vraagstukken.
En in het begin, we zijn dus in 2019 gestart
was het ook echt de scholen die als eerste gestart zijn.
Hield dat echt in een Excel bij en printte dat uit.
En nou heel veel handwerk, het was sowieso heel veel werk, dus die zijn echt
zo begonnen.
En je ziet inderdaad nu dat het veel meer makkelijker eigenlijk wordt
om het in ieder geval te registreren.
Maar eens.
Daar gaat het natuurlijk om, het goede gesprek daarover
van wat haal je uit de data en dat je een tijdje moet bijhouden om
ja echt trends te zien en dat met elkaar te delen.
En dat is weer een echt een samenwerking. Het is al veel genoemd vanmiddag
maar het is echt een samenwerking tussen onderwijs, gemeente, en JGZ of de JGZ, leerplicht en het onderwijs.
Dus dat gaat ook over het duiden van de data.
En wat ga je daar dan vervolgens mee doen?
Monique kan je iets vertellen over de Twentse belofte
waar jullie gestart zijn?
Want ja, nu vertel je inderdaad de partijen die aan tafel moesten
komen natuurlijk de processen die op elkaar moesten worden gelegd.
Kan je iets vertellen?
Hoe zijn jullie gestart, hoe was dat begin en wat kunnen anderen daarvan leren?
Ja, ik was daar dus zelf niet bij.
Maar wat ik toen even nagevraagd heb en inmiddels ook
is mij dat vaak verteld.
We zijn in 2019 gestart met
Ja, ik vind zelf een beetje een jeukwoord, maar dat is een proeftuin.
Dus zo zijn wij gestart met het onderwijs, Gemeente en JGZ.
En toen had je dus een aantal partijen
vanuit het onderwijs die hier meteen wel heel enthousiast over waren.
En ik denk dat dat ook heel erg te maken had met dat Marije Brouwer,
die nu ook bij Ingrado werkt.
Ook bij ons samenwerkingsverband.
Of bij een van onze samenwerkingsverbanden werkt, dus die was echt de aanjager.
Zowel inhoudelijk heeft ze natuurlijk heel veel expertise, maar ook als persoon
een heel goed boegbeeld van school aanwezigheid
En zij heeft daar echt een start aangegeven
en ook vanaf het begin af aan uitgedragen van je doet het samen.
Wat het belang ervan is.
Sinds die tijd
zijn we dus begonnen met die proeftuinen zei ik net ook al van
zijn er echt een aantal scholen heel enthousiast mee aan de start gegaan.
Dus die hebben met Excel, en heel veel handwerk en voorbereidend werk gedaan.
Ik denk wat daarna heel behulpzaam was, is dat de samenwerkingsverbanden het in
hun ondersteuningsplannen hebben opgenomen, dus in hun beleidsplannen, waardoor je het ook
op een bepaalde manier borgt en op kunt sturen.
Dat dat zijn eigenlijk wel vanaf het begin, dat zou ik zeggen.
dat is een soort succesfactor.
Beginnen met enthousiasme, energie.
Iemand die erin gelooft, die mensen meekrijgt.
En dat is bij ons
denk ik wel de belangrijkste succesfactor.
En het dan zo snel mogelijk ook vastleggen, zodat het niet te veel
afhangt van individuele personen en dat je daarna op kunt kunt sturen.
Qua registratie, een regionale schoolaanwezigheidskaart is ontwikkeld
waarbij ook de afspraken zijn van hoe gaan we om met die aanwezigheid?
Wanneer haal je leerplicht erbij?
Wanneer sluit JGZ aan?
Dat zijn regionale afspraken die gemaakt zijn en waar iedereen vanuit een visie op schoolaanwezigheid.
Dus dat is denk ik ook behulpzaam, dat je wel een aantal
instrumenten hebt waar je in gezamenlijkheid
of die in gezamenlijkheid zijn vastgesteld en ook op kunt terugvallen.
Dus daar is ook de samenwerking met de gemeente heel expliciet gezocht om die
handreikingen, dat soort werkwijze met elkaar vorm te geven en vast te leggen?
Het blijft wel af en toe zoeken met elkaar van hoe je dan die urgentie vasthoudt zeg maar.
En hoe je ook die die samenwerking met elkaar vasthoudt.
Maar het helpt wel dat je gewoon met elkaar gestart bent en ook
regelmatig met elkaar om tafel zit.
Om die gezamenlijke verantwoordelijkheid
ook echt op die manier met elkaar te voelen.
Mijke, herken jij dat in de gemeente Rotterdam?
Dat het start bij een persoon?
Een school die enthousiast is en zegt:
nou gaan we ervoor of is het bij jullie anders gestart?
We hebben daarvan geleerd van Twente.
Dus wij hebben gehoord wat Twente gedaan heeft en
wij zijn dat eigenlijk gaan kopiëren met het idee: Ja, ga zitten waar de energie zit.
Dus wij zijn begonnen met het aanbod van oké, we kunnen met jullie meedenken
op scholen, we hebben pijlerscholen gezocht
wat zij dan proeftuin hebben genoemd.
Wij noemen dat pilots. Dat maakt niet zoveel uit natuurlijk.
Met het idee van nou, wie mee wil doen doet mee.
Dat zijn er tot nu toe al twee keer zoveel aan het worden en
dat worden er misschien wel drie keer zoveel dan we verwacht hadden.
Dus de energie zit er zeker.
Ons idee is wel, dat hebben we ook geleerd van Twente.
Koppel dan
die mensen ook aan elkaar zodat ze ook met elkaar die energie
kunnen voelen, daarvan kunnen leren en het dan ook kunnen verspreiden.
Dus wat we bijvoorbeeld in Rotterdam heel belangrijk vinden is dat er van
elk schoolbestuur een pilotschool meedoet.
We hebben een stuk of twintig schoolbesturen.
Ik zou dat heel fijn vinden, zodat zij zelf ook op die manier
van elkaar kunnen leren en het verder kunnen brengen.
Ja, ja en Monique, jij noemde dan van de uitdaging zit nu wel in het
het structuur geven, het meer vastleggen
het vasthouden van de energie, het borgen daarvan.
Hoe is dat nu bij jullie allebei?
Hoe werken jullie daar aan?
Ja, ik denk dat wij inderdaad in die fase zitten.
Alle VO scholen zijn bij ons nu in Twente getraind en met
alle PO scholen zijn we nog bezig om die te trainen in het
gedachtegoed van schoolaanwezigheid en ook die drie trainingen.
We hebben een procesteam heet dat dan
waar dus de samenwerkingsverbanden PO, VO vertegenwoordigd zijn.
De gemeente en ook JGZ.
En op die manier proberen we echt wel met elkaar ook die doorontwikkeling
vorm te geven.
Het belang van dat het van iedereen is vast te houden.
Dus niet alleen maar van de scholen.
Maar ik merk dat het wel helpt dat de scholen
of de samenwerkingsverbanden in hun ondersteuningsplan heb gezet.
Dan heb je echt iets om op te sturen qua beleid.
Als je dat niet hebt dan is het steeds wel
met met elkaar dat gesprek aangaan en dat is natuurlijk sowieso goed.
Maar dat zou echt mijn tip zijn:
Proberen toch zo snel mogelijk ergens vast te leggen.
Dan heb je altijd iets om op terug te vallen.
En is dan alleen het ondersteuningsplan of wat kunnen gemeenten doen om dingen vast te leggen?
Waar leggen zij het vast?
Je zou het misschien in je VSV plan kunnen vastleggen.
Ja, in een beleidsnota of in ieder geval ergens waarvan je zegt van en
we doen dit samen.
We hebben wel een soort startdocument gemaakt van we doen dit samen.
Maar ja, daarmee is het nog niet geborgd in het beleid.
Dus ja, je kan denk ik gewoon per
structuur kijken.
Van waar kan je het dan het beste in vastleggen?
Waar past dat het beste?
Maar ja, zelf zou ik denken in een VSV plan
vind ik dit wel een mooie plek.
En Maaike, zijn jullie ook al met dat vraagstuk bezig?
Of zijn jullie vooral nog op het punt van de energie en de ontwikkeling?
Wij zijn zeker met dat vraagstuk bezig
en ik heb ook een keer in de twee maanden ongeveer heb ik ook een overleg met
met Monique om van haar te leren zeg maar.
Wij hebben wel al pilots gewoon op het MBO.
Dat heeft Twente niet.
Dat is voor ons wel een
nou ja dat, dat is voor ons een logisch haakje naar het VSV plan.
Dus dat is wel één ding wat we zelf al ook al wel bedacht hadden.
En voor de rest is het echt...
Ja, we hebben een verbindingsgroep en die heet dan ‘Oog voor Jou’, waarin we dan
eigenlijk met alle schoolbesturen, nou ja, de meeste
samenwerkingsverbanden en wij als gemeente ook gaan kijken van
wat moeten we nu dan doen om deze energie en die pilot en de resultaten
wat we aan het doen zijn om dat inderdaad een beleid te maken?
Ik zou willen aanvullen dat we wederzijds van elkaar leren.
Ik denk op sommige vlakken is Twente echt wat verder gewoon puur omdat we ook eerder
gestart zijn en dus inderdaad het grote geluk hebben
dat we een Marije dichtbij hebben.
Maar wat mijn Mijke ook zegt, van het MBO bijvoorbeeld
daar hebben we wel een pilot gedaan.
Of zo'n proeftuin, maar die zijn vervolgens niet breed verder gegaan.
Dus ik ben heel benieuwd.
En daar hebben we ook dus die afstemming over van
hoe doen jullie dat op het mbo en wat haal je eruit
en wat zijn werkzame bestanddelen straks als je wat verder bent.
Dus dat is ook fijn om echt van elkaar te kunnen leren.
Dat je niet allemaal het wiel opnieuw uit hoeft te vinden.
Dus jullie hebben eigenlijk
dat leren van wat in de piramide zit, het leren van die data.
Hebben jullie ook het leren van elkaar en in de beweging naar schoolaanwezigheid?
Nou ja, pakken jullie ook samen op.
Daar moeten we nog een kleurtje voor verzinnen.
Het is in ieder geval wel een tip denk ik dat jullie anderen ook mee willen geven.
Zoek vooral ook gewoon een partner waar je van kunt leren.
En waar vinden jullie de match?
Want gemeente Rotterdam en Twente is nou niet dat je denkt nou het lijkt op een
elkaar qua regio. Waar zit dat?
Was dat ook gewoon een persoonlijke energie of waar vinden jullie elkaar?
We hebben daar niet een heel besluitvormingsproces.
Want volgens mij startte; in het voorgesprek moest ik ook even denken volgens
mij vanaf september of niet, toen jullie in Twente waren bij de Train de Trainer.
Zo is dat eigenlijk ontstaan van: het is misschien een goed idee om met elkaar af te stemmen.
Nou, dat bleek wel een goed idee en naast zeg maar
op de thema's ook wel richting Ingrado.
Daar stemmen we ook wel over af.
Wat hebben we eigenlijk nodig van Ingrado?
Waar kan Ingrado ons helpen?
En zien we dat een beetje hetzelfde?
Hoewel we in een andere fase van het proces misschien zitten
hebben we daar ook wel afstemming over.
Ik zit even te denken aan een voorbeeld.
Wat ik zelf mooi zou vinden is iets meer soms een langere termijn visie.
Ook vanuit een Ingrado.
Ik denk dat Ingrado
misschien op dezelfde manier ook gestart is.
Heel erg vanuit die energie en vanuit
oké we gaan dit met elkaar doen en dat is heel mooi dat
dat extreem veel gebracht heeft en dat je nu wel op een punt zit van:
Maar als het dan heel succesvol is over vijf jaar of over tien jaar of wat een
redelijke termijn is
laten we zeggen vijf jaar, waar wil je dan staan en wat vraagt het van de regio's?
En dit is gedeeltelijk een Twents vraagstuk omdat wij wat verder
zijn dat we ook echt aan het
zoeken zijn van wat pakken wij nu zelf op in de doorontwikkeling en waar
volgen we Ingrado zeg maar.
We werken elkaar zeker niet
tegen, maar ik bedoel dat je dat je elkaar daarin kunt versterken.
Maar ja, ook daarin stemmen we wel af met met elkaar van
herkennen jullie dat in Rotterdam en hoe gaan we dat met elkaar aanvliegen?
Het gaat eigenlijk op verschillende vlakken.
Leren we wel van elkaar, heb ik het idee.
Ja, ik ga even een sprongetje maken.
Ik krijg namelijk reacties in de chat natuurlijk.
En daar wordt er eigenlijk veel vraag gesteld over het train de trainer, het
trainers die in Nederland zijn opgeleid.
Kunnen jullie daar iets meer over vertellen?
Hoe ziet dat eruit? Wat Wat betekent dat voor jullie?
Daar heb ik Monique ontmoet bij de train de trainer.
Ik heb de train de trainer gevolgd
in oktober of september was het in ieder geval in Enschede de training van Ingrado.
Die wordt ook gegeven door Ingrado.
Samen met Patricia Graczyk dus die het MD-MTSS model ontwikkeld heeft.
Die training is echt heel waardevol en ik heb hem dan vanuit de gemeente gevolgd.
Er waren mensen van samenwerkingsverbanden, er waren mensen van schoolbesturen
dus het is echt een hele goede methode om daarna
zelf je schoolaanwezigheid team te kunnen begeleiden of zelf heel veel te weten.
In ieder geval heel veel te weten over schoolaanwezigheid.
- Ja en ik hoor inderdaad Henrie hier aan tafel zeggen: binnenkort weer.
Nou ja, voor de luisteraar het is goed om de informatie op te zoeken
op de website van Ingrado, denk ik. - Ja, zeker ja.
Op de website van Ingrado en hij staat dus open voor een heel breed publiek.
Ja, je moet het samen doen.
Oké, misschien nog even aanvullend over dat train de trainer.
Wij hebben inmiddels geloof ik in Twente acht trainers opgeleid.
En wij zijn nu ook wel echt aan het kijken.
En ook inderdaad samen met Ingrado van:
Wat hebben deze trainers dan nodig voor de doorontwikkeling?
Dus een stukje intervisie, maar ook, wil je dan zeg
maar specialistischere trainingen of trainers?
Van welke kennis is dan nodig?
Voor welke opgave staan zij eigenlijk?
Dus kijk, het is heel mooi, een hele mooie basis, maar daarna ook verder
kijken van wat is er dan nodig voor die trainers om zeg maar
die vraag vanuit de scholen als de basis staat zoals op het VO
dan heb je dan misschien een meer specialistische data trainer
bijvoorbeeld nodig.
Soms zijn het wat meer individuele vragen over
leerlingen, maar soms zijn het ook meer cultuur vragen als het ware dus.
Nou ja, zo zitten wij wel te kijken van wat is er nodig voor die
doorontwikkeling train de trainer?
Hoe kunnen we daar in gezamenlijkheid ook met elkaar optrekken? Ja.
Nog een andere vraag.
Jullie hadden het net over het onderscheid tussen PO, VO
en MBO, maar in de chat wordt gevraagd, hoe doe je dat van
een lokaal waar het wel lukt naar regionaal waar het wat stroperig is?
Kunnen jullie daar iets over vertellen?
Over hoe maak je hem groter van lokaal naar regionaal?
Hebben jullie daar wellicht bij de Twentse Belofte ervaring mee?
Ja, wij zijn dus regionaal gestart.
Dus niet lokaal, maar juist regionaal.
Echt met al die partijen met dus zo'n
met zeg maar budget en een proeftuin.
Dus ik denk dat dat ook is, want dan begin je
dus klein of pilot of hoe je het ook wil noemen.
Maar hier heet het dan proeftuin, dus het begint dan klein.
Het is vrij overzichtelijk.
En dus die energie.
Dus ik denk dat dat wel behulpzaam is.
En verder ja, of er dan echt een verschil in zit.
Ja, bij ons is het dus echt wel regionaal en blijft het ook regionaal.
Twentse belofte is een regionaal programma, dus ik denk dat het
dat het vanaf de start
als het vanaf de start regionaal is, dat het dan misschien wat makkelijker
is om het regionaal te doen.
In Rotterdam is het iets meer lokaal denk ik, dus daar kan jij misschien beter wat over zeggen.
We hebben lokaal geld aangevraagd voor dit project bij Preventie met Gezag
dat hebben we gekregen voor Rotterdam, heel specifiek zelfs voor Rotterdam-Zuid.
Die regionale aspiraties moeten nog even wachten.
Mijke, je zei we hebben geld aangevraagd bij, die ging heel snel.
Welke was dat?
Preventie met Gezag.
Dat is een subsidieaanvraag die gemeenten hebben
kunnen indienen bij het Rijk, Ministerie van Justitie en Veiligheid.
En wij hebben ervoor gezorgd dat schoolaanwezigheid onderdeel
is van dat programma.
Omdat je jeugdcriminaliteit tegengaat met Preventie met Gezag
en eigenlijk schoolverzuim tegengaan
ook een manier is om jeugdcriminaliteit te voorkomen.
En werken aan schoolaanwezigheid dus uiteindelijk ook weer.
- Ja, en Mijke als je dan denkt over die
opgave om straks van heel klein naar groter te gaan.
Je hoort het Twente die zegt wij zijn regionaal begonnen
ben je daar al mee bezig met die vraag of zeg je dat gaat nog komen?
Hoe zit het bij jullie?
Ja, ik ben daar wel mee bezig, maar ik heb ook geleerd
van Patricia Graczyk herself: go slow to go fast.
Ik heb ook de neiging om anders alles in te vullen zeg maar.
Het is echt de bedoeling dat we dit met elkaar doen
met de mensen, dat we daarvan leren en dat we
daar aan de hand daarvan stapjes maken die het beste passen bij Rotterdam.
Ja, oké, ja.
En een laatste vraag ter afsluiting
hebben jullie tips of handreikingen voor het analyseren en duiden van de data?
Nou ja, wij hebben het geluk zeg maar dat we dus
in principe in eerste instantie Kennispunt dus een bureau zeg maar.
Wat echt wel helpt met
de data vraagstukken en
ik denk dat dat heel behulpzaam is, maar ook om het
niet te moeilijk te maken, want mensen schrikken
dan van data, van ‘oeh, ik moet werken met data.’
En het juist altijd te hebben over die toepassing en
dat werd al eerder gezegd van kijk
als je het in een veranderingsproces kan zetten van het helpt
je hier en hier bij, zeg maar met het doel wat je wil bereiken.
Dan is data gewoon een stukje wat veel
informatie kan geven en dat je dus niet alleen maar naar die data kijkt, maar
altijd het doel voor ogen houdt van hoe kan de data je daarbij helpen
en dat je daar in eerste instantie dan echt wel expertise op zet
en het uiteindelijk gewoon makkelijker maakt.
Dat heeft ook veel bijgedragen.
Het werkt wel een tijdje dat je het in Excel bijhoudt en al die
die excel-sheets dan uitprinten en met elkaar gaan duiden.
Daardoor is het bij die
scholen wel echt een doorleefd proces geweest
maar dat is natuurlijk niet duurzaam, dus het helpt nu wel gewoon dat
dat het allemaal makkelijk gemaakt wordt met die software ontwikkelaars.
Dus ik denk, schrik vooral niet van data, vraag daar hulp bij en
zie het ook in een breder perspectief dat het maar een stukje is.
Een heel belangrijk stuk, maar ja, ik weet niet of
dit helemaal antwoord geeft op de vraag, maar dat is iniedergeval hoe het bij mij zit.
Ik zou er als tip nog aan willen toevoegen
Ja, want ik ben natuurlijk opgeleid als je weet helemaal niks van wiskunde.
Dus ik werd altijd een beetje bang van het woord data.
Ik dacht nou, hier heb ik echt enorm veel expertise op nodig, want anders
kan ik dit nooit.
Maar dat blijkt in de praktijk best mee te vallen.
Oké, ja dus.
We hoeven niet bang te zijn als we cijfers lastig vinden dat de
hele schoolaanwezigheid niet van de grond komt.
- Dat is het.
En Monique zegt eigenlijk, het is ook behulpzaam geweest om ook een
extern bureau in dit geval ook mee te laten kijken en vooral te duiden.
Ja, maar wel eens met Mijke.
Ja, het is dus minder complex
dan mensen vaak denken.
En soms is het misschien wel complex, maar daar kan je dan een
bepaalde expertise op inzetten.
Maar an sich is het niet heel complex, maar vraag
dan ook vooral inderdaad hulp, want je hebt vaak wel in je organisatie
iemand die dat ook gewoon leuk vindt om daar mee bezig te zijn.
Dus je hoeft daar niet eens hele specifieke expertise ervoor te hebben
om bepaalde vragen te kunnen beantwoorden.
Maar ja, trek aan de bel en dan is er altijd wel iemand die
een nerd zeg maar, die dat heel leuk vindt.
En wij hebben dan geluk dat we daar een bureau voor hebben.
Maar dat is niet noodzakelijk natuurlijk, maar het heeft ons wel geholpen.
Oké, nou, dan denk ik dat we met deze
hele toegankelijke tip ook het webinar gaan afsluiten.
Monique en Mijke, veel dank voor jullie bijdrage
aan het laatste half uur van het webinar.
Jennifer, Henrie en Lazlo, dank voor het mooie gesprek
dat we hier hadden en Chaja was natuurlijk aanwezig, daar ook veel dank voor.
We gaan dit webinar nu afronden.
Ik hoop dat u het met interesse heeft bekeken.
U krijgt van ons nog het informatieblad.
De presentatie van Chaja en de vragen die we uit de chat nog kunnen beantwoorden.
Daarop krijgt u van ons ook een reactie nog mee.
Daarmee zijn we aan het eind van dit webinar.
Veel dank en wellicht tot ziens en een fijne avond.