Ik ben Stefanie Albertzoon,
dochter van een Arowakse moeder,
en een Karaïbische vader.
Ik ben DJ,
ik ben afgestudeerd filmactrice,
ik ben lid van de Nederlandse ballroom-scene,
ik ben modeontwerper.
Ik ben Charisa Chotoe.
Mijn voorouders zijn allemaal uit India gekomen,
met de boot naar Suriname,
als contractarbeiders.
Dus ik ben Hindostaans.
Ik ben journalist in het dagelijks leven.
Charisa,
op welke manier heeft de geschiedenis van,
contractarbeid in Suriname,
jouw persoonlijke identiteit beïnvloed?
Grote vraag.
Ja.
Ik heb best wel veel angsten ofzo.
Gewoon als mens zijnde denk ik,
is dat ook wel normaal,
of onzekerheden.
Maar ik heb ook een best wel krachtig gevoel,
van trots.
En ik moest toch een beetje uitvinden,
waar dat vandaan kwam.
Ja, mijn voorouders zijn,
ja, onder valse voorwendselen naar,
Suriname gehaald eigenlijk.
Dus er werd daar..
..in India groots,
soort van mensen ingezet,
om te vertellen dat er een plek is,
waar het heel goed voor je is,
waar er werkgelegenheid is.
En waar je..
..kan komen werken en dan weer terug kan gaan,
Dat was eigenlijk een beetje het idee.
Dat kon ook uiteindelijk als je dat wilde.
Maar het was niet de bedoeling dat ze..
Ze zijn eigenlijk contractarbeiders,
dat is natuurlijk een verkapte naam van,
tot slaaf gemaakten.
De verschillen zijn niet kleiner of groter dan
de trans-Atlantische..
..slavenvaart zeg maar.
Dus op die manier zijn ze,
daar naartoe gekomen en..
..ook op één van de eerste boten.
En sinds ik me ben gaan verdiepen,
in kolonialisme,
en wat dat doet met mensen,
en niet per se met een structuur van een land,
maar echt met de mensen,
dus mijn familie,
kan ik mezelf ook beter begrijpen.
Heb ik een basis voor die onzekerheden,
en voor die angsten en voor dat gevoel van trots,
en voor mijn liefde voor natuur bijvoorbeeld.
Ja, ja, ja.
Daar kan ik me ook wel in vinden inderdaad.
Ja, dus ik denk dat dat heel erg mijn identiteit,
nu bepaalt.
Maar ook vragen beantwoordt die ik
vaak heb.
Ja.
Mooi.
Herken je het een beetje? Wat ik zeg?
Ja, ja, zeker.
Ja, ik heb natuurlijk Inheemse wortels.
En..
..ja, wat dat voor mij betekent is eigenlijk:
waar het allemaal is begonnen.
Het is de oorsprong.
En..
..ja, de oorsprong is niet zo mooi.
Het is geen mooie bladzijde.
En ik wil er niet meteen zo negatief instappen,
maar ik moet er wel eerlijk over zijn,
hoe dat voor mij voelt,
en wat dat voor mij betekent.
En..
..ja,
voor mij betekent het toch wel landroof,
en grootse genocide.
Ja,
verloren taal.
Ja.
Er is zoveel van jullie afgenomen.
Ja,
er is heel veel afgenomen inderdaad.
Onderdrukking,
tot op heden ook.
En het zit heel erg diep.
Je zei net: ik wil niet gelijk,
met de negatieve dingen beginnen,
maar sta je weleens stil bij wat daarvoor was?
Voordat zeg maar kolonialisme een ding werd?
Ik denk dat we daar best wel vaak,
of te vaak nog niet naar kijken.
Onze geschiedenis begint bij kolonialisme,
en dat is natuurlijk niet zo.
Dat is zeker niet zo.
Ik heb ook heel vaak dat ik dan gelijk begin met:
'O ja, er is zoveel van ons afgenomen'.
En inderdaad de taal,
dat vind ik heel belangrijk en dat soort dingen.
En tegelijkertijd denk ik ook:
ja, we waren ook gewoon..
Ja, we waren een hele gemeenschap.
Ja, we waren koningen en koninginnen.
We hadden dorpen en daar zijn bepaalde..
..spiritualiteiten,
en dingen die zijn daar zo belangrijk geweest.
En daar begint onze geschiedenis,
niet daar waar de kolonisten,
dingen van ons kwamen afnemen, weetjewel.
Nee, zeker weten.
Dank dat je dat even zo aanvult,
want dat is inderdaad ook echt zo.
Zo kijk ik er inderdaad ook naar, weet je.
Ik haal ook wel echt heel veel kracht,
uit mijn moeder.
Moet ik eerlijk zeggen,
of tenminste, moet ik zeggen.
Ik weet nog dat ze me een keer een..
..verhaal vertelde over wat ze had meegemaakt,
op de basisschool in Suriname,
als zesjarig kind.
En dat was dat zij..
..naar voren werd geroepen door de docent,
omdat ze een som moest maken op het bord.
En ze begreep..
Ze begreep die som niet.
Ze kon hem niet maken.
En in plaats van dat die docent,
haar hielp,
had die docent haar,
voor domme indiaan uitgemaakt,
voor de hele klas.
En..
..daarin merk je dan toch ook weer,
dat er toen ook best wel,
ja nog steeds ook,
best wel veel verdeeldheid is in Suriname,
en toen ook al.
Heel veel discriminatie onderling bezig was.
En dat ze ja,
de Inheemsen echt als een dom volk zagen,
zeg maar.
En mijn moeder die was toen naar huis gegaan,
na school.
En die kwam huilend thuis.
En mijn oma,
een hele sterke, zelfverzekerde vrouw ook,
die vroeg haar: 'Waarom huil je?
Meisje, waarom huil je?'.
Toen zei ze: 'Ja, de docent die zegt dat ik,
een "domme indiaan" ben'.
En..
..nou..
..mijn oma was toen de volgende dag,
naar school gegaan,
en..
..de docent heeft het echt geweten.
En..
..ze heeft toen met mijn moeder gesproken,
en gezegd van:
'Luister dan, het is een onwetende vrouw,
je bent zeker geen domme indiaan,
je bent een supersterke,
zelfverzekerde..
..zelfverzekerd meisje.
En dat is ook hoe ik jou,
ja, hoe ik jou groot wil brengen.
Laat niemand jou ooit zeggen,
dat je dom bent, of minder.'
En dat heeft mijn moeder,
mij ook weer meegegeven.
Al sinds dat ik jong,
sinds dat ik klein ben,
spreekt ze me altijd heel veel,
kracht toe, en..
..zelfverzekerdheid.
En dat ik gewoon sterk in mijn schoenen,
moet staan.
Vooral in een maatschappij als deze, en..
..ja, ik haal daar echt heel veel kracht uit,
uit mijn moeder.
Ja, mooi.
Hoe ben je nu met dit thema bezig?
Ik ben met dit thema bezig door hier te zijn,
mijn stem te laten horen,
op plekken als deze.
Maar..
..onder andere,
ga ik ook weleens naar bijeenkomsten,
van Majuri Amsterdam.
Dat is een organisatie,
die zich bezighoudt met,
bewustwording,
en..
..ja,
gemeenschapsopbouw eigenlijk ook weer,
omdat we zo klein zijn.
Ik hou me ook voornamelijk bezig met het thema,
door middel van..
..de producties die ik maak,
in mijn muziek,
en in m’n speelstijl.
Als ik draai,
vind ik het altijd heel erg belangrijk om..
..de tribale muziek daarin te verwerken,
voorvaderlijke geluiden.
Dat vind ik, ja,
dat vind ik wel heel erg belangrijk,
aan mijn eigen geluid.
Om dat wel echt door te geven,
ook al wordt het niet zo,
zwart-wit benoemd,
vind ik het wel belangrijk dat,
die vibraties wel door de ruimte zweven.
Ja, mooi.
Als journalist hou ik me heel erg veel bezig met,
identiteiten.
En hoe de geschiedenis daarop werkt,
en hoe hedendaags beleid,
jouw identiteit vormgeeft.
Dat is een beetje wat ik in mijn werk,
probeer te doen.
En dan,
als ik het heb over slavernijgeschiedenis,
over contractarbeid,
van oost naar west overigens,
wat Nederland heeft gedaan,
dan…
Ik kan er soms..
Ik ben heel blij dat ik die verhalen mag maken,
maar het is..
..het kan zoveel pessimisme in me opwekken.
Ja, dat kan ik echt heel goed begrijpen.
Er is natuurlijk een gedeelte van..
..mensen die vanuit Suriname hier naartoe zijn
verhuisd,
die minder AOW krijgen,
een AOW-gat hebben, als ik het goed zeg.
Dus die krijgen minder,
geld tijdens hun pensioen dan,
de witte Nederlander.
En mijn oma die heeft eigenlijk,
heel haar leven lang voor,
ministeries gewerkt hier in Nederland.
En toen ze in Suriname werkte,
heeft ze ook boekhouding gedaan.
Maar omdat ze daar dus al begonnen is,
met werken,
heeft ze nu zo’n AOW-gat.
En dat voelt gewoon heel oneerlijk,
omdat zij eigenlijk,
heel haar leven ambtenaar is geweest,
van het koninkrijk.
En ik heb daar,
qua journalistiek heb ik daar niets mee gedaan.
Omdat het me heel erg boos maakt,
en ik merk als dingen mij heel erg,
boos maken,
moet ik eerst een plek vinden om het,
ten ruste te leggen,
omdat ik er anders niet mee kan werken.
Dus ik heb het in spoken word gedaan
zodat ik daar boos kan zijn, daarover.
En toen kwam ik eigenlijk op,
hoe dit allemaal doorwerkt,
dus het ging van een AOW-gat naar
hoe we,
de Nederlandse taal,
onder de knie moeten krijgen,
en hoe snel je daarop wordt..
..aangesproken als je het even fout doet.
Ik denk dat de balans daarin vinden,
gewoon heel moeilijk is,
en soms vind je hem.
Toch? En dan heb je hem een paar dagen.
Ja, ja, ja, inderdaad.
En dan gebeurt er iets en dan is het weer weg.
Ja, of dan kijk je weer een film, of iets.
Of dan hoor je iemand op straat,
weer een domme opmerking maken.
Ja of dat inderdaad.
Of op school ofzo en dan..
Ik heb ook heel vaak als..
..als een Nederlands persoon aan mij vraagt:
'Wat is je afkomst?'.
Dan zeg ik: 'Nou raad maar'.
En dan zeggen ze: 'Nou ik denk misschien,
iets Indo,
of Javaans,
of zoiets?'.
En dan zeg ik: 'Nee, ik ben Inheems-Surinaams'.
'Inheems?
Oké.
Ja.
Wat is dat?
Wat is dat precies?'.
Heel veel mensen weten ook niet,
wat Inheems zijn is.
Of dat we er überhaupt nog zijn.
Ja, maar zij zijn natuurlijk,
de koloniale termen gewend,
van Inheems.
Ja, klopt.
Ja, als ik dan zeg, van ja, indiaans..
Ja, maar het woord indiaans ja,
indiaan gebruiken we liever niet,
Nee, tuurlijk.
dus..
Welke verhalen,
over de Hindostaans-Surinaamse gemeenschap,
mogen we niet vergeten?
Wow, het zijn er best veel denk ik.
Er zijn heel veel verhalen die we nog niet weten.
Er is eentje die er voor mij,
altijd een beetje uitsteekt.
Dat is van Janey Tetary, zo heet ze.
En zij werkte op plantage Zorg en Hoop.
En..
..zij heeft toen een opstand geleid,
volgens mij was het in 1886..
..tussen 1883 en 1886,
heeft zij een opstand geleid,
en zij is daar doodgeschoten.
En die opstand leidde zij,
als een van de weinige vrouwen,
van wie ik het weet,
er is niet zo heel veel bekend,
over vrouwen in die geschiedenis,
dus dat is ook een voornemen,
om daar meer onderzoek naar te doen.
Maar zij leidde dat door middel van,
het gebruik van stenen,
en van andere dingen,
allesbehalve echt wapens, zeg maar.
En zij werd toen doodgeschoten van achteren,
is het verhaal nu.
En dat laat denk ik ook heel erg zien,
hoe heldhaftig dat was.
Ja, zeker.
Door dat soort verhalen..
..voel ik me geworteld, want ik kan me heel erg..
..ontworteld voelen, noem je dat denk ik.
Vooral hier in Nederland.
En dan hoor ik dat en dan denk ik van:
'O ja, we zijn hier geweest,
als strijders'.
Ja, ja.
Maar dat maakt het ook wel weer vervelend,
dat het nu zo doorleeft.
Dat het verleden nog steeds heel erg,
in de haarvaten zit van de samenleving,
en van onze instituties.
Ja, en..
Dus dat maakt me soms ook een beetje,
pessimistisch.
Dat ze al zo lang..
Ja, we zijn al zo lang bezig.
Maar tegelijkertijd:
als zij het konden, zonder..
..de wapens,
dan kunnen wij het met de woorden,
die we nu kennen.
Ik denk ook meer:
welke namen mogen we niet vergeten?
Van onze verzetsstrijders.
Ik denk dat dat heel erg belangrijk is,
dat we die niet vergeten.
Namen zoals Tunay,
een grote verzetsstrijder
die elf jaar lang heeft gestreden,
in een wrede, wrede oorlog toen.
En uiteindelijk wel een vredesverdrag,
heeft moeten tekenen,
maar ook..
..een opperhoofd Para Moro.
En je hebt dus de Sommelsdijkse Kreek.
Dat was een aanmeerplaats.
En..
..de Inheemsen hadden dus,
de Sommelsdijke Kreek,
vernoemd naar Para Moro Rehbo.
En toen de Europeanen daar aankwamen,
vroegen ze aan de Inheemsen van:
'Hé,
waar zijn we?'.
Toen zeiden ze: 'Je bent in Para Moro Rehbo'.
En zij konden dat niet uitspreken,
En toen hebben ze daar Paramaribo,
van gemaakt.
En dat is dus nu tot heden Paramaribo.
De stad Paramaribo.
Dus toen ik daarachter kwam,
dacht ik wel van ja:
dit is wel echt iets,
wat we niet mogen vergeten.
Want jullie waren natuurlijk al geworteld,
in Suriname als Inheemsen.
En..
..ik voel me daar ook erg geworteld,
als ik daar ben,
maar ik besef ook wel dat dat natuurlijk..
Zij besloten daar te blijven,
sommigen kregen de keus:
100 gulden of land..
..of ga terug naar je eigen land.
En dat hebben ze uiteindelijk niet gedaan
dus Suriname voelt voor mij heel erg als thuis.
En heel veel mensen vragen zich dan af waarom,
dat India dan niet is,
maar dat is al zoveel..
Zoveel voorouders van mij komen uit Suriname,
en niet uit India.
Alleen..
..de verschillen denk ik die er zijn
tussen de trans-Atlantische,
en dan die vanuit het oosten naar Suriname,
is dat Hindostanen nog best wel,
hun cultuur mochten houden en uitvoeren.
En dat van de trans-Atlantische..
..tot slaafgemaakten,
dat werd allemaal afgenomen.
Dus de condities waren niet beter maar,
ik denk dat je je veel meer geworteld voelt en,
jezelf tot uiting kan brengen,
als je weet wat je cultuur is.
Ja, ja, ja, klopt.
En hoe je dat in rituelen uitvoert.
En dat is tot op de dag van vandaag,
voor mijn familie ook heel belangrijk.
Dus..
..ik ben blij dat ze dat hebben kunnen meenemen,
ondanks dat ze..
..onder erbarmelijke omstandigheden..
Ja, juist.
..daar naartoe zijn gebracht.
Ja, dat snap ik wel.
Want wat heb je dan zoal bijvoorbeeld,
van je cultuur meegekregen?
Zijn er dingen die je zou kunnen..
Ja, het is eigenlijk,
omdat ik dus..
Ja, mijn moeder liet me daar heel erg vrij in.
Dus ik ben niet heel gelovig opgevoed.
Divali vieren we dan sowieso.
Dat vind ik sowieso heel mooi,
want dat gaat natuurlijk over het licht,
dat overwint van de duisternis.
Dus in die zin vind ik dat gewoon..
..belangrijk, maar ook heel erg mooi.
Maar ik ben niet heel streng gelovig.
Ik heb het wel vanuit de familie meegekregen,
hoe dat dan eruitziet,
maar ik mocht altijd zelf kiezen,
of ik daar iets mee deed.
Maar ik zie ook dat..
..hoeveel het mijn oma brengt,
en hoeveel het mijn opa brengt,
dat zij hun cultuur hebben.
En dan te beseffen dat ik eigenlijk,
altijd mijn opa en oma heb zien bidden,
en hoeveel kracht ze dat geeft,
om te zijn wie ze nu zijn hier in Nederland.
Daar haal ik ook heel veel kracht uit.
Mooi.
We zijn op een verknoeide manier hier gekomen,
maar we hebben wel gelukkig nog iets,
bij ons kunnen houden.
Waar zij hun kracht uit kunnen vinden.
Mooi.
Ja.
Hoe werd vroeger over het slavernijverleden,
of de contractarbeid gesproken,
door familie en ouders?
Ja, niet dus. Niet?
Ja, er werd echt totaal niet over gesproken.
En wat ik van school meekreeg was,
natuurlijk de VOC die het geweldig heeft gedaan.
En ik leerde natuurlijk..
..Piet Hein heeft een tunnel toch?
De Piet Heintunnel?
Ja klopt.
En ik ben wel altijd zo nieuwsgierig geweest:
waarom heeft deze man een tunnel?
Ja.
Naar hem vernoemd.
Ik kan daar niet..
Ik vind dat heel vervelend.
Maar dat is een beetje hoe ik het allemaal,
heb meegekregen.
Ik heb het niet vanuit huis meegekregen.
En nou wil ik daar toch wel,
soort van,
ook weer op terugkomen,
want het is niet zeg maar,
dat het bewust niet besproken werd,
over het slavernijverleden of over contractarbeid.
Maar,
we hebben het altijd over natuur in de familie.
We vinden wandelen belangrijk in de natuur.
En mijn oma..
..al mijn oma's en oudtantes die hebben planten
en dat zijn hun alles.
Je kan niet aan planten komen, zeg maar.
En mijn moeder nu ook en,
toen ik naar Suriname ging,
zag ik dat ook weer terug,
bij heel veel andere familieleden van mij.
Sowieso is daar heel veel natuur,
dus ik denk dat in die zin,
hebben we het er misschien niet,
bewust over gehad.
Maar we zijn wel kinderen van de natuur.
Juist, juist, ja.
En..
..op die manier,
heb ik het eigenlijk wel meegekregen.
Maar ik moest even wat ouder worden,
En er meer over..
..leren en horen,
voordat ik dat besefte.
Het is echt heel mooi hoe..
..hoe onze culturen zoveel..
..ja, gewoon echt wel echt één zijn,
met de natuur inderdaad.
En heel veel respect daarvoor hebben.
En echt..
..ja, je leeft gewoon naast elkaar als het ware.
Ik denk ook dat dat het meeste is,
wat ons verbindt.
Klopt.