Hallo allemaal en welkom bij deze tutorial in het kader van Welbevinden.
Ik ga jullie wat vertellen hoe je door het gebruiken van routines een voorspelbare
leeromgeving voor je leerlingen creëert en een veilige leeromgeving uiteraard.
Mijn naam is Gert Verbrugghen.
Ik ben leraar Engels op het Alfrink College in Deurne
en ik sta ondertussen al 18 jaar voor de klas
en vanaf dag één ben ik volop bezig met het onderwijs
om me daarin te verdiepen zodat mijn leerlingen krijgen waar ze recht op hebben namelijk het beste
onderwijs. Nu omdat ik dat onderwijs zo belangrijk vind en natuurlijk die veilige
voorspelbare omgeving heb ik ook het boek van Tom Bennett "Running the Room" vertaald naar het
Nederlands zodat die informatie beschikbaar is voor alle Belgische of Vlaamse en Nederlandse
leraren die graag ook die voorspelbare en veilige omgeving willen creëren voor hun leerlingen.
Vandaag ga ik het met jullie hebben over het gebruik van routines. Eigenlijk gebruiken wij
elke dag honderden routines en ik ga jullie even het voorbeeld geven van de ochtendroutine, bijvoorbeeld
tandenpoetsen. Als volwassenen heb je dit al echt duizenden keren gedaan dus je hoeft niet meer
na te denken over de tandpasta aanbrengen op de tandenborstel en dan tand voor tand poetsen. Nee
dat gaat eigenlijk allemaal automatisch en dat zorgt er ook voor dat je tijdens het poetsen gewoon
kan nadenken over andere dingen. Je kunt gaan denken over wat je het weekend gaat doen, wat je
's avonds gaat doen wat de dag allemaal brengt, maar als kind, als je net leert om je tand te poetsen dan
gaat dat niet zo makkelijk. Dan moet je echt heel bewust gaan nadenken: oké de tandpasta moet
daarop en nu moet ik beginnen linksboven en dan ga ik tand voor tand langs, maar dan heb je geen
ruimte meer om na te denken over andere dingen. Nou dat is een voorbeeld van de bruikbaarheid
van routines. Het zorgt ervoor dat je ook aan andere dingen kunt denken. Dat heeft te maken
met de cognitieve belastingstheorie en die theorie die zegt eigenlijk dat ons werkgeheugen, dat-
gene waar we nu aan denken eigenlijk, heel beperkt is en je kunt het ook vergelijken met wanneer je
leert autorijden: in het begin dan moet je echt heel bewust gaan nadenken van koppeling in duwen,
schakelen, spiegel kijken, knipperen, en als die passagier naast je dan ook tegen jou begint te
praten dan denk je al snel van "Wees even stil want ik moet me focussen hierop" maar naarmate je
beter leert autorijden en al die handelingen een routine worden, heb je wel meer ruimte in je werk-
geheugen om met die passagier te praten. Dat is een heel simpel voorbeeld van de toepassing van de
cognitieve belastingstheorie. Daarnaast heeft het ook te maken met de beschikbaarheidsheuristiek.
Dat zegt eigenlijk dat datgene wat nog vers in je geheugen ligt ook het makkelijkst oproepbaar
is. Een voorbeeld is wanneer vorige week je aanhanger is gestolen en een week en nu of een
week later wordt jou gevraagd om een inschatting te maken van de criminaliteitcijfers in jouw regio.
De kans dat het voorval van die aanhanger die gestolen is nog vers in je geheugen ligt, is best groot en
de kans dat je dan die cijfers hoger inschat dan dat ze misschien in werkelijkheid zijn, die is best groot
en dat werkt ook zo voor je leerlingen. Als jouw leerlingen vers in het geheugen hebben liggen hoe
zij in de klas moeten binnenkomen, hoe zij moeten reageren op een antwoord, dan zullen ze ook veel
sneller terugvallen op dat gedrag en dat kan zowel positief als negatief zijn natuurlijk. Wanneer zij
terugdenken aan "Ik mag door de klas roepen want dat mag altijd", dan zullen ze ook snel dat gedrag terug
oproepen. Nu, waarom zou je routines moeten gebruiken? Eerst en vooral het scheelt je ontzettend veel
lestijd. Denk bijvoorbeeld aan wanneer kinderen de klas binnenkomen. Hoe lang ben je normaal gezien
bezig met het opstarten van een les dat kan heel snel of het wisselen van activiteiten, ook dat is
iets wat je kunt oefenen met de leerlingen zodat je meer lestijd overhoudt voor instructie, in-
oefenen van de leerstof. Eigenlijk als je maar één minuut per les zou besparen heb je op het einde
van het schooljaar wel een week extra lestijd en zeker voor die iets minder sterke leerlingen is
die week zo belangrijk. Daarnaast biedt het ook structuur, wat ik in het begin van de van deze
tutorial zei: een voorspelbare omgeving is ontzettend belangrijk. Weten waar je aan toe bent, weten wat
er gaat gebeuren. Dat vinden wij allemaal ontzettend belangrijk. We zouden het heel vervelend vinden
wanneer bijvoorbeeld de zon op een willekeurig moment opgaat en vervolgens 's middags op een
willekeurig moment maar weer ondergaat. Nee we zijn ingesteld op die voorspelbaarheid dus
het biedt ook structuur voor de kinderen. Daarnaast heeft het ook een proactieve functie: je bent
wangedrag of gedrag wat je eigenlijk niet wil, ben je voor. Door heel duidelijk uit te spreken:"Dit
is wat ik wil zien. En dat gaan we ook samen inoefenen". Het zorgt ervoor dat leerlingen niet
zelf een verwachting gaan creëren van "Waarschijnlijk moet ik dit doen", want het gedrag wat ze dan
meestal kiezen is meestal niet het gedrag wat jij graag terug wil zien. Daarnaast tonen routines
ook aan dat je hoge verwachting hebt van je leerlingen. Je laat zien dat je niet zomaar elk
gedrag accepteert, je wil graag dat ze meteen aan die opdracht beginnen, je wil graag die lat
hoog leggen voor de leerlingen en je spreekt hem daar ook op aan. Je laat ook zien ik weet
dat jullie dit kunnen. Ik verwacht veel van jullie. Ik verwacht dat je het goed kunt. Daarom doen
we dit. Dus dit moet je ook uitspreken. Daarnaast het laatste stukje is, het creëert ook denkruimte
daar heb ik net in het begin ook al even kort naartoe verwezen; je wil graag dat wanneer een leerling
aantekeningen maakt, dat die kan denken over de leerstof en niet zozeer over waar moet welk
kopje komen of wat moet ik onderstrepen. Of bijvoorbeeld, wanneer je leerlingen even laat overleggen met een
schoudermaatje ook dat kun je inoefenen als routine, zodat zij kunnen overleggen over de leerstof
en niet over het feit van "Ja hoe moet dat er nu precies uitzien", "Wat moet ik zeggen", "Moet ik hard
praten moet ik zacht praten", "Moet ik naar hem toedraaien of niet" dat zijn allemaal dingen die je
vooraf kunt inoefenen. Hoe moet je dat dan precies doen? Wel, je moet routines eigenlijk gewoon
onderwijzen. Net zoals je leerstof onderwijst. Dat betekent je geeft eerst instructie, je laat heel
duidelijk zien dit is wat ik verwacht, je geeft een voorbeeld, je laat leerlingen het voorbeeld
inoefenen en daarna herhaal je dit keer op keer tot het eigenlijk een automatisme is geworden. En die
herhaling moet je uiteraard ook een beetje spreiden in de tijd: het is niet de eerste week herhalen,
herhalen, herhalen en vervolgens de rest van het schooljaar niet meer, nee dat moet steeds terug blijven
komen. Maar je moet ook goed controleren of zij wel het juiste beeld hebben wat jij van hen verwacht.
Jij kunt wel een mooi beeld hebben van "het-ziet-er-zo-uit-routine" maar de leerlingen moeten dat
beeld ook hebben. Dus stel ook veel controle-van- begripvragen. Dus het is echt heel goed vergelijkbaar
met het onderwijzen van gewoon leerstof. Maar er zijn ook een paar valkuilen. Je moet echt heel
scherp blijven op het hoog leggen van die lat. Een routine kan al heel snel wegzakken. Denk
maar aan alle goede voornemens vanaf 1 januari. Dat zakt al heel snel weg. Het is aan
jou om de lat hoog te houden, dus wees daar heel scherp op. Van zodra je zegt van nou zo, naar
bijvoorbeeld stil binnenkomen. Je mag ook wel zachtjes praten. Zodra je zegt van "Dit is ook
wel goed" dan is dat waar de lat ligt, dus wees scherp. En houd ook goed in gedachten dat er een
niveauverschil is in je klas. Sommige leerlingen krijgen van thuis uit mee, hoe ze respectvol moeten
zijn, hoe ze actief moeten meedoen in de les. Maar, een aantal leerlingen krijgen dat niet mee en daarvoor
zul je dus een stapje terug moeten doen. Dus je moet aansluiten bij hun voorkennis en voor
sommige leerlingen is die voorkennis heel beperkt. Dus hou daar ook rekening mee
Nou wil je er graag meer over lezen? Dan zijn er twee boeken die ik je zeker aan wil
raden. Uiteraard het boek "Regie in de klas" van Tom Bennett en daarnaast ook het boek "Teach like
a champion". Daarin kun je heel veel praktische tips terugvinden. Er staat ook beeldmateriaal
bij bijvoorbeeld, van lessen die gefilmd zijn. Dat zijn dingen die je echt meteen de volgende dag in
je les kunt toepassen. Ik wens jullie heel veel succes!