Oké, collega's, welkom
bij deze korte tutorial.
Mijn naam is Anton Horeweg en ik ben
gedragsspecialist en leerkracht.
En als leerkracht ben ik didacticus en pedagoog.
En waarom dat belangrijk is, ga ik in dit verhaal uitleggen.
Je hebt vast al die ontspoorde treinen in beeld gezien.
En dan denk je misschien: "ja wat heeft dat met onderwijs te maken?"
Dat ga ik je uitleggen.
Er zijn namelijk heel veel collega's die klagen over klassen die ontspoord zijn.
Over kinderen die niet het goede gedrag laten zien.
Over kinderen die niet tot leren komen.
En over kinderen die minder gemotiveerd zijn om tot leren te komen.
En dat heeft natuurlijk alles te maken met de afgelopen twee jaar
en de discontinuïtiteit die we daar gezien hebben.
Moeten we daar wat mee?
Jazeker.
En kunnen we daar wat mee?
Ik denk het wel.
Als eerste denk ik dat het belangrijk is om bij jezelf na te gaan,
moet ik extra inzetten op groepsvorming?
Ik denk dat het belangrijk is om toch weer klasbouwers en energizers te gaan gebruiken
net zoals aan het begin van het jaar.
Om dan te kijken of de groep net wat beter, net wat veiliger wordt
dan die in veel groepen nu is.
Verder denk ik dat het belangrijk is om aandacht te besteden
en dan structureel het liefst aan sociaal en emotioneel leren.
Waarom?
Omdat goed zelfmanagement van kinderen echt bijdraagt tot betere leerresultaten.
En ik kom dadelijk nog even op terug.
En verder denk ik dat het management van de vriendschapsrelaties binnen de klas
op dit moment ook wel een beetje een boost kunnen gebruiken.
Daarom is sociaal en emotioneel leren op dit moment denk ik best belangrijk.
Ja, je moet inzetten op relatie en in gesprek gaan.
En dat hoor je natuurlijk wel vaker.
Maar wat heeft dat nou met leren te maken?
Daar kom ik zo op terug.
Het is wel een belangrijke bouwsteen.
Net als dit.
Drie R'en.
Je moet echt kijken in je klas.
Zijn deze drie in orde: rust, regelmaat en routine.
En ook daar kom ik zo meteen nog even kort op terug natuurlijk.
Dit zijn stuk voor stuk bouwstenen.
Waarmee de problemen die ik net schetste van die ontspoorde klassen,
kunt verminderen.
En misschien in de toekomst zelfs wel voorkómen.
En wat ook heel belangrijk is, het zijn bouwstenen.
Waarmee wij terug kunnen naar onze core business.
En onze core business is natuurlijk gewoon lesgeven.
Ik zijn net van ja, je moet inzetten op relatie.
Maar waarom is dat nou zo belangrijk?
Uit verschillende takken van wetenschap, zoals de neuropsychologie,
maar ook de culturele antropologie en zelfs de biochemie, blijkt
als je een betrokken vriendelijke leerkracht hebt die oog heeft voor welzijn
en oog heeft voor leren, dat dat beter werkt voor veel kinderen.
Een meelevende leraar zorgt dus voor beter leren.
Daarnaast blijkt ook dat kinderen die geen relatie met de leerkracht ervaren,
of een slechte relatie, hoe je het noemen wil,
dat die minder gemotiveerd zijn om tot leren te komen.
En wat ook blijkt, is dat kinderen die onveilig opgroeien,
kinderen die het thuis niet zo fijn hebben of kinderen die zich
in minder prettige omstandigheden bevinden,
dat die eigenlijk ook niet goed tot leren komen.
En al met 1 - 0 achter staan bij kinderen die opgroeien in een geordende,
plezierige, veilige omgeving.
Dus als jij in je klas zo'n omgeving kunt maken,
zo'n omgeving die ordelijk, vriendelijk en veilig is,
zorg je dus voor beter leren en zorg je eigenlijk dat de kansengelijkheid toeneemt.
Ja, waarom praten, zul je denken, want we hebben immers alle tijd nodig
om die lessen te gaan geven.
Praten is nodig omdat je leren ook afhankelijk is van hechting aan leraar en klasgenoten.
En wil je aan iemand hechten, moet je hem natuurlijk wel een beetje kennen,
moet je weten wat hem bezig houdt.
Dus dat is belangrijk. De relatie tussen leerkracht en leerling is belangrijk,
maar zeker ook tussen klasgenoten.
Ja, en hoe bereik je die relatie? Door met elkaar in gesprek te gaan.
Die interactie is dus nodig voor welbevinden en leren.
En eigenlijk zou ik willen zeggen, zie je het zo als in dit plaatje.
Relatie en curriculum staan op gelijke hoogte.
Ze zijn beide even belangrijk en ze versterken elkaar ook.
Dus gebruik ze alle twee.
Het een kan niet zonder het ander.
En we moeten om nog een reden praten. Praten kan namelijk stress wegnemen als je je zorgen maakt.
Als er iemand is die informeert waar jij je zorgen over maakt en als je dat kunt uitleggen,
neemt dat al een beetje stress weg.
En waarom is dat belangrijk?
Omdat stress leren in de weg zit.
En dat kan ik je mooi laten zien met deze curve; de wet van Yerkes-Dodson.
Je ziet, als de stress toe neemt, neemt ook de performance toe.
En dat is ook logisch, hè?
Want als je een beetje gestresst bent, word je alert...
en als je alert bent, kun je goed leren.
Je ziet ook dat er in die curve een omslagpunt zit.
Als er teveel stress komt, dan stopt het leren.
En waarom stopt dat leren?
Dat komt omdat je werkgeheugen blokkeert...
en omdat je niet meer optimaal kunt concentreren als je je teveel zorgen maakt.
En kinderen kunnen zich natuurlijk om allerlei redenen zorgen maken.
Dat kunnen wij niet allemaal wegnemen.
Maar er zijn wel een aantal dingen waar ze zich op dit
moment zorgen om maken of kunnen maken waar we wat mee kunnen.
Zo zijn er kinderen die maken zich zorgen om de taak.
En dat is ook logisch, hè?
Als je denkt dat je iets niet kan, dan maak je je zorgen om die taak.
Dat levert stress op.
Lawaai levert stress op.
En dat betekent dus, in de praktijk, dat een drukke klas voor sommige kinderen ook stress oplevert.
En je kunt je ook zorgen maken om een familielid of je kunt
je zorgen maken om de huidige omstandigheden in de wereld.
Daar kunnen we natuurlijk niet allemaal wat aan doen.
Maar er zijn twee dingen waar we zeker wat aan kunnen doen.
Dat is deze.
Het lawaai wegnemen, rust in je klas.
Rust is veel belangrijker dan we vaak beseffen.
Rust neemt stress weg en zorgt dat je beter kunt leren.
En daarnaast, ik noemde dit net al even, praten helpt ook om stress weg te nemen.
Zo kunnen we dus eigenlijk zorgen dat kinderen toch beter aan het leren komen dan ze misschien nu doen.
Wat zijn verder, in ieder geval gedeeltelijke oplossingen?
Geef ontlaadtijd.
Als je kinderen tussen je lessen door laat bewegen, dan zorgt het ervoor dat stresshormonen worden afgevoerd.
Bovendien komt je brein even tot rust en kun je daarna weer optimaal verder.
Praat met je klas als je denkt dat dat nodig is.
En praat met individuele leerlingen als je denkt, sommige kinderen hebben wel een extra gesprek nodig.
En heel belangrijk: leer kinderen zelfmanagement aan.
Zelfmanagement zorgt voor beter welbevinden, maar het zorgt zeker ook voor beter leren.
En elke leerkracht weet: kinderen met een gebrekkig zelfmanagement die leren minder.
Het zit echt leren in de weg.
Zorg vooral voor die drie R'en.
Misschien zijn die wel de meest belangrijke, die rust, regelmaat en routines.
Leg nog een keer uit wat de regels zijn.
Vertel nog een keer waarom ze nodig zijn.
Oefen ze in.
Eigenlijk net als aan het begin van het jaar.
En geef een goede instructie.
Die geeft ook, die zorgt ook dat stress verdwijnt.
Maar eigenlijk is dat laatste heel vanzelfsprekend.
Want leraren geven goede instructies.
Bedenk ook nog even als je naar je klas kijkt:
"Heb ik iedereen eigenlijk wel in beeld?"
Natuurlijk heb je die drukke kinderen die er niet zo zin in hebben in beeld.
Maar heb je ook die stille kinderen in beeld.
Die kinderen die ons misschien wel actief vermijden.
Die kinderen die misschien niet naar ons toe durfen of willen komen.
En als je zegt "ja natuurlijk heb ik iedereen in beeld.
Dat is immers mijn werk".
Bedenk dan nog even als laatste of al deze dingen kloppen.
Is er extra aandacht nodig voor groepsvorming in mijn groep?
Moet ik misschien meer in gesprek met mijn klas.
Of misschien wel met individuele kinderen.
En zijn de rust, regelmaat en routines in orde.
En bedenken ook nog even.
School is ook gewoon school.
School is een plek waar je alle ellende van buiten even achter je kunt laten.
En waarbij je gewoon lekker samen nieuwe dingen kunt leren.
En dat is voor veel kinderen een opluchting.
En als je denkt ja natuurlijk is dat bij mij op dit moment allemaal in orde.
Of bijna in orde.
Dan denk ik dat je met deze tips nog een stukje verder kunt komen.
En dan zal binnenkort denk ik eigenlijk alles weer gewoon in het spoor komen.
En kunnen we gewoon als een trein verder gaan.
Dank je wel voor het luisteren.