GESPREKSLEIDER: Welkom bij deze eerste persconferentie...
...van informateur Schippers. De informateur zal kort even het woord nemen.
Daarna is er gelegenheid voor een beperkt aantal vragen.
Het woord is aan de informateur.
INFORMATEUR SCHIPPERS: Goeiemorgen iedereen.
Ik vind het heel eervol om als informateur het proces te mogen begeleiden...
...van deze vier partijen, CDA, VVD, D66, GroenLinks...
...om te kijken of er een kabinet te vormen is.
Mijn rol is onpartijdig. Ik ben een procesbegeleider.
En daarbij let ik op de belangen van alle partijen...
...en zal ik de besprekingen zo goed mogelijk ondersteunen.
En natuurlijk als doel een breed gedragen resultaat.
Ik heb een andere rol als de minister van VWS.
Dat blijkt al, want normaal spreken we elkaar bij het touwtje...
...en hier zit ik voor een heel vak van journalisten.
Euhm...
Omdat je als minister veel meer zelf je inhoudelijke koers bepaalt...
...en dus zelf meer kan communiceren dan als je als procesbegeleider...
...een onpartijdig procesbegeleider doet.
Euhm...
Overigens is mijn positie hetzelfde als de positie van minister Kamp...
...ten tijde van de vorige formatie, wou ik toch wel even aanmerken.
Die heeft toen ook de verantwoordelijkheden als minister gehouden...
...maar dat er bij afwezigheid werd getekend...
...en de debatten werden gedaan door de staatssecretaris, destijds Paul de Krom.
Hetzelfde is nu ook het geval. Er zal bij afwezigheid worden getekend.
Betekent wel dat ik de verantwoordelijkheid als minister hou...
...dat ik ook, zo mogelijk, vrijdagochtend naar de ministerraad zal gaan...
...maar dat de Kamerdebatten en de brief...
...door de staatssecretaris worden afgehandeld.
Euhm...
Ik zal proberen zo veel mogelijk openheid te geven in de rol die ik heb, richting u.
Er is ook net besloten om een vast moment te hebben...
...waarop ik in ieder geval met u kan spreken.
En dat is op donderdag, aan het eind van de week.
Euhm...
En, ja, dan zullen we wel zien of er dan veel te melden is of niet.
In ieder geval lijkt me aanstaande donderdag wat vroeg, na vandaag...
...dus dan zou ik volgende week donderdag daarmee willen beginnen.
We hebben vanmorgen nog meer eerste procesafspraken gemaakt.
Er is een standaardvergaderschema ingezet...
...een vergaderschema, maandag tot en met donderdag...
...waarin we 's ochtends een sessie hebben, 's middags een sessie hebben...
...die is net een halfuurtje langer dan ik las...
...dus van tien tot half één en dan van half drie tot vijf...
...en eventueel 's avonds een sessie hebben.
Dat is naargelang de agenda's en die week dat toestaan.
Op dinsdagochtend zal er niet vergaderd worden...
...want dan zijn de fractievergaderingen van de diverse fracties.
De locatie is hier in de Stadhouderskamer.
Euhm...
Morgen wordt er niet vergaderd, omdat er afspraken stonden...
...dus agendatechnische redenen waren waarop dat niet mogelijk was.
Wil niet zeggen dat er niks gebeurt, want ik zal de komende dagen...
...langs alle teams gaan om ook met hen alvast door te spreken...
...hoe wij de komende periode voor ons zien.
Vrijdag is de eerstvolgende bespreking.
Dan zijn uitgenodigd: de president van De Nederlandsche Bank...
...de directeur van het Centraal Planbureau...
...en de voorzitter van de Studiegroep Begrotingsruimte.
Dat is de sg van Financiën.
Maandag is dan de volgende vergadering.
Dan zullen in de ochtend worden uitgenodigd: de directeur van het SCP.
En in de middag: de directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving.
GESPREKSLEIDER: Dan kijk ik even rond naar vragen.
Wouter de Winther, De Telegraaf.
JOURNALIST: Mevrouw Schippers, de vorige formatie liet zich schetsen door...
...veel dingen die er achter de schermen gebeurden...
...en weinig transparantie, in ieder geval naar de rest van Nederland...
...maar ook naar de eigen fracties.
U heeft daar zelf volgens mij ook nog weleens wat van gevonden.
In welke zin gaat de nieuwe formatie verschillen van die vorige...
...als het gaat om transparantie...
...en de ruggespraak met de verschillende partijen?
En misschien ook met wat er in Nederland leeft over de dingen...
...die er aan de onderhandelingstafel besproken worden?
De verschillende partijen hebben aangegeven...
...dat zij hun fracties er goed bij willen houden.
En de manier waarop ze dat gaan doen...
...die is mij na deze eerste vergadering nog niet, is nog niet uitgewisseld.
Maar in ieder geval is het voornemen om dat inderdaad anders te doen.
JOURNALIST: Maar vindt u het belangrijk dat er meer transparantie is...
...en meer overlegd wordt her en der dan in de vorige formatie?
Ja, en tegelijkertijd weet ik ook dat onderhandelen een precair proces is.
Dus het is ook zo dat als een partij een concessie doet...
...en het ligt de volgende dag op straat, dan krijg je ook scheve beelden...
...over hoe het gaat in zo'n...
In zo'n proces doet de ene de ene keer een concessie en de andere keer een ander.
Dat heeft ook een zekere mate van vertrouwelijkheid nodig.
Dus ik denk wel dat het echt zoeken is naar: hoe neem je Nederland, via u...
...maar ook de fracties, mee in het proces dat gaande is...
...en probeer zo veel mogelijk daarover te communiceren.
Vandaar dat we ook hebben afgesproken dat ik donderdag na de week...
...en aan het begin van de volgende week...
...dat we proberen zo veel mogelijk openheid te geven.
Maar dat zal zich in de praktijk nog moeten bewijzen in hoeverre ons dat gaat lukken...
...maar het is in ieder geval wel de intentie.
JOURNALIST: Zijn er ook al afspraken gemaakt over de inhoud?
Want door verschillende partijen is gesuggereerd...
...om eerst een gezamenlijke missie te formuleren en een gezamenlijk doel...
...dat hun kabinet zou moeten nastreven...
...en dan pas de inhoudelijke onderwerpen te behandelen.
Nou, dat is wel iets waar je mee start en niet mee eindigt.
Dus dat is wel een van de eerste belangrijke dingen die gaan gebeuren...
...maar er zullen ook gewoon onderwerpen worden geagendeerd...
...thema's worden geagendeerd waarop...
Het is niet zo dat het één helemaal uitonderhandeld of besproken is...
...voordat er daadwerkelijk onderwerpen worden besproken.
Dus het zal toch een mix zijn.
JOURNALIST: Is er over de onderwerpen ook al een afspraak gemaakt...
...welke onderwerpen bijvoorbeeld als eerste aan bod komen?
Nee, ik heb de komende dagen met alle teams gesprekken...
...en dan zal ik daar meer zicht op hebben.
Op die volgorde.
GESPREKSLEIDER: BNR, dan NOS.
JOURNALIST: Mevrouw Schippers, vandaag is, zeg maar...
...dan de officiële start van u als informateur.
Tegelijkertijd iets verderop, aan de overkant van de plas...
...begint ook de Brexit, speelt dat nog een rol in deze formatie?
Omdat natuurlijk de consequenties daarvan ook groot kunnen zijn voor Nederland.
Ik denk dat de komende periode waarin die onderhandelingen plaatshebben...
...er allerlei dingen in de wereld gebeuren die ook z'n weerslag hebben op die tafel.
En natuurlijk is Brexit niet een 'minor detail'.
Dat is een belangrijk proces dat enorme implicaties kan hebben voor Nederland.
Dus dat zal uiteraard ook in de formatie aan de orde komen.
JOURNALIST: Omdat het een vrij geplande is, die kan iedereen zien aankomen.
Dus is daar al ruimte voor ingeboekt om daar snel over te kunnen praten...
...en misschien niet te lang mee te wachten in de formatie?
Wij hebben dus behalve voor vrijdag en maandag nog niet een schema opgesteld.
Dat ga ik wel deze week doen, zodat we volgende week ook weer allemaal weten...
...wat er op de agenda staat.
Maar dat heb ik nu dus nog niet, dat ga ik de komende dagen doen.
JOURNALIST: Eén ander punt, we hebben u wel horen zeggen...
...dat u niet beschikbaar bent als minister in een volgend kabinet...
...maar nog niet waarom. Hoe bent u tot dat besluit gekomen?
Nou, dat is een positief besluit en geen negatief besluit, dat wil ik benadrukken.
Want iedereen die in de Haagse politiek werkzaam is...
...weet ook dat je altijd de neiging hebt om in die Haagse politiek door te gaan.
Omdat het eervol is en je met dingen bezig bent die de maatschappij betreffen.
Aan de andere kant vind ik het ook belangrijk...
...dat je soms eens iets anders gaat doen, omdat het je scherp en fris houdt...
...omdat het ook weer ruimte schept voor anderen om door te groeien.
Dus voor mij heb ik zelf besloten dat voor mij het moment is om te kijken...
...naar waar ik uit mijn 'comfort zone' getrokken word...
...en gewoon totaal iets anders ga doen.
Althans, dat is mijn ambitie, maar ik heb nog geen tijd gehad om erover na te denken.
Ik dacht eigenlijk na de verkiezingen geeft het wat ruimte...
...om eens na te denken: wat nu?
Maar ja, ik heb nu weer een andere taak gekregen die energie vergt.
Dus dat zal ik doen als ik klaar ben met deze opdracht.
En dat kan echt van alles zijn, ik heb daar geen planning voor.
GESPREKSLEIDER: NOS.
Dan kijk ik nog even of er nog veel vragen zijn.
Eén? Oké.
JOURNALIST: Kunt u een idee geven...
...van hoe dat aan uw onderhandelingstafel eruit gaat zien?
Wordt dat een soort kwartetspel, waarbij er dingen worden uitgeruild?
Hoe gaat dat zo meteen? Weet u dat al?
Nou, het gaat hard werken worden.
Ik vind zelf dat met het kwartetspel er een beetje een karikatuur is gemaakt...
...van de vorige formatie. Althans, als ik dat zo heb kunnen nagaan.
Maar uiteindelijk gaat het er natuurlijk wel om: kun je met elkaar iets bereiken...
...waar je het allemaal over eens bent?
En daar zullen compromissen op gesloten moeten worden.
En hoe dat precies gaat, dat zal zich de komende weken moeten bewijzen.
Ik heb niet een bepaald... Ik heb ontzettend veel aanbiedingen gekregen...
...blijkbaar verdienen heel veel mensen in het land hun geld met procesbegeleiding.
En heel veel mensen hebben gezegd: De formatie kan niet slagen...
...als u onze methode niet gebruikt.
Euhm...
Ik zou zeggen: Natuurlijk proberen we dat systematisch te doen...
...maar ik heb niet een bepaald spel in gedachten over hoe we dat gaan doen.
JOURNALIST: Heeft u een tijdpad in gedachten?
Dat u zegt: Bijvoorbeeld voor de zomer moet het wel klaar zijn?
Eén ding weet ik zeker, dat we echt aan verwachtingenmanagement moeten doen...
...voor Pasen is hier geen kabinet, dat gaat echt even duren.
Dat is ook logisch als je ziet wat voor inhoudelijke verschillen...
...er tussen de partijen zitten.
Maar het is natuurlijk voor ieder kabinet zeer aantrekkelijk...
...om de eigen begroting op te stellen...
...of daar in ieder geval nog besluiten in te kunnen nemen.
Dus ik kan mij heel goed voorstellen dat voor de zomer wel een streven is...
...om een nieuw kabinet te hebben.
Omdat je dan ook voor het jaar daarop, 2018...
...ook daadwerkelijk als kabinet nog wat kan.
GESPREKSLEIDER: Volkskrant.
JOURNALIST: Toch nog even over die procesbegeleiders.
Is er een procesbegeleider met wie u in zee zou willen gaan?
TELEFOONGERINKEL
Ik moet u zeggen dat ik daar me verder niet in heb verdiept...
...en zelf heb nagedacht over hoe vier zulke verschillende partijen...
...hoe je in een zorgvuldig proces...
...met een sfeer die zo maximaal mogelijk goed te houden is...
...hoe je zo'n proces in gaat. Dus ik heb er wel goed over nagedacht.
Ik heb er ook advies over ingewonnen...
...maar niet bij bureaus die daar hun schema's op hebben bedacht.
JOURNALIST: In het verleden zijn er verschillende varianten geweest...
...bent u van plan om alle gesprekken met alle partijen aan tafel te blijven doen?
Hoe bedoelt u? Dat ik soms twee aan twee...
JOURNALIST: Met de vier partijen of gaat u ook onder vier ogen spreken?
Dat hangt ervan af, als dat nodig is, sluit ik niks uit.
GESPREKSLEIDER: Goed, dan wil ik het hier graag bij afronden...
...en dan zien we elkaar sowieso volgende week donderdag...
...en als er eerder aanleiding toe is, dan kan dat natuurlijk ook uiteraard. Dank.
Dank.