INLEIDENDE MUZIEK
VOICE-OVER: Het Hoogwaterbeschermingsprogramma,
een programma met een enorme opgave:
honderden kilometers aan dijken versterken in Nederland,
zodat ze klaar zijn voor de toekomst.
Want hoewel Nederland de veiligste delta ter wereld is,
wordt onze kwetsbare delta op de proef gesteld.
Meer dan 8.000 dijkwerkers werken daarom dagelijks
aan de grootste dijkoperatie sinds de Deltawerken.
Samenwerking is daarbij de sleutel tot succes.
Met elkaar, en met de omgeving.
STUWENDE MUZIEK
ERIK WAGENER: We krijgen steeds beter zicht op de totale opgave van het HWBP.
De teller staat nu op 1.500 kilometer.
We hebben 156 kilometer al gerealiseerd
en zo'n 600 kilometer is op dit moment in een project ondergebracht.
Veel projecten zijn ook al in uitvoering.
We zijn hier bij Wolferen Sprok, maar ook in Limburg bij Heel en Beesel.
En ook elders langs de Waal,
bij Gorinchem-Waardenburg wordt al volop gebouwd.
ERIC WITHAAR: Het project Wolferen Sprok van het Waterschap Rivierenland
is een bijzonder project omdat we het hebben gebruikt als een leerproject.
We hebben gekeken: wat is ervoor nodig om een heel project emissieloos uit te voeren?
Naast een emissieloze kraan wordt hier ook gewerkt met kunststof damwanden,
die van gerecycled materiaal zijn.
En ook de keet is uitgevoerd met zonnepanelen,
zodat er duurzaam stroom wordt opgewekt.
Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat als je een dijk aanpakt,
dan pak je het hele landschap, het hele gebied aan.
Dan moet je denken aan mobiliteit, verkeer,
maar ook aan biodiversiteit, aan natuurontwikkeling, duurzaamheid.
Om een goede maatschappelijk ingepaste dijk te maken,
is het heel belangrijk om integraal zo'n project te benaderen.
Dat betekent zowel vanuit de ruimtelijke ordening,
maar ook de belanghebbenden meteen aan het begin meenemen, zoals bewoners.
Samen moeten we zorgen voor een dijk die veilig is en passend in de omgeving.
Het is echt een hele uitdaging om dat voor elkaar te krijgen.
EEN MYSTERIEUS GELUID DAT WEGEBT
VOICE-OVER: Tijdens het ontwerpen van zo'n maatschappelijk ingepaste dijk
is de inspraak van bewoners enorm belangrijk.
Zij wonen vaak vlak naast de dijk en kennen de omgeving als geen ander.
In Noord-Holland moet het Hollands Noorderkwartier
tientallen kilometers dijk verstevigen, een enorme opgave.
Ook in Durgerdam, een ander project van het hoogheemraadschap,
zijn bewoners actief betrokken bij dijkverbetering.
MARIANNE VAN LEEUWEN: De eerste plannen om de dijk te versterken,
die waren er al heel lang, maar dat speelde altijd ergens op de achtergrond,
dus niemand was er zo direct mee bezig.
En op een gegeven moment werd de Alliantie Markermeerdijken gevormd.
Toen werden die plannen ineens concreter.
Ik denk dat de reflex overal aan de Markermeerdijken hetzelfde was,
namelijk: zich organiseren en in verzet komen.
Op een gegeven moment hebben we vanuit Durgerdam gezegd
dat ons dat niet de enige juiste route leek en dat we graag wel in gesprek wilden gaan.
Ik heb het gevoel dat er in Durgerdam heel goed is geluisterd naar ons
en dat we echt ook gesprekspartner zijn.
En heel vaak is het natuurlijk zo: we hebben als overheid dit en dit al bedacht
en dit komen we nu over jullie uitrollen.
Dat leidt juist tot die weerstand.
Bewoners, die kennen hun omgeving echt tot het laatste grassprietje
en dat is nou juist de liefde en de aandacht
voor het landschap, voor de natuur, voor de omgeving.
Je moet dat meenemen in een project.
VREDIGE MUZIEK WORDT HET MYSTERIEUZE GELUID DAT WEGEBT
VOICE-OVER: In de oostelijke uithoek van Groningen
ligt een van de mooiste natuurgebieden van Nederland,
uniek ook, omdat zeldzame planten en wadvogels hier hun thuis hebben gevonden.
Als je daar midden in een dijk moet gaan versterken,
doe je dat niet zomaar met wat stenen en asfalt.
Het waterschap probeert hier op een innovatieve manier gebruik te maken
van lokale, duurzame grondstoffen.
ERIK JOLINK: Deze dijk is met name afgekeurd op de grasbekleding,
wat wil dat zeggen? Dat deze dijk niet in staat is
om de toekomstige toenemende golfklappen goed te kunnen opvangen.
In de wetenschap dat wij die dijk moeten versterken,
hebben wij in 2013 een groot symposium georganiseerd
met natuurbeheerders, met overheden, met mensen uit de buurt.
We hebben hun de vraag gesteld: als wij die dijk zouden moeten versterken,
kunnen we dat op twee manieren doen,
we doen het op een traditionele manier, en dan vervangen we het gras door asfalt,
of we maken een dijk die prachtig in deze natuurlijke omgeving past,
en dan wordt het een dijk van klei met gras.
De uitkomst: iedereen wilde een dijk met grasbekleding.
Toen kwamen we tot de conclusie dat we voor het hele traject,
van de Duitse grens tot aan de Johannes Kerkhovenpolder,
ongeveer 1,7 miljoen kuub klei nodig zouden hebben.
Onze dijk grenst aan de Eems-Dollard.
De Eems-Dollard heeft een groot probleem: het water is namelijk zo troebel
door de grote hoeveelheid slib die hier in het water zweeft,
dat er vrijwel niets meer groeit.
En wat is nou het mooie van het slib dat in het estuarium zweeft,
is dat het een prachtige bron is voor dijkenklei.
In de kleirijperij hebben we Eems-Dollard-slib in depots gebracht
en dat is gedurende drie jaar gerijpt.
Dus je werkt met gebiedseigen grond. Klei van dichtbij.
Je hoeft daar niet voor te rijden met vrachtwagens of met schepen,
je haalt het gewoon uit de buurt.
HET MYSTERIEUZE GELUID DAT WEGEBT
VOICE-OVER: Een dijk versterken in de nabijheid van een natuurgebied.
Ook in Overijssel bij Hasselt is een innovatieve en duurzame oplossing nodig.
De eeuwenoude Stenendijk is namelijk erg kwetsbaar
voor veranderende weersomstandigheden in de toekomst.
De oplossing vond men door een unieke samenwerking
tussen het waterschap en verschillende marktpartijen,
met als doel: ervoor zorgen dat het historisch karakter
van deze Stenendijk behouden blijft.
RICK VAN DIJK: De dijk is afgekeurd op stabiliteit en op piping.
Wat wij aan het doen zijn, is dat we een zelfstandige kering
in de vorm van een gesloten stalen damwandscherm
in de kruin van de dijk gaan aanbrengen.
MEES TE VELDE: De dijk is in de eerste plaats de dijk
waar mensen wandelen en fietsen.
Maar daarnaast is het ook erfgoed,
want ook wij als bewoners zijn ons ervan bewust dat dit een dijk is van 500 jaar oud.
En daarom zijn we ook heel blij
om die damwand echt onder het betonnen pad te houden,
zodat het beeld dat zo mooi is, niet verstoord wordt.
Voor de aanbreng van de damwand hadden we vergunningen nodig.
Toen hebben we gezocht naar middelen om het volledig elektrisch uit te voeren.
Met name het aanbrengen van de damwand, dat doen we met de Silent Piler.
Wat we de afgelopen twee jaar gedaan hebben,
is de Silent Piler om te wikkelen in een elektrisch aangedreven materieelstuk.
Allereerst bespaar je natuurlijk fossiele brandstof,
maar ook het geluid is een stuk minder,
zowel voor de bewoners als voor de weidevogels in de omgeving.
De samenwerking met het waterschap is prima.
We zijn aanvullend aan elkaar, we weten elkaar te vinden.
Samen zorgen we ervoor
dat binnen de afgesproken tijd het werk wordt gerealiseerd.
DE STUWENDE MUZIEK SPEELT VERDER
VOICE-OVER: Dijkversterking is dus veel en veel meer
dan alleen wat extra klei storten.
We combineren het onder andere met innovaties,
ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid, altijd samen met de omgeving.
Zo maken we Nederland niet alleen veiliger, maar ook een stukje mooier.
Ons werk is echt iets om trots op te zijn, en het is relevanter dan ooit.
Dat zie je aan de zeespiegelstijging, maar ook aan steeds grotere weerextremen,
zoals afgelopen jaar in Limburg.
WAGENER: Werken aan waterveiligheid is nooit af,
maar we hebben binnen de alliantie HWBP zo veel kennis, ervaring en kunde
dat ik met vol vertrouwen naar de toekomst kijk.
Wij zijn begonnen.