De Rijn en Maas zijn belangrijk voor onze economie en beïnvloeden de leefbaarheid.
Door twee ontwikkelingen heeft het Rijk bij deze rivieren een aantal opgaven.
Een eerste ontwikkeling is de klimaatverandering, waardoor het harder regent...
en er meer water stroomt door de rivier wat leidt tot hogere afvoerpieken.
Ook kan het juist droger zijn, met laag water als gevolg.
De tweede ontwikkeling is de erosie van het zomerbed...
als gevolg van een tekort aan sediment in de rivier. De rivier snijdt zich daardoor steeds dieper in.
Erosie leidt ertoe dat de waterspiegel steeds lager komt te staan.
Vooral op de Waal, maar ook op de IJssel.
Op plaatsen waar de rivierbodem niet mee daalt ontstaan daardoor drempels voor de binnenvaart...
bijvoorbeeld waar de bodem met stenen is vastgelegd, zoals bij Nijmegen, of bij sluizen.
Schepen kunnen daardoor minder lading vervoeren of lopen vast.
De lage waterstanden, die als gevolg van klimaatverandering ook nog vaker optreden...
tasten ook natuur en waterkwaliteit aan evenals de verdeling en inlaat van zoet water.
Deze twee ontwikkelingen geven het Rijk een aantal samenhangende opgaven:
Het halen van de normen voor waterveiligheid...
voldoen aan nationale en internationale afspraken over bevaarbaarheid van de rivieren...
het halen van doelen voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) en Natura2000...
en het in stand houden van de zoetwatervoorziening.
Om dit op te lossen, lijkt een integrale benadering passend.
Daarbij pakken we meerdere opgaven gecombineerd aan...
voor een goed functionerende en beheerbare rivier:
Integraal Rivier Management noemen we dat.
Rivierverruiming kan daarin een verbindende rol vervullen.
Bijvoorbeeld bij de aanpak van de drempel bij Nijmegen. Dat zit zo:
Om erosie van de rivierbodem en het ontstaan van drempels tegen te gaan...
kunnen we de rivierbodem ophogen. Dat helpt om het waterpeil bij lage afvoeren hoog te houden...
waardoor schepen blijven varen, de natuur in uiterwaarden niet verdroogt...
en er voldoende zoet water beschikbaar is.
Nadeel is dat door de opgehoogde bodem en de groeiende natuurlijke vegetatie...
het water ook bij piekafvoeren, hoger komt te staan.
Dankzij rivierverruiming, bijvoorbeeld een nevengeul of een langsdam...
kan dit water wegvloeien en blijft de waterveiligheid op orde.
Een tweede voorbeeld:
Voor Rijn en Maas zijn tot 2027 diverse KRW-maatregelen voorzien.
Veelal nevengeulen in de uiterwaarden voor betere waterkwaliteit en natuur.
Wanneer je die slim en voldoende groot aanlegt...
werken ze ook als rivierverruiming voor de waterveiligheid.
Dijkverhoging betekent langs de Maas op veel plaatsen...
een ingrijpende wijziging van landschap en riviersysteem.
Door rivierverruiming kunnen dijken lager gehouden worden.
Daarnaast levert rivierverruiming bij de Maas, en ook langs Waal en IJssel...
ruimte om buitendijks te versterken...
waar dat binnendijks vanwege kosten of draagvlak onmogelijk is.
Ook biedt het langs deze rivieren meer mogelijkheden om te wonen, werken en recreëren.
Daarnaast kunnen vrijkomende delfstoffen als klei, zand en grind...
worden vermarkt middels concessies of ingezet worden voor dijkversterking.
Kortom: We zien veel mogelijkheden...
om meerdere opgaven in het rivierengebied gezamenlijk aan te pakken...
en zo te komen tot rivieren die op langere termijn goed blijven functioneren.