LEVENDIGE MUZIEK
TJERK WAGENAAR: Beste mensen, de komende vijf minuten wil ik met u...
...het centrale concept gebruiksruimte uit de Omgevingswet bespreken.
Zoals u allen weet, gaat de komende decennia...
...onze leefomgeving enorm veranderen.
Hier achter mij ziet u een windmolen.
Daar komen er dadelijk duizenden van te staan.
Maar niet alleen de windmolens, ook onze industrie gaat veranderen.
De landbouw gaat veranderen.
Misschien ook wel de plaats hoe we gaan wonen. Steden die groter worden.
Hoe gaat dat er allemaal uitzien. En natuurlijk die mooie natuur.
We beginnen altijd om te kijken waar we nu staan.
Het Planbureau voor de Leefomgeving maakt keurig jaarlijks de balans op.
Wellicht dat u dit boekje ook wel kent.
En hierin staat precies omschreven: waar gaat het goed met onze leefomgeving...
...maar ook waar moeten we verbeteren...
...en op welke punten moeten we echt significant verbeteren.
We willen met z'n allen graag een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving...
...voor onze kinderen en zeker ook voor onze kleinkinderen.
En hopelijk gaat de Omgevingswet de spelregels geven...
...om dat op een goede, eenvoudige manier voor elkaar te krijgen.
Centraal in die Omgevingswet staat het concept gebruiksruimte.
En wanneer ik het woord gebruiksruimte noem...
...misschien dat u dan direct denkt bijvoorbeeld aan een kamer.
Dat is ook een gebruiksruimte.
De kenmerken van die kamer, namelijk dat die begrensd is in de ruimte...
...is hetzelfde als wat je ook in de Omgevingswet terug zult vinden.
Daarmee kun je maar een beperkt aantal activiteiten uitvoeren in die kamer...
...en misschien moet je het ook in die ruimte verdelen.
De kinderen in de ene hoek, de ouders in de andere hoek.
Dus het verdelingsvraagstuk staat ook centraal in de Omgevingswet.
Graag wil ik dit met u concreet maken...
...aan de hand van het voorbeeld de luchtkwaliteit.
Op de horizontale as zet ik uit de tijd.
En op de verticale as, als voorbeeld van de luchtkwaliteit, stikstofoxide.
En om precies te zijn de concentratie stikstofoxide.
Allereerst gaan we de ruimte begrenzen.
We hebben afgesproken, ik teken dat met een lijn...
...dat de concentratie van de stikstofoxide niet boven een bepaalde grens uit komt.
Wie zijn wij?
Onze vertegenwoordigers in de Tweede Kamer, in de Provinciale Staten...
...in de gemeenteraad of bij de waterschappen.
Zij bepalen democratisch wat de begrenzing is.
En u ziet hier al het lijntje teruglopen...
...want dat betekent dat de luchtkwaliteit verbeterd moet worden.
De tweede vraag is: wie maken er nou gebruik van die ruimte?
De industrie, dat doen we zelf als we met de auto's rijden...
...en nog een aantal andere activiteiten.
Voor het gemak teken ik het als een balkje.
Dit balkje geeft aan hoeveel we op dit moment...
...aan luchtvervuiling mogen veroorzaken.
En u ziet boven aan dit balkje nog een leeg stukje staan.
Dat is niks anders dan fabrieken die een vergunning hebben...
...om meer te mogen produceren en daarmee ook meer te mogen vervuilen...
...maar dat nog niet doen. Dat is één stukje ruimte dat we nog hebben.
Maar daarnaast ziet u dat we nog een tweede stuk ruimte hebben.
Dat is ruimte die door onze overheden nog uitgegeven mag worden.
En nou komt er natuurlijk een hele interessante vraag...
...als we naar de toekomst gaan kijken: is die ruimte genoeg of gaat die knellen?
Ik trek voor het gemak de lijntjes door.
Als we het lijntje dat we nu in gebruik hebben, doortrekken...
...dan zien we dat het na verloop van tijd knelt.
Dus moeten er keuzes gemaakt worden.
Het zou ook nog kunnen knellen omdat er bijvoorbeeld meer auto's gaan rijden...
...of omdat de industrie uit wil breiden.
Dus ook de bestaande activiteiten kunnen meer ruimte gaan vragen.
Aan de andere kant zien we ook...
...dat industrieën meer efficiënte technieken gebruiken...
...waardoor ze minder uit gaan stoten.
En wat we zelf vaak doen, is in zuinigere auto's rijden waardoor het minder wordt.
Kortom, een dynamisch vraagstuk.
De Omgevingswet biedt ons drie belangrijke instrumenten...
...om met dit vraagstuk om te gaan.
Het eerste is: waar staan we en wat willen we? De zogenaamde omgevingsvisie.
Hierin maken alle democratische organen, Tweede Kamer, Provinciale Staten...
...waterschappen en gemeenten, hun plannetjes wat ze willen zien...
...aan activiteit en ontwikkeling voor de komende jaren.
En die plannetjes moeten keurig op elkaar afgestemd worden...
...zodat we één plaatje hebben wat wel en niet in Nederland kan.
Belangrijk, begrenzing van de ruimte.
Tweede instrument is de programmatische aanpak.
Dit is een instrument dat ingezet kan worden op het moment dat er overschrijdingen zijn.
Als er te veel luchtverontreiniging is...
...dan kunnen de overheden maatregelen gaan nemen...
...om heel gericht in een beperkte hoeveelheid tijd te zorgen...
...dat we binnen de kaders weer terugkomen.
En het derde instrument, dat velen van u al kennen...
...de vergunningen, vergunningen voor bedrijven.
In deze vergunningen kan aangegeven worden...
...hoeveel men mag vervuilen voor de komende jaren.
Er kan rekening mee gehouden worden dat er nieuwe technieken komen...
...waardoor je na verloop van een aantal jaren minder vervuiling nodig hebt...
...om dezelfde productie te kunnen doen.
En tot slot, ik heb dat niet expliciet als een vierde instrument opgenoemd...
...dat zijn de algemene regels...
...die begrenzingen aangeven hoeveel we aan luchtvervuiling mogen doen.
Dit verhaal gaat het komende jaar verder uitgewerkt worden.
En er zijn een aantal nog interessante vragen.
Eén vraag is: als een industrie ruimte overheeft...
...mag hij of zij dat dan aan iemand anders verkopen?
Hoe doen we dat precies?
Tweede belangrijke vraag is, we hebben het hier over de luchtkwaliteit...
...hoe gaan we een afweging maken in een ruimte...
...tussen verschillende leefomgevingswaarden...
...luchtkwaliteit, economische activiteit, misschien ook stank, woningbouw?
Heel interessant hoe een lokale gemeenschap tot afwegingen komt...
...hoe je dat moet doen.
En tot slot, en dat geldt bij elke wet, toezicht.
Een man een man, een woord een woord.
Een vrouw een vrouw, een woord een woord.
Alles valt of staat met of we onze afspraken nakomen.
En als we daaraan voldaan hebben, dan heb ik de indruk...
...dat onze Omgevingswet echt een wet is die werkt...
...om die mooie, gezonde, aantrekkelijke leefomgeving...
...voor onze kinderen en kleinkinderen te gaan realiseren.
DE LEVENDIGE MUZIEK SPEELT VERDER EN STOPT DAN