VERA BERGKAMP: Ik geef het woord aan de Minister van Financiën.
Mevrouw de Voorzitter, 'De vrijheid om vrij te zijn.'
Dat is de titel van een beroemd essay van politiek filosoof Hannah Arendt.
Het begrip vrijheid kent veel interpretaties.
Er zijn revoluties gevoerd om vrij te zijn zoals wij hier staan vandaag:
vrij om in het parlement te betogen waar we voor staan
en waar we heen willen met ons land.
Vrijheid kan heel bruut worden geschonden.
Denk aan de Oekraïners van wie de vrijheid
nu al veel te lang op afschuwelijke wijze wordt beknot.
Dat is de meest letterlijke en grove schending van de vrijheid.
Maar voor Arendt betekent de vrijheid om vrij te zijn daarnaast ook, ik citeer,
'niet alleen de vrijheid om vrij te zijn van angst,
maar ook van armoede en gebrek.'
Vrijheid van angst en armoede is volgens haar nodig om je vrij te kunnen bewegen.
De basisbeginselen van het bestaan dienen op orde te zijn,
voordat we de ruimte hebben
en de ruimte ervaren, mogen ervaren, om deel te nemen aan het publieke leven.
Voor veel mensen in Nederland was de afgelopen periode niet eenvoudig.
Ze voelden zich niet vrij, want de hoge inflatie en energieprijzen
maakten dat ze nog maar moeilijk rond konden komen.
Het Centraal Planbureau becijferde onlangs dat als we niet zouden ingrijpen
het aantal volwassenen en kinderen in armoede zou stijgen.
Dat is onaanvaardbaar en daarom neemt het kabinet maatregelen
om de koopkracht van kwetsbare huishoudens te stutten.
Zo vermindert het aantal kinderen dat opgroeit in armoede.
Daarvoor trekt het kabinet jaarlijks 2 miljard euro extra uit.
Door het koopkrachtpakket van dekking te voorzien,
betalen toekomstige generaties hiervoor niet de rekening.
De vrijheid om niet langer zorgen te hebben om geld of veiligheid
komt de gedupeerden van de toeslagenaffaire
en mensen in het aardbevingsgebied in Groningen toe.
Vrede, veiligheid en vrijheid, niet langer geschonden door een buitenlandse agressor,
is het recht van de mensen in Oekraïne.
Het kabinet en uw Kamer zijn eensgezind in het belang om hieraan te blijven werken.
We doen dit te midden van turbulente tijden,
waarin onze economie en samenleving steeds veerkrachtig en weerbaar blijken te zijn.
De pandemie en de voortdurende Russische agressie in Oekraïne
hebben grote impact op onze maatschappij en ons gevoel van veiligheid.
De daarop volgende prijsstijgingen van boodschappen en energie
waren voor bijna iedereen voelbaar.
Gelukkig hebben het prijsplafond en de koopkrachtmaatregelen
het effect gesorteerd.
Nog steeds drukken de hoge prijzen op de portemonnee,
maar het is gelukt om een half miljoen mensen
uit de betalingsproblemen te houden.
Bovendien hebben meer Nederlanders werk dan ooit tevoren.
Dat is goed nieuws voor de samenleving als geheel
en voor het individu in het bijzonder.
Onze economie herstelde sneller van de pandemie
dan andere Europese landen en groeide snel.
Ondanks een lichte krimp in de eerste kwartalen van dit jaar,
wordt ook groei voorspeld voor 2023 als geheel en voor het jaar daarna.
De economie is en blijft een van de meest concurrerende en innovatieve ter wereld.
Met elkaar ontwikkelen we razendsnel nieuwe duurzame technologieën.
En we zouden het bijna vergeten,
maar we leven ook nog steeds in een zogeheten high trust society.
Een samenleving waar mensen steeds meer vertrouwen hebben in elkaar.
Om de economie gezond te houden en toekomstige welvaart veilig te stellen,
dienen de overheidsfinanciën gezond te blijven.
We mogen onze rekeningen niet doorschuiven naar volgende generaties.
Over de volgende generatie, onze kinderen en kleinkinderen,
schreef de Libanese schrijver Khalil Gibran:
‘hun zielen toeven in het huis van morgen,
dat je niet bezoeken kunt, zelfs niet in je dromen.'
De toekomst – het huis van morgen – is niet te bezoeken.
Daardoor kunnen we er ons vaak geen voorstelling van maken.
Of we vinden het moeilijk. We kunnen het makkelijk vergeten of negeren.
Zeker als we worden opgeslokt door de urgente problemen van vandaag.
Toch mogen die ons het zicht op onze droom voor een beloftevolle toekomst
voor toekomstige generaties niet ontnemen.
Want de opgaves voor het huis van morgen zijn niet gering.
Het gaat niet alleen over een schatkist die op orde moet blijven.
Het gaat om onderwijs en gezondheidszorg, die in toenemende mate onder druk staan
door de krappe arbeidsmarkt en de aanhoudende vergrijzing.
Het gaat om de energietransitie,
die niet kan wachten nu klimaatverandering op de deur bonkt.
De opwarming van de aarde voltrekt zich sneller dan voorspeld
en de gevolgen zijn overal zichtbaar en voelbaar.
Het klimaatprobleem kan alleen worden opgelost als alle landen,
waaronder Nederland, een bijdrage leveren aan de oplossing.
Ik hoop dat uw Kamer, en strakseen nieuw kabinet, er alles aan zullen doen
om de klimaattransitie voor volgende generaties te ondersteunen en versnellen.
Daar hoort ook de afbouw van fossiele subsidies bij.
Want niets doen kost uiteindelijk veel meer dan een ambitieus klimaatbeleid.
De oorlog in Oekraïne heeft ons doordrongen van het feit
dat veiligheid op ons continent geen vanzelfsprekendheid is.
Dat we die alleen kunnen beschermen door samenwerking met onze bondgenoten
in de NAVO en onze inbedding in een sterke Europese Unie.
De toekomst van Nederland is Europees.
De opgaven die wij moeten volbrengen om een sterk huis van de toekomst te bouwen,
staan voor meer dan economie en materiële welvaart alleen.
We begroten voor brede welvaart.
Dat betekent dat we ons niet alleen inzetten voor een sterke economie,
maar ook voor een bloeiende natuur, goed onderwijs en gelijke kansen.
Niet alleen voor nu, maar ook voor later.
Niet alleen voor hier, maar ook voor elders.
Vandaag sta ik voor u als minister van Financiën
van het demissionaire kabinet-Rutte IV.
Het is zeer waarschijnlijk voor het laatst dat ik u de Miljoenennota mag aanbieden.
Ik hoop van harte dat uw Kamer veel van de begrotingen
nog behandelt voor het einde van het jaar.
Leden van uw Kamer en wij als kabinet
dragen een grote gedeelde, gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Dit is de plek waar we zaken ten goede kunnen veranderen.
Waar we kunnen bouwen aan een beter Nederland.
Ik wens u daarbij in de periode die uw Kamer nog rest
inspiratie, wijsheid en ook een respectvolle samenwerking.
Graag bied ik u hierbij de Miljoenennota aan. Dank.
IEMAND: Het is een meisje.
Ik zag even niet wie dat zei.
Maar daar kom ik wel achter.
Ik dank de minister van Financiën voor het aanbieden van de begroting voor 2024.