Deze beelden heb je misschien weleens voorbij zien komen
in het nieuws, op social media of andere kanalen.
Het nieuws dat een boer of fokker zijn dieren verwaarloost
en dat de NVWA deze dieren meeneemt.
Dat zijn vaak heftige beelden, roepen ook veel emotie op, maar ook vragen.
Want hoe heeft het zover kunnen komen?
In deze aflevering van Ons toezicht gaat het over dierenwelzijnscontroles
van de NVWA.
Want wat kan de NVWA wel en niet als het gaat om dierenwelzijnscontroles
bij verschillende bedrijven?
In deze serie onderzoek ik hoe de NVWA toezicht houdt
en zo werkt aan een veiliger en gezonder Nederland
voor mens, dier en natuur.
De NVWA houdt toezicht op verschillende soorten bedrijven.
Dit kunnen bijvoorbeeld dieren zijn op een boerderij,
gezelschapsdieren bij een fokker, maar ook een zorgboerderij.
Vandaag ga ik mee op inspectie bij een veehouderij.
Norman, goedemorgen.
Fijn dat ik mee mag.
Wat gaan we vandaag doen?
We zijn hier voor een dierenwelzijnscontrole
op een melkveehouderijbedrijf met ongeveer 200 melkkoeien.
-200 is veel hè?
200 is redelijk veel, klopt.
We zijn nu bij het jongvee en waar we op gaan controleren
is de veiligheid in de stal.
Of er geen losliggende, uitstekende delen zijn waar de dieren
zich aan kunnen bezeren, of de dieren voer en water hebben
en of de dieren verder in een goede conditie zijn.
Hier controleren we ook het water.
Er zijn ook 2 ventilatoren voor de warme periodes.
We checken of de roostervloer niet te glad is
en of de dieren geen lange klauwen hebben.
Dat is eigenlijk het belangrijkste waar we naar kijken.
En wat nou als het niet klopt?
Gelukkig gaat het op heel veel bedrijven wel goed. Als dingen niet goed zijn
en wij zien dat, bijvoorbeeld in deze stal zie je dus dat hier een uitstekend deel is
waar de dieren zich aan kunnen bezeren, dan gaan wij dat bespreken
met de veehouder en dan gaan we eigenlijk proberen of de veehouder
dat direct kan herstellen, tijdens de controle.
Lukt dat niet?
Is het een grotere afwijking, overtreding, dan gaan we een rapport opmaken.
We gaan dat goed vastleggen, we gaan er ook foto's van maken
en dan gaan we na verloop van tijd terug voor een hercontrole
en dan heeft de veehouder dat meestal hersteld.
Hier zie je een foto van een bedrijf waar de dieren dus in de mest staan.
Hier zie je nog een andere foto met losliggende uitstekende delen.
En hier zien we nog weer een andere foto met afwijkingen.
Dat wil je natuurlijk niet zien als inspecteur,
dat zijn echt nare beelden.
Hoe pak je dit aan?
Dit kan natuurlijk niet, hier moeten we tegen optreden.
Dat gaan we of bestuursrechterlijk doen, of strafrechtelijk, of allebei.
De NVWA werkt het meest met het bestuursrecht.
In eerste instantie zoeken we bij problemen op het bedrijf
naar een oplossing op het bedrijf zelf.
We kunnen de eigenaar aanzetten tot het zelf inschakelen van hulp.
en als hij dat niet of onvoldoende doet, dan kunnen wij dat ook voor hem doen.
Vaak zijn die maatregelen al voldoende om de problemen
op een bedrijf op te lossen.
Afhankelijk van de ernst van de overtreding kunnen we
een waarschuwing geven of we leggen een boete op.
Daarnaast kunnen we ook een dwangsom opleggen
om ervoor te zorgen dat de eigenaar zich aan de regels gaat houden
en dat het dierenwelzijn op het bedrijf weer wordt hersteld.
Hier ziet het er goed uit, dat is niet altijd zo, hè?
Wij doen ongeveer 4000 inspecties per jaar, welzijnsinspecties.
We hebben tienduizenden bedrijven met landbouwhuisdieren in Nederland,
dus een bepaald percentage wordt gecontroleerd.
Dan is het dus niet altijd akkoord.
-Maar hoe vaak ga je dan langs?
Dat is verschillend.
Als er meerdere overtredingen zijn, vaker overtredingen zijn,
of verschillende overtredingen, dan gaan we vaker langs.
En als het de eerste keer hersteld is, dan gaan we minder vaak langs.
-We hebben die foto's gezien, best wel heftige beelden,
koeien in de mest.
Dat kan toch eigenlijk niet?
Nee, wij zijn hier natuurlijk voor het dierenwelzijn
en dat doet ons ook wat iedere keer dat we het zien.
We hebben al heel veel gezien, maar toch iedere keer weer,
als we dan zulke heftige situaties tegenkomen,
dat doet ons ook echt wat.
-Nu is er ook weleens kritiek, dat we eigenlijk te lang proberen
dingen te verbeteren, dat het veel eerder het strafrecht in moet.
Hoe zie jij dat?
Wij proberen het eerst altijd met bestuursrecht op te gaan lossen.
Dan doen we meestal daarnaast ook het strafrecht,
en bij strafrecht duurt het soms langer dan met het bestuursrecht.
Bij heel ernstige overtredingen zetten we het strafrecht in,
maar dat doen we ook als een eigenaar constant dezelfde
overtredingen blijft begaan en de maatregelen uit het bestuursrecht
niet voor een oplossing zorgen.
Het strafrecht is echt gericht op het straffen,
en dan kan je bijvoorbeeld denken aan een geldboete,
een voorwaardelijke gevangenisstraf of bijvoorbeeld een houdverbod.
Dat laatste houdt in dat een eigenaar geen dieren meer mag houden.
Het strafrecht werkt minder snel, omdat het bewijzen van de overtreding
wat ingewikkelder is.
De NVWA doet het voorwerk, zoals het uitvoeren van de inspectie
en het opmaken van een rapport, en stuurt dat allemaal door
naar het Openbaar Ministerie.
Het Openbaar Ministerie bepaalt vervolgens of de zaak voor de rechter moet komen of niet,
en zij eisen dan eventueel ook een straf.
Maar hoe zorg je er dan voor dat je wel bij de bedrijven komt
waar het echt mis is?
We hebben de bedrijven zelf ook vrij goed in beeld,
maar op de bedrijven komen ook een dierenarts, voerleverancier,
de inseminator, de klauwbekapper, en die kunnen bij ons
ook meldingen doen als ze dingen aantreffen
die niet akkoord zijn.
Dus wij hebben zelf eigenlijk een heel goed beeld,
maar we krijgen ook van andere partijen informatie?
Ja, ook van de ngo’s.
Die geven ook meldingen aan ons door van afwijkingen die ze aantreffen,
waarvan ze vermoeden dat het niet akkoord is.
En die kunnen bij ons dus ook een melding doen.
Dus iedereen kan bij ons een melding doen?
Ja, iedereen kan een melding doen, daar zijn we ook heel blij mee,
maar niet met alle meldingen kunnen we wat.
Sommige meldingen zijn niet compleet, dan kunnen we ze niet oppakken.
Soms lijkt het voor een buitenstaander heel erg,
zoals de uitstekende botten bij deze koe.
Dit is gewoon een Nederlandse melkkoe en dan lijkt het erger
dan het in werkelijkheid is.
En toch zie ik heel vaak beelden waarbij het echt mis is,
koeien hartstikke mager, bij de veehouderij is het gewoon echt niet op orde,
dat is toch sneu?
Ja, dat is ook heel sneu en voor ons ook heel frustrerend.
Want we hebben soms te maken met heel veel verschillende overtredingen.
De ene keer maakt die veehouder die overtreding, dan is dat hersteld,
dan is het weer een andere overtreding en dan duurt dat soms gewoon vrij lang.
Dan nemen we soms ook dieren in bewaring, hoe zit dat precies?
Zijn er ernstige overtredingen, of de diergezondheid is in het geding?
Dan gaan we dus over tot het in bewaring nemen van de dieren.
De dieren gaan dan naar een opslaghouder toe.
Dat zijn voor de honden en katten de asiels die we in Nederland hebben.
Maar we hebben voor de landbouwhuisdieren ook opvanglocaties.
Daar worden de dieren dan goed verzorgd.
Dan krijgen ze de medische verzorging.
Als de dieren dan weer in een goede conditie zijn,
dan zouden ze eventueel weer terug kunnen, maar dan moet de situatie op het bedrijf
wel helemaal weer hersteld zijn.
En ik neem aan dat die veehouder dan ook de opslagkosten moet betalen?
Ja, de veehouder betaalt de kosten van de opslag, van het transport,
die betaalt alle kosten, en als die dan aan de voorwaarden voldoet,
dan zouden de dieren eventueel terug kunnen.
Hier lopen we even tussen de koeien.
Even rustig erin stappen zodat de dieren niet schrikken.
Het zijn best grote dieren.
Hoe belangrijk zijn onze inspecties eigenlijk?
Onze inspecties zijn heel belangrijk om het dierenwelzijn
goed op niveau te houden.
Maar het is ook heel belangrijk dat wij dus alles heel goed vastleggen
voor de dossieropbouw, mocht een veehouder eventueel naar de rechter stappen.
Maar nu komen we ook bij bedrijven, waar het echt slecht is,
waar veel mis is, waar we lang komen.
Moeten we daar dan niet gewoon een houdverbod opleggen?
Dat kan alleen de rechter, dat kunnen wij niet.
Maar zouden we niet meer moeten kunnen?
Er is dus nu een wetsvoorstel in de maak, zodat wij dus een bedrijf
tijdelijk stil kunnen leggen als we dierenwelzijnsovertredingen aantreffen.
Voor het dierenwelzijn zou het ook heel goed zijn
en dierenwelzijn staat voor ons op nummer 1.