Ik zie hem die aanval uitvoeren en nu zie ik twee raketten achter hem aangeschoten worden.
Een aantal systemen in mijn vliegtuig, die werkte niet fatsoenlijk.
En daardoor had ik geen goed beeld in het pikkedonker...
wie nou precies waar boven Irak vloog.
Moeten we uitkijken dat we niet in de positie komen dat er aan de ene kant...
die gronddreiging is waar we niet overheen willen vliegen...
en dat er dan aan de andere kant Russische vliegtuigen vliegen, en ja hoor...
daar vlogen Russische vliegtuigen.
[♪ ♪]
Onderweg naar de schietrange op Vlieland...
neemt de vlieger contact op met de vuurleider van de Vliehors.
Zo'n 8000 vliegtuigen oefenen per jaar op de schietrange.
Naast oefeningen met oefenmunitie, mag er in een bepaalde periode met echte bommen worden gegooid.
Ik had nog nooit echte wapens op Vlieland voor training gegooid, alleen die...
die kleine oefenbommetjes of misschien eens een blauwe inert bom.
Maar in mijn tweede uitzending naar voormalig Joegoslavië...
viel Srebrenica in de zomer van '95 en redelijk snel daarna, na een aanval van de Serven op...
de marktplaats in Sarajevo, tuigde de NAVO een operatie op.
De operatie wordt Deliberate Force genoemd.
Nederlandse F-16's vliegen 's nachts escortevluchten ter bescherming van bombarderende vliegtuigen.
Bij daglicht voeren ze ook luchtaanvallen en fotoverkenningsvluchten uit.
En in die eerste ochtend daarvan werd ik ingezet...
samen met mijn wingman om close air support te gaan leveren.
En na daar dus al maanden en ook het jaar daarvoor gepatrouilleerd te hebben en aanwezig te zijn...
wisten we wel dat het ineens serieus werd. Ik was er helemaal klaar voor.
Maar ineens was het wel echt, we moesten naar een bepaald gebied waar...
de Serven bezig waren met artillerievuur en andere dingen die ze niet mochten doen.
Dus wij gaan erheen, een praatje met iemand op de grond.
In dit geval was dat een Fransman, nauwelijks te verstaan, dus daar is uitdaging één.
Het weer was stukken slechter dan we dachten, dus daar was uitdaging twee.
en vervolgens krijg je de fase dat je het potentiële doel vindt met de aanwijzingen die je van de grond krijgt.
Met de techniek van toen, dit is 1995.
De jongens nu zullen niet geloven dat we toen een verrekijker in de cockpit bij ons hadden...
om dan toch maar op de grond details te kunnen uitvinden.
Voor de rest gedetailleerde kaarten en de training en de techniek die we daar toen voor hadden.
Totaal anders dan hoe we dat nu doen.
Nadat ik het had gevonden met de man op de grond, die Fransman, afspreken...
wat voor wapens, hoeveel wapens, vanuit welke richting enzo...
en wat voor aanvalshoek je moet gaan doen.
En ergens in dat proces werd er al de eerste keer op ons geschoten.
Maar ik wist direct wat het was. Ik had geen twijfel over wat ze op ons schoten.
Ik had ook geen twijfel over wat ik moest doen, handen gingen automatisch naar de knoppen.
We bewogen het vliegtuig naar de raket toe, gooiden die fakkels die we bij ons hadden eruit.
En zorgde zo dat ik die missile kon ontwijken.
Vervolgens ga je gewoon weer verder met dat proces.
Ik gooi er een paar bommen op, we krijgen de resultaten.
We hebben verdere interactie met de man op de grond...
wordt nog een keertje op ons geschoten dus we moeten weer even aan de kant.
En misschien wel het meest spannende moment, want dat waren dingen die ik zelf in de hand had.
Het meest spannende moment vond ik misschien wel toen ik mijn wingman...
een aanval ook op een doel liet uitvoeren...
en door dat weer moest hij ook een beetje lager dan dat hij misschien wilde.
En ik zie hem vanuit mijn cockpit naar beneden gaan...
die aanval uitvoeren en zijn wapens komen eraf en hij klimt omhoog.
En nu zie ik twee raketten achter hem aangeschoten worden.
Die dingen gaan zo snel, het vliegtuig ook, maar de raketten nog sneller...
dat je maar even de tijd hebt om hem te waarschuwen en hij maar even heeft om...
zijn vliegtuig te bewegen, die fakkels eruit te gooien en te zorgen...
dat hij die aanval overleeft.
en dan kan het maar één keer goed gaan, we hebben het over twee, vijf seconden, zoveel...
tijd is er, zo weinig tijd is er maar.
Op de radio wordt het gelijk een gekkenhuis want ik waarschuw en vertel hem...
dat hij zich moet verdedigen, de man op de grond waarschuwt...
en begint in het Frans ongeveer tegen hem te schreeuwen.
Een Amerikaans vliegtuig een stuk verder op begint over de noodradio te schreeuwen...
'Zien jullie wel dat er op jullie wordt geschoten?'
Dat je bijna wil zeggen, hou je mond want er wordt op ons geschoten, bemoei je er niet mee.
Maar al die mensen proberen te helpen dus dan heb je...
heb je toch wel even een zeer intensieve tien seconden.
Totdat mijn wingman weer hoog genoeg was, ik zie dat raketten misgaan.
Ik zie dat hij veilig is en niet wordt geraakt.
En toen was voor mij pas weer, oké, we hebben hem nog onder controle.
Dus daarmee zeg ik, het is rotter als er op een ander wordt geschoten dan op jezelf.
En ik weet nog dat ik terugkwam bij inlichtingen na de missie, die briefen we altijd.
Tot dan toe had ik misschien wel tientallen keren inzet-sorties gedaan, was het van...
'Nou, niks bijzonders' of 'We hebben misschien iets gezien.'
En nu was het, 'Hey, we hebben bommen gegooid en er werden raketten op ons geschoten.'
En die intelman, die geloofde dat eerst ook niet van...
'Je vertelt het zo rustig', ik zeg 'Ja maar dit was het.'
'Maar wat vond je daar dan van?'
Ik zeg 'Dat vond ik eigenlijk wel reëel, als wij bommen naar beneden gooien dan...
dan vind ik het reëel dat de vijand raketten terugstuurt.'
'Dat heet toch oorlog en dat heet gevecht.'
Die allereerste keer maakt het wel speciaal, ik denk dat...
elke vlieger nog wel weet wanneer die dan zijn allereerste bom gooit.
Meest heftige actiemoment is dat je op de QRA zit.
Quick Reaction Alert.
Daar zit je 24 uur binnen om...
te zorgen dat het vliegtuig binnen tien minuten gewapend de lucht in kan.
En dat je dus op een gegeven moment een telefoontje krijgt van...
'Er komen nu twee Russische bears om Noorwegen heen.'
'Hou je klaar.' En dat is er wel voor zijn echie.
Dus je rent met twee techneuten en twee vliegers naar buiten naar de shelters...
en je zorgt dat die vliegtuigen gaan opstarten en binnen tien minuten in de lucht zitten.
Dat was voor mij het meest heftige.
Als het gaat om de operatie is, denk ik, voor een hoop vliegers...
is de eerste gewapende inzet iets wat wel boven komt drijven, bij mijzelf ook.
Dat was in Kosovo en dat was best een bijzondere attack op een...
op een grote colonne gevechtsvoertuigen van de Serven, in dit geval.
Wij mochten toen nog opereren met clustermunities dus dat was een...
redelijk precieze aanval om te zorgen dat al die bommen ook op het goede plekje terecht kwamen.
Ik kan me herinneren, als je dan voor het eerst op die knop drukt, dat je denkt van...
we zien dat na alles wat ik heb gedaan ook het stukje van hier...
tot impact ook goed gaat en dat alles klopt zoals je er ook voor getraind hebt...
om die hele cirkel een keer rond te zien komen.
Mijn allereerste wapeninzet, die kan ik me nog herinneren als de dag van gister.
Ik was net in Jordanië aangekomen.
Je moet je realiseren dat je dan een aantal dagen wordt ingebriefed over de situatie daar.
Dus je probeert een beeld op te bouwen als vlieger waar je straks tijdens je eerste missie in terecht komt.
En mijn eerste missie was midden in de nacht.
En we gingen take off vanuit Jordanië, we vlogen richting Irak.
En een aantal systemen in mijn vliegtuig, toch 30 plus jaar oud...
die werkte niet fatsoenlijk en een van de systemen die niet werkte...
dat noemen wij Link 16, dat is een netwerk wat je in de lucht gebruikt om te zien wie waar rondvliegt.
En daardoor had ik geen goed beeld in het pikkedonker...
wie nou precies waar boven Irak vloog.
Terwijl ik op de radio wel veel mensen hoorde praten en wist dat er een heleboel vliegtuigen actief waren.
Ik kon dat alleen niet goed zien.
Ik ging met mijn flight lead op dat moment, een van mijn goede vrienden...
naar de tanker midden in de nacht, we gingen brandstof halen.
En toen hij brandstof had gehaald en van de tanker afkwam...
checkte hij alvast in met de JTAG, dus met iemand op de grond.
En die begon eigenlijk gelijk tegen hem te vertellen dat zij...
onder vuur lagen en dat er wapens gevraagd werden.
In die situatie, je allereerste missie boven Irak.
Het beeld ergens in je achterhoofd van een Jordaanse F-16 piloot die gevangen werd genomen.
En uiteindelijk is verbrand.
Dus je vliegt daar rond met een bepaalde spanning, vervolgens heb je weinig clue...
van wat er om je heen gebeurt omdat het vliegtuig niet meewerkt.
En dan ook nog eens je allereerste bom...
uit je carrière nadat je toch al enkele jaren F-16 vliegen moet gaan inzetten...
in een situatie waarbij het om leven en dood draait.
Troepen die aan jouw kant staan die worden bedreigd.
Ja, dat zal ik nooit meer vergeten, dat was intens spannend.
De missie was goed gegaan, we hebben uiteindelijk daar de vijand kunnen neutraliseren.
Het heeft ervoor gezorgd dat een aantal mensen op de grond...
ook de dag daarna gewoon nog konden doorwerken.
En de terugvlucht voelde toch, ironisch gezegd, een beetje euforisch.
Blij dat het goed was gegaan maar ook heel erg blij...
dat ik daar eindelijk kon doen waar ik al die jaren voor was opgeleid.
En dat gaf ook betekenis aan het werk wat ik al die tijd deed.
Het was niet alleen maar gaaf in een straaljager met 9G de bocht om.
Nee, we waren daar ook voor het echte werk.
We moesten daar gewoon keihard optreden om te voorkomen dat...
Irak uiteindelijk in handen kwam van IS.
Mijn heftigste is wel geweest...
dat wij een F-16 in het FASE-onderhoud hebben gehad.
Die hebben we naderhand ook weggestuurd, zoals we dat noemen.
Ik ben ook bij het vertrek geweest van die kist naar Afghanistan...
en een week later stortte die kist neer.
Met helaas het verlies van een vlieger.
Ik heb me nog nooit zo slecht gevoeld en...
dan heb ik alleen nog maar het FASE-onhoud gedaan, laat staan de mensen die...
dat vliegtuig hebben weggeholpen of de familie, wat die allemaal moeten voelen maar...
mijn gevoel die ik toen had, toen ik hoorde dat die kist was neergestort...
dat was echt verschrikkelijk. Dat wil ik echt never nooit meer meemaken.
Never nooit niet.
Een andere missie die me goed bijstaat omdat het een uitdagende...
daarmee voor ons mooie missie was...
is mijn eerste missie in het Midden-Oosten in de strijd tegen IS.
Het is een nachtmissie waarbij wij met vier F-16's zijn, waarbij er andere coalitiepartners meedoen.
En we moeten vrij ver Syrië in.
Dus dat is toch wel een gebied waar we tot dan toen eigenlijk...
nog nooit vlogen dus die keer gaan we verder dan ooit.
En we wisten dat er nog wel een vliegveld in de buurt was...
waar eventuele Russen stonden die konden opstijgen en er was nog wat gronddreiging ook.
Maar over het algemeen gingen we er vanuit dat ze toch niet vlogen...
en dat die gronddreiging niet naar ons zou kijken dus...
we zouden gewoon naar het doel kunnen gaan vliegen en de aanval uitvoeren en weer teruggaan.
We briefen die missie, we stijgen op, we gaan naar de tanker toe.
Was voor mij best een tijdje geleden dat ik in de nacht had getankt...
dus dat was al de eerste, dat je bij die tanker raakt, 'Oh ja, het is toch wel donker.'
Hoe moet zo'n deel ook alweer?
Vervolgens naar de holding, naar het wachtgebied.
Langzaam maar zeker zie je van alle kanten die coalitiepartners komen.
En tot het tijd was om vervolgens met z'n allen op de afgesproken manier het doel te gaan aanvallen.
Nou, succesvol, hierna doet een wapen van iemand het niet...
dus vervolgens krijg je die fase dat we moeten zien of we alles hebben geraakt wat we willen.
Ik had zelf nog een reservewapen, zo zou je het kunnen noemen, bij me.
Eentje die er niet was afgekomen bij mijn flight lead...
kon ik dan nog gebruiken en dat laatste doel ook aanvallen.
En toen gingen we terug en we zouden weer teruggaan via Irak...
maar we besloten, we kunnen de weg afsnijden, via Syrië gaan we in een keer terug naar Jordanië.
En toen kwamen we precies in de positie waarvan we...
van tevoren hadden gezegd, moeten we uitkijken dat we niet in de positie komen...
dat er aan de ene kant die gronddreiging is waar we niet overheen willen vliegen...
en dat er aan de andere kant Russische vliegtuigen vliegen, en ja hoor...
daar vlogen Russische vliegtuigen en dat vonden wij natuurlijk toch wel interessant.
Dus wij met de sensoren daar naartoe en...
we hebben best goede dingen aanboord of toen zelfs zo in die oude F-16 om...
goed 's nachts te kunnen zien met nachtzichtkijkers.
Te kunnen kijken met camera's enzo.
Dus redelijk snel hadden wij door dat wij veel beter wisten waar die Russen waren...
dan dat die Russen enig idee hadden dat er vier Nederlandse F-16's vlakbij ze waren...
en uiteindelijk recht over hun dak vlogen, maar het maakte die missie wel speciaal omdat we net daarvoor...
echt heel veel doelen heel nauwkeurig hadden uitgenomen.
En vervolgens hadden we dan nog zo'n facetje met, dit maakt die oorlog toch wel weer complex.
We zijn in een land waar nog een andere partij bezig is, de Russen in dit geval.
En voor je weet, kom je elkaar ergens tegen...
en dan moet je zorgen dat het niet escaleert en dat je niet...
de veroorzaker van Wereldoorlog Drie bent.
Maar het was een mooie missie en nog steeds, als ik die jongens nu tegenkom, dan...
hebben we een glimlach en hebben het erover van, 'Daar kwamen een hoop dingen samen.'
En we hebben kunnen uitvoeren wat we moesten uitvoeren.