We vlogen tussen de heuvels van van Sarajevo...
en de Serven schoten ook van die hittezoekende raketten op ons af.
We vlogen eigenlijk altijd rond met vliegtuigen met twee bommen eraan.
Op een gegeven moment zijn we vier bommen aan de kist gaan hangen.
Er zijn drie MiG-29's in de lucht.
'You're cleared to engage' en ik schiet een AMRAAM raket af.
Ik druk, gebeurt niks, ik denk 'shit, er gaat iets mis'.
Vaak gaat het om mensen die je om het leven brengt.
[♪ ♪]
Als de Bosnische Serviërs eind augustus 1995...
een mortieraanval uitvoeren op een markt in Sarajevo...
geeft de VN aan de NAVO wél meteen opdracht luchtaanvallen uit te voeren.
De operatie wordt Deliberate Force genoemd.
Nadat er een aanslag op de markt in Sarajevo plaatsvond...
waarbij onschuldige burgers omkwamen, toch echt een enorme aanslag.
En dat was eigenlijk de eerste keer grootschalig dat de NAVO ook besloot om in actie te komen.
en dat was ook voor het eerst dat wij daar gingen gingen vliegen...
Close Air Support, dus we werden aangestuurd van jongens vanaf de grond.
En we vlogen tussen de heuvels van Sarajevo.
Was slecht weer, dat betekende dat we te dicht bij de grond kwamen dus dichter bij de luchtdreiging.
En de Serven, die stonden ook links en rechts op de heuvels...
en die schoten ook van die hittezoekende raketten op ons af.
En het was eigenlijk zoals wij geleerd hadden en in training gezien hadden.
Jij gooide hittezoekende fakkels uit...
en daar zag je direct dat het werkte dus alles wat we geleerd hadden in training werkte daar.
Terwijl het nu wel voor het echt was.
Nederlandse F-16's worden in 1999 opnieuw ingezet boven het voormalig Joegoslavië.
De Servische regering probeert op dat moment op hardhandige wijze te voorkomen...
dat etnische Albanezen van Kosovo een autonome provincie maken.
De situatie loopt volledig uit de hand en onderhandelingen mislukken.
De NAVO start luchtaanvallen tegen Servië onder de naam Allied Force.
En dat blijft toch wel een zeer bijzonder moment.
Ook omdat de operatie zeer indrukwekkend was, het was niet even zomaar doen en weer terug.
Er werd ook enorm op ons geschoten, er waren 40 tot 50 vliegtuigen tegelijkertijd van ons...
van de NAVO-zijde in de lucht.
Dat was toch wel een zeer intensief anderhalf uur die we daar boven dat land gespendeerd hebben.
Onze opdracht was om met vier vliegtuigen de boel schoon te vegen van...
vliegtuigen die in de lucht aanwezig zouden kunnen zijn.
Zodat de bombardementsvliegtuigen geen last ervan zouden hebben.
En vlak daarvoor krijgen wij te horen van, er zijn drie MiG-29's in de lucht.
Terwijl we er niet op gerekend hadden en dan zit je toch wel in een stoeltje...
en dan gaat die adrenaline door het lijf van, wat staat ons te wachten?
En wij gaan de grens over, wij vliegen een stuk achter elkaar.
We waren met zijn vieren, twee voor en ik met mijn wingman daarachter.
En vlak nadat we de grens over gaan, pikken wij een contact op onze radar.
En uiteindelijk praten wij tegen de AWACS, groot radartoestel wat 200 km van ons vandaan vliegt...
die het grote luchtbeeld heeft en daar praten we mee van, wat is dit, klopt dit?
In 1999 doen aan operatie Allied Force tientallen vliegtuigen mee uit verschillende NAVO-landen
Ze worden in de lucht aangestuurd vanuit AWACS radarvliegtuigen...
die onder andere zijn bemand met Nederlandse gevechtsleiders.
Ze komen steeds dichterbij.
We hebben geen klaring om iets te doen op dat moment.
Nummer een en twee, die zijn te dichtbij en die draaien om.
En ik en mijn wingman gaan nog door en op dat moment krijgen wij klaring.
Mijn namen als AWACS command platform contact op met het CAOC...
en vroegen dan om toestemming om het toestel uit te schakelen, hebben we toestemming voor gekregen...
en uiteindelijk hebben we dan ook Wobble de opdracht gegeven om te schieten.
'You're cleared to engage.'
En dan zie ik dat hij nog steeds op mijn radar is en ik schiet een AMRAAM rakket af.
En dat is een wel heel bijzonder moment want...
het duurt één seconde als je op de knop drukt...
voor daadwerkelijk die raket er van de vleugel afgaat.
Want in die één seconde pompt het vliegtuig heel veel data...
van wat hij allemaal zelf verzameld heeft naar die raket toe...
om uiteindelijk mee te geven van, daar moet je heen, daar moet je kijken.
Maar die ene seconde, als je daarop drukt, duurt enorm lang.
Als je zoveel adrenaline door je lijf hebt dan denk je van, er gaat iets mis.
Dus uiteindelijk, ik druk, gebeurt niks, denk shit.
en ik kijk links want daar zou die vandaan komen en op het moment dat ik naar links kijk...
ontbrandt die raket en ik word gelijk verblind van mijn eigen raket...
en die gaat de lucht in met nog zo'n 25 seconden te gaan.
Dan doet die raket alles zelf, draaien wij om...
om zover mogelijk weg te komen en ik kijk over mijn schouder mee.
en ik kijk en ik zie alleen maar een plofje, echt gewoon van ploep.
en meer niet, tot acht seconden daarna en dan zie ik gewoon van op die afstand...
zie ik allemaal brandende debris, zie ik naar beneden vallen, brandende wrakstukken.
Voor de rest zie ik niks maar dat geeft toch wel een euforisch gevoel van yes...
ik heb hem geraakt.
Maar dat is ook gelijk weer over want er wordt ook op ons geschoten.
Er gaat enorm veel lawaai over de radio, iedereen die maar over de radio praat.
Ook tegen ons maar ook tegen elkaar.
En we moeten daar blijven hangen om iedereen te blijven verdedigen.
Overal zien we ontploffingen om ons heen en daarna sluiten wij weer achteraan aan...
als iedereen naar huis gaat en eigenlijk op het moment dat we...
over Macedonië, over Albanië, de Adriatische Zee weer raken.
Op dat moment is het echt zo van, even een klein moment van, relax.
En dat was ook van, nou jongens, toen waren we ook nog een beetje jonger dan nu.
Als het elke nacht zo gaat dan worden we heel gauw grijs, dat zeiden we ook over onze eigen radio.
En dan onderling ook met de 40 vliegtuigen, de leider was een Amerikaan, die zei ook van...
dank allemaal voor inzet en goed dat we allemaal het overleefd hebben...
en toen is iedereen naar zijn eigen veld gegaan.
Na de Verenigde Staten en Frankrijk, leverde Nederland samen met Groot-Brittannië...
de grootste bijdrage aan de luchtacties tijdens Allied Force.
In juni trekken de Servische troepen zich terug uit Kosovo...
en wordt een internationale vredesmacht geïnstalleerd.
De J-063, het vliegtuig waar ik die MiG-kill mee heb gedaan...
is echt wel mijn vliegtuig geworden, dat vliegtuig ben ik blijven volgen.
Ik heb, voordat het aan de kant gezet werd, heb ik de laatste vlucht meegevlogen.
En ik traceerde ook altijd als het vliegtuig inzetbaar was...
of ik ermee kon vliegen of niet, er was altijd wel een speciale band mee.
Eén van die vliegtuigen die geschikt is om naar het museum te gaan is de J-063.
En dat vind ik echt wel waar een museum ook voor is, om een geschiedenis te laten bewaren...
is dat prachtig om dat neer te zetten, dat ene vliegtuig hoort daar thuis.
[♪ ♪]
Ik denk dat de slag om Chora heel bijzonder was omdat daar heel veel in een korte tijd gebeurde.
Soms ook dat je eigenlijk op drie verschillende plekken in Afghanistan...
in één vlucht werd ingezet en ook wapeninzet had of op een andere manier inzet had.
In die drie, vier dagen van de Chora-periode hebben wij alleen al iets van 28 JB-12's weggegooid.
Wat er vooral uniek aan was, was dat eigenlijk samen met Nederlanders op de grond...
we echt hard aan het knokken waren tegen een vijand die in het begin eigenlijk aan het winnen was.
En dat wij samen met de Nederlanders maar ook de ANSF, Afghan National Security Forces...
dat daar Nederland toch voor koos om echt het gevecht aan te gaan...
en dat wij dat konden ondersteunen.
Onze troepen liggen nu onder zwaar vuur, RPG's, geweren en mortieren.
Dat we af en toe gewoon zelfs in het Nederlands...
met elkaar aan het praten waren, om ze maar zo snel en effectief mogelijk te maken.
Dat was wel heel uniek, moest gewoon snel gebeuren, anders was het te laat.
We vlogen eigenlijk altijd rond met vliegtuigen met twee bommen eraan.
Op een gegeven moment zijn we vier bommen aan de kist gaan hangen.
Er waren zoveel doelen dat we vaak eigenlijk al heel snel onze bommen kwijt waren...
en nog brandstof hadden om langer te hangen maar we konden dus...
eigenlijk geen wapeninzet meer doen.
Wapeninzet is altijd bijzonder, op het moment zelf is het altijd...
heel hard na gaan denken, heel zorgvuldig dat je...
alle checklisten volgt, dat je geen fouten maakt.
Zeker in close air support, dat je zeker weet dat het punt waar jij naar kijkt...
hetzelfde is voor de aircontrole of de J-tech het over heeft.
Het is altijd best wel intens omdat je gewoon nul fouten wil maken.
Het is toch wapeninzet en vaak gaat het om mensen...
die je toch om het leven brengt.
Ik ben altijd van mening dat je daar stil bij moet staan.
Liever dán, in die setting, met mensen die het begrijpen en die...
die weten waar je het over hebt...
dan dat je daar later een keer aan terug moet denken en...
dat dan misschien met mensen thuis moet doen die niet precies begrijpen...
wat de situatie was of wat het is.
En ik denk, als je dat helemaal goed gedaan hebt...
dat je het dan ook prima een plekje kan geven en...
door kan gaan met het normaal van de dag.
Het is heel makkelijk om te zeggen van, het is allemaal voor niks geweest...
Afghanistan, want ze zijn nu weer terug bij af.
Waar hebben wij het nu allemaal voor gedaan? Het is heel jammer dat het...
nu zo afgelopen is als dat het nu is.
Dat toch heel hard werk wat we daar gedaan hebben...
en ook de mensen die we verloren zijn, dat is dan wel eens zuur.
Maar ik denk dat de intent en onze inzet...
dat die nog steeds gerechtvaardigd was en dat we daar goed werk hebben gedaan.
En dat daar ook wel echt goede dingen uit voort gekomen zijn.
Ik denk dat we met onze inzet toch mensen hebben kunnen laten zien...
dat er ook andere manieren van leven mogelijk zijn.
Dat die zaadjes nu geplant zijn, dat we ons niet alleen maar blind moeten staren op...
wat nu de situatie in Afghanistan is.