De nood is hoog in Srebrenica, de aanval is ingezet.
Al heel snel zei de commando op de grond 'you're cleared hot'.
Toen pas viel bij ons het muntje van, ja maar wij gaan hier zaken doen.
Hij heeft mijn ogen vrij snel op doel gepraat.
Ik zie op het rechte stukje na die kleine bocht wat tanks rijden, confirm?
Roger, pakken die zooi. -Tipping in, tipping in, hot.
[♪ ♪]
De eerste keer dat bij een internationale vredesoperatie F-16's worden ingezet...
is tijdens de oorlog in het voormalig Joegoslavië.
In het kader van Operatie Deny Flight...
worden in 1993 F-16's gestationeerd op de vliegbasis Villa Franca in Italië.
Zij moeten het vliegverbod boven Bosnië meehelpen afdwingen.
Omdat de toestand in Joegoslavië verslechterd...
besluit de VN, indien nodig, over te gaan op bombardementen.
Wij hadden niet gedacht dat wij zo snel al eigenlijk de oorlog ingestuurd zouden worden.
In '92, in de aanloop...
kwam opeens het bericht dat we als Nederlandse F-16's ingezet gingen worden in NAVO-verband...
boven Bosnië en Herzegovina om daar het vliegverbod te handhaven.
We werden voorbereid op, wie zijn die mensen daar die wij dan gaan beschermen.
Wat is er aan de hand als je daar eruit moet springen, een belangrijk onderdeel.
Wat is de mentaliteit van de mens op de grond, hoe ga je daar overleven?
En oefenen, wat gaan we daar in godsnaam doen?
Dus we zijn hier in Nederland gaan oefenen.
Ondertussen was detachement Twente als eerste naar Vila Franca gestuurd.
Vliegveld Verona, militaire gedeelte heette Vila franca.
Die gingen daar de boel opzetten met een heel detachement.
En in oktober '93 was de bedoeling dat wij...
als Leeuwarden dat detachement over gingen nemen en goed getraind waren in de missie daar.
Het is juli 1995, de burgeroorlog in Bosnië is in volle gang.
In Srebrenica hebben meer dan 30.000 moslims toevlucht gezocht bij het Nederlandse dutchbat.
De Verenigde Naties hebben het gebied rond Srebrenica uitgeroepen tot veilige enclave.
Nederlandse troepen moeten de moslims beschermen.
De Bosnisch-Servische troepen, onder leiding van Generaal Mladić, willen het gebied etnisch zuiveren.
De Bosnische Serviërs zijn een grote aanval aan het plannen om de enclave over te nemen.
Er zijn al heel wat VN-waarnemers op de grond inmiddels gegijzeld door de Bosnische Serviërs.
Wij mogen het luchtruim niet meer in, de dreiging is zo groot dat de...
waarnemers op de grond, VN-militairen, een kopje kleiner worden gemaakt door de Bosnische Serviërs.
Dat het gebied is gesloten, het is dicht, er worden geen vluchten meer uitgevoerd.
En op de grond gebeurt vanalles en wij worden maar niet ingezet.
We hangen er maar bij de tankers...
want als het dan toch nu nood aan de man is, en dat is er, we worden goed geüpdate...
waarom worden we niet ingezet?
11 juli '95 zit ik toevallig in het hotel.
Ik zou een missie doen, een vredesmissie boven Italië met oefenbommetjes.
En ik word opgebeld, jullie missie is veranderd, de nood is hoog in Srebrenica.
De aanval is ingezet en we weten niet wat er gaat gebeuren.
We zijn vervolgens ons gaan voorbereiden op...
Toch wel gefocust op Srebrenica van, als we ergens worden ingezet...
worden we waarschijnlijk, hopelijk, daar ingezet.
We zijn naar de tanken gevlogen, standaard, we hebben daar getankt.
We hingen achter de tanken met onze two-ship.
En wachten wachten wachten, en op een gegeven moment kwam er een call, heel ongebruikelijk...
'Court 01, we have details for you, are you ready to copy?'
Dat betekent, schrijf je mee? We schreven de coördinaten op.
Een frequentie die we moesten bellen, een tactical call sign.
En dat bleek het coördinaat van Srebrenica te zijn.
Het was een windmill daar op de grond, oftewel Nederlandse Forward Air controle met een frequentie.
De man aan de lijn, Windmill 03, heeft mij al snel gevraagd van als je Nederlands bent, are you Dutch?
Kunnen we door in het Nederlands? Dat hebben we gedaan, wat niet geheel gebruikelijk was.
Hij heeft mijn ogen vrij snel op doel gepraat op een weg...
die Srebrenica ingaat en op die weg rijden allemaal vijandelijke tanks.
Tactiek op dat moment was om in een wiel te gaan draaien.
Dus een persoon, dat was als eerste ík als de leider van de formatie, hadden we bepaald.
Als eerste ging ik vanuit dat wiel alleen maar praten met de Forward Air controle op de grond.
Want ik wil echt zien wat ik moet zien, wat ik moet gaan raken.
Ik heb een visual op de eerste haarspeldbocht naar het zuiden...
en de tweede haarspeldbocht naar het noorden.
Roger. Pak de tweede haarspeldbocht, daar staat een tank, die vuurt op onze positie.
Alles wat u ziet vanaf dié weg richting het zuiden...
is cleared hot voor u. Roger, over.
Confirm cleared hot.
Cleared hot.
Al heel snel zei de commando op de grond, Windmill 03, you're cleared hot.
Toen pas viel bij ons het muntje van, ja maar wij gaan hier zaken doen.
Wij gaan hier zaken doen, hier zijn wij voor opgeleid.
Ik had net een wapeninstructieopleiding gedaan, een soort Top Gun-opleiding.
Ik was op de top van mijn kunnen, ik was als 322'er opgeteamd met een 323'er.
Wij keken elkaar aan in de lucht van, hiér gaat het gebeuren.
Dus ik zeg, nou moet ik me echt serieus goed voorbereiden.
Zeker weten wat ik zie, wat ik doe, waar híj zit.
Ik zie op het rechte stukje na die kleine bocht...
zie ik tussen een huis met een rood dak en die bocht wat tanks rijden, confirm?
Roger, pakken die zooi. -Roger, coming in.
We hadden domme bommen bij ons, geen laser-guided bommen.
Geen fancy apparatuur die de bom nog kon richten, dat was allemaal niet.
En op een gegeven moment zei ik van, oké, tipping in hot.
Tipping in, tipping in, hot.
Toen op dat moment draai ik vanuit 20.000 voet ongeveer, met mijn snelheid...
die duikhoek aan van tien, twintig graden.
Ik heb mijn hoogte, snelheid, duikhoek, alles voor elkaar gekregen.
Ik ben ingegaan en ik heb op die weg mijn pipper gezet en op het moment dat die daar stond...
en alles klopte, heb ik op de knop gedrukt.
[gepiep]
Maar dan is het natuurlijk van belang dat je ook bij de blast van zo'n bom wegblijft.
En dat je zo snel mogelijk weer hoogte pakt.
Dat je niet te pakken bent door de grondafweer...
en dat je niet gepakt wordt door je eigen bomfragmenten.
Windmill 03, go again, over.
Confirm go again.
Go again. -Roger.
Heb je wat gezien op het doel wat je net gepakt hebt, over?
Unable to say from this altitude.
Roger, je ziet het wel als je nog een keer gaat, over.
Roger.
Succes, meid. -Hij vraagt mij, heb je het doel geraakt?
Ja, dat kan ik niet zeggen, ik ga weg.
Ik heb achter me gelijk afstand waardoor ik niet zie waar die komt.
Ik had wél een plofje gezien.
Zien jullie anything in die buurt, kunnen jullie het target zien?
Hier Windmill 03, dat is voor mij eventjes een probleem om omhoog te gaan...
want dan heb ik direct weer een tankshot om m'n oren.
Dus het is echt problematisch op dit moment, over.
Het ziet ernaar uit dat er een hoop triple A omhoog komt ook, dit keer.
Ik heb te horen gekregen dat je alles zuid...
van de plek waar je net geweest bent...
mag je afknallen, over. -Roger.
Je moet echter oppassen dat je niét de zuidpunt van de stad Srebrenica meepakt, over.
Het zijn allemaal slechte jongens, over.
Going in for the second time.
Going in, going in hot this time.
Roger. -Altitude, altitude.
Ik heb ze dus één voor één gegooid.
Mijn maat heeft ze twee tegelijk gegooid want we hadden gewoon domweg...
geen peut meer om nog heel lang daar te zijn.
Ik heb niet gezien waar die bom viel, híj heeft het niet kunnen zien...
wat we daar geraakt hebben, er zijn allerlei heroïsche verhalen.
Ik heb wél een ooggetuige gesproken die daar ook ingegraven zat op een andere positie.
Die zei dat we op de weg hebben gegooid, dat we een tank hebben geraakt.
Ik heb daar geen bewijs van dus ik wil hem graag claimen, maar dat durf ik niet te doen.
Ik kwam terug op Vila Franca, samen met mijn maat natuurlijk, we kwamen overhead en dan...
een mooie explosie van gevoelens in mijn lijf, weet ik nog.
Ik heb de hoeveelheid G op de kist gezet om even jeehaa, dát.
Kort circuitje gedraaid, geland en met knikkende knietjes...
Einde van de baan moesten er weer wat pinnen in en zag ik al aan de gezichten van de...
wapenexperts, de wapenmensen aan het eind van de baan met de pinnen zo van...
die bommen hangen er niet meer maar dat wisten ze natuurlijk al...
want die hebben alles meegekregen, meegeluisterd.
Dus ze wisten al dat we zonder bommen thuiskwamen. Ik ben ingetaxied en ik kwam op mijn plekje aan.
En mijn dak ging open en daar stond de commandant met een fles champagne, inderdaad...
en ik hoorde alleen maar jeehaa, dom blondje.
Gefeliciteerd, we waren met z'n allen zo blij dat we...
ook levend terugkwamen, maar dat we iets hadden gedaan.
En in ons gedachtengoed op dat moment, moet je voorstellen, dat we echt dachten van...
dít wordt het, dit wordt onze moment of glory als Luchtmacht.
Dit is waarom we ingezet zijn.
Srebrenica, die Bosnische Serviërs worden nu aangepakt.
En de partijen komen aan de onderhandelingstafel en...
er komt een vredesakkoord, nú is het aan de gang.
Iedereen wou van me weten wat er gebeurd was.
Ik had gelijk de hoogste generaal van de Luchtmacht aan de lijn in Nederland.
En nog een belletje, geloof ik, met de politiek.
En toen hebben we besloten om het hele detachement bij elkaar te vegen...
van de mensen die op dat moment aanwezig waren...
en heb ik het hele verhaal gedaan, de hele missie zoals ik die ervaren had, wat er gebeurd was.
En nog geen uur later kregen wij te horen dat Srebrenica was gevallen.
In juli 1995 wordt het beschermde gebied rondom de Bosnische stad Srebrenica...
onder de voet gelopen door Bosnisch-Servische strijdkrachten.
In de enclave gestationeerde Nederlandse blauwhelmen...
kunnen de vijandelijke eenheden niet stoppen.
En de gevraagde luchtsteun blijft te lang uit.
En wij waren echt verslagen, startle en surprise, ongeloof...
want we waren al heel erg bezig met debriefing, met generaals in Nederland, met de politiek...
van ja, dit hebben we gedaan en achter ons komen nog andere vliegtuigen...
maar de boel is afgeblazen op dat moment.
Mladić heeft echt gedreigd om de VN-waarnemers die gegijzeld waren...
ter plekke een kopje kleiner te maken, waarmee die al gedreigd had.
Er zijn nog wel wat F-16's geweest, overhead Srebrenica, maar die zijn niet ingezet.
Srebrenica is gevallen en de rest is geschiedenis.
Na de bomaanval die we hebben gedaan, hoe klein, too little too late ook...
De commando's die daar ingegraven zaten hebben wel de tijd gekregen om daar levend weg te komen.
Het was voor de Luchtmacht een unieke aanval, eerste na de Tweede Wereldoorlog.
Eerste oorlogshandeling weer en dat ik daar dat poppetje in het geheel was, was...
aan de ene kant uniek maar aan de andere kant, ik was gewoon een poppetje in het geheel...
en it could have been anyone.
Maar ik ben er wel trots op dat ik dat wel geweest ben.