In juli 2016 heeft de regering van Nederland het VN-verdrag handicap goedgekeurd.
In het verdrag staat wat de regering moet doen om te zorgen dat iedereen mee kan doen.
Zodat mensen met een beperking kunnen leven net als ieder ander.
De regering maakt hier afspraken over.
Bijvoorbeeld met gemeenten en bedrijven.
Het College voor de Rechten van de Mens kijkt of iedereen zich aan de afspraken houdt.
Het College maakt ieder jaar een rapport.
Hierin staat hoe het met de afspraken gaat.
Mensen met een beperking werken mee aan het rapport.
Dit rapport gaat over de toegankelijkheid van websites en applicaties (apps).
Dit noemen we digitale toegankelijkheid.
Dat gaat over of websites en apps gebruikt kunnen worden door mensen met een beperking.
Dit rapport gaat ook over dienstverlening.
Dat gaat over de hulp en service die je krijgt.
Bijvoorbeeld als je iets wil regelen bij de gemeente.
Het College keek naar de digitale toegankelijkheid en dienstverlening bij de overheid.
En bij het onderwijs, zorgorganisaties en banken.
Steeds meer zaken moeten online worden gedaan.
Met bijvoorbeeld een computer of smartphone.
Informatie die we nodig hebben staat op websites en in apps.
De overheid, scholen, zorginstellingen en banken werken allemaal met apps.
Toch zijn er miljoenen mensen die moeite hebben om gebruik te maken van websites en apps.
Zij worden daardoor uitgesloten.
Dit heeft grote gevolgen voor hun leven.
Het College besteedt in dit rapport veel aandacht aan deze gevolgen.
Mensen met een beperking moeten kunnen leven zoals anderen.
Zij moeten hun belastingformulieren zelf kunnen invullen.
Of toeslagen kunnen aanvragen.
Zij moeten informatie van de overheid kunnen vinden en begrijpen.
En zij moeten gebruik kunnen maken van het aanbod van bedrijven.
Zij moeten spullen kunnen kopen.
En zelf hun bankzaken regelen.
En afspraken kunnen maken met hun ziekenhuis.
Er zijn mensen die door hun beperking niet of minder online kunnen zijn.
Voor die mensen moeten er ook andere manieren zijn om dingen te regelen.
Online zijn is voor veel mensen niet gewoon.
Zij kunnen door hun beperking websites of apps niet altijd gebruiken.
De overheid moet daarom de digitale toegankelijkheid verbeteren.
Door regels en afspraken te maken voor websites en apps.
En door informatie op verschillende manieren aan te bieden.
Bijvoorbeeld door het ondertitelen van informatieve films.
Of door informatie aan te bieden in braille.
Door het omzetten van geschreven tekst op een website naar gesproken tekst.
En door informatie in eenvoudige taal aan te bieden.
Voor mensen die door hun beperking niet online kunnen zijn, moeten andere vormen van communicatie mogelijk zijn.
Er moeten ook regels komen voor websites en apps van organisaties en bedrijven.
De overheid kan organisaties en bedrijven steunen om nieuwe technologieën te ontwikkelen.
De overheid kan trainingen geven.
Zodat makers van nieuwe technologieën leren over mensen met verschillende beperkingen.
En over de afspraken uit het VN-verdrag handicap.
Het is belangrijk om mensen met een beperking altijd mee te laten praten.
Bij het maken van regels en afspraken.
Bij het testen van websites en apps.
De overheid doet al veel voor meer digitale toegankelijkheid
Zo is er het Besluit digitale toegankelijkheid overheid.
Hierin staat waar websites en applicaties van de overheid aan moeten voldoen.
En is er een programma dat overheidsinstanties zoals gemeenten helpt en adviseert.
Op de websites van de overheid kunnen mensen aangeven of de site toegankelijk is.
En wat beter kan.
Mensen met een beperking zeggen dat zij sommige websites en applicaties van de overheid
niet of niet goed kunnen gebruiken.
Sommige websites en apps kunnen niet worden gebruikt door mensen die slecht zien.
En andere websites en apps zijn erg ingewikkeld.
Dan zijn er veel extra pagina’s of speciale functies.
Die extra pagina’s en functies zijn vaak niet toegankelijk.
En kunnen niet gebruikt worden door mensen met verschillende beperkingen.
Mensen met een visuele beperking gebruiken vaak sneltoetsen in plaats van een muis.
En er zijn mensen die door een beperking geen toetsenbord en gewone muis kunnen gebruiken.
Zij besturen websites met bijvoorbeeld hun hoofd.
Makers van websites houden hier niet altijd genoeg rekening mee.
Het is extra lastig als een website vaak een update krijgt.
Of wanneer een website er opeens anders uitziet.
Video’s op websites worden niet altijd goed ondertiteld of er is geen tolk gebarentaal.
En er is ook niet altijd audiodescriptie.
Audiodescriptie vertelt wat er te zien is op de video.
Een ander probleem is het gebruik van ingewikkelde taal op overheidswebsites.
Dit is vooral een probleem voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking.
En voor mensen met een beperking die moeite hebben met de Nederlandse taal.
DigiD is nodig om digitale post van de overheid te lezen.
En om zaken te regelen met de overheid.
Het wordt gebruikt bij de Belastingdienst, op scholen, zorginstellingen en bij pensioenfondsen.
De overheid doet veel aan de toegankelijkheid van DigiD.
Er zijn bijvoorbeeld filmpjes die uitleggen hoe DigiD werkt.
En veranderingen in de DigiD app worden vaak goed uitgelegd.
Toch vinden mensen met een beperking het gebruik van DigiD soms lastig.
Soms ziet een pagina er opeens anders uit.
Dat is verwarrend voor mensen met een licht verstandelijke of visuele beperking.
Soms zorgen veranderingen ervoor dat inloggen niet meer lukt.
Bijvoorbeeld omdat er meer stappen voor nodig zijn om in te loggen.
Dit kan ervoor zorgen dat mensen hun zaken plotseling niet meer zelf kunnen regelen.
Mensen met een licht verstandelijke beperking zeggen dat zij vaak hulp nodig hebben bij het gebruik van DigiD.
Mensen met een beperking hebben soms een wettelijk vertegenwoordiger.
Dit is iemand uit hun omgeving die allerlei zaken voor hen regelt.
Het zijn bijvoorbeeld de ouders van iemand met een ernstige meervoudige beperking.
Of de partner van iemand met dementie.
Er is geen speciale DigiD voor wettelijk vertegenwoordigers.
Zij moeten de DigiD van de persoon met de beperking gebruiken om zaken te regelen.
Maar dat mag niet zomaar.
Mensen met een beperking moeten daar toestemming voor geven.
Sommige mensen kunnen dat niet, door hun beperking.
In veel gemeentes is het ook nog niet mogelijk om iemand te machtigen.
Bij machtigen geef je iemand toestemming om jouw zaken te regelen.
In veel gemeenten zijn informatiepunten over digitale diensten van de overheid.
Deze punten heten Lokale Informatiepunten Digitale Overheid: IDO’s.
De IDO’s kunnen niet alle vragen van mensen met een beperking beantwoorden.
Omdat de vragen soms over andere organisaties gaan.
Of omdat de medewerkers geen goede uitleg kunnen geven.
De uitleg bij de IDO’s is soms te algemeen.
Websites van onderwijsinstellingen zijn niet altijd toegankelijk.
Studenten met een beperking kunnen de websites soms niet gebruiken
omdat er geen ondersteuning voor hen is.
Bijvoorbeeld door voorleesprogramma's die zorgen dat tekst wordt voorgelezen.
Ook websites van zorginstellingen en ziekenhuizen zijn niet altijd toegankelijk.
Mensen met een beperking kunnen deze websites niet goed bedienen of lezen.
Er staan soms video’s op zonder ondertiteling of audiodescriptie.
Websites van banken zijn ook soms ontoegankelijk.
2,6miljoen Nederlanders van 18 jaar en ouder voeren hun bankzaken niet zelfstandig uit.
Dit zijn vaak mensen met een beperking.
Apps in het onderwijs zijn niet altijd toegankelijk.
Het gaat over digitale leermiddelen en toetsen.
En over apps waar studenten hun opdrachten online kunnen inleveren.
Of hun agenda kunnen bekijken.
Studenten en scholieren met een beperking kunnen de apps niet altijd gebruiken.
Ook in de zorg worden ontoegankelijke apps gebruikt.
Mensen met een beperking zeggen dat zij dan bijvoorbeeld het elektronisch patiëntendossier niet kunnen gebruiken.
Daardoor kunnen zij niet online een afspraak inplannen.
Of de uitslagen van een bloedonderzoek bekijken.
Organisaties zijn steeds minder goed telefonisch bereikbaar.
Bij steeds meer winkels kan niet met contant geld worden betaald.
En veel banken hebben geen kantoor meer waar mensen bankzaken kunnen regelen.
Als een website niet toegankelijk is wil je op een andere manier contact.
Dat kan steeds minder vaak.
De regering heeft de Nationale strategie gemaakt.
Er staat in hoe Nederland zich gaat houden aan alle afspraken uit het VN-verdrag
Zodat Nederland een toegankelijke samenleving wordt.
In de Nationale strategie staan doelen over de toegankelijkheid van digitale informatie en diensten.
Dat is positief.
Toch vindt het College die doelen nog te onduidelijk.
Daarom moet er beter worden opgeschreven wat Nederland gaat doen om digitaal toegankelijk te worden.
De eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba vormen Caribisch Nederland.
Het VN-verdrag handicap is nog niet ondertekend voor deze eilanden.
Het College vindt dit wel nodig.
Mensen met een beperking en hun organisaties moeten meedenken met de overheid.
Bij alle afspraken over digitale toegankelijkheid.
En bij de uitvoering daarvan.
Ook moeten mensen met een beperking bij evaluaties zijn.
Mensen met een beperking kunnen ook meehelpen bij het verbeteren van de IDO’s.
Nog niet alle websites en apps van de overheid zijn toegankelijk.
De overheid moet daarom:
zorgen dat alle afdelingen van overheidsorganisaties werken aan digitale toegankelijkheid
zorgen dat alle vernieuwingen van websites en apps digitaal toegankelijk zijn
zorgen dat websites en apps goed en vaak worden gecontroleerd.
Mensen die mensen met een beperking helpen kunnen nog steeds niet digitaal overheidszaken regelen.
Het College vindt dat dit snel moet veranderen.
De regering moet duidelijk opschrijven wat er nog moet gebeuren.
En hoelang het nog gaat duren.
Voor delen van de zorg en het onderwijs gelden nu nog niet genoeg regels.
De verschillende ministeries moeten samenwerken om overal duidelijke regels te maken.
Mensen die websites en apps maken, moeten getraind worden.
Zodat zij begrijpen wat het VN-verdrag handicap is.
En weten hoe zij websites en apps moeten maken voor iedereen.
Er moeten andere manieren zijn om zaken te regelen.
Mensen die niet online kunnen zijn moeten bijvoorbeeld kunnen bellen.
Of op papier hun zaken kunnen regelen.
Dit moet worden vastgelegd in regels.