Harry, welkom. Wij praten in het kader van de tentoonstellingen over het informatiseringsbeleid
publieke sector. Jij hebt een lang werkzaam leven gehad in dat domein. De tentoonstelling heeft een
brede scoop, jaren 80 tot en met heden, eigenlijk. We hebben een aantal interviews gehad. En ik praat
graag met jou over jouw rol en bijdrage aan het informatiseringsbeleid publieke sector.
Ok .
Kun je eens iets vertellen over wat jij hebt gedaan,
wat een belangrijke periode was. Natuurlijk jouw rol als directeur DIOS in 2003 tot en
met 2008. Maar ook daarvoor heb jij al bijgedragen aan dit beleidsdomein.
Ja. Ik ben eigenlijk opgevoed door Peter Tas in de gemeente Amsterdam. Peter, dat was
echt een fantastische man, die heel erg bezig was met wat hij zelf informatiebeleid noemde.
De founder van het expertisecentrum, hoorde ik.
Ja. Nou ja, hij was de eerste directeur. En hij heeft bijgedragen aan de oprichting van
het expertisecentrum. En, nou ja, een geweldige man. Hij is een paar jaar geleden jammer genoeg
overleden, maar ja, dat gebeurt iedereen. Ja, ik heb inderdaad voor die tijd voor de DIOS ook een
aantal dingen gedaan. Verzelfstandiging van de staatsdrukkerij, van het rijks computercentrum,
dat later geprivatiseerd is, zes jaar later. En de invoering van een GBA, dat was een fantastisch
traject met de gemeente. En in 2003 zat Binnenlandse Zaken opeens omhoog, want ze hadden
een nieuwe directeur DIOS aangesteld, Zsolt Szabò. Maar ja, er was ook een regeringsvorming aan de
hand. En Zsolt, die kwam, omdat iemand van de VVD toetrad tot het kabinet en kwam er een Kamerzetel
vrij. Dus hij was na drie weken, geloof ik, directeur FEZ, directeur DIOS af. Hij had nog een
printer laten installeren op zijn kamer, we hebben een tafel verschoven. Maar dat was het ongeveer.
Waar staat DIOS voor?
Directie innovatie- en informatiebeleid openbare sector. Dus ik werd gevraagd of ik dat wilde doen.
Nou, eerst tijdelijk, bij Rob Kuijpers. Maar ik kon het met Rob goed vinden, dus dat tijdelijke
werd gauw omgezet in blijvend . En even in het grotere beeld: een van de eerste dingen,
die ik dacht, is van: hebben we dan geen algemene overheidsauthenticatievoorziening?
Is dat het latere DigiD?
ja, dat is het latere DigiD. Daar komen we zo wel even op terug. Er bestond,
ik heb het regeerakkoord gepakt van een net ge nstalleerde regering. En ja, ik vind dat,
het gaat natuurlijk nooit om digitalisering, een minister voor digitalisering moeten we ook
absoluut niet hebben. Maar op digitalisering, is het middel en geen doel. Waar het om gaat,
is dienstverlening. In het regeerakkoord stond, ik meen op pagina acht onderaan, in kleine
lettertjes: we gaan de administratieve lasten van bedrijven en burgers verminderen. Ik dacht:
joepie. Ik wist dat administratieve lastendruk door EZ gedaan werd voor bedrijven. Ik zeg:
goh, wie doet dat dan voor de burgers? Niemand . Ik zeg: nou, dan doe ik dat.
Want het gaat niet om digitalisering, het gaat om dienstverlening. En ik heb dus Thom de Graaf
was minister, ik kon het met Thom uitstekend vinden. Dus Thom gevraagd van: vind je het
goed? en hij vond het goed. Dus ik heb met hem afdeling administratieve lastenvermindering
burgers opgericht. Dat was één. Twee: er lag, of er zou onder leiding van Joop
van Lunteren binnenkort een rapport komen over het Burgerservicenummer, wat ze toen zo genoemd
hebben. Dus dat waren een paar projecten, waarvan ik dacht: yes, hier heb ik houvast.
Ik heb snel een notitie gemaakt,
over de elektronische dienstverlening. Die ook aan de ministerstaf gepresenteerd. En
die notitie is vervolgens ook naar de Kamer gegaan. Als bijlage bij een
brief van Thom de Graaf. Die notitie is nooit gelezen zelfs, door de Tweede Kamer leden.
Het is nooit besproken in de Kamer?
Nooit besproken, nooit gelezen.
Ja. Maar wel vervolgens als aanvaard beschouwd?
Ik heb ervoor gezorgd dat we op een Kamerlidvriendelijke manier voortgangsrapportages
gingen maken, dus met plaatjes en balletjes van waar we staan en hoe we verder gaan. En daar waren
ze heel content mee. Ja, Zsolt Szab , daar had ik goed contact mee, als mijn voorganger. Maar die
zei: oh, wat leuk en wat goed . Dus ik wist dat ik op een goed pad zat. Nou ja,
Een van de eerste dingen, ik kwam binnen en ik, ja, een authenticatievoorziening. Ik weet nog dat ik
voor een whiteboard stond voor de medewerkers, een week nadat ik binnen was, ik zeg: jongens,
burgers die hebben niks te maken met het feit dat de overheid allemaal verschillende diensten heeft.
Die willen gewoon n toegang. Oh, ja, ja, ja. Dus n middel. Pieter de Kam, fantastische man,
voormalige directeur van de het belastingdienst computercentrum, die werkte toen bij ICTU. En
ik heb Pieter gevraagd om dat uit te werken. Nou, dat werd notitie over de E-O-T-V . Elektronische
Overheids Toegangsvoorziening. Pieter maakte een fantastische notitie. Weer ook duidelijk werd,
dat je verschillende beveiligingsniveaus nodig hebt. Dus we zijn begonnen met het
simpelste en dat was dan op de EOTV. Gewoon een simpele authenticatievoorziening. Maar
beter dan de belasting PIN. Want ik ontdekte gaandeweg, en dat was wel leuk, dat er ook bij
de uitvoeringsorganisaties, dat men het een en ander aan het bedenken was, op dezelfde leest.
Dat is dit is het ontstaan van de manifestgroep?
Het ontstaan van de eerste bijeenkomst van die
Het ging hier over, hè .
Dit is ons manifest. Wij gaan als groep verder. Dus ik heb Tom, ik zeg: Tom, alsjeblieft, hou
daar nou ook een speech, een openingsspeech voor die club. Dat heeft hij gedaan. En dat was gelijk,
nou ja, heel plezierig. Bovendien, ik zie bij jou staan hij was voorzitter
van die manifestgroep en Tjibbe en ik kenden elkaar natuurlijk van landbouwgroep. Dus ik
had gelijk de uitvoeringsorganisaties in beeld. En nou, we gingen aan de slag met die EOTV. Ja,
dat was een beetje wringen, want ja, uitvoeringsorganisaties betrekken bij
ambtelijk we hebben mentaal overleg: nou, kan dat wel? Al dat soort dingen kreeg je.
Nou, daar heb ik me nooit veel van aan getrokken. Dus we hebben op een gegeven moment een bureau
ingehuurd, dat een naam moest verzinnen voor die authenticatievoorziening. Dat werd dan de DigiD.
Maar goed, een ding was dus authenticatievoorziening. Maar ja,
die moest natuurlijk, die moest verzorgd worden. Er moest implantatie gepleegd worden.
En dat werd GBO, hè?
Nou ja, dat is dan het GBO geworden.
Het latere Logius.
Er moest een dienst worden, een dienst van Binnenlandse Zaken.
Nou ja, ok . Het werd een dienst van Binnenlandse Zaken. GBO. Eerste
directeur was Pieter de Kam. Want Pieter, ja, vind je zo iemand, die had vijftien handen en
zevenentwintig voeten. Die kon alles. Dus die heeft die organisatie opgezet.
Even uitzoomend uit die periode 2003-2008. Wil je kijken naar het brede pallet, zou ik maar zeggen,
van de jaren 80 tot aan vandaag. Als je nu op welke manier denk
je nou dat Binnenlandse Zaken het meest effectief was op dit beleidsterrein?
Op welke manier? Ik denk dat, kijk,
als je het richt op de verbetering van de dienstverlening, dan kom je ergens.
Ik vertelde al, ik had die administratieve lastenvermindering burgers opgericht,
of ingericht. Ik weet niet, een man of acht was het, geloof ik, of tien,
ik weet niet precies. En ik had een paar goede leidinggevenden er op. Die ook enthousiast aan
de slag gingen. Het was een hele strijd met administratieve lasten bedrijven, want we
moesten hun methodiek volgen. Dus daar heb ik echt met Tom de Graaf aan mijn zijde tegen gevochten,
want administratieve lasten bedrijven werd altijd in geld uitgedrukt. En hoe kun je nou de wachttijd
van werklozen bij het UWV in geld uitdrukken? Dat is onzin. Dus wij hadden uren en geld. Nou,
de methodiek, daar ging het wel om, maar we hebben toen ook het echt verkocht. En ik heb een aantal,
misschien kunnen jullie het nog gebruiken, een paar heel grappige filmpjes, ik kan je ze straks
ook laten zien, ik heb ze op mijn telefoon staan, filmpjes gemaakt van acht mensen, die dan een
formulier niet in kan vullen. Heel aanspreekbare dingen. En die lieten we ook zien in conferenties
en iedereen ging ermee aan de slag. Het was echt we waren heel effectief. Dus gemeenten gingen mee
Ja, maar ja, advies voor Binnenlandse Zaken, ze redeneren vanuit de burger, redeneren
vanuit concrete probleemsituaties, die je kan verbeteren. Stel de dienstverlening centraal.
Ja. En werk samen met gemeentes.
En probeer werk samen met gemeenten. überhaupt werk samen , want ik heb je ook werk samen met de
Economische Zaken, werk samen met Financiën. Ik hoor jou heel vaak samenwerking zeggen.
Ja.
En wat is in zo een samenwerkingsrelatie de
toegevoegde waarde van Binnenlandse Zaken op het informatiseringsterrein?
Het organiseren van. En het distilleren van de hoofdlijnen, die gevolgd moeten worden.
Heb je nog een heel belangrijk geschiedenispunt, wat je met ons zou willen delen?
Nee, ik heb het meeste wel gezegd. Ja, nog n ding. Ik heb ernstig geprotesteerd, ja,
over Binnenlandse Zaken. Er was op een gegeven moment een rapport van Binnenlandse Zaken,
dat heette Maak Waar. Dat was een daarin werd gepleit, dat de overheid meer zelf IT-specialisten
in dienst moest hebben. En dat vind ik nog wel een belangrijk punt, om te benadrukken.
Dat moet je dus absoluut niet doen. Wat je moet hebben bij de overheid, zijn mensen die
heel goed zijn in het aansturen van complexe projecten. Waaronder digitaliseringsprojecten
Heel goed. Harry van Zon, dank je dat we even een inkijkje konden krijgen in jouw
bijdrage aan het mooie terrein van de overheidsinformatiseringsbeleid.