Kreeg jij kleedgeld en zakgeld van je ouders...
toen je jong was?
De vrijheid om je eigen keuzes te maken!
Maar wel de wens van je ouders...
dat je er fatsoenlijk bij loopt.
Er moet een balans zijn tussen wat je krijgt,...
de ruimte die je hebt voor eigen keuzes,...
en de spelregels die gelden.
Nu is de verhouding tussen het rijk en decentrale overheden natuurlijk een andere.
Maar de balans in die verhouding komt ongeveer op hetzelfde neer.
De Raad voor het Openbaar Bestuur signaleert dat die balans op dit moment zoek is.
De disbalans komt tot uitdrukking in de financiële problematiek:...
meer dan twee op de drie gemeenten kampt met tekorten.
Dit komt onder andere doordat gemeenten sinds 2015 op sociaal terrein veel taken uitvoeren.
Die taken zijn echter veel zwaarder en duurder dan vooraf verwacht werd.
En de middelen die gemeenten daarvoor krijgen zijn dan ook onvoldoende.
Maar het gaat niet alleen om geld:...
Het rijk komt ook met aanvullende eisen over hóe die taken uitgevoerd moeten worden.
Gemeenten hebben te weinig beleidsvrijheid om keuzes te maken.
Er moet weer balans komen in de bestuurlijk-financiële verhoudingen.
In het advies onderscheiden we vier elementen die met elkaar in balans moeten zijn:
De financiën:...
Er is grote financiële druk, vooral in het sociaal domein,...
en spelregels rond bekostiging worden niet altijd gevolgd.
De bestuurlijke organisatie:...
Wie doet wat?
Er is een mismatch tussen opgaven, schaal en bevoegdheden.
Met verrommeling tot gevolg.
De Instrumenten:...
Er zijn decentraal onvoldoende instrumenten om grote opgaven zoals klimaat of woningbouw...
te besturen en te bekostigen.
Instituties en cultuur:...
in de omgang tussen rijk en decentrale overheden kan en mag wrijving zijn;...
zonder wrijving geen glans.
Maar de geldende spelregels worden onvoldoende gevolgd.
En dan zijn discussies niet meer productief.
De komende tijd willen we oplossingen aandragen voor al deze vier elementen:
Het opschonen van verhoudingen
Het borgen van spelregels
En het innoveren van instrumenten
Daarbij kan het helpen dat het kabinet een speciale commissaris aanstelt...
om de onderliggende oorzaken van de disbalans aan te pakken...
en om te zorgen dat alle partijen zich aan de spelregels houden.
Want alleen met extra geld erbij is dit probleem niet opgelost,...
dan schuiven we dit probleem alleen maar voor ons uit.
Het debat hierover is essentieel voor een goed geordend openbaar bestuur.
De juiste taken op de juiste plek,...
met bijpassende verantwoordelijkheden en de juiste bekostiging.
Dan komt er weer rust, reinheid en regelmaat in de bestuurlijk-financiële verhoudingen.