Ik vind dat wij als politie
vanuit ons vak moeten blijven redeneren. We hebben een belangrijke
functie. We zijn een voltijd organisatie, 24 uur per dag. Ik denk dat
wij een belangrijke signaleringsfunctie hebben. Daar moet je ook
ruimte voor krijgen. Die ruimte heb ik ook altijd gevoeld. Laat ik dat
ook zeggen. Want soms moet je zeggen: dat doe ik niet. Of dat er een
Kamer een vraag stelde van: kun je nog een keer X doen of een keer Y?
Nee, Dilan, dat hoeft niet. Dit zijn de argumenten. En dat werd dan
ook gerespecteerd door hen.
Dus is, want eigenlijk refereert je voorbeeld, je laatste voorbeeld,
heel erg aan een discussie die dus in ambtelijk Den Haag al nu al een
paar jaar lang eindeloos woedt, zou ik bijna zeggen, over tegenspraak.
Dus ambtelijk leiderschap is tegenspraak leveren tegen de politiek en
zo.
Ook. En er zijn cursussen voor en Hannah Arendt en weet ik veel wie wordt
er allemaal bijgesleept. Wat zijn jouw ervaringen met tegenspraak?
Want je zit in een soort werkverhouding met zo'n bewindspersoon in
jouw geval. En dat is natuurlijk een permanent samenwerkings-, maar
ook onderhandelingsproces. Hoe, ik heb zelf namelijk heel erg het
gevoel dat in de praktijk je het spel zo moet zien te spelen dat je zo
weinig mogelijk echt moet gaan tegenspreken. Klopt dat? Of hoe is dat
bij jou gegaan? Het lijkt mij namelijk heel ingewikkeld als je
uiteindelijk in een positie komt dat je echt moet zeggen: nee,
minister, dit kan niet.
Dat is mij wel eens overkomen. En ik was ook een korpschef, was de
laatste tour van mijn loopbaan. Dat geeft toch ook al enige autonomie,
enige onafhankelijkheid. Los dat mensen zeggen dat dat ook in mijn
karakter zou zitten, maar dat maakt het iets makkelijker. Maar je moet
het in beginsel willen voorkomen. En dat betekent, tegenspraak... Eén,
ik denk dat het belangrijk is om gewoon vanuit je professie, in mijn
geval vanuit de politieorganisatie, te kunnen vertellen wat ik denk of
wat de organisatie denkt, wat het beste is in een casus of hoe je het
zou moeten doen. Die ruimte heb ik bij elke minister altijd gevoeld.
En dan zijn er wel momenten dat een minister om politieke redenen het
qua kleur iets anders wil. Dan kun je ook heel goed nog eens een keer
tegenspreken, maar dan moet je ook weer kijken naar de timing.
Timing is belangrijk hoe je dat doet. Doe je dat publiekelijk of doe
je dat en deux? Ook belangrijk. Je moet, ik zou dan zeggen: een
bestuurder moet je niet schaakmat willen zetten als uitvoerend
ambtenaar. Dat heeft geen zin. Eén, volgens mij win je dat nooit. Maar
daar gaat het ook niet om. Het gaat erom dat je het goeie doet, in
mijn geval voor de veiligheid van Nederland. En het tweede is, en dat
was toen ik dit voorbereidde, vond ik toch wel aardig, want
tegenspraak had ik wel verwacht als één van de onderwerpen. Er was een
uitspraak van Tjeenk Willink, toch niet de minste. Die zei: een
ambtenaar hoort niet loyaal te zijn aan de minister, maar die hoort
loyaal te zijn aan het ambt van de minister. En dat zijn toch twee
hele verschillende dingen.
Zeker. Dus, en ik vind ook dat als je tegenspraak niet doet, omdat je dat
niet kan, niet wil of niet durft. Let op, door het niet te doen kon je
de minister wel eens meer in de wind zetten op een later tijdstip dan
dat je dat... Wat je wel te accepteren hebt, is gewoon de bestuurlijke
politieke verantwoordelijkheid. Als ik zeg: dit is mijn advies. En de
minister zegt: dat begrijp ik, maar om deze reden doe ik iets anders,
kan ik daar uitstekend mee leven. Als dat elke dag gebeurt, moet je je
ernstig afvragen... Maar als dat niet elke dag gebeurt, kan ik daar
uitstekend mee leven. Maar het is, vind ik, je plicht, maar gewoon je
professionaliteit dat je zegt wat je vindt. Ik vind dat dat echt kan.