Je hebt heel veel nepnieuws. Het wordt steeds moeilijker
om nepnieuws van echt nieuws te onderscheiden.
En als je dan ook nog de serieuze media gaat ondermijnen
vanuit de gevestigde politiek, daarmee ondermijn je eigenlijk
de geloofwaardigheid van de hele journalistiek.
Sheila zou je je even kort aan ons voor kunnen stellen?
Mijn naam is Sheila Sitalsing en ik ben journalist, columnist, schrijver
en je zou me kunnen kennen van mijn politieke columns
in de Volkskrant. Ik denk dat de rechtsstaat
is ondergewaardeerd. Ik denk dat het belang van de rechtsstaat
wordt wel in woord beleden, maar wat je vervolgens dan ziet
in de praktijk is dat bijvoorbeeld politici
ook coalitie-politici toch wantrouwen zaaien
tegen bijvoorbeeld rechterlijke uitspraken.
Nou ja, je kan in de ambtelijke advisering natuurlijk op wijzen
dat de positie van de Raad voor de Rechtspraak,
om maar iets te noemen, wat het belang daarvan van is
en in hoeverre dat nou wenselijk is om daar bijvoorbeeld
politiek greep op te vergroten. Je zou in de ambtelijke advisering kunnen
kijken naar kun je de Raad voor de Rechtspraak
juist meer op afstand zetten? Hoe gaat het met de verdeling
van de gelden? Want via de gelden kun je eigenlijk rechtbanken sturen,
politiek ook aansturen om dat door te knippen.
Dat is iets wat een bestuurlijke... Wat dat je bestuurlijk kan regelen.
Ik denk dat ook de media worden ondergewaardeerd.
En het ligt een beetje in het verlengde met de rechtspraak.
En het zijn allemaal pijlers die er zijn om de democratie te versterken
of te ondersteunen en die allemaal onafhankelijk opereren.
En je ziet dat ook de media in toenemende mate
toch verdacht worden gemaakt vanuit de politiek.
Je ziet ook dat er bijvoorbeeld inhoudelijk, als politici
het niet eens zijn met inhoudelijke berichtgeving,
dat ze veel openlijker dan vroeger gaan terugduwen.
Dat er Kamervragen worden gesteld over woorden
die al dan niet gebruikt worden. Je hebt heel veel nepnieuws.
Het wordt steeds moeilijker om nepnieuws van echt nieuws
te onderscheiden. En als je dan ook nog de serieuze media gaat ondermijnen
vanuit de gevestigde politiek. Dit zijn geen marginale partijen
die het doen, maar ook partijen die in de coalitie zitten,
in het hart van de macht zitten, daarmee ondermijn je eigenlijk
de geloofwaardigheid van de hele journalistiek
en daardoor wordt het steeds moeilijker om duidelijk te maken:
wat is nog echt wat we zien en wat is niet echt? Ja, het begrip bestaanszekerheid.
Dat is volgens mij heel erg overgewaardeerd,
in die zin dat we eigenlijk niet meer weten wat het betekent.
Het is een soort duizenddingendoekje geworden, of een containerbegrip.
Het is in mijn optiek aanvankelijk begonnen
als een sociaal economisch begrip. Hebben mensen genoeg om van te leven?
Hebben ze genoeg om een zeker bestaan te hebben?
En dat is allengs uitgebreid naar veiligheid.
Naar... je kan er de wooncrisis aan koppelen.
Wat je veel ziet in het openbaar bestuur is dat je zoekt
naar een soort overkoepelende term om duidelijk te maken
waar je mee bezig bent. Maar als dat een heel erg overkoepelende
term wordt, dan wordt het voor burgers steeds ingewikkelder
om te begrijpen "maar wat bedoelen ze nou eigenlijk?"
En dan gaat iedereen er zijn eigen invulling aan geven
en dan krijg je misverstanden, teleurstelling,
verwachtingen die niet kunnen worden ingelost. Dus hou het concreet
en hou het klein. Voor de participatiesamenleving
geldt een beetje hetzelfde als voor het begrip bestaanszekerheid.
Ik denk dat het begrip participatiesamenleving
ook overgewaardeerd is. En dat is omdat in de loop der tijd
het ook steeds onduidelijker is geworden wat het precies is.
Wat je krijgt is als je het begrip participatiesamenleving uitbreidt
naar "we verwachten ook dan dat burgers op allerlei manieren meedoen",
is dat je ook een soort wantrouwen krijgt van burgers.
Ja, we weten niet precies wat dit begrip betekent,
maar we denken dat het eerst bedoeld is om de sociale zekerheid uit te kleden
en... dus het heeft een soort negatieve bijklank gekregen.
En als je het dan ook nog gaat gebruiken voor iets wat positief bedoeld is,
namelijk "neem het heft in eigen handen en doe lekker mee",
dan ben je een begrip wat eigenlijk een negatieve connotatie heeft
aan het gebruiken voor iets wat je positief wil inzetten.
En dan wordt het ingewikkeld en denken burgers "ja,
ik weet niet wat hier aan de hand is en wordt ik misschien wel belazerd".
Ik denk dat de polder wordt ondergewaardeerd.
Zolang ik de polder volg en dat is echt al decennia,
wordt 'ie telkens weer afgeschreven, ten grave gedragen, zo van
nu is het echt klaar met de polder. Het is te stroperig,
de representativiteit is is dubieus. Namens wie spreken al die partijen
in de polder met elkaar en maken ze allemaal akkoorden?
En is het wel transparant? Nou ja, die kritiek hoor je al heel lang.
Tegelijkertijd denk ik dat de polder heel belangrijk is.
Ja, nou ja, er zijn ambtelijk natuurlijk heel
veel contacten tussen de... tussen Ministeries
en tussen wat ik maar noem de polder-instituten.
Dat gaat van vakbonden, werkgevers, de SER, maar ook allerlei NGO's.
Die kun je ook tot de polder rekenen? Nou, die die banden zijn er van oudsher
en ik zou toch willen oproepen: hou die warm
en hou het en blijf het belang daarvan wel in het oog houden,
ook al is het politiek misschien minder opportuun, je gaat die polder
toch echt nodig hebben. We hebben de mond vol van dat beleid,
uitvoerbaar moet zijn en getoetst moet zijn
en... dat dat goed moet landen in de samenleving.
Nou, daar heb je die polder voor nodig.