INTROMUZIEK
TJERK TIMAN: Hoe kunnen we AI en ethiek in de praktijk brengen?
Dit is een van de grote uitdagingen om de stap te maken van mooie ethische discussies en kaders...
naar de praktijk van AI-ontwikkelingen.
Eén manier waarop we dat doen, is via normenkaders.
We hebben gezien in de afgelopen tijd dat zowel private als publieke partijen...
ontzettend veel normenkaders hebben gepubliceerd.
In normenkaders staan een serie regels of afspraken...
waarin een bedrijf of een organisatie zegt: Dit zijn onze grenzen waarin wij zeggen:
Op deze manier willen we AI ontwikkelen...
en op deze manier ontwijken wij bepaalde risico's die aan AI vastzitten.
Een probleem van deze normenkaders is dat ze op dit moment ontwikkeld worden...
in bepaalde sectoren, dus vaak thematisch zijn...
en toch nog vaak de burger vergeten te betrekken in zo'n normenkader.
Daarnaast is het ook voor de data scientist of de ICT'er lastig...
om die normenkaders te vertalen in de praktijk.
Dus wat kun je zelf doen?
We zien vanaf de kant van IT, ICT, data science...
dat er veel aandacht is naar zogenaamde 'soft law' of 'self-regulation'.
Dus eigen initiatieven om die ethische kaders in te bouwen in de werkpraktijk.
Een voorbeeld daarvan is de Montreal Declaration...
waarin heel veel AI-ontwikkelaars in Amerika hebben gezegd:
We stellen zelf een manifest op, waarin we zeggen:
Wij, met onze kennis en kunde als AI-ontwikkelaars...
tekenen hierbij dat we alleen AI willen inzetten voor het goede...
en onze kracht en onze kennis dus niet inzetten...
om verkeerde of slechte toepassingen van AI te ontwikkelen.
Dit is door heel veel AI-ontwikkelaars ondertekend en wordt gezien als een baken van zelfregulering.
Daarnaast kun je met je team natuurlijk een soort 'codes of conduct' ontwikkelen.
Je kunt zelf bedenken: Wat zijn de regels waaronder wij met AI willen werken...
en hoe bespreken we dat, et cetera.
Daarnaast zien we ook dat er veel aandacht is naar 'by design'-methodiek.
Hoe kun je in de ontwerpfase van een AI-gebaseerde dienstverlening...
eigenlijk die ethische principes meenemen aan het begin?
Dit heet ook wel 'ethics by design', 'ethics for design' of 'ethics in design'.
We zien daar een sterke connectie met eerdere ontwerpmethodieken...
zoals 'privacy by design' en 'value-sensitive design'.
Het idee daarbij is dat je als ICT'er, als AI-ontwikkelaar, als data scientist...
niet alleen kijkt naar de code, maar kijkt naar het doel van de service...
wie daarbij betrokken is, wie er het meeste impact of consequenties van jouw dienst gaat ervaren...
en eigenlijk ga je de hele service-designlijst af om te kijken:
Waar raakt eigenlijk mijn ethische principe aan bepaalde ontwerppunten in die dienst?
Dat is een belangrijke ontwikkeling.
Verder zien we nog dat er naast de connectie tussen ethiek en technologie...
eigenlijk meer aan de hand is als het gaat om dit soort digitale diensten.
We moeten ook wettelijke en sociale normen meenemen, naast alleen die ethische normen.
Dat gebeurt in wat men ook wel ELSA-onderzoek noemt.
'Ethical Social Legal Assessment'.
Daarin zien we dat die mix van ethische, sociale en juridische wettelijke normen...
wordt meegenomen om te kijken: Hoe kun je vanaf het begin, maar ook op lange termijn...
nadenken over de effecten van AI-ontwikkeling?
Nederland is daarin echt voorloper en voortrekker...
omdat we een heel aantal van dat soort ELSA-labs aan het opzetten zijn...
in bepaalde sectoren maar ook binnen de overheid zelf...
om te kijken: Hoe kunnen we nou AI goed inzetten...
met het betrekken van alle stakeholders die van belang zijn in zo'n proces.
OUTROMUZIEK