INTROMUZIEK
TIJMEN WISMAN: In een scheefgetrokken informatiemaatschappij...
waar de verhouding tussen de burger en de overheid compleet verstoord is...
worden wij als burgers allemaal niet meer dan zielige stippen.
De zielige stip is een theorie die komt van Lawrence Lessig over 'pathetic dots'.
Die houdt in: Wij als burger zijn een 'pathetic dot'...
en wij worden gereguleerd door markten, normen, wetten en door architectuur.
Privacy is relevant voor zowel normen, privacy is een norm die uit de gemeenschap komt...
wetten, dat zijn gecodificeerde normen...
en architectuur, omdat architectuur, hoe je een samenleving opbouwt...
materiële factoren, die bestaan uit fysieke infrastructuur maar ook ICT-infrastructuur...
die bepalen eigenlijk wat jouw staat van je rechten en normen zijn.
Dat brengt ons op de eerste vraag: Wat is privacy nou eigenlijk?
Als je dit vraagt aan een groep studenten, krijg je altijd allerlei verschillende antwoorden.
En het is ook iets dat zich ontwikkelt over de tijd.
Het eerste artikel dat werd geschreven over het recht op privacy kwam van Warren en Brandeis.
Dat waren twee advocaten. Die publiceerden een artikel in 1890...
wat ging over het recht op privacy.
De directe aanleiding voor dat artikel was de opkomst van de drukpers...
en de opkomst van 'snapshot photography'.
Dat betekent fototoestellen die klein en hanteerbaar waren.
Door de combinatie van die twee werd het steeds gemakkelijker...
om tot de privésfeer van individuen door te dringen...
en feiten over hun privéleven naar buiten te brengen.
Daarin zie je eigenlijk twee heel belangrijke dingen.
Het eerste is dat je het onderscheid ziet tussen wat publiek en privé wordt geacht.
En het tweede wat je ziet is dat de ontwikkeling van technologie...
heel bepalend is voor hoe jouw privacy wordt gerespecteerd.
De eerste... Misschien niet de eerste, maar een van de personen die goed heeft geschreven...
over wat privacy eigenlijk is, is Alan F. Westin.
Alan F. Westin schreef over vier fases van privacy.
De eerste fase noemt hij 'solitude'.
Eigenlijk het vermogen om je terug te trekken van een groep en je af te zonderen...
om alleen te zijn met je gedachten, iets wat eigenlijk al...
wat je kan teruglezen, bijvoorbeeld in een bijbel...
maar iets wat ook in allerlei tradities van meditatie...
en andere spirituele tradities is terug te vinden.
De tweede fase is 'intimiteit'.
Dan hou je op met over privacy spreken als iets wat gaat over één individu.
Dan gaat het over twee individuen of een groepje individuen.
Intimiteit gaat natuurlijk niet alleen maar over iets wat je deelt met je partner.
Dat kan je ook delen met je familie, vrienden, maar zelfs ook met je collega's.
Je kan bijvoorbeeld bij de koffiezetautomaat aan het roddelen zijn...
en de persoon waar je over roddelt, komt net aan.
Op dat moment heb je eigenlijk een intiem moment met die ene collega...
wat wordt verstoord door een andere.
De derde fase is 'anonimiteit'.
Dat is de fase waarin je in 'n groot publiek bent bijvoorbeeld, en niemand kan je daar herkennen.
En de vierde fase is 'emotional reserve'.
Dat is eigenlijk dat je je eigen gedachten voor je kan houden.
Er is weleens geschreven: De default modus van ons als mens is privacy.
We houden eigenlijk alles voor ons, sommigen meer dan anderen...
maar we kunnen zelf beslissen wat we delen.
En als je naar die vier fases kijkt...
is het interessant om te kijken hoe die fases zijn veranderd...
door de opkomst van technologie.
Want solitude was natuurlijk een heel gemakkelijk begrip...
honderd jaar geleden...
maar door de opkomst van bijvoorbeeld smartphones...
zijn we eigenlijk nooit meer echt alleen...
althans is dat een keuze die we heel nadrukkelijk moeten maken.
En hetzelfde geldt voor intimiteit, maar ook anonimiteit.
Het is steeds moeilijker geworden om anoniem te zijn.
Er wordt soms weleens gezegd dat privacy slechts een sociale norm is...
en er wordt zelfs soms beweerd dat privacy inmiddels, dat is wat Mark Zuckerberg zegt...
geen sociale norm meer is.
Privacy is inderdaad cultureel.
Nou is het zo dat de reactie op Zuckerberg was dat de hele Facebookcommunity zei:
Wacht eens even, wij vinden onze privacy wel degelijk belangrijk.
Maar privacy is niet alleen cultureel.
Je kan het vanuit een juridische lens bekijken, maar je kan het ook biologisch zien.
En Alan F. Westin heeft de biologische notie van privacy verbonden met territorialiteit.
De behoefte van mensen om bepaalde grenzen te bewaken.
En het bewaken van die grenzen...
vrouwen hebben daar misschien meer ervaringen mee dan mannen...
of in ieder geval ervaringen waardoor ze beter begrijpen waarom dat belangrijk is.
Als je bijvoorbeeld in een bus zit en er komt iemand eigenlijk te dicht naast je zitten...
voor als je kijkt hoe vol die bus is.
Of je staat ergens op de dansvloer en er komen een paar gasten te vervelend dicht bij je dansen.
Dan komt de notie van territorialiteit spelen.
Door de technologieën zijn wij als mensen veel toegankelijker geworden.
Want eigenlijk, die smartphone en alle technologie die wij gebruiken...
geeft toegang tot bepaalde delen van onze levens.
Wij hebben dat misschien niet altijd meteen helemaal door, dat die toegang er is...
maar in toenemende mate wordt het wel duidelijk...
dat deze technologie een toegangspoort biedt tot ons handelen.
In toenemende mate wordt dat handelen geregistreerd, verzameld en gebruikt...
ook binnen besluitvorming, ook binnen de overheid.
En dat brengt ons op het punt dat we moeten kijken naar heel fundamentele noties...
over: Hoe regelen we de verhouding tussen de overheid en de burger...
en hoe voorkomen we dat hij een zielige stip wordt?
OUTROMUZIEK