Welkom bij het webinar digitale toegankelijkheid. Heel fijn om vandaag dit
prachtige en belangrijke thema met u te bespreken. Mijn naam is Larissa Zegveld,
ik ben voorzitter van het Forum Standaardisatie en ik neem ik u vandaag
graag in dit thema mee, samen met mijn collega's Raph de Rooij van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Han Zuidweg. Vandaag hebben we het met elkaar over wat
is eigenlijk het beleid en wat zijn de verplichtingen op dit terrein,
want digitale toegankelijkheid is zeker geen nieuw thema. We ontkrachten wat
mythes, we hebben het dus over waar- en onwaarheden. Er gaan toch nog wel wat
valse onwaarheden de wereld in en het lijkt ons goed om met u te delen wat daar
nu echt terecht van is en wat niet. Tot slot kijken we – en dat is misschien
het belangrijkste thema of het belangrijkste deelaspect naar de lessen
uit de praktijk. We hebben 17 organisaties gevolgd en hoe gaan zij nu op dit terrein
van digitale toegankelijkheid met elkaar. Voordat we het beleid beetpakken,
is natuurlijk de belangrijkste vraag: waarom hebben we het eigenlijk
over digitale toegankelijkheid? Waarom is dat nu zo belangrijk? Ik wil de quote van
onze staatssecretaris, meneer Knops, hier graag even met u delen. Iedereen doet
eigenlijk in zijn leven wel zaken met de overheid, denk aan een kapvergunning
of een bouwvergunning. Je vraagt iets aan rondom scholing rondom zorg.
Sommige mensen ook op het terrein van werkloosheid. Waar het om gaat is dat
onze dienstverlening ook steeds vaker via de digitale snelweg plaatsvindt en wat
we daarin belangrijk vinden, daar komt deze quote vandaan, is dat iedereen goed
in staat is om die dienstverlening bij ons als overheidsorganisaties aan te vragen.
Het gaat er eigenlijk om dat niemand belemmerd wordt of afhankelijk is van
andere personen om dienstverlening van ons te kunnen afnemen. Vandaar dat ik het heel
erg prettig vind om met u vandaag over digitale toegankelijkheid te spreken,
want we hebben nog best wel wat te doen. Ik neem u graag mee, u wordt ook meteen
aan het werk gezet, met een mooie poll. Als het goed is gaat hij nu lopen
en de poll is eigenlijk: heeft u een idee hoeveel Nederlanders moeite hebben om van
de digitale informatie en diensten van de overheid gebruik te maken? Ik kijk even
naar mijn collega's Raph en Han. Wat denken jullie dat onze kijkers gaan
-inschatten? -Ik denk dat ze inschatten dat het er
-minder zijn dan het in werkelijkheid zijn. -Ja?
-Ja. -Categoriën zijn één op 50, één op 20, één
op tien en één op vijf. Wat schatten jullie in?
Ik denk dat ze gaan voor één op tien tot één op 20.
Oké, laten we eens gaan kijken wat de poll ons brengt. Wij stoppen de poll en we zien
inderdaad dat het merendeel of de helft eigenlijk toch op de één op tien één op 20
zit. Maar het valt mee Raph, 31 procent denkt één op vijf en dat is ook
het correcte antwoord. Dat zal u misschien verbazen dat u denkt: één op vijf mensen
heeft moeite om iets met onze informatievoorziening te kunnen dat zijn
toch echt veel meer mensen dan al die mensen met bijvoorbeeld een visuele
beperking. Dat klopt, maar het gaat zeker niet alleen om mensen met een visuele
beperking. Het gaat ook om mensen die wat moeite hebben met taal, dyslexie, maar ook
met begrijpelijke taal. Misschien is het goed om dat even te realiseren, we zien
steeds meer dat mensen problemen hebben om goed begripvol te lezen. Dat zien we ook
aan onze jeugd, dus het is echt een belangrijk thema als wij dienstverlening
steeds meer digitaal gaan aanbieden, om te zorgen dat iedereen daar goed gebruik van
kan maken. Ik zei al aan het begin, dit is zeker geen nieuw thema. Daarom, Raph,
kun jij ons eens meenemen in wat er al aan beleidsmaatregelen en verplichtingen
-op de lat staan? -Ja, dat is heel wat. Het is geen nieuw
onderwerp trouwens, digitale toegankelijkheid is al verplicht
voor de hele overheid sinds 2008. Het nieuwe en dat is vanaf morgen,
23 september, is dat het ook een wettelijke verplichting is. Dat overheden
wettelijk verplicht zijn om te werken aan hun toegankelijkheid. Dat doen ze op twee
manieren. De Europese richtlijn zegt dat overheden hun websites toegankelijker
moeten maken. Het tweede is dat ze zich moeten verantwoorden over hoe ze dat doen.
Het bestaat dus uit twee delen: hun website toegankelijker maken
-en verantwoorden. -Als ik nou denk, het is al morgen, Raph,
en ik draai zelf ook een organisatie: moet ik mij nu enorm zorgen maken als ik nog
-geen verklaring heb? Wat gebeurt er dan? -Ik denk van wel. We zijn de afgelopen twee
jaar druk geweest om alle overheden te bereiken en hen te informeren
over de aanstaande verplichting. De basis daarvoor is een Europese richtlijn,
dus Europabreed is 23 september een belangrijke dag. Als je nog
geen toegankelijkheidsverklaring hebt opgesteld, dan voldoe je vanaf morgen niet
aan de wettelijke verplichtingen en dat is een beetje lastig uit te leggen
-voor een overheidsorganisatie. -Ja, want mijn vraag zou natuurlijk zijn,
we zien hier ook een sheet van jou waarin je laat zien dat het allemaal niet nieuw
is, daar komen we zo op, maar mijn vraag zou zijn: moet ik dan aan een boete
-denken? -Niet direct. Wat wel het geval is: we gaan
in kaart brengen op korte termijn voor welke websites nog geen verklaring is
aangemaakt. De organisaties achter die websites gaan we benaderen en hen
toch aansporen om daar zo snel mogelijk invulling aan te geven. Verder gaan we dus
organisaties die hebben aangegeven dat hun website niet voldoet, ook aansporen
om maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat die website wel gaat voldoen.
Ja, uitstekend. Even kijken, dus ik hoef me niet meteen zorgen te maken
over een fikse boete, maar je roept mij wel op om, al is het maar in het kader van
-het imago van mijn organisatie- -Exact.
-Te zorgen dat ik voldoe. -En officieel-
-Ja, sorry. -Officieel is er wel sprake van toezicht en
handhaving, maar dat maakt deel uit van de Wet digitale overheid-
-Ja. -Die treedt pas waarschijnlijk vanaf begin
2021 in werking, dus er komt wel iets van toezicht en handhaving. Formeel toezicht
-komt er wel aan. -Oké, dus ik mag me wel zorgen gaan maken-
-Op den duur, ja. -Mocht ik nog geen verklaring hebben.
Helemaal goed. Hier op deze sheet die we nu zien, zien we eigenlijk dat het echt
niet nieuw is. Zijn daar nog zaken op te noemen of kunnen we naar de volgende?
-Ga maar naar de volgende. -Ja?
-Ja. -Want dit heb je eigenlijk al genoemd, maar
voor de kijkers thuis: het is echt een thema, waar ik mee begon, wat niet van
vandaag of morgen is, maar al veel langer bestaat en waar we ook al lang mee bezig
-zijn. -Ja, dat is één van de eisen, PDF-bestanden
vallen ook onder de wettelijke verplichting. Sinds 2018 zouden die
toegankelijk moeten zijn, in geval ze dus na september 2018 zijn gemaakt en online
gezet, én als ze relevant zijn voor actieve administratieve processen,
zoals dat zo heel mooi heet. Dat is een hele lastige. PDF is een lastig verhaal,
maar daar komt Han, denk ik, zo meteen op terug.
Inderdaad, het gaat niet om, even voor de duidelijkheid voor mensen ook die nu
kijken, het gaat niet alleen om websites en dat soort zaken die je toegankelijk
maakt. Vaak via websites, ontsluit je ook documenten en PDF is één van
de bestandsformaten waar we dat vaak in doen en daar gaat dit met name over.
Wij komen eigenlijk op het volgende onderwerp. Ik had al aangekondigd,
wij gaan een aantal mythes met elkaar beetpakken en de eerste mythe is volgens
-mij een poll. Klopt dat, Han? -Klopt, ja.
Ik zou dus graag de poll nu gestart willen hebben. Die loopt nu als het goed is.
Die poll die gaat erover: met een waarmerk van een gecertificeerde organisatie
voldoet je website aan toegankelijkheidswetgeving.
Ja, er zijn natuurlijk een heleboel websites die al een waarmerk hebben.
De vraag is of dat voldoende is? Ben je er daar ook mee?
Ja, dus stel: je hebt een gecertificeerd waarmerk, kun je dan met een gerust hart
zeggen, ik voldoe overal aan. Is dat waar of niet waar? We zijn heel benieuwd.
Ik zie dat er hard gestemd wordt en dat gaat ook rap, dank je wel. De poll kan,
denk ik, wel stoppen. Han, ik denk dat ik jou heel blij ga maken, want 71 procent
-geeft aan dat dit onwaar is. -Oké.
-Jij gaat ons daar in mee nemen. -Volgens mij zou Raph 'm ook nog
toelichten, maar het is zeker een hardnekkige mythe. Ja, een waarmerk is
niet iets slechts, het is prima om een waarmerk te hebben. Het waarmerk heeft
echter voor de wet eigenlijk geen status. Er is niet niet zoiets als
een certificering of een waarmerk, maar daar weet Raph meer over te vertellen.
-Het is niet a la ISO? -Nee.
-Oké. Raph? -Er zijn organisaties actief die verlenen
een waarmerk. Een waarmerk geeft garanties dat onderzoeken op een bepaalde manier
zijn uitgevoerd en dat ze een zekere kwaliteit bezitten. Het is echter nooit
zo geweest dat het hebben van een waarmerk deel uitmaakt van de wettelijke
-verplichting. -Ja.
Het is wel een zekerheid dat je een goed onderzoek laat doen, maar het is dus niet
voldoen aan een onderdeel van de wettelijke verplichting.
Nee, dat is denk ik heel duidelijk. Ik denk dat dit ook belangrijk is om even
te constateren. Ik zie dat in mijn eigen organisatie ook, je bent toch snel genegen
om te denken, ik heb een onderzoek laten doen of een bureau heeft mijn website
gecheckt en ik ben nu klaar. Ja, dat is toch echt wel een mythe. Ik zie twee
vragen die ik even wil behandelen met jullie goed vinden, dan gaan we daarna
door met de sheets. Een vraag: kan ik een conceptversie van
de toegankelijkheidsverklaring die ik via de invulassistent heb ingevuld,
exporteren om deze te laten checken voor de verantwoordelijke die deze moet
goedkeuren voor akkoord? Nou, dit is meteen echt even hops de diepte in. Raph?
Dat is een hele goede vraag. Ik denk dat heel veel mensen bij organisaties daar nu
-ook druk mee zijn. -Ja.
Een bestuurder of een tekenbevoegde persoon moet tekenen voor gezien
en akkoord. Dat betekent dus dat hij of zij ook moet zien waar die voor tekent.
Je kunt een afdruk maken, je kunt een pagina kopiëren en plakken in een gewoon
document en dan heb je dus de tekst overgezet. Er is niet een aparte
voorziening om van verklaringen een PDF of een ander formaat te maken. Dat is
het belangrijkste in ieder geval. Soms gebeurt het ook via een ouderwets
tekenboek, dan moet je in feite ook een afdruk maken en dan kan er voor getekend
-worden. -Ja.
We gaan dus niet voorschrijven hoe dat moet.
Nee, precies, maar dit geeft dan, denk ik, de eerste houvast aan degene die hier hard
mee bezig zijn. Een volgende vraag is: als een organisatie zelf niet direct met
individuele burgers in contact komt, maar met private organisaties of andere
overheden, geldt dan hetzelfde beleid en verplichtingen aangaande de digitale
-toegankelijkheid? -De verplichting heeft alleen betrekking op
overheidsinstanties, zo worden ze officieel genoemd. Dat betekent dus
overheid in de enge zin van het woord. Zorginstellingen, onderwijs vallen daar
niet onder. Er is wel regelgeving in de maak ook op basis van een Europese
richtlijn om ook dienstverlening breder te trekken, zodat het ook
voor nutsorganisaties en andere organisaties een verplichting wordt
-om daaraan te voldoen. -Oké, dus wij lopen eigenlijk als overheid
-wat voorop, als ik het zo mag zeggen. -Ja. De andere verplichting gaat in juni
2025 in, dus dat is nog niet eens zo heel erg lang, hoor.
Nee, maar dan is eigenlijk het antwoord ook op deze vraag: nu nog niet per se,
maar in juni 2025 dan geldt het vaak ook voor andere organisaties. Daar gaan
we in ieder geval van uit. We gaan even door met de volgende waar- en onwaarheden.
Even kijken. Eén van de zaken die ook vaak wordt genoemd, ik herken 'm zelf ook,
is: de afdeling Communicatie die kan PDF-documenten digitaal toegankelijk
maken. Punt en dan zijn we er ook, dus de bal naar de afdeling Communicatie.
-Han: hoe zit dit? -Dit zie je in de praktijk heel veel
gebeuren in organisaties dat men denkt, de afdeling Communicatie maakt er wel wat
moois van. Ze blijven gewoon documenten op de website zetten, maar dat maakt
dan Communicatie wel in orde. Zo kom je er echter heel vaak niet. Vooral PDF heeft
dat probleem, als je eenmaal een PDF hebt en die is niet toegankelijk, dan kost
het vaak heel veel moeite en ook dus gewoon heel veel middelen om zo'n PDF
dan toch weer toegankelijk te maken. Dat moet je dus eigenlijk niet willen. Je moet
eigenlijk willen dat de content, ik heb het dan over nog wat algemener niet eens
over PDF, al bij het begin zo veel mogelijk toegankelijk is. Dat je dus niet
iets over de muur gooit naar Communicatie, waar zij dan vervolgens chocola van moeten
-maken. -Ja, dus eigenlijk stel je ook: de afdeling
Communicatie is zeker niet de enige stakeholder of partij in deze en denk
vooraf na over waar je het in opslaat, in plaats van op het moment dat content al
-gecreëerd is. -Ja.
Ja, ik denk een hele heldere toelichting. Ik zie nog een vraag: hoe ga je met
intranet met toegankelijkheidsverklaring om? Er is alleen een register
voor toegankelijkheidsverklaringen van websites.
In dat register staan ook een aantal intranetten inmiddels, dus je kunt
ze gewoon publiceren. Controle is een ander punt. Voor intranetten geldt
trouwens dat ze uitgezonderd zijn van de verplichting, totdat ze een ingrijpende
-wijziging ondergaan. -Oké.
Dat is dus wel een hele belangrijke om te realiseren dat op het moment dat
je een nieuw intranet hebt, zal die ook aan toegankelijkheidseisen moeten gaan
-voldoen. -Ja, en ik zie ook nog, en dat is misschien
een aardige: is dit eigenlijk niet een formele vorm van 'Pas toe of leg uit'?
-Wordt er even geconstateerd. -Ja.
Daar kunnen we als Forum Standaardisatie een boom over opzetten.
-Ja. -Ja, precies.
Er is sprake van een wettelijke verplichting en daarmee is het dus
geen 'Pas toe of leg uit' meer. Het is pas toe en licht toe.
En licht toe, dat is misschien een mooie. Ik ga even naar de volgende slide:
Websites waar je op moet inloggen zijn voor gesloten groepen en hoeven dus
daarmee niet te voldoen. Ook zo'n mythe, Han?
Ja, eigenlijk sluit ik me direct aan bij wat Raph net zei over intranetten.
We hebben het eigenlijk hier over ... er is vaak nog wel een soort subtiel verschil
tussen intranet, gesloten groepen, inlogwebsites, maar we hebben
het dan eigenlijk altijd over gesloten groepen waar niet iedereen zomaar bij kan.
Die moeten uiteindelijk wel voldoen, maar de wet zegt erover dat die moeten voldoen
als je er een doorontwikkeling op doet, dus niet nu direct. Ja, maar realistisch
-gezien gebeurt dat toch een keer- -Ja.
Je kan er dus maar beter nu al op anticiperen, omdat je toch een keer aan
de bak moet. Je moet je ook natuurlijk afvragen wat voor signaal je geeft, als
je niet bereid bent om je intranet ... We horen weleens organisaties zeggen: "Ik heb
helemaal geen blinde in dienst, waarom moet ik daar dan zo veel moeite
voor doen?" Als je dat zegt, dan zeg je dus in feite ook dat je ook geen blinde
wil, want je gaat er geen moeite voor doen.
Ja, dus denk daar even over na. Er zijn nu nog niet per se verplichtingen, maar wacht
er ook niet te lang mee en als je toch aan de slag gaat, waarom zou je het niet
meteen meenemen en dat is een terecht punt. Nog even een vraag: in hoeverre
vallen interne apps bij overheidsinstanties al onder
-de regelgeving? -Vanaf 23 juni 2021 gaat die verplichting
-in. -Dat is een glashelder antwoord, Raph, daar
is geen speld meer tussen te krijgen. Duidelijk. We hebben nog een laatste punt
wat betreft de waarheden en onwaarheden en dit is ook zo'n hele mooie. Ik daagde jou
net al een beetje uit aan het begin, Raph: wat gebeurt er na morgen en krijg
ik een boete? Je zou dus ook kunnen stellen, er vindt toch geen handhaving
op plaats, dus als mijn organisaties niet voldoet heeft dat geen gevolgen.
Er is meer dan alleen maar de formele handhaving. Je ziet dus dat het systeem
geschikt is, behalve dat er een formele toezichthouder is. Dat kan bijvoorbeeld
een provincie zijn in geval van gemeenten en waterschappen. Dat is dan een formele
toezichthouder, maar gemeenten en waterschappen hebben ook raden,
-bijvoorbeeld een gemeenteraad. -Zeker.
Die kan daarin een rol pakken, want die heeft een bevoegdheid om toe te zien
op het functioneren van die gemeente. Dat is ook deel van het plan wat Europa ook
nastreeft, dat er ook sprake is van horizontale controle, zodat partijen die
stakeholder zijn en daartoe bevoegd zijn, daar een rol in kunnen pakken.
Het interessante is dat de openbare toegankelijkheidsverklaringen specifiek
bedoeld zijn om die stakeholders eigenlijk ook in hun rol te kunnen zetten.
In staat te stellen om die monitorfunctie of die toezichthoudende functie ook
-te kunnen waarmaken. -Exact. Ja, ook dat mensen, echt
stakeholders, mensen van bijvoorbeeld belangenorganisaties voor mensen met
een functiebeperking hun rol kunnen pakken en bijvoorbeeld een gemeenteraadslid
kunnen informeren op het moment dat zij vinden dat een website niet goed genoeg
-is. -Eens, ja.
Dan zie je een heel andere dynamiek ontstaan dan dat formele toezicht.
-Precies. -Ja.
Misschien kunnen we daarvan stellen, dat is ook een beetje uit de tijd die centrale
handhaving en die druk daar ook en boetes, ik begon er net even over, maar is
het veel meer dat mensen die daarmee te maken krijgen ook gewoon een klacht kunnen
-indienen. -Ja.
Ja, helder antwoord. Dit waren even zo wat waarheden en onwaarheden die
wij regelmatig in onze praktijk tegenkomen en het leek ons goed om die even met
u te delen. Veel belangrijker is echter denk ik nog, we hebben dus zeventien
organisaties gevolgd de afgelopen periode en we willen graag de rode draad uit
de lessen die zij hebben geleerd met jullie delen. Met name omdat elke
organisatie, zeker gezien die toegankelijkheidsverklaring, nu hard aan
de slag is. Het leek ons dus heel praktisch: wat zijn dan die lessen,
waar kijken we op uit en waar kun je eigenlijk meteen al mee aan de slag?
Één van de lessen die we geleerd hebben, is dat digitale toegankelijkheid
geen ICT-probleem is. Gelijk kijk ik Raph aan.
Ja, klopt. Er zit een ICT-component in, maar dat is, als je gaat kijken naar
de complexiteit die het met zich meebrengt, in feite een ondergeschikt
punt. Als je je techniek goed op orde hebt dan is dat geen issue meer.
-Oké. -Het vermogen als organisatie om het te
organiseren om aan dergelijke verplichtingen te voldoen, dat is
een ander verhaal. Dan zie je dus dat het beleggen van een onderwerp als digitale
toegankelijkheid bij een team ICT'ers geen goed idee is.
-Dan is het een beperkte oplossing. -Exact.
Er wordt eigenlijk vanuit één aspectgebied naar dit facet gekeken.
Er is bestuurlijke aandacht nodig om een onderwerp als dit eigenlijk in goede banen
-te leiden. -Ja, helder en een belangrijke les, denk
ik. We gaan daar op door, want dit is denk ik, niet het enige antwoord. We zeiden net
al: het is meer een organisatorische opgave, je moet als organisatie ook echt
klaar staan om dit verder aan te kunnen. Raph, kun je daar nog eens wat meer
-over vertellen? -Binnen organisaties zijn er verschillende
taken en rollen en er is ook een uitgave over 'Wie doet wat' heet dat boekje.
Dat is erop gericht om die rollen en taken te beschrijven en in beeld te brengen wie
daarvoor eigenlijk het meest geschikt zou zijn. Je hebt juristen, je hebt inkopers,
je hebt redacteuren, maar ook managers, die daar een rol in hebben en die rol ook
-zouden moeten oppakken. -Ja, dus eigenlijk stellen wij, digitale
toegankelijkheid gaat een hele organisatie aan. Je noemde net het boekje 'Wie doet
wat', een belangrijk boekje, waarin je eigenlijk als organisatie goed kan zien
welke functionarissen daarin een specifieke rol te verdelen hebben.
We hebben net al gezien dat het zeker niet alleen bij de afdeling Communicatie ligt.
We hebben net ook al gezien dat het zeker niet bij alleen de afdeling ICT ligt.
We gaan nog even een stukje verder, want hoe maken we de organisatie dan verder
verantwoordelijk? Han, jij gaat ons daar iets over vertellen.
Ja, Raph heeft eigenlijk net de basis gelegd. De basis is, het is géén
ICT-probleem alleen en het is echt een organisatieverantwoordelijkheid. Er komen
nu een aantal praktijkvoorbeelden, lessen die we geleerd hebben, zoals je al gezegd
hebt. Misschien nog wel even interessant om te zeggen waar die vandaan komen.
Eigenlijk al die voorbeelden en lessen die we gaan bespreken komen uit een aantal
interviews die het Forum Standaardisatie heeft gedaan vanaf ongeveer een jaar
geleden tot een half jaar geleden. Daar zijn we ongeveer een half jaar mee bezig
geweest. We hebben 17 organisaties geïnterviewd over hoe zij omgaan met
digitale toegankelijk. Het zijn heel verschillende organisaties, wel
door de hele overheid, maar ook verschillende lagen dus de Rijksoverheid,
gemeente en provincie. Allemaal organisaties met heel verschillende
problemen, ook met heel verschillende informatieproducten. Daar zie
je toch een aantal lijnen en een aantal duidelijke lessen uit ontstaan en dat zijn
eigenlijk de dingen die we nu bespreken. Eén ervan, de belangrijkste bijna: het is
echt een organisatieverantwoordelijkheid. Hier kun je niet zeggen, laat de ICT
het maar oplossen of laat Communicatie dit maar oplossen. Bedenk, dat sluit ook
direct aan bij het beleid, de bestuurder moet voor de wet de verklaring
ondertekenen, dus de organisatie is verantwoordelijk dat is niet
-de ICT-afdeling. -Ja.
Ja, we hebben een aantal voorbeelden, dus ik noemde net al wat organisaties die
we hebben geïnterviewd. Wat we bijvoorbeeld hoorde van de Inspectie van
het Onderwijs, die hebben op een gegeven moment via hun management die digitale
toegankelijkheid dus echt bij het bestuur en bij de directie mogen aankaarten.
Het bestuur en de directie begrepen toen ook waar het om ging en die hebben ook
middelen beschikbaar gesteld. Die hebben het echt op de agenda gezet en er ook
beleid van gemaakt en dan heb je ineens een heel ander verhaal. Dan is
de organisaties erbij betrokken en je ziet daar ook dat het vanaf dat moment echt is
-gaan lopen. -Ja, dan stel je dus eigenlijk dat als de
top van de organisatie daar ook belang in ziet, ook het mandaat daar op pakt,
dat het dan verder gaat leven. Dan gaan we naar de volgende slide, want die gaat er
een beetje op door. Vervolgens, als je dat dan hebt vastgesteld in je organisatie dat
dit een belangrijk thema is, wat de hele organisatie raakt, dan is het natuurlijk
heel erg fijn als je daar ook bepaalde duidelijkheid over kan geven
in je organisatie. Han, kun je ons eens meenemen hoe dat er dan uitziet binnen
-organisaties? -Ja, organisaties hebben behoefte aan
duidelijkheid en zeker grotere organisaties. Het is heel belangrijk dat
de organisatie weet dat het echt moet, maar dat de organisatie ook weet wat
het beleid is en wie wat moet doen. Raph noemde net al die publicatie
op digitoegankelijk.nl. Ze hebben er een hele mooie publicatie van gemaakt,
waarbij eigenlijk al die rollen worden beschreven van wie kan wat doen
in een organisatie, maar leg dat ook vast in je organisatie. We zien daar ook
voorbeelden van, DUO bijvoorbeeld die stelde: zij hebben op een gegeven moment
een chief accessibility officer aangesteld. Dat kun je dus echt
vergelijken met een CIO, een chief information officer. Dat is iemand die
gewoon die toegankelijkheid als mandaat heeft en echt als doel heeft om daar
beleid voor te maken en dat beleid ook te implementeren.
-Ja. -DUO heeft nog een interessant ding dat
komt zo meteen ook nog wel even terug. Zij doen nogal veel apps, applications zowel
voor studenten als voor onderwijsinstellingen en wat
zij op een gegeven moment ook hebben bedacht is: zet bij de ontwikkeling van
die apps de toegankelijkheid in de definition of done.
-Ja. -Dat is een agile term, maar dat betekent
eigenlijk: een app kun je niet aftekenen als klaar, voordat daaraan voldaan is.
Ja, ik denk dat dat twee hele bruikbare handvatten zijn, als je hiermee aan
de slag gaat, naast die verklaring waar we het net steeds over hebben gehad. Als
je echt wil dat dit in je organisatie in de organisatieprocessen,
je bedrijfsprocessen, wordt geborgd stel dan een functionaris aan,
een toegankelijkheidsfunctionaris, het Nederlandse woord en beleg het ook
in je procesvoering rondom. In mijn organisatie die ik leid, is dat ook
gebruikelijk: de definition of done, het hoort echt in het gereed hebben van
een nieuwe applicatie. Voordat we verder gaan, nog twee vragen die eerder gesteld
werden. Eén vraag is: de nieuwe content op intranetten, Raph daar sprak jij over,
die moet na 23 september 2020 voldoen, dus na september en een kijker, zei: "Ik dacht
dat Raph juni zei", maar volgens mij heb je gewoon september-
Ik had het over apps dat is juni 2021, maar voor de rest is het 23 september als
-datum. -Ja, dus morgen.
-Morgen, ja. -Morgen is een belangrijke dag, maar voor
-apps is het juni 2021. -Exact.
Even voor de duidelijkheid. Dan nog een andere vraag: sociale intranetten
en samenwerkingsruimte kun je niet toegankelijk krijgen.
-Waarom niet? -User generated content kun je niet
-formaliseren met regels. -Dat is een goeie vraag: je stelt tools
beschikbaar voor interactie. De tools kun je wel degelijk aan allerlei
toegankelijkheidsvereisten laten voldoen. Dat het onbegrijpelijke taal is, is
dan weer iets anders, dat is de verantwoordelijkheid van degenen die dus
-inderdaad bijdraagt. -Post, ja.
Ja, maar je kunt wel degelijk heel veel stappen zetten om de toegankelijkheid ook
-van sociale intranetten te borgen. -En samenwerkingsruimten-
-Ja, samenwerkingsruimten, sorry. -Hoe je daar eigenlijk naar toekomt en hoe
-je je daarop beweegt. -Pleio is een mooi voorbeeld die op dat
-vlak stappen probeert te zetten. -Ja, dat even als antwoord op de volgende
vraag. We gaan even door. Een andere belangrijke les en dat is misschien een no
brainer, maar dan toch: bouw de nodige kennis op.
Ja, dit zal niemand verbazen natuurlijk, maar misschien interessanter is: dat
je die kennis nodig hebt, is natuurlijk één ding, maar er wordt te vaak van
uitgegaan, dat moet dan bij ICT of bij Communicatie zitten. Het belangrijkste is
dat die kennis ook in je hele organisatie aanspreekbaar is. Ook hier weer een paar
mooie voorbeelden. De Inspectie van het Onderwijs weer, die hebben op een gegeven
moment een enorm offensief gedaan. Die zijn een campagne begonnen en dan moet
je echt denken aan posters ophangen, op hun intranet hadden ze er artikelen over,
in de lijncommunicatie besteedden ze er aandacht aan en ze hadden zelfs
lunchlezingen, waarbij echt ook iemand met een functiebeperking zelf kwam uitleggen
hoe hij of zij dat dan ervaart zo'n website. Dat blijkt ook gewoon te werken,
-dan gaat het toch leven bij de mensen. -Ja, ik kan me dat goed voorstellen. Op het
ECP-congres vorig jaar mocht ik ook optreden met Esther Vergeer,
onze paralympics tennisster, zij ervaart dat natuurlijk in een rolstoel ook
in de fysieke leefwereld. We hoorden ook een radio of een geluidsfragment van
iemand die probeerde zaken te doen met de overheid op het digitale kanaal en dat
ging gewoon heel erg lastig. De knoppen kun je niet goed vinden, zeker als
je een visuele beperking hebt is dat echt heel erg lastig. Ja, je kan bedenken,
wat je net zei Han: joh, dat is echt iets van de afdeling communicatie,
maar het gaat over je hele dienstverlening. Hoe zorg jij dat jouw
dienstverlening zo goed mogelijk ter beschikking staat voor de mensen die
het moeten gebruiken? Dienstverlening is meestal niet hetgene wat de afdeling
Communicatie in zijn takenpakket heeft. Een hele belangrijke quote, vind ik en ook
de nodige kennis gaat dus echt verder dan één of twee afdelingen. We gaan even door.
Oh, ik zie een vraag: wanneer een overheidsorganisatie communicatiemiddelen
uitbesteedt aan een extern bureau, wie is er dan verantwoordelijk voor de digitale
toegankelijkheid? Ja, dat is een beetje opdrachtgever opdrachtnemer-
-Degene die betaalt, ja. -Ja.
Je hoort wat dat betreft, als je producten afneemt, ervoor te zorgen dat die
producten ook voldoen aan toegankelijkheidseisen.
-Ja. -Dat zou dus deel uit moeten maken van een
-opdracht aan een derde partij. -Ja, dus je kan dat niet zonder meer als
opdrachtgever aan je opdrachtnemer overlaten.
-Nee. -Je kan natuurlijk wel wijzen op alle
richtlijnen waar iemand aan moet voldoen, maar een hele belangrijke uitspraak denk
ik. Het is bijna een mythe, zou ik bijna zeggen, want ik hoor heel vaak dat mensen
zeggen: "Ja, maar mijn leverancier". en zo werkt het helaas niet.
-Hij komt zo langs, hoor. -Hij komt ook nog zo langs.
-Hij komt zo meteen, inkoop komt zo langs. -Heel goed.
-Je krijgt nooit waar je niet om vraagt. -Precies, zo is het ook, dat is een mooie
quote. Bouw digitale toegankelijkheid in de bestaande processen in. Han, neem
-ons eens mee. -Ja, dit is eigenlijk ook wel een hele
belangrijke. We kunnen deze eigenlijk bijna ook samen nemen met de volgende die
zo meteen komt. Je moet natuurlijk op een gegeven moment wel, je moet middelen
hebben om die toegankelijkheid te waarborgen, dus je moet wel wat aan die
PDF's en aan die websites doen. Daar is natuurlijk kantoorsoftware voor nodig,
maar wat heel vaak niet werkt is als je gaat zeggen: nu moeten jullie allemaal
een hele andere kantoorsuite gaan gebruiken. Dan krijg je heel veel
weerstand, dus één van de belangrijke lessen is: probeer het zo veel mogelijk
te doen in je bestaande processen, met je bestaande documentcreatieprocessen en met
je bestaande tools dan is de kans van acceptatie het hoogst.
Ja. Even kijken, het klinkt allemaal weer heel erg logisch en toch vergeten
-we het vaak. Dat valt mij op. -Ja.
Er is vaak een behoefte binnen organisaties van we maken iets nieuws
en dan zetten we een hele nieuwe omgeving op, waar je net aan refereerde, terwijl
je veel sneller kan werken als je gewoon van je bestaande procesgang gebruik maakt
-en daarin eigenlijk- -Ik heb er trouwens een voorbeeldje van-
-Oh, excuses. -Laat deze maar staan hoor, dat is goed. Ik
heb verschillende voorbeelden, maar bijvoorbeeld Geonovum, dat is
een overheidsorganisatie die geo-standaarden publiceert. Die doen alles
tegenwoordig in HTML, die doen helemaal niets meer in PDF. Dat betekent niet dat
jij dat dan ook moet doen, dat is een keuze.
-Ja. -Dat werkt vaak wel heel goed, omdat HTML
heel makkelijk toegankelijk te maken is, maar dat betekent niet dat iedereen nu
ineens HTML moet kennen. Ze hebben dat zo gedaan dat iedereen gewoon in Word kan
blijven werken, maar ze hebben daar wat plugins op, waardoor dat dan wel netjes
-wordt omgezet in HTML. -Kijk, zo help je medewerkers ook.
-Dat soort dingen kun je dus allemaal doen. -Ja, het wordt niet meteen een grote berg
waar je tegen aanhikt van hoe krijgen we dit in godsnaam bij iedereen tussen
-de oren? -Ja.
Ja, een heel mooi voorbeeld. Heel mooi voorbeeld. Dank je wel. Geef concrete
instructies en hulpmiddelen. Dat zat een beetje in deze hoek.
Ja, wat hier belangrijk is, we hadden het net al over PDF's, zorg niet dat
je helemaal aan het einde ineens met een hele berg PDF's zit: oh, die zijn allemaal
niet toegankelijk en die moeten we alsnog toegankelijk maken. Wat je veel beter kan
doen is proberen om aan het begin van het proces, dus eigenlijk al bij de auteurs,
de mensen die die documenten maken, al een zekere mate van verantwoordelijkheid
-te leggen om het toegankelijk te maken. -Ja.
Die mensen moeten dan natuurlijk wel daar de hulpmiddelen voor hebben. Je kan niet
verwachten dat ze dat zomaar doen. Ze moeten duidelijke instructies hebben
en ze moeten ook de kantoorsoftware hebben om dat te doen. Dat kan ook wel, je kan
bijvoorbeeld ook als je gewoon in Microsoft werkt, sjablonen geven die al
heel toegankelijk zijn en die je al heel erg op het goede pad zetten.
Die we eigenlijk ook gewend zijn. Iedereen die met een huisstijl werkt, is gewend
om in sjablonen te werken. Dat is eigenlijk precies jouw vorige punt ook,
zorg dat je het gewoon borgt in je bestaande processen. Ik zie nog een paar
vragen: is er al ervaring met digitale toegankelijkheid of digitoegankelijkheid
van leeromgevingen, dus webomgevingen of apps, waarin interactiviteit belangrijk
is? Bijvoorbeeld meerkeuzevragen en uiteenlopende leerpaden.
Dat is een hele specifieke vraag voor het onderwijsveld. Dat is net een veld
waar ik niet zo heel veel verstand van heb.
Ik weet daar ook niet zo heel veel van, maar DUO was één van de organisaties die
-wij hebben gesproken hierover. -Ja.
Natuurlijk zijn zij ook zoekende, maar ze hebben daar zeker stappen in gemaakt,
dus ik vermoed dat zij daar meer van weten. Ik denk dat het interessant zou
zijn, om het daar eens na te vragen. Wat ik van DUO weet, bijvoorbeeld, is dat
zij heel veel applicaties maken, ook voor studenten. Wat ze gedaan hebben, dat is
heel slim, ze hebben nu een bibliotheek gemaakt van herbruikbare digitaal
toegankelijke componenten. Alle nieuwe applicaties die dus nu gemaakt worden,
maken gebruik van die herbruikbare componenten en die zijn al digitaal
-toegankelijk. -Ja.
-Daar heb je een enorme slag mee geslagen. -Misschien een leuke toevoeging, dat is het
-NL Design System van DUO. -Ja.
Dat is door DUO ook omgewerkt naar een breder design system en dat is nu het NL
Design System, dus dat zijn herbruikbare componenten die door de hele overheid
kunnen worden gebruikt. Dat scheelt een hoop ontwikkeltijd en een hoop
ontwikkelkosten, dus ik denk dat dat een hele interessante ontwikkeling is ook,
omdat de toegankelijkheid van die componenten geborgd is.
Ja, wij zijn er als Forum Standaardisatie ook nadrukkelijk mee in gesprek, want
de NL Design System is iets wat je misschien eventueel, net werd de vraag ook
al gesteld, toch wat meer wil gaan stimuleren, dus misschien 'pas toe of leg
uit'. We kijken dus in die hoek en de beweging Gebruiker Centraal zet er nu ook
druk achter, om te zorgen dat het mooie werk wat DUO heeft ontwikkeld eigenlijk
door veel meer overheidsorganisaties kan worden hergebruikt. Zo komen we dan ook
weer op het belangrijke leerpunt van Han: hergebruik hergebruik.
-Mooi bruggetje. -Nog een laatste vraag: hoe
digitoegankelijk is een PDF uit Word of Powerpoint?
Powerpoint: slecht standaard. Een Word document kan redelijk toegankelijk zijn
op het moment dat het heel goed gestructureerd is. Dat echte koppen zijn
gebruikt, tabellen, dat is aangegeven wat de koptabellen zijn enzovoort.
-Ja. -Dat vereist enige kennis van
-tekstverwerking. -Ja.
Het is meer dan typen, maar dan kun je redelijk toegankelijke documenten maken,
maar in de praktijk zie je ze jammer genoeg te weinig.
Ja, helder antwoord. We pakken even de volgende slide.
-Dat is een perfecte aansluiting. -Ja, dat wilde ik net zeggen.
-Exact. -Ja, deze is heel kort door de bocht,
eigenlijk wel iets te kort door de bocht. Hier staat liever HTML dan PDF dat is niet
altijd waar. PDF is ook zeker geen slecht format. Wat we echter wel zien is dat er
eigenlijk veel te vaak naar PDF wordt gegrepen, zonder na te denken
over voor wie is die informatie eigenlijk? Waar wordt die op gelezen en is het wel
-toegankelijk? -Ja.
-In heel veel gevallen zie je bijvoorbeeld
dat heel veel informatie, ook van de overheid, door mensen tegenwoordig
op mobiele apparaten wordt gelezen en daar is PDF helemaal niet zo geweldig format
-voor. PDF is eigenlijk een afdrukformat. -Ja.
Dat betekent niet dat je nu nooit meer PDF moet doen, maar eigenlijk is de strekking
van het verhaal: bezint eer ge begint. Denk eerst eens goed na, wat is eigenlijk
het goede format hiervoor? Heel vaak is dat gewoon een webpagina.
-Ja. -Heb je PDF wel nodig en het antwoord is
-vaak nee. -Nee, precies en misschien ook goed om je
even te realiseren waar PDF oorspronkelijk voor bedoeld was. Soms rekken we ook wel
de grenzen van een format een beetje op naar daar waar we het nodig achten,
maar zijn er ook andere tools. We gaan naar de volgende, want dit was ook weer
een glashelder antwoord. Dank, heren. Vraag digitale toegankelijkheid keihard
uit. Daar hadden we het net ook al even over. Als opdrachtgever ben je hier gewoon
verantwoordelijk voor. Dat herken ik ook. Welke heer mag ik het woord geven om dit
nog wat verder toe te lichten, als het nog toelichting behoeft?
Beide denk ik, ik heb ook een vraag voor Raph trouwens. Ja, je ziet in de praktijk
heel vaak dat organisaties dit niet hard genoeg uitvragen en dan wordt het ook niet
geleverd. Vaak zeggen leveranciers dan wel vage dingen: ja, we hebben iemand in huis
die dat kan. Echter op het moment van de waarheid wordt het dan niet geleverd
en dan heb je ook geen poot om op te staan-
-Nee, precies. -Omdat je niet hard genoeg hebt
-uitgevraagd. -Ja.
Hier is dus eigenlijk de strekking: vraag het keihard uit. Keihard wil zeggen dat
je eist dat het digitaal toegankelijk wordt opgeleverd, maar dat
je de leverancier er ook aan bindt dat hij bewijst dat wat hij oplevert digitaal
-toegankelijk is. -Ja.
Mijn vraag aan Raph is : ik dacht dat jullie daar een voorbeeldtekst
voor hadden, of dat jullie daar mee bezig waren, een voorbeeldtekst die je zo kan
-overnemen in je- -Een soort bestektekst voor je uitvraag.
-Ja, bestektekst. -We hebben een concepttekst daarvoor
gemaakt. Hij is nog niet helemaal goed genoeg naar onze mening. Puntje is dat
het de laatste tijd, vanwege de drukte van 23 september, een beetje in het gedrang is
gekomen, maar het is inderdaad wel iets dat ... Ja, het is letterlijk
een inkoopvraag, door te refereren aan een norm en te zeggen dat het aan die norm
moet voldoen. Als je daarbij ook op geeft dat het de bewijsplicht is van
de leverancier dat het aan de eisen voldoet, kun je jezelf behoorlijk
-ontzorgen. -Ja, precies. Eigenlijk staat dit keihard
bovenaan de backlog bij jullie in de organisatie, Raph?
-Ja. -Ook daar komt eigenlijk instrumentarium
wat wordt aangereikt, om dat nog wat makkelijker te kunnen doen, als je met
de uitvraag bezig bent. Ik denk een hele goede constatering. We gaan door naar
-de volgende: Maak handhaving mogelijk. -Ja, dit is eigenlijk ook om het cirkeltje
helemaal rond te maken. Als je in je organisatie aan de gang gaat met
de digitale toegankelijkheid, maak het dan ook niet vrijblijvend, dus zorg dat er ook
echt een beleid is. Daar hadden we het in het begin al over, zorg dat het duidelijk
is, zorg dat er een beleid is en in dat beleid moet ook gewoon staan dat dingen
die niet toegankelijk zijn, die komen gewoon niet meer op de website.
Hoe belangrijk het ook is en van hoe hoog het ook kwam, het komt gewoon niet meer
op de website. Het cirkeltje is rond omdat dit natuurlijk alleen maar werkt als
je management en je directie er ook achter staan. Als die er geen weet van hebben,
-dan kun je ook niet handhaven. -Nee.
Daarom is het zo belangrijk dat het een organisatieding moet zijn. Ja, we hadden
het er ook al even eerder over: een heel mooi voorbeeld hier is dus DUO met die
definition of done. DUO zegt: we zetten het gewoon in de definition of done,
dus het is gewoon niet klaar als het niet toegankelijk is.
Het kan dus ook niet uitgerold worden, als het niet toegankelijk is.
-Ja, precies. -Ja, ik denk dat dat echt een heel
praktisch handvat is om te gebruiken inderdaad.
Een andere interessant voorbeeld wat ook genoemd werd, is de Algemene Rekenkamer
die zegt: wat wij publiceren moet aan wettelijke eisen voldoen.
-Ja. -Het is een open deur wellicht, maar in de
-praktijk 'best niet'. -Nee.
Dat is, denk ik, een hele makkelijke maatregel om ervoor te zorgen dat je er
-niet zomaar van kan afwijken. -Nee, precies. Helemaal waar. Tot slot nog
-één: Informeren Ondersteunen Handhaven. -Ja, dit is eigenlijk de samenvatting. We
hebben een aantal praktijkvoorbeelden gezien, lessen die we geleerd hebben
en dat zijn ook echt praktijklessen, die we geleerd hebben van echte organisaties.
Ja, als je dan zelf er mee aan de gang gaat, dan zie je dus dat er eigenlijk drie
actielijnen zijn die organisaties ook volgen. Het eerste is natuurlijk
informeren, dat is zorgen dat iedereen het weet. Zorg dat de directie het weet,
zorg dat je organisatie het weet, zorg dat de kennis aanwezig is. Dat is die
informerenlijn. Ondersteunen: maak het ze makkelijk. Ga uit van die bestaande
processen, geef ze de tools, maak het ze makkelijk.
-Ja. -De derde is: handhaaf het ook.
-Ja. -Daar hadden we het net over, dus dat zijn
-eigenlijk de drie lessen- -De drie belangrijkste lessen in drie
woorden. We hebben nog toch nog een vraag, Raph. Er is wat onduidelijkheid bij één
van de mensen die aan het luisteren is: "Ik dacht dat nieuwe content
op intranetten na 23 september 2019 ook moet voldoen?" Er zit dus wat verwarring
-in data. -Die ken ik niet echt.
"Dit omdat Raph aangeeft dat oude intranetten pas na een ingrijpende
-wijziging aangepast hoeven te worden". -In de Europese richtlijn is dat opgenomen
en ook in het tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid dat uitgezonderd
van de verplichting zijn: – en dan heb je een heel lijstje en daar staat
op een gegeven moment ook extranetten en intranetten met een tenzij bepaling.
-Ja. -'Tenzij ze een ingrijpende wijziging
hebben ondergaan'. Dat is een hele lastige constructie, eigenlijk ook om die
verplichting. Ik snap dus inderdaad de verwarring, maar naar mijn mening ligt
-de oorzaak vooral daar. -Ja.
-Dat geeft deze persoon ook aan inderdaad:
"Ik geef nu in mijn organisaties door dat het systeem pas na de ingrijpende
-wijziging moet voldoen". Dat klopt dus. -Ja, laat er anders een jurist naar kijken,
want die kunnen dat als geen ander interpreteren.
Die kunnen dat nog helemaal interpreteren, ja. Ik hoop dat deze persoon nu iets beter
weet wat jij in ieder geval bedoelde. Nog een andere vraag is: moet in plaats van
keihard uitvragen de toegankelijkheid niet gewoon onderdeel worden van de ARBIT
of de ARVODI? In plaats van dat elke organisatie daar nu zelf alert op moet
-zijn. Ja, het staat op jouw backlog. -Over dat aspect, we hebben het daar al met
de mensen van ARVODI over gehad, ook met VNG, de vereniging van Nederlandse
gemeenten voor wat betreft ARBIT, daar staan al een aantal bepalingen in. Het is
erg lastig, want ARVODI is een heel generiek inkoopvoorschrift.
-Ja. -Ze waren niet gelijk, heel erg happig om
daar aan mee te gaan werken, maar dat wil niet zeggen dat we niet blijven proberen.
-Precies. -Naar mijn mening hoort het daar wel in
-thuis. -Ja, dus dit wordt eigenlijk hier
ondersteund hier en we zijn ermee bezig. Dat is denk ik het antwoord, we geven
-het nog niet op. -Konden we maar zeggen dat we klaar waren.
Precies. Ja, eigenlijk wat uitsmijters om dit webinar zo meteen te beëindigen.
Ik denk dat onze oproep heel erg duidelijk is: begin met
de toegankelijkheidsverklaring. Het hoeft echt niet zo te zijn dat jij morgen,
wanneer de datum is, de deadline, al helemaal gereed bent, maar begin er
in ieder geval mee. Zorg dat je onderzoek hebt gedaan en zorg dat je aantoonbaar kan
uit leggen, op welke terreinen je al wel voldoet en waar je nog niet aan voldoet
en wat je maatregelen zijn als bestuurder in jouw organisatie om te zorgen dat je er
aan gaat voldoen. Een belangrijk statement denk ik van vandaag. Raph, wil jij daar
-nog iets op aanvullen? -Ja, want eigenlijk is een
toegankelijkheidsverklaring, zelfs al heb je helemaal niets of je weet niet
waar je staat, een toegankelijkheidsverklaring helpt
dan enorm om zicht te krijgen en inzicht waar je staat.
-Ja. -Dat inzicht leidt er weer toe dat je
maatregelen kunt nemen om te verbeteren. Zolang je daar niet aan begint, zal
je weinig meters maken. Het is dus met name: maak zo'n verklaring en doe er wat
mee. Leg het voor aan de mensen die erover beslissen, zodat ook duidelijk is wat er
-aan moet gebeuren. -Ja en daarnaast hebben we, denk ik,
vandaag heel goed vastgesteld zo'n verklaring is natuurlijk één, maar zorg
dat het geborgd is in je processen. Zorg dat je functionarissen aanwijst die dit
voor je monitoren. Zorg dat het in meerdere rollen zit met dat boekje wat
je hebt aangereikt 'Wie doet wat' en dat meerdere functionarissen in je organisatie
hier echt mee bezig gaan. Beleg het dus niet bij één afdeling, het is
een organisatieprobleem of organisatiebreed facet, waar je allemaal
aandacht aan moet geven. We wilden eigenlijk met deze sheet, denk ik,
eindigen. Ik zie geen button wat we hoopten. Wil je nu van je eigen
organisaties weten hoe je staat, hoe je erbij staat, kijk dan eens op deze
websites. De meeste van deze websites bieden eigenlijk een soort test,
of een tool, waarin je kan checken hoe jouw uitingen het doen en waar je staat
met je website of documentatie. Dat wil niet zeggen, dat wil ik er wel even
duidelijk bij zeggen, dat als je door zo'n tool bent gelopen, dat je klaar bent.
Ik hoop dat we dat ook vandaag duidelijk hebben gemaakt. Ook een organisatie
of een waarmerkorganisaties die je gaat helpen om een bepaald waarmerk te halen,
betekent niet dat je daarna achterover kan. Het geeft echter wel een eerste beeld
in waar je staat. Han of Raph, hebben jullie nog aanvullingen op deze quote?
Kijk eens hoe je er voor staat. Ik weet niet of de poll of de call to action
-of die- -Ik krijg hier door er zit misschien op de
-volgende slide wat. Ik ga het proberen. -Als het goed is, krijg je dan een knop
waar je op kunt drukken en dan wordt je gelijk naar een website doorgelinkt
waar je je eigen website eens kan ... heel laagdrempelig kan kijken hoe je ervoor
staat, maar wel met de duidelijke disclaimer van Larissa: dit is
geen definitieve test. Het is eigenlijk alleen een tipje van de sluier.
Ja, maar het helpt misschien wel om, alles wat wij vandaag verteld hebben en ook
de lessen die we met jullie gedeeld hebben, meteen eens even te testen
op je eigen organisatie. Daar willen we, denk ik, mee eindigen: check hoe je eigen
website erbij staat. Ga voor die toegankelijkheidsverklaring en laten
we zorgen dat zoveel mogelijk mensen, waar we de dienstverlening voor organiseren,
ook via het digitale kanaal bij ons kunnen komen. Ik dank jullie hartelijk
voor de aandacht.