SAMEN ZORGEN VOOR PRETTIG WONEN Deep dive Leefbaarheid, locatie Hoorn
Ik ben Erik van Assen, senior adviseur Sectorontwikkeling bij Aedes. Ik sta hier vandaag in de Kersenboogerd.
01 SAMENWERKING
De gemeente Hoorn, Intermaris en huurdersorganisatie VH De Boog zien veerkracht in bepaalde wijken
met veel sociale huurwoningen en een hoge mutatiegraad onder druk staan. Deze partijen werken samen
aan een schoon, veilig en leefbaar Hoorn. In deze video vertellen zij over hun gezamenlijke aanpak in Hoorn.
Kunt u vertellen hoe de prestatieafspraken in Hoorn tot stand zijn gekomen?
Han Leurink, directeur Wonen en Vastgoed, Intermaris: We zijn inmiddels vier jaar met elkaar bezig.
Toen we de eerste keer kaderafspraken maakten, hadden wij een lijstje met dingen die we toch
al van plan waren en de gemeente had een lijstje met wat ze graag zouden willen doen. We hebben
samen gekeken waar dat matchte en dat werden de kaderafspraken. Op basis daarvan maakten
we ieder jaar een nieuwe jaarschijf. We merkten op een gegeven moment wel dat dat wat te vrijblijvend was.
Toen hebben we bij de nieuwe prestatieafspraken gezegd, er moet wel meer wederkerigheid in komen.
Dus als jij wat van ons vraagt, dan willen we ook wat als tegenprestatie. Dat was even wennen.
Maar ook daarvan hebben we geconstateerd dat we dat met elkaar heel goed kunnen.
Zowel de huurdersorganisatie, als de gemeente, als Intermaris hebben hun wensen
en voorwaarden op tafel gelegd. En daar hebben we mooie prestatie- of kaderafspraken voor gemaakt.
Erik van Assen: Hoe is het proces en hoe is de samenwerking verlopen bij de prestatiefafspraken?
Marjon van der Ven, wethouder Financiën, Wonen & Stadsvernieuwing, Jeugdzorg, gemeente Hoorn:
We hebben met Intermaris en De Boog kader-meerjarenafspraken gemaakt
voor de periode 2021-2025. En we maken ook afspraken per jaarschijf. Dat is al ruim
anderhalf jaar van te voren dat we met elkaar om de tafel zitten. En vanuit de kant van de
gemeente brengen we dan onze belangrijkste doelen in beeld. Dus dan geven wij aan wat
we op het gebied van wonen bij Intermaris het belangrijkst vinden.
Mensina Wijma, voorzitter VH De Boog: Het is dit jaar wel wat anders gegaan. We hebben
er heel erg op aangedrongen dat ook zorgpartijen straks mee gaan praten en, niet rechtstreeks
in de prestatieafspraken, maar wel ook een inbreng hebben en ook wij zelf meer feedback
van hen krijgen om te kijken wat we daarmee kunnen. Want er komen steeds meer mensen met
zorgvragen in woonwijken te wonen en dat kan soms zorgen voor overlast en daar wil je iets mee.
Erik van Assen: En hoe is dat proces bevallen bij jullie?
Mensina Wijma: Dat is op zich best wel prettig gegaan. Wij waren ook niet de enigen die daarin zo stonden, want ook Intermaris zelf vond
dat we die ook veel meer moeten betrekken en ook de gemeente ging daar goed in mee.
Dat is op zich best wel heel prettig verlopen.
Erik van Assen: Wat zouden jullie andere organisaties willen meegeven als tip in de ervaringen die jullie hebben opgedaan?
Han Leurink: Denk heel goed na over wat je elkaar te bieden hebt en wat je ook van elkaar
nodig hebt om prestaties te kunnen leveren. Dus als je afspreekt er moet meer nieuwbouw
komen, spreek dan ook af dat je met elkaar verantwoordelijk bent voor het leveren van
kavels. Want wij hebben geen eigen ontwikkelkavels meer en door de Woningwet is dat ook heel
ingewikkeld geworden. Wij mogen niet zomaar grond kopen. Het mag wel maar dan concurreren
we met beleggers en daar kunnen we echt niet tegenop concurreren, dus daar hebben we echt de gemeente voor nodig.
02 OVERLAST
Gemeente Hoorn en Intermaris bespreken zware casuïstiek in het Zorg- en Veiligheidshuis.
Indien nodig zet de gemeente de bestuurlijke bevoegdheden in. Intermaris geeft huurders
bij ernstige overlast een gedragsaanwijzing.
Erik van Assen: We staan hier middenin de wijk Kersenboogerd, kun je iets vertellen over deze wijk?
Martin Smienk, relatiebeheerder huurdersorganisatie VH De Boog:
Het is een wijk met een diversiteit aan inwoners, verschillende culturen, en dat leeft allemaal
bij elkaar. Op zich is het een hele mooie wijk, alleen is er een stuk problematiek binnen
dit gedeelte, het centrumgebied. En het is een beetje een achterstandswijk.
Natuurlijk heeft het ook z'n leuke dingen, maar er zijn veel problemen.
Erik van Assen: Wat is uw blik op de leefbaarheidsopgave in Hoorn?
Kholoud Al Mobaye, wethouder Sociaal Hoorn, gemeente Hoorn:
De leefbaarheidsopgave verschilt per wijk, per buurt. En hier in deze prachtige wijk Kersenboogerd
zien we dat de leefbaarheid echt landt in het centrumgebied. En het is
heel belangrijk als we de leefbaarheid willen verbeteren om dat juist vanuit een meervoudige
opgave aan te pakken. Dat betekent sociaal en fysiek. Het kan niet alleen maar fysiek.
En door juist samenwerking met Intermaris, de woningbouwcorporatie, proberen we met de
mensen, met de samenstelling van mensen ook, dat te verbeteren.
Denise Rood, beleidsmedewerker Wonen en Vastgoed, Intermaris:
Wat je hier in Hoorn best wel ziet, is dat je sterke en minder sterke wijken hebt.
In de minder sterke wijken zien we ook dat de Intermaris sociale huurwoningen oververtegenwoordigd zijn.
Ik denk dat het de opgave is om die minder sterke wijken geen slechte wijken te laten worden.
Erik van Assen: Hoe werken de gemeente Hoorn en Intermaris samen bij overlast?
Kholoud Al Mobaye: Wij werken met Intermaris
nauw samen, maar niet alleen maar met Intermaris, ook met de politie en met de welzijnsinstellingen
bij onze Stichting Netwerk, waar ook de jongerenwerkers actief zijn, om te kijken naar individuele
gevallen om een maatwerkaanpak te realiseren, maar ook in het algemeen voor de overlast
in de openbare ruimte en ook misschien de veiligheid, we doen het gewoon samen.
Erik van Assen: Wat is jullie rol daarin om die overlast te beperken?
Mensina Wijma: Als er echt structureel sprake is van overlast dan melden wij dat bij 1.Hoorn
bijvoorbeeld, ook bij Intermaris doen we dat. Dat is dan een samenwerking dat mensen daar
ook echt wel op af gaan. In eerste instantie een leefbaarheidsmedewerker van Intermaris
die eens gaat kijken van wat speelt er. Maar als het echt te gek wordt, dan melden we dat
ook bij 1.Hoorn en straks waarschijnlijk ook bij de zorginstellingen als we daar dus meer overleg mee hebben.
Erik van Assen: Hoe gaan jullie om met schrijnende overlastgevallen en wat is jullie aanpak daarin?
Marjon van der Ven: We hebben daar een speciaal overleg voor, een overleg voor extreme overlast, specifiek ook voor de Kersenboogerd.
En daarin zitten partners vanuit de kant van de gemeente, de politie, jongerenwerk en Intermaris uiteraard.
En daarin praten we met elkaar hoe dat aangepakt kan worden.
Erik van Assen: En wat doet Intermaris om overlast te voorkomen?
Denise Rood: Enerzijds dus door op meldingen te reageren maar anderzijds werken wij met
een stoplichtmodel bij woningtoewijzing. En daarmee kijken we welke wooncomplexen er net
als stoplichten, rood, groen of geel zijn. En van de rode complexen zeggen we eigenlijk,
daar is de draagkracht dusdanig dat we moeten oppassen met kwetsbare bewoners toevoegen.
En op die manier probeer je dan de balans te herstellen.
Erik van Assen: Jullie hebben daar een soort verbindende rol dan?
Martin Smienk: Wij geven dus aan wat er speelt en wat wij eigenlijk graag willen zien.
En niet alleen wij maar wat de huurders willen zien.
Erik van Assen: Dat komt omdat jullie echt in het middelpunt staan?
Martin Smienk: Ja, wij zijn eigenlijk klankbord ook van alle huurders van Intermaris.
03 NIEUWE TOEWIJZINGS- EN CONTRACTVORMEN
Intermaris past in diverse complexen nieuwe toewijzings- en contractvormen toe.
Erik van Assen: Die nieuwe toewijzings- en contractvormen, kun je iets vertellen over hoe dat eruitziet?
Han Leurink, directeur Wonen en Vastgoed, Intermaris: Het gaat met name over toewijzing,
in contractvormen zijn we wat terughoudend. De huurwetgeving, de huurbescherming is goed
en dat omarmen wij ook. In sommige wijken, bijvoorbeeld de Kersenboogerd in Hoorn, daar
hebben we heel veel van dezelfde typen problematiek, mensen met een laag inkomen, een grote afstand
tot de arbeidsmarkt, sociaal-psychische problemen. Daarvan hebben we gezegd dat het fijn zou
zijn als we daar ook een ander type bewoner in kunnen krijgen met bijvoorbeeld
wel dagelijks werk die misschien iets beter in staat zijn om het eigen huishouden te organiseren
als een soort middelende groep. Dat doen we door lege woningen te herbestemmen en dan
zeggen we echt dat we voor deze woning op zoek zijn naar een bewoner die dol is op tuinieren.
We hebben een hele grote tuin en als jij niks met tuinieren hebt, moet je daar vooral niet komen wonen
Erik van Assen: Bewoners worden heel erg betrokken daarbij, kun je een aantal voorbeelden noemen?
Denise Rood, beleidsmedewerker Wonen en Vastgoed, Intermaris: Ze mogen met ons meedenken over hoe we het parkeerdek gaan inrichten, de daktuin,
maar ook over de huisregels bijvoorbeeld om zo echt tot een complex te komen dat past
bij wat de bewoners willen. Erik: Mooi!
Erik van Assen: Wat betekent dat voor de leefbaarheid?
Kholoud Al Mobaye, wethouder Sociaal Hoorn, gemeente Hoorn: Het komt alleen maar ten goede aan de leefbaarheid, denk bijvoorbeeld aan
een woongemeenschapsvorm. Het betekent dat iemand een woning krijgt, die krijgt misschien
een extra stukje grond, een tuin, het is heel fijn als je een stukje grond krijgt, maar
het betekent dat het ook iets vraagt van iemand. Weet iemand dat die ook onderhoud moet plegen
op dat stukje, weet iemand ook wie er in de buurt woont. Ken je ook je buurt, heb je ook
gesprekken met de buurt. Dus het vraagt ook iets van de mensen en dat komt alleen maar
ten goede aan de leefbaarheid, zowel fysiek als ook sociaal.
Marjon van der Ven, wethouder Financiën, Wonen & Stadsvernieuwing, Jeugdzorg, gemeente Hoorn:
Er lopen een aantal pilots in Hoorn, één daarvan is niet in de Kersenboogerd, maar in het Holenkwartier.
Daar zijn geïnteresseerde huurders betrokken bij het nieuwbouwproces, dus al bij het bouwproces
van wat voor soort en type woningen zouden zij willen. En er wordt dan ook gekeken naar
een stuk wederkerigheid. Dat is ook een pilot. Dus je komt ergens wonen en dat daar een wederkerigheid
tegenover staat. Dus als je bij een verzorgingshuis komt wonen, dat je als jongere bijvoorbeeld
als tegenprestatie meedoet aan de klaverjasavond of het sjoelen of opruimen of de
vuilnis buitenzetten. Daar wordt naar gekeken en in allerlei verschillende vormen. En dan
willen we kijken wat werkt wel en wat werkt niet.
Erik van Assen: En wat betekent dat dan voor de leefbaarheid in zo'n complex?
Mensina Wijma, voorzitter VH De Boog: Je hebt meer verbinding met elkaar, hè!
En als je die verbinding hebt, dan doe je ook meer voor elkaar. Je accepteert ook meer van elkaar.
En dat is natuurlijk wel waar we naar toe willen. Dat je niet bij elk kleinigheidje
denkt van oh jee, die buren weer! Dat je inderdaad ook begrip voor elkaar kunt opbrengen.
Han Leurink: Het hoogste doel is natuurlijk dat iedereen op een plek woont waar hij of zij gelukkig is.
Waar hij of zij ook herkend en erkend wordt en waar men aanspraak heeft.
En dat noemen we leefbaarheid. Maar dat betekent ook dat de wijk schoon, heel en veilig is,
dus dat je woont in wat wij een normale wijk vinden, waar geen zwerfvuil is, waar geen
graffiti op de muren staat, waar alles heel is, waar alles functioneert, waar het groen
goed onderhouden is en geen rommel op straat ligt of dat vuilnis wordt gedumpt. Dat vinden wij vallen onder leefbaarheid.
04 WAAKVLAMFUNCTIE
Intermaris, gemeente Hoorn en VH De Boog zetten preventief en doelgericht in op dreigende
overlast en het creëren van gezamenlijke waakvlamfuncties in de wijken. De waakvlamfunctie houdt de
vinger aan de pols bij kwetsbare bewoners, onderneemt actie bij eerste signalen en is
een laagdrempelig aanspreekpunt voor bewoners.
Erik van Assen: In 2021 starten jullie samen met andere partijen outreachend werken, wat houdt dat in?
Marjon van der Ven: Dat outreachend werken doen we in de verschillende wijken, dat is
een samenwerking ook weer met de lokale teams van 1.Hoorn, en met het jongerenwerk, Intermaris,
De Boog uiteraard als huurdersvereniging en de gemeente. Dus als daar signalen binnenkomen,
kijken we of we dat op tijd kunnen oppakken. We hebben per wijk zo'n wijkprogramma dus
we weten dan ook aan welke knoppen we kunnen draaien of dat we iets zouden moeten bijstellen.
Erik van Assen: En hoe ervaren bewoners dat?
Mensina Wijma: Dat is heel verschillend bij de één of de ander. Dat is toch een beetje nog aftasten, we zijn er ook nog maar net
echt mee begonnen. Ik heb toevallig vandaag dan een eerste overleg gehad met een aantal voorzitters
van bewonerscommissies waarin we het daar ook over hebben gehad. De één reageert daar
een stuk positiever op dan de ander. Maar het is ook een groeiproces waar je doorheen moet.
Erik van Assen: Jullie doen het samen met de gemeente en een heleboel andere partijen. Wat is het gemeenschappelijke doel van al die organisaties?
Denise Rood: Ja, toch een mooie leefbare wijk
creëren waar iedereen fijn woont. En waar het ook over tien of twintig jaar nog steeds fijn wonen is.
Erik van Assen: En worden de bewoners daar ook bij betrokken?
Denise Rood: Ja, op dit moment is dat nog
op kleine schaal. Maar wij zijn wel aan het kijken of we op complexniveau een soort ambassadeurs
ook kunnen aanstellen, vrijwilligers. Dat zijn we nu aan het vormgeven, uitdenken.
Erik van Assen: Welke eerste ervaringen hebben jullie opgedaan met de waakvlamfunctie?
Kholoud Al Mobaye: We hebben er mooie ervaringen mee, maar ik moet ook toegeven, dat soort
processen gaan geleidelijk. Je kunt niet binnen twee maanden zien, wauw, dat hebben wij bereikt!
Dus de mooie resultaten die wij tot nu hebben bereikt, zijn juist de gesprekken met onze
wijkteams, onze jongerenwerkers, politie, gemeente en dat er ook bijvoorbeeld gesprekken
komen vanuit de jongerenwerker of vanuit een opbouwwerker. Die gaat langs bij mensen en
dan zie je een nieuwe zorgvraag. Dan denk je hé, dat gaat over andere zaken. Dat gaat
juist over het verbeteren van de sociale aspecten van mensen en daar zijn we trots op, door
deze samenwerking met Intermaris en met allerlei andere organisaties.
Erik van Assen: Welke partijen moeten volgens jou betrokken zijn bij die waakvlamfunctie?
Martin Smienk, relatiebeheerder VH De Boog: Intermaris, gemeente Hoorn, dat is 1.Hoorn eigenlijk,
de wijkagent, De Boog, de zorgpartijen, dat die allemaal met hun gezicht naar dezelfde
kant op staan en dat de lijnen korter zijn. Dus als ik iets signaleer of Intermaris signaleert
dingen, dat ze meteen kunnen zeggen, we moeten die bellen en dat die actie gaat ondernemen.
Erik van Assen: Hoe worden de bewoners daar bij betrokken?
Kholoud Al Mobaye: Als het gaat om fysieke en sociale aspecten gaat het niet alleen maar
om wat je ziet in de wijk. Het gaat om de energie. Om de energie te versterken bij de
bewoners hebben we een project 'Verrijk de wijk' waarbij ook de bewoners met elkaar gaan
praten om te kijken: wat kunnen wij doen vanuit schoon & veilig, kunnen wij ook de wijk vergroenen,
kunnen wij andere activiteiten organiseren? Dat gebeurt samen met de mensen in dit project
en dan zie je mooie ontmoetingen en dan zie je ook dat de mensen elkaar beter leren kennen.
Tegelijkertijd komt het ten goede aan de leefbaarheid in de wijk.
05 SCHOON, HEEL EN VEILIG
Binnen de wettelijke kaders investeert Intermaris in schoon, heel en veilig. Ook de gemeente
Hoorn heeft structureel budget beschikbaar voor leefbaarheid in de wijkbudgetten.
Erik van Assen: Er is een mooie concrete prestatieafspraak tussen gemeente Hoorn en Intermaris. Wat houdt die in?
Marjon van der Ven: We hebben ook een afspraak
over wederkerigheid, want die leefbaarheid in de wijk, dat moet je echt samen doen.
Dan hebben we het echt over het schoon, heel en veilig, dus vuilnis ophalen, het onderhoud van het groen,
het bijhouden van de plantsoentjes, en dat doen we echt met elkaar en daar spreken
we elkaar ook op aan. We hebben het net ook gehad over een aantal van die overleggen,
ook met de wijkprogramma's, en daar komt dat in terug.
Han Leurink: Concreet starten we in september ons eerste fysieke project en we zijn nu al
bezig met sociale projecten. Maar dat bewoners echt gaan merken, hé mijn omgeving knapt op en
het wordt nieuw en fris. Dat die woningen die nu een beetje grauw zijn, ze zijn veertig
jaar oud, weer even een upgrade krijgen.
Erik van Assen: En wat merken bewoners daar dan concreet van?
Han Leurink: We hebben een grote traditie in het vroeg betrekken van bewoners. Deze week valt de eerste krant bij de
bewoners in de Kersenboogerd op de mat, waarin het team zich voorstelt, waarin we aangeven wat
we globaal van plan zijn en waarbij we de wijk uitnodigen om nu al mee te denken voor
de hele wijk. En straks als we echt op complexniveau gaan werken, dan nodigen we echt bewoners
uit voor avonden, dan mogen ze meedenken. Wij hebben natuurlijk zelf ook wel plannen,
we willen graag verduurzamen, de woningen hebben nu energielabel C, we willen ze minimaal
B of A hebben, we willen graag naar een warmtenet. Dus er zijn een aantal dingen die wij graag
willen, maar er zijn ook vast en zeker dingen die bewoners willen en dat horen we graag.
En die plannen voegen we samen en onze ervaring is dat dat meestal de beste resultaten oplevert.
Tip 1: Aedes Praatplaat interventies leefbaarheid Samenwerking met andere partijen om leefbaarheid
te verbeteren is essentieel. De praatplaat bij leefbaarheid biedt een handvat voor het
gesprek met partners of collega's over wat er lokaal moet gebeuren en welke interventies
daarbij passen. De praatplaat toont 25 interventies die verdeeld zijn in vijf thema s: bewonerssamenstelling,
bestaande woningvoorraad, nieuwbouw, sociaal beheer en lokale samenwerking.
Interventies zijn er op verschillende niveaus, per woning, straat, wijk, dorp of stad.
De praatplaat geeft volop inspiratie om samen te werken aan een vitale leefomgeving.
Tip 2: Veerkrachtkaarten. Deze veerkrachtkaarten helpen je in het gesprek met de partners aan tafel.
Zoals corporaties, gemeenten en huurdersorganisaties. Samen ga je het gesprek aan en formuleer je
doelen om met elkaar aan de slag te gaan.
SAMEN ZORGEN VOOR PRETTIG WONEN Deep dive - Leefbaarheid, locatie Hoorn