- Muziek speelt af -
Ik ben Caroline van Brakel.
Ik ben wethouder in de gemeente Nuenen.
Ik heb daar als portefeuille Ruimtelijke Ordening, Wonen en Verkeer.
Ik ben Joost Lobeé, ik ben Directeur Bestuurder bij woningstichting Compaen in Helmond.
Wij maakten ons als corporaties heel erg druk over de almaar stijgende stichtingskosten
van sociale huurwoningen.
De betaalbaarheid van de te realiseren nieuwbouw die stond wat ons betreft onder druk.
Dan heb je het natuurlijk over de grondkosten, de bouwkosten en de bijkomende kosten.
Dus de processen en de complexiteit van de nieuwbouw die steeds groter werd.
Dus wij vonden het noodzaak om in ieder geval met de gemeentes te spreken over de grondkosten
en de bijkomende kosten.
En daar zijn hele mooie dingen uit ontstaan.
En wij zagen ook een enorme bouwopgave op ons afkomen.
Vooral ook in de sociale sector.
Betaalbaarheid daarbij was ook in het geding.
Dus nou ja dan is één en één, snel twee.
Vanaf het eerste moment dat we hierover spraken en die gezamenlijke verantwoordelijkheid voelden
om met elkaar tot een oplossing te komen.
En daar is wel heel snel het idee uit ontstaan om samen te gaan zoeken naar een gestandaardiseerd
product voor de groep, voor sociale woningbouw.
Omdat de grootste groep woningzoekenden volgens ons, en ons beiden, de 1- en 2- persoons huishoudens
waren.
En wij vroegen ons toch af; waarom zouden we elke keer opnieuw het wiel uitvinden.
Nou wij zien het zelf niet echt eigenlijk als een pilot.
Want één van de onderdelen is dat we juist grote volumes wilden maken.
Dat zou de kracht zijn van de formule.
Dus voor ons is het eigenlijk meer een project.
Het heeft wel een kop en een staart.
Een begin.
We hebben een goede doelstelling geformuleerd met z'n allen.
Dus ja wij zien het eigenlijk als een project.
En het is dus niet zo dat we eerst een kleinere vorm eerst hebben uitgeprobeerd.
Dat is niet aan de orde geweest.
Het was gewoon meteen vol aan de bak!
Dus wij hebben toen professionele hulp ingeschakeld in de vorm van de Brinkgroep.
En die hebben ons begeleid in het opzetten van een uitvraag naar de markt.
Want we wilden de markt natuurlijk uitdagen.
Want wij zagen dat de standaard eengezinswoning die was eigenlijk, qua programma van eisen
klopte die wel, maar qua prijs vonden we hem nog te duur.
En de standaard ‘appartement’ dat bestond, toen wij begonnen met de uitvraag, bestond
dat eigenlijk nog niet.
Dat product was nog niet helemaal uitontwikkeld in de markt.
Dus wij hebben vervolgens met de Brinkgroep afgestemd hoe wij gezamenlijk die uitvraag
konden doen.
En dat is een openbare aanbesteding geweest waarbij we uiteindelijk van een long list
naar een short list van twee keer vijf aanbieders voor de grondgebonden woningen en twee keer
vijf aanbieders voor de appartementen zijn gegaan.
Want je moet natuurlijk ook de definitie maken.
Wat is dan die standaard woning.
Dat is eigenlijk helemaal niet zo'n goede term overigens hoor.
Dan moet je wel ook zorgen dat je dezelfde taal spreekt.
Wat voor een woning, hoe ziet die er dan precies uit.
En dan moet je behoorlijk gespecificeerd en behoorlijk gedetailleerd moet je dat beschrijven.
Wat je dan precies aan de markt vraagt.
We hebben de opdracht aan alle bestuurders, dus de negen wethouders en de dertien corporatiebestuurders,
meegegeven vooraf: Neem een criticaster mee naar de webinar en neem een fan mee.
En je mag ook meerdere criticasters meenemen, geen enkel probleem.
Zo'n digitale zaal is toch vrij oneindig groot.
Maar dat was wel een hele goede zet denk ik.
Omdat we op die manier onszelf ook kwetsbaar opstelden.
Van nou ja kijk, wij gaan ons ook laten verrassen van wat er allemaal mogelijk is.
Maar dan konden de critici hun vragen ook allemaal kwijt.
En zij konden ook zien wat er allemaal mogelijk was.
En wat er ook bijzonder was, en dat vind ik wel ook echt respect voor de deelnemende bouwbedrijven,
die hebben het ook gewoon aan elkaar gepresenteerd.
Dus de financiële gegevens, die waren natuurlijk ieder voor zich, want het zat midden in de
aanbestedingsprocedure.
Maar ze hebben hun product aan elkaar laten zien.
En dat was hartstikke goed en dat gaf ook echt een goed beeld.
En dat is ook eigenlijk een cadeautje vanuit de corona-pandemie.
Want normaal zou je met z'n allen in een bus gaan zitten.
En dan kun je een paar projecten zien op een dag.
Maar nu konden we heel veel projecten zien in een paar uur tijd.
Dus dat was wel een voordeel.
En heel veel mensen konden eraan meedoen.
Heel veel verschillende mensen.
Ja dat was echt een hele goede zet.
Ik ben Nienke van der Lei, ik ben ontwerpleider bij Heijmans woningbouw.
Daarnaast draai ik ook de tender voor het stedelijk gebied Eindhoven.
Daarbij ben ik betrokken van het schetsontwerp tot het moment dat wij de omgevingsvergunning
indienen.
En daar help ik de ontwikkelingen opstarten.
Wij werden uitgenodigd voor een webinar.
In dat webinar werden wij gevraagd om de presentatie te geven voor de conceptwoningen die wij aanbieden
voor het stedelijk gebied Eindhoven.
Het was voor ongeveer tachtig man.
In het begin is dat wel even spannend.
Want je weet niet precies wie daar zitten en wat er gevraagd gaat worden.
En uiteindelijk heeft dat heel goed uitgepakt.
Wat ik heel sterk vond aan de uitvraag van het stedelijk gebied Eindhoven is dat de gemeente
en de corporatie samen de uitvraag hebben geschreven.
Waar wij normaal met de corporatie samen de uitvraag beschouwen, en dan naar de gemeente
toegaan, hebben ze hier de zoektocht vooraf al afgerond.
Waardoor wij samen kunnen kijken naar de uiteindelijke opgave.
De aanbieders die voldeden allemaal aan de criteria.
Dus dan ga je vervolgens kijken van nou welke heeft nu de meeste flexibiliteit.
Voor de grondgebonden woningen bood Heijmans net iets meer flexibiliteit dan de con-collega's.
Hadden ook een iets meer doordacht, handiger toepasbaar installatieconcept.
Waardoor ver-NOM-ming van de woningen makkelijker mogelijk was.
Ze waren volgens mij qua prijs niet de allerlaagste.
Maar voldeden wel aan het prijsplafond dat wij hadden gesteld.
En hadden meer kwaliteit.
Dus de beoordelingscommissie die heeft gezegd; Heijmans verdient de grondgebonden woningen.
En voor de appartementen gold dat de BAM een concept had met iets meer variëteit in de
plattegronden van de appartementen; een grotere en een kleinere versie.
En zij hadden de mogelijkheid om het gebouw stedenbouwkundig iets makkelijker in te passen.
Want we hadden een uitvraag voor een galerij-ontsluiting.
Maar zij boden de mogelijkheid om de kopwoningen 90 graden te draaien.
Waardoor je net iets meer mogelijkheden had om het stedenbouwkundig in te passen.
En ook bij BAM gold dat zij wel voldeden aan het prijsplafond, maar ook weer niet de allergoedkoopste
waren.
Dus de andere aannemers hebben het ook ontzettend goed gedaan.
We waren heel blij met de inzendingen, maar er kan er maar één winnen.
Ik ervaar de samenwerking met de gemeente en de corporatie als een hele goede.
Iedereen is heel open en eerlijk naar elkaar toe.
En de vraag is ook heel concreet gesteld.
Dus we weten wat er gevraagd wordt en we weten hoe we daarop kunnen aansluiten met onze woningen.
Het echte voordeel voor een bouwbedrijf als Heijmans, die werkt conceptwoningen, is de
massa en de snelheid die je met die massa kunt gaan maken.
Doordat je meer massa hebt in de aantallen van de woningen, kunnen we deze ook sneller
doorontwikkelen.
En kunnen we die ook sneller door het hele proces heenbrengen.
Wat dan ook weer de kosten verlaagd voor ons.
We werken met een prefab casco, dus we bouwen snel.
Maar er zit dan ook een heel groot ontwerp- en ontwikkeltraject daarvoor, wat we nu ook
nog sneller kunnen oppakken.
Doordat die massa- van het stedelijk gebied wordt aangeboden.
Daardoor kunnen wij sneller anticiperen op de vraag en ook sneller onze ontwikkelingen
voortzetten.
Wat denk ik een misvatting is voor conceptwoningen, is dat het allemaal dezelfde woningen zijn.
Terwijl er heel veel variatie in conceptwoningen kan zitten.
Dat heeft er ook voor gezorgd dat wij voor het stedelijk gebied een aparte woning konden
aanbieden.
Waarbij we een vaste kern hanteren, dus de vaste kern behouden, maar een flexibele schil
daaromheen ontwikkelen.
Dat heeft er ook voor gezorgd dat we daarmee veel angst wegnamen bij gemeentes denk ik?
Voor welstand, voor andere mensen die dachten dat ze eigenlijk een eenheidsworst zouden
gaan krijgen voor dit plan.
Onze regio kent al een rijke historie qua samenwerkingen.
In Eindhoven werken negen randgemeenten rondom Eindhoven al heel nauw samen.
Dus de portefeuillehouders Wonen zien elkaar al heel regelmatig.
En ook de corporaties zien elkaar heel regelmatig.
Bovendien hadden we dan ook nog eens ieder half jaar een bijeenkomst waar én de portefeuillehouders,
én de corporatiedirecteuren samen kwamen.
Dus ja we zagen elkaar heel veel.
En het benoemen van dat gemeenschappelijke doel om snel veel woningen te maken, kwam
dus eigenlijk al heel snel boven tafel.
En dat voelden we alle twee echt als een hele grote uitdaging.
Dat die stap helemaal niet zo groot was om vervolgens die samenwerking aan te gaan.
En door die achterliggende organisatiestructuren die er al waren, dus de wethouders en de corporatiedirecteuren,
was het ook overzichtelijk om een stuurgroep te formeren met een aantal bestuurders van
de éne en een aantal bestuurders van de andere kant, die dus het mandaat hadden van de groep
die erachter stond.
En dat werkte wel versnellend in de besluitvorming.
En ja, dan doe je het vanaf het begin eigenlijk gezamenlijk.
En dan ligt natuurlijk de nadruk bij de ene partij als het gaat om het ondertekenen van
de raamovereenkomst met de bouwers.
Dat doen wij als corporatie want wij zijn de opdrachtgever.
En de gemeentes, die hebben natuurlijk wat meer verstand van de procedures, om dat te
synchroniseren, dus daar zijn zij duidelijk wat meer in de lead.
Maar open en transparant alle kennis en kunde uitwisselen, dat is wel een voorwaarde om
dat met elkaar te doen.
Ja, je doet het echt samen, is wat we hier heel erg ervaren.
We zitten hier tweewekelijks samen met het coördinatieteam, om te kijken van: Welke
plannen lopen er, wat is de status van de plannen en wat kunnen we met deze plannen?
En wij voelen ons ook heel erg verantwoordelijk om dat proces ook samen op gang te brengen
en vlot te trekken.
Zodat we met z'n allen één grote trein kunnen maken voor de realisatie van deze woningen.
Het gezamenlijke traject heeft echt geholpen in de samenwerking tussen gemeentes en corporaties.
Je bent samen verantwoordelijk voor het realiseren van voldoende betaalbare huurwoningen.
Maar je hebt ook samen een verantwoordelijkheid in de inclusieve samenleving.
Je hebt ook samen een verantwoordelijkheid op het gebied van duurzaamheid.
En je gaat geen van beiden ergens heen.
Corporaties zijn locatie gebonden en gemeentes zijn dat ook.
Dus het heeft echt wel meer gebracht dan alleen deze inkoop.
En dat komt ook omdat je een bepaalde discussie al kwijt bent.
De prijs is bekend, je weet hoe de woning eruitziet.
Dus dan ga je op andere dingen.
Dus al die tijd die je anders nodig had om daarover te discussiëren wat het moet worden,
dat hebben we achter ons gelaten.
Dus nou kun je ook verder gaan kijken.
Bijvoorbeeld naar de processen die wij als gemeente hanteren.
Wat belemmert het nou waarom die woning daar nu wel of niet zo snel kan zitten.
Dus ik denk dat je ook in kwaliteit straks stappen gaat zetten.
Omdat je bepaalde discussies; prijs en het product zelf, die is er niet meer.
Dus daar hoeven we het niet meer over te hebben.
We hebben onze processen wel extra onder de loep genomen.
Om te kijken; hoe kunnen we hier nu nog meer snelheid in brengen.
En of we nog meer standaardisatie kunnen vinden in die woningen, en nog meer massa kunnen
vinden in die woningen.
En dat heeft er wel toe geleid dat wij ons proces nog verder hebben kunnen inkrimpen
dan dat we al hadden.
Ik denk dat corporaties en gemeenten nog sneller de expertise van aannemers kunnen gebruiken.
Zodra zij helemaal op het voortraject met ons in gesprek gaan om te kijken wat er mogelijk
is, kunnen wij heel goed onze conceptwoningen inpassen in het de bestaande omgeving of in
de nieuwe omgeving.
Ik ben Isabel van de Geer, afdelingshoofd woningbouw bij Binnenlandse Zaken en Koningshuisrelaties.
Sinds een jaar.
En ik werk aan een mooi dossier, wat de volle aandacht heeft in dit land.
Super goede pilot.
Hier hebben we echt laten zien dat corporaties en gemeenten samenwerken om innovaties in
de bouw voor elkaar te krijgen.
En dat in een woondeal regio, die de volle aandacht heeft binnen dit ministerie.
Ja, top!
Hier kunnen we zeker mee verder in de rest van dit land.
Ik ben Martin van Rijn.
Ik ben voorzitter van Aedes, dat is de vereniging van woningcorporaties in Nederland.
Aedes is heel blij met die pilot in Eindhoven.
Omdat aangetoond kan worden; hoe je allemaal moet handelen, hoe je met elkaar moet samenwerken,
om letterlijk en figuurlijk een bouwstroom op gang te krijgen.
En een bouwstroom is heel belangrijk omdat alleen met een bouwstroom, zeg maar lange
termijn zekerheid over wat er moet gebeuren, je ook in staat bent om ook industrieel te
bouwen, sneller te bouwen en goede afspraken met bouwers te maken.
Bouwstromen houdt in, eigenlijk is het letterlijk een bouwstroom maken, dat je samen met een
aantal corporaties tot een gezamenlijk opdrachtgeverschap komt.
Wat tot gevolg heeft dat je ook aan degene die de opdracht neemt, meer zekerheid kan
bieden over de afnamegarantie, maar ook de langere termijn.
En juist doordat je die afspraken kan maken, kun je ook industrieel bouwen.
Als je, heel simpel gezegd, een woning uit een fabriek koopt, dan moet je wel zorgen
dat die fabriek ook doorstroming heeft en leeg is.
Anders staat die vol en dan kan je niet meer bouwen.
Door gezamenlijk opdrachtgeverschap ben je in staat om ook gemakkelijker conceptueel
te bouwen.
Waardoor de bouw ook sneller kan gaan.
Door allerlei organisaties, corporaties, gemeenten, moet heel veel worden ontdekt.
Wat Aedes doet zijn twee dingen: In de eerste plaats, corporaties en gemeenten bij elkaar
brengen om te zorgen van, hoe gaan we dit nu doen?
Om de kennis en kunde te delen.
Want er is nog heel veel kennis en kunde te ontwikkelen, maar ook veel kennis en kunde
te delen.
En aan de andere kant hebben we ook goede voorbeelden van bijvoorbeeld van concepten.
Waarvan je kan zien van; als ik dan nou wil doen, voor welke doelgroep kan ik zo'n concept
gebruiken.
We hebben een soort conceptenboulevard, waarin corporaties en gemeenten kunnen kijken, als
we hiermee aan de slag willen, zijn dit het type woningen waarmee we aan de slag kunnen.
Dus kennis en kunde bundelen en aan de andere kant ook hele goede praktijkvoorbeelden maken,
waaruit mensen kunnen kiezen.
Conceptueel bouwen heeft de aandacht.
Dat gaat over bouwprocessen, over industriële bouwvormen.
En we hebben gemeend om daar een plan van aanpak voor op te stellen.
Zodat we met elkaar de partijen kunnen betrekken, weten waar we aan gaan werken, wat de resultaten
moeten zijn, welke mijlpalen we daarin willen behalen.
Ook de tweede kamer staat erachter.
Ze hebben een motie daarover ingediend.
Supertof.
Dat plan van aanpak is bijna gereed en kunnen we naar de kamer sturen.
En op basis daarvan gaan we samen aan de gang.
Dat is dan overheden, corporaties, bouwbedrijven.
Echt een samenwerking om conceptueel bouwen verder te krijgen.
Belangrijk is sowieso de samenwerking tussen overheden, bouwbedrijven en corporaties.
Belangrijk is dat we naar de vraagkant kijken van dit hele proces.
Het is belangrijk dat we weten wat er moet gebeuren en wanneer.
Als we dat met elkaar weten, dan kunnen partijen ook op tijd nadenken over wat ze willen gaan
bouwen en willen realiseren.
Als we dat later doen in dat hele planproces, dan hebben misschien die partijen die het
moeten bedenken maar een maand de tijd, terwijl wij er zeven jaar over hebben na kunnen denken
over waar dan een woningbouwlocatie moet komen.
Dat is van de zotte.
Dus ik zou zeggen; zo snel mogelijk bij elkaar komen en met elkaar kijken wat er moet gebeuren,
wanneer het moet gebeuren.
En dan ook nog met elkaar bekijken van, of het misschien toch nog iets sneller kan.
Want 900.000 woningen in tien jaar tijd, dat is een geweldige opgave.
Hoe eerder we dat voor elkaar hebben, hoe beter.
Conceptueel bouwen is niet alleen belangrijk voor die 900.000 woningen.
Maar is ook belangrijk voor de betaalbaarheid.
Het is belangrijk dat we het betaalbaar houden voor alle mensen in Nederland om te kunnen
wonen.
Dus conceptueel bouwen, vooral doen.
Belangrijk is ook de klimaatopgave en duurzaamheid.
Ook daar draagt conceptueel bouwen heel erg goed aan bij.
We maken de producten in de fabrieken, zetten het dan op een locatie, dat scheelt weer CO2.
En nog een heleboel andere zaken.
Dus conceptueel bouwen draagt op vele manieren bij aan de 900.000 woningen in Nederland.
Ik kan mij voorstellen dat het heel ingewikkeld is om te denken van; hoe werkt dat, industrieel
bouwen?
Is het niet aan elkaar lijmen van doosjes en dan zijn we niet zo tevreden over de kwaliteit.
Want nu inmiddels is het nu zo ver, dat we in snel tempo hele andere soortige woningen
kunnen bouwen, waar iedereen eigenlijk kwalitatief heel tevreden mee is.
Dit moet je eigenlijk zien om het te kunnen doen.
Dus ik zou zeggen; andere regio's, ga kijken in de regio Eindhoven, hoe dat daar plaats
vindt.
En ga eens nadenken over de vraag of dat bij ons ook zou kunnen?
Het vergt veel samenwerking, het vergt veel ontwikkelingen.
Maar snellere bouwstromen en lagere prijzen.
Dat is in het belang van ons allemaal.
Discussieer niet te lang over de verschillen, maar zoek de overeenkomsten.
Je hebt een grote opgave.
En dat is niet in deze regio, maar dat is in heel veel regio's.
De verschillen tussen corporaties zijn altijd veel minder groot dan je van tevoren misschien
wel denkt.
De verschillen tussen de gemeentes zijn ook minder groot dan je van tevoren denkt.
De verschillen tussen corporaties en gemeentes zijn dat ook.
Ik vind het op zich wel mooi, we hebben nu dit gesprek, maar ik hoor ook andere stuurgroepleden,
wethouders, die je ook hoort spreken in bepaalde omgevingen, op een webinar of dergelijke.
En dan denk je dat je een corporatiedirecteur hoort spreken.
Dus die verschillen zijn echt bijzonder klein.
En die verantwoordelijkheid is bijzonder groot.
Dus laten we dit nou gewoon met elkaar doen.
Voor een gemeente is natuurlijk een uitdaging; kun je het beoordelingsproces, vergunningverlening,
zou je dat kunnen verkorten, kun je dat efficiënter, zodat er ook minder kosten gemaakt hoeven
te worden, want dat helpt natuurlijk ook mee aan de betaalbaarheid.
Specifiek voor de gemeente Nuenen; wij hebben maar een heel laag percentage sociale huurwoningen.
Dat is maar ongeveer 16 procent.
Dat is echt veel te weinig.
En ik hoop echt wat we met deze standaard woningen een inhaalslag kunnen maken.
Dat we toch naar die 20, 25 procent huurwoningen gaan.
Want dat heb je eigenlijk wel nodig om een goede gemêleerde opbouw van je samenleving
en je dorp te houden.
Wat ik zelf het allerbelangrijkste vind, is dat iedereen een mooi en eigen thuis heeft.
En dat kan je alleen maar bereiken door met elkaar samen te werken.
Door met gemeenten samen te werken, door met corporaties samen te werken en met de aannemers
samen te werken.
Zodat we samen die grote aantallen woningen die we nog moeten gaan maken, kunnen gaan
realiseren.
- muziek speelt af -