GESPREKSLEIDER: Dames en heren, goedemiddag...
...welkom weer op de zaterdagmiddag.
U krijgt een korte update van de situatie...
...van de minister-president en de minister van Koninkrijksrelaties.
Ik geef het woord aan de minister-president.
MINISTER-PRESIDENT RUTTE: Dank.
Wij hebben vandaag weer de actuele situatie met elkaar besproken...
...op Sint Maarten, op Saba en Sint Eustatius, als gevolg van orkaan Irma.
De minister van Koninkrijksrelaties zal dadelijk ook in zijn bijdrage...
...nader ingaan op de naderende José.
De situatie nu is, dat als we kijken naar vooral ook Sint Maarten...
...de toestand heel zorgelijk blijft.
We zien dat veel inwoners zich nu dagen- lang in moeilijke omstandigheden bevinden.
Ook in veel gevallen verstoken van eerste levensbehoeften...
...en met zeer gebrekkige communicatiemogelijkheden...
...soms helemaal geen communicatiemogelijkheden.
En dat roept ook natuurlijk gevoelens van onrust en bezorgdheid op.
Het goede nieuws bij al deze ellende is...
...dat er steeds meer politieagenten, militairen...
...en hulpgoederen op het eiland arriveren.
Er wordt gepatrouilleerd op straat, hulpgoederen komen aan land...
...water, voedsel en ook medicijnen.
Er zijn nu 230 militairen en politiecapaciteiten op het eiland.
Vandaag arriveren nog eens 100 mensen.
Aanstaande maandag arriveren 100 mensen extra.
En we hebben vandaag besloten, zo nodig, in deze opbouw de ruimte te maken...
...om ook na maandag door te gaan met opnieuw, als dat nodig is...
...150 extra mensen na maandag.
Dus er zijn er 230, 100 vandaag erbij.
En daarmee is onze inzet militair en politioneel vergelijkbaar...
...met de inzet aan Franse zijde.
Ik wil daarbij opmerken dat plunderaars zich moeten realiseren...
...dat de politiemensen en het defensiepersoneel de bevoegdheid heeft...
...om hard op te treden.
Uhm... En dat zij zich dat moeten realiseren.
Ook de evacuaties komen op gang.
Mensen met een medische indicatie zijn inmiddels geëvacueerd.
Daarbij was grote bezorgdheid over 65 dialysepatiënten...
...mensen dus met een nieraandoening, nierpatiënten.
Zij zijn nu allemaal van het eiland af en in goede omstandigheden.
Van groot belang, want u weet bij die aandoening dat het risico bestaat...
...dat je jezelf vergiftigt als je niet op tijd dialyse kunt ondergaan.
En ook de spoedpatiënten zijn inmiddels van het eiland af.
Nu wordt begonnen met andere groepen die prioriteit hebben...
...de gezinsleden van Nederlandse hulpverleners...
...militairen en uitgezonden overheidspersoneel...
...dat geen dak meer boven het hoofd heeft...
...en natuurlijk de toeristen die nog op het eiland zijn.
Net als andere landen halen wij de Nederlandse toeristen weg.
Dat zal zo veel mogelijk dit weekend gebeuren.
Daaronder ook de in de media gerapporteerde mensen...
...die via TUI op het eiland zijn.
Overigens lijken de aantallen Nederlandse toeristen op het eiland...
...op dit moment in de tientallen te lopen...
...waaronder dus die 35 waarover in de media was gerapporteerd.
Dit weekend reist koning Willem-Alexander af naar het gebied...
...samen met Ronald Plasterk.
Zij gaan naar Curaçao en zodra de situatie het toelaat...
...zullen zij een bezoek brengen aan de getroffen eilanden.
De koning gaat ernaartoe om medeleven te betuigen...
...en de getroffenen een hart onder de riem te steken...
...zodat ook de eilandbewoners weten dat we ze niet zijn vergeten.
Ik heb het iedere dag gezegd: Nederland laat Sint Maarten niet in de steek.
Morgenmiddag komt de ministeriële crisiscommissie...
...die net ook vergaderde dus, komt opnieuw bij elkaar.
Dinsdag is er een extra Rijksministerraad om in het bredere Koninkrijksverband...
...ook met de eilanden Curaçao en Aruba, en natuurlijk Sint Maarten...
...erover te spreken. De vragen gisteren...
...de contacten met de gevolmachtigde minister zijn intensief...
...ook gisteren zijn er gesprekken geweest.
En ik wilde graag het woord nu geven aan mijn collega in de Rijksministerraad...
...Ronald Plasterk, de minister van Koninkrijksrelaties.
MINISTER PLASTERK: Allereerst maar het moment van nu: de weersomstandigheden...
...de orkaan José zal naar het zich laat aanzien...
...Sint Maarten ten noordwesten passeren.
De verwachte aankomst is zo straks, zaterdagavond...
...om 18.00 uur Nederlandse tijd, en dat is 12.00 uur Caribische tijd.
Het zal dan de rest van de Nederlandse nacht ongeveer duren voordat hij voorbij is.
Het ziet er dus naar uit dat het stormkracht 8 is, dus geen orkaan.
Maar dat zal in ieder geval dan heel veel regen opleveren...
...wat op zichzelf ook weer een risicosituatie is.
En hoe dan ook is het verstandig...
...dat iedereen goed luistert naar de autoriteiten en binnen blijft...
...want het blijft hoe dan ook een hele harde storm.
Voor wat dat betreft, is het goed dat er iets van communicatie...
...op het eiland tot stand is gekomen.
Het is nog steeds onvoldoende overigens, maar er zijn radiozenders in de lucht...
...en die worden ook gebruikt, bijvoorbeeld om bewoners te waarschuwen...
...voor de storm van vanavond.
Het KNMI heeft live op de radio een weerswaarschuwing uitgedaan...
...en de bevolking wordt verder via de lokale politie gewaarschuwd...
...met flyers en via megafoonwagens.
Dan misschien iets over de situatie op Sint Maarten.
Een voorlopige schatting van de schade is...
...dat daar ongeveer 70 procent van de huizen zwaar beschadigd is...
...dan wel geheel of gedeeltelijk ingestort.
Er is sprake van enig herstel van de essentiële diensten.
De elektriciteit werkt bijvoorbeeld weer voor delen van het eiland...
...en er zijn hoofdwegen vrijgemaakt.
Voor Saba geldt dat de wegen op het eiland grotendeels zijn vrijgemaakt.
De luchthaven kan goederen en militaire evacuatie ontvangen.
Er worden op dit moment wel mensen van plekken weggehaald...
...in verband met mogelijke aardverschuivingen...
...als gevolg van de regenval.
Op Sint Eustatius wordt de stroom opgebouwd...
...70 procent van de klanten heeft elektriciteit.
En vandaag hopelijk nog eens 10 tot 15 procent meer.
Knelpunten op Saba en Sint Eustatius blijven water, voedsel, medicijnen...
...en natuurlijk de veiligheid.
Tot dusver eigenlijk het feitelijke nieuws ter plekke op de eilanden.
GESPREKSLEIDER: Oké, dank u wel. Vragen? Vooraan.
JOURNALIST: Meneer Rutte, u zegt: Het leger en de politie...
...mogen hard optreden tegen plunderaars.
Is er al sprake van dat de situatie onder controle is op dat punt?
Nee, nog niet voldoende. De situatie is nog steeds grimmig. Dus dat bevalt ons niet.
Als je ziet, de omstandigheden op het eiland...
...is het ook buitengewoon ingewikkeld om overal de orde te herstellen.
Vandaar dat we ook doorgaan met de opbouw van capaciteit.
Maar ook van belang dat men zich realiseert...
...dat de ingevlogen politie- en defensiecapaciteit...
...binnen het gegeven mandaat de bevoegdheden heeft om hard op te treden...
...te arresteren en al het nodige te doen.
JOURNALIST: En wat verstaat u onder hard optreden?
Hard optreden is dat je het niet prettig vindt om daarmee in aanraking te komen.
JOURNALIST: Is dat ook schieten?
Ik ga daar verder nu helemaal niet op in.
Maar bij hard optreden weet u precies wat ik bedoel.
JOURNALIST: Eigenlijk niet.
Hard optreden betekent dat ze alle bevoegdheden hebben die nodig zijn...
...om zichzelf te verdedigen en te voorkomen dat de ordeloosheid...
...die op delen van het eiland aan de orde is, doorgaat.
Maar ik ga hier niet specifiek op allerlei instructies in. Dat is met de mensen zelf.
GESPREKSLEIDER: Oké. Wie? Albert Bos.
JOURNALIST: Even over die TUI-vlucht, daar was eerst wat commotie over.
Die mag dus nu landen?
Nee. Het is niet zo dat het per se die TUI-vlucht is.
U moet begrijpen, andere landen zijn bezig, ook nu, om toeristen weg te halen.
Nederland had één hele grote prioriteit.
Ik heb daar zelf met Edith Schippers en de meest betrokken hulpverleners...
...gisteravond en tot diep in de nacht ook aan gewerkt...
...dat is het weghalen van de patiënten.
Dat hebben andere landen niet, die toeristen, de Canadezen, de Amerikanen.
Wij hebben die verantwoordelijkheid.
En mijn allergrootste zorg, als ik u eerlijk dat mag zeggen...
...de afgelopen 24 uur, is geweest dat wij die nierdialysepatiënten daar weg kregen.
Omdat je op een gegeven moment...
...in een letterlijk levensgevaarlijke situatie kunt komen...
...als die mensen niet van het eiland af zijn.
De capaciteit op het vliegveld is natuurlijk beperkt...
...dus wat wij nu doen, is de komende dagen mogelijk maken...
...dat het restant Nederlandse toeristen daar ook wegkomt.
Er zijn ook nog plukjes toeristen, niet-Canadees of -Amerikaans...
...daar kijken we ook naar.
De Canadezen en Amerikanen zijn bezig met hun eigen toeristen.
Maar hoe dat precies gaat, daar gaan we de komende uren naar kijken.
Uiteraard nadat de storm is overgetrokken.
GESPREKSLEIDER: Oké. Vooraan.
JOURNALIST: Wij begrijpen dat ook de Nederlanders waren verzocht...
...om naar het vliegveld te gaan en daar voor hun neus hebben gezien...
...hoe de Amerikanen en de Canadezen hun mensen daar hebben weggehaald.
Kunt u zich voorstellen dat het heel vervelend is voor die mensen...
...dat ze terug naar hun hotel moesten...
...terwijl er vanavond weer een storm over raast?
Mag ik tegen die mensen zeggen dat ze volgens mij zullen begrijpen...
...dat wij maar één prioriteit hebben gehad de afgelopen 24 uur...
...en dat is de 65 nierpatiënten, de mensen in het ziekenhuis...
...de spoedpatiënten, zwangere vrouwen, die daar weg krijgen.
Dat is prioriteit nummer één geweest. Wij moeten prioriteren.
Andere landen kunnen hun eigen prioriteiten stellen.
Die hebben niet de verantwoordelijkheid voor die patiënten.
Maar als lid van het Koninkrijk hebben wij allereerst de verantwoordelijkheid...
...voor de mensen die het allerzwakst zijn...
...die zijn aangewezen op de bescherming van de overheid, die geen kant op kunnen.
Dat zijn de patiënten. Dat is prioriteit één geweest.
Nu dat klaar is, gaan we de Nederlandse toeristen weghalen.
JOURNALIST: Voor de storm?
Dat denk ik niet, want die storm... Nou, dat gaan we bekijken. Zo snel mogelijk.
Maar die storm wordt natuurlijk snel verwacht.
GESPREKSLEIDER: Andere vraag. Albert Bos nog.
JOURNALIST: Ja, toch nog even om die helderheid te krijgen...
...dat gebeurt niet met chartervluchten...
We bekijken nu hoe we dat gaan doen.
Of dat militair gebeurt of anderszins. Kan ik niet zeggen, daar wordt aan gewerkt.
JOURNALIST: Nog een andere vraag, over de noodtoestand die is uitgeroepen.
Wat betekent dat voor de inzet van militairen?
Mogen die daardoor meer doen of niet?
Op zich had het mandaat al alles in zich...
...vanwege het bijstandsverzoek van de Sint Maartense regering...
...en de bevoegdheden van de procureur- generaal om al het noodzakelijke te doen.
GESPREKSLEIDER: Tot slot.
JOURNALIST: Laatste vraag over orkaan José, noem ik het nog maar even steeds.
Er waren, volgens mij, nog 3 shelters.
Als u het heeft over 70 procent van de huizen is verwoest...
...is dat genoeg voor de mensen om te schuilen?
Ja, er is genoeg plek voor mensen om naartoe te gaan.
Ze kunnen of naar die shelters of naar de huizen die er nog wel zijn.
En die 70 procent die verwoest is, wil nog niet zeggen dat daar niets meer van staat.
JOURNALIST: En dan de laatste vraag. U heeft het steeds over Sint Maarten...
...maar er zijn ook zorgen over Saba, Sint Eustatius, is dat terecht?
Is het net zo erg als op Sint Maarten?
Ik heb over Saba en Sint Eustatius zojuist ook gesproken...
...en ook de elementen genoemd, de knelpunten...
...zoals water, voedsel, medicijnen en veiligheid.
Maar in verschillende orde van grootte...
...in die zin dat Sint Maarten door de orkaan veel zwaarder geraakt is...
...dan Saba en Sint Eustatius.
Maar niettemin, ook op Saba en Sint Eustatius zijn mensen...
...die geen dak meer op hun huis hebben, dus die enorm geraakt zijn.
GESPREKSLEIDER: Vooraan.
JOURNALISTE: Suzanne van The Daily Herald...
...ik heb een vraagje namens de Sint Maartenaren.
Zij willen heel graag dat Nederland eigenlijk hun land gaat besturen.
Nu weet ik dat dat een beetje ingewikkeld is, constitutioneel gezien.
Wat wilt u tegen deze mensen zeggen? Zijn er mogelijkheden dat Nederland...
Jongens, stap voor stap.
Ik zeg tegen de Sint Maartenaren: We hebben maar één belang nu...
...en dat is de noodhulp geven.
We hebben de luxe toch niet om nu na te gaan denken...
...over toekomstige staatkundige verhoudingen? Come on.
Ik kan me niet voorstellen dat uw lezers daar nu in geïnteresseerd zijn.
Die willen dat ze water hebben, dat ze voedsel hebben.
Er wordt verschrikkelijk hard aan gewerkt door heel veel mensen op het eiland...
...door heel veel mensen die zijn ingevlogen. Dat heeft absoluut prioriteit.
En natuurlijk, daarna komen allerlei vragen over de wederopbouw.
SUZANNE: Mensen hebben geen vertrouwen in hun eigen regering.
En ik snap dat dat niet uw probleem is, maar ze kijken naar Nederland.
Het is een zelfstandig land in het Koninkrijk...
...met duidelijke staatkundige verhoudingen...
...maar hoe zich dit gaat ontwikkelen de komende tijd... Eerst nu de noodhulp.
GESPREKSLEIDER: Oké. Ik kijk nog even rond. Nog een laatste vraag?
Zo niet, dan dank ik u voor...
Veel dank en dan zien we elkaar misschien morgenmiddag weer.