Goedemiddag. We moesten wel wat terugdenken nu vandaag,
bij deze laatste ministerraad voor de zomervakantie,
aan de eerste ministerraad van het kabinet,
dat was afgelopen januari.
Je kon eigenlijk niet een voorstelling maken
of een voorspelling doen over onder welke omstandigheden
we nu met elkaar als wereld het zomerreces inluiden.
Want wie had toen kunnen geloven dat een paar weken
na de start van het kabinet, eind februari,
de verschrikkelijke Russische inval plaatsvond in Oekraïne.
Een meedogenloze oorlog.
Ik heb het begin deze week zelf kunnen zien,
met eigen ogen, in Borodyanka, in Irpin en Bucha,
welk leed Poetin inmiddels in Oekraïne heeft aangericht.
Daar wordt ik in ieder geval stil van, ik denk, iedereen wordt daar stil van.
Het is echt verschrikkelijk.
Totaal het tegenovergestelde van beschaving, van fatsoen,
en dat maakt enorme indruk.
En juist daarom is het ook zo belangrijk om ook aan de vooravond
van zo'n zomerreces nog maar eens met elkaar te onderstrepen
hoe belangrijk het is dat wij Oekraïne en de Oekraïners
niet in de steek laten.
En daarom is er ook vandaag weer lang in de ministerraad gesproken
over die oorlog en over onze steun voor Oekraïne.
Ik heb dat ook Maandag in Kiev weer overgebracht
aan Voldymyr Zelenski, de president en de premier
en alle anderen die we gesproken hebben.
Oekraïne moet en kan blijven rekenen op onze steun,
de steun ook van heel veel andere landen.
Bijvoorbeeld op het gebied van de levering van zware wapens.
Maar ook later, als het land weer heropgebouwd kan worden.
Hopelijk, als deze oorlog voorbij is.
En daarbij realiseer ik me natuurlijk dat die gevolgen van die oorlog
ook in Nederland voelbaar en zichtbaar zijn.
Maar we doen het wel voor een reden, die steun. Die is er omdat
als we met elkaar zouden accepteren dat het ene land
het andere land kan binnenvallen met deze vormen van geweld
en we zouden niet bereid zijn om dan in actie te komen, dan accepteren
we dat zoiets gebeurt.
En als dat land dan ook nog succesvol zou zijn,
dus in dit geval Rusland in Oekraïne, is dat ook een directe bedreiging
van onze veiligheid hier.
Daarom moeten we bereid zijn met de sancties, met wapenleveranties,
met humanitaire steun en alle andere dingen,
om Oekraïne te blijven steunen.
Die is onmisbaar en gaat uiteindelijk ook over onze manier van leven,
over onze beschaving, over wat we hier hebben opgebouwd
in dit deel van de wereld en over onze veiligheid.
Vandaag ook weer lang gesproken over stikstof in het kabinet.
Ik was zelf afgelopen woensdag op werkbezoek
bij een agrarisch bedrijf in de Gelderse Vallei,
waar ik sprak met een boer en boerin, maar ook met een aantal
andere boeren uit de omgeving van dat bedrijf.
Dat was een goed, maar ook emotioneel en indringend gesprek
met mensen die zeer bezorgd zijn over wat er allemaal staat te gebeuren
in de agrarische sector.
En daarom is het belangrijk om deze gesprekken met elkaar te voeren.
Niet alleen ik daar, ik zal nog een aantal van die gesprekken hebben,
maar ook breder.
De overheid, de provincies, de gemeenten, de boeren,
maar ook alle anderen.
Eén van de dingen die uit zo'n gesprek naar voren komt,
is ook het belang dat in de hele keten gekeken wordt:
hoe wordt nu geld verdient?
En waar wordt die waarde toegevoegd?
Natuurlijk in de eerste plaats door de boeren
zelf, met de mooie producten die ze maken.
Maar vervolgens ook: waar wordt dan dat geld verdiend?
Wat is de rol van de banken?
Wat is de rol van de supermarkten in Nederland?
Wat is de rol van de hele keten?
Al die gesprekken moeten gevoerd worden.
Dit is veel breder dan alleen stikstof, maar stikstof is natuurlijk
wel een groot punt van zorg.
Belangrijk is dat dat perspectief er komt.
We hebben natuurlijk toegezegd dat dat er is voor Prinsjesdag
en vandaag heel praktisch akkoord gegaan met 45, wat dan
in het verschrikkelijk jargon heet, versnellingsvoorstellen,
maar wel heel belangrijk.
Het zijn allemaal voorstellen vanuit de provincies
om snel te komen tot een verdere stikstofreductie
en daarbij ook de kwaliteit van natuur en water te verbeteren,
en daarnaast ook nog een fors bedrag uitgetrokken om ervoor te zorgen
dat de PAS-melders, dat staat dus voor de mensen die dachten
dat ze, de boeren die dachten dat ze onder die programmatische aanpak
door konden, maar dat is natuurlijk door de rechter
naar de prullenmand verwezen.
Dat zijn dus meldingen uit de periode 2015 tot 2019,
dat ook die weer perspectief krijgen.
Dus dat is in ieder geval een paar stappen die we vandaag konden zetten
wat in dat hele programma op gaat tellen tot bijna 25 miljard euro
om een aantal dingen snel te kunnen doen.
Zoals gezegd, dit was de laatste ministerraad
voor de zomer en dit is ook de laatste persconferentie
voor het reces.
Uiteraard deze zomer, er spelen zoveel dingen rond energie,
rond stikstof, koopkracht, uiteraard Oekraïne,
dus echt vakantie zal dat voor velen niet zijn.
Maar velen, ikzelf ook, zullen niet iedere dag op kantoor zitten,
maar blijft wel in nauw contact met de departementen, met elkaar
en met iedereen die daarbij nodig is.
En ook zullen we direct actie ondernemen als dat geroepen is.
Maar vandaag ook de laatste keer dat wij elkaar hier treffen,
op deze locatie, waar we zoveel jaar elkaar hebben gezien
en ook mijn voorgangers jullie hebben gezien.
Nieuwspoort verhuist na de zomer naar het tijdelijk gebouw
van de Tweede Kamer, het oude ministerie van Buitenlandse Zaken.
Ik hoop jullie daar na het reces in goede gezondheid aan te treffen.
Ook jullie zullen ongetwijfeld niet helemaal uit gaan deze zomer.
Want als de politiek niet in de waakstand kan,
kan de journalistiek dat ook niet.
Maar ik hoop niettemin dat ook voor jullie geldt
dat er wel sprake is van enige ontspanning en een goede zomer.