Vandaag, zoals u al had vermoed, ook uitvoerig gesproken
over een groot probleem dat wij in Nederland hebben,
namelijk het stikstofprobleem.
Dat is een probleem om een aantal redenen.
In de eerste plaats leidt dat direct tot de verzuring van onze bodem
en dat heeft ook direct een gevolg voor de vruchtbaarheid
en daarmee op langere termijn voor de landbouw zelf.
Op kortere termijn zorgt het er ook voor dat Nederland nu op slot staat,
op slot zit.
Dat er allerlei gerechtelijke procedures zijn waardoor
wegenbouw, huizenbouw, andere grote projecten,
trouwens ook projecten die nodig zijn voor de energietransitie,
vertragingen oplopen of soms zelfs niet kunnen doorgaan.
En tegelijkertijd moeten we er ook voor zorgen
dat waar we weten dat de landbouw een belangrijke bijdrage levert
aan de stikstof, dat er ook een toekomst blijft
voor die sector.
Over dat alles zullen dadelijk Henk Staghouwer
en Christianne van der Wal jullie verder bij praten.
Van mijn kant een paar dingen.
Ik denk dat het onvermijdelijk is dat we deze keuzes nu maken,
in aanvulling op wat er eerder is gebeurd.
We realiseren ons dat dat een enorme impact heeft
op heel veel mensen, uiteraard de boeren in Nederland,
de boerensector, maar ook waar het betreft andere leveranciers van stikstof,
zoals dat is de vervoerssector, natuurlijk de luchtvaart, en dat zal zeker
ook op dat platteland echt grote gevolgen hebben.
En dat betekent dus ook dat er geld voor nodig is
om dat goed te laten plaatsvinden die transitie, dat geld is er gelukkig,
maar ook dat we dat in nauw contact moeten doen
met de provincies, met gemeenten en uiteraard met alle organisaties
die erbij betrokken zijn en de mensen.
Waarbij het ook van belang is dat voor de langere termijn
wij een sterke agrarische sector houden.
Je ziet het ook nu met de verschrikkelijke situatie
in Oekraïne en het helemaal op slot zitten van de graanexport vanuit Odessa.
Er wordt ook naar Nederland gekeken voor expertise, voor kennis,
dus het is niet een doel op zichzelf dat wij de tweede landbouw
exporteur zijn ter wereld.
Doel is wel dat wij een land zijn en blijven wat wereldwijd toonaangevend is
als het gaat om de agrarische sector, om onze boeren, zowel wat zij doen,
maar ook de kennis die daarachter zit.
Maar dat er ook weer een toekomst voor die sector is.
Over die balans tussen erin slagen die stikstof
uitstoot naar beneden te brengen, en dat vraagt echt
ingrijpende maatregelen, en tegelijkertijd ervoor zorgen
dat op de lange termijn een toekomst is voor deze sector,
wordt u zo meteen verder bijgepraat.
Misschien nog één ding daarover: wat we vandaag gedaan hebben,
is vooral besloten wat zijn de richtinggevende doelstellingen
waar het betreft de reductiepercentages voor de verschillende regio's.
Vervolgens moet dat uit gaan monden in wat in Haags jargon heet:
de gebiedsgerichte aanpak, sorry voor die term.
Daarmee bedoelen we dat je in gesprek gaat met alle betrokkenen
en dat uiteraard daar de provincies een belangrijke rol in spelen,
zodat we op 1 juli 2023 doelen definitief kunnen vaststellen.
En nogmaals zometeen een verdere toelichting.
Tweede grote onderwerp vandaag is uiteraard opnieuw geweest,
we zijn meer dan 100 dagen verder sinds de start
van de oorlog van de Russische agressie in Oekraïne,
is uiteraard de situatie in Oekraïne.
En zeker ook als je ziet dat er iedere dag hevig wordt gestreden
in Oost Oekraïne in de oblasten, de provincies
daar Donbas en Luhansk, het is echt verschrikkelijk
wat daar in die Donbas nu plaatsvindt.
En het blijft dus van belang dat wij Oekraïne ondersteunen
in die strijd, zowel in Luhansk als in Donetsk.
Maar ook in de rest van Oekraïne, met militaire spullen
die we kunnen leveren, maar uiteraard ook met humanitaire ondersteuning,
maar ook in het achterhalen van welke overschrijdingen
vinden hier plaats, van het internationaal recht?
Ook daar is Nederland bij betrokken om dat vast te stellen,
en daar gaan we ook mee door.
Het is echt van belang dat we die bijdrage leveren.
En waarom is dat van belang?
Omdat we, als we dit niet zouden doen en we zouden
dit soort agressie accepteren, we daarmee ook de veiligheid in ons deel
van de wereld direct in gevaar brengen.
Het moet duidelijk zijn dat dit vergaande gevolgen heeft
en daarom voeren we ook met onze Europese en onze transatlantische partners
de druk steeds verder op.
Punt van aandacht daarbij, zeg ik wel, is de rest van de wereld.
Dus hoe zorg je er voor dat ook Afrika, Latijns-Amerika
en delen van Azië, dat die ook uiteindelijk kiezen
voor het veroordelen van wat Rusland doet in Oekraïne.
Het is daarbij niet een strijd tussen de democratie
en autocratische regimes, het is een strijd tussen iedereen
die een beschaafde wereldordening voorstaat,
en zij die het normaal vinden dat er zonder aanleiding
en zonder daarvoor de benodigde juridische onderbouwing, dit soort
invallen zouden willen mogelijk maken.
Nogmaals, daarvoor is die militaire steun belangrijk, maar
ook wat we natuurlijk doen met de sancties.
En gelukkig is inmiddels ook het zesde sanctiepakket,
we hebben er vorige weken over gesproken ook in Brussel met elkaar,
is dat nu in werking getreden.
Het ziet er niet minder uit dat die oorlog in Oekraïne
voorlopig niet voorbij is.
En als we daar zo nauw bij betrokken zijn, dan is dat dus omdat de eerste plaats
deze regering zich ten taak stelt, en dat geldt voor elke goede regering,
en of we goed zijn moeten anderen vaststellen, in ieder geval
is het voor ons het doel namelijk het land veilig houden.
Naast zorgen voor een sterke economie.
Maar het raakt natuurlijk ook ons.
We zien de effecten van de sancties, we zien de effecten
van de aanhoudende onzekerheid als gevolg van wat er gebeurt in Oekraïne
en dat heeft ook gewoon gevolgen voor ons land zelf.
Je ziet het in ons deel van de wereld met stijgende energieprijzen,
hoge inflatie, en dat heeft natuurlijk ook direct
een gevolg voor de koopkracht van mensen.
En daarom is het zo belangrijk dat we elkaar ook hier vasthouden
en met elkaar in gesprek blijven, ook in dit land.
Waarom doen we dit?
Waarom is dit cruciaal, langere termijn, voor Nederland,
dat dit soort agressie nooit normaal zal worden?
Omdat we anders daarmee onszelf ook in gevaar brengen.
Maar ook kijken: wat kunnen we doen om zo goed mogelijk enigszins te dempen
de effecten. Vandaar de ruim zes miljard euro die daar
tot nu toe voor zijn uitgetrokken.
En uiteraard kijken we ook later dit jaar opnieuw naar de hele situatie
met de prijsontwikkeling.
En dan kijken we in het bijzonder uiteraard naar die groepen
die daarvoor het meest kwetsbaar zijn.
En dat zijn natuurlijk de mensen met een laag inkomen
en de mensen met de lagere middeninkomens.
Ook anderen hebben er last van, maar dat zijn wel de twee groepen
die dat in het bijzonder raakt.