Goedemiddag. Veel aan de hand op dit moment
natuurlijk in Nederland, maar helaas ook in de wereld.
En dat werd gisteren nog eens heel voelbaar, denk ik,
met de indrukwekkende toespraak van president Volodymyr Zelensky
in de Tweede Kamer.
Hij vertelde daar over de verschrikkingen van de oorlog in Oekraïne.
Een oorlog die inmiddels al meer dan een maand duurt,
ruim een maand, vijf weken, meer dan vijf weken.
Hij benadrukte dat we het meedogenloze geweld van Rusland
tegen Oekraïners, dat we dat nooit normaal mogen gaan vinden
en dat er altijd het risico is dat zelfs na 4, 5, 6, 37 dagen
we denken: ja, inderdaad, dat hebben we nu al een tijdje.
We mogen dat inderdaad nooit normaal gaan vinden
en ik denk dat dat voor ons allemaal geldt.
We voelen inderdaad allemaal, als we 's morgens wakker worden
de behoefte om eerst te kijken, wat is er afgelopen nacht weer gebeurt
in Kyiv, in Oekraïne.
En dat is ook iets waar, denk ik, in Nederland
de bevolking, Tweede Kamer, kabinet met elkaar het volstrekt over eens zijn.
Daarom ook belangrijk dat we doorgaan met steun geven
militair, steun geven humanitair met medicijnen,
blijven werken aan wat we kunnen doen aan toekomstige sanctiespakketten
samen met onze partners in Europa.
Met Amerika, Canada, uiteraard in NAVO-verband,
maar vooral ook in EU-verband.
Gisteren was daar ook een debat over in de Tweede Kamer.
Dat ging in belangrijke mate ook over het sanctiebeleid.
En en we hebben afgesproken om op dat punt zaken
verder strak te trekken.
Er gebeurt overigens wel degelijk heel veel, als u daar vragen over hebt,
kan ik er zo op ingaan.
Maar ik denk ook dat tegelijkertijd gewoon eerlijk toegegeven moet worden
dat dingen strakker kunnen.
Dus we hebben afgesproken dat ook te doen, boven op wat er al gebeurd
en ervoor te zorgen dat er nog precieser wordt samengewerkt
tussen alle betrokken departementen en alle autoriteiten
die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van die sancties.
Dan wil ik ook wel iets zeggen dat het denk ik positief is
dat Oekraïne en Rusland op dit moment de onderhandelingen hebben voortgezet.
We moeten natuurlijk kijken wat daar uitkomt.
Tot nu toe nog niet heel veel hoopvols en we hebben als Nederland
en veel andere landen gezegd dat het niet zo is
dat als er een uitkomst is, dat dan automatisch de sancties vervallen.
Als er een uitkomst is van onderhandelingen
dan zullen we eerst met elkaar moeten bekijken
wat die uitkomst is, of die ook voldoet aan onze eisen
als westerse wereld.
Waar het betreft soevereiniteit, territoriale integriteit, mensenrechten,
en alleen op basis daarvan kan worden besloten tot een verlichting
of het eventueel opheffen van sancties.
Maar niet omdat er een vredesakkoord ligt.
En zou er dus een vredesakkoord tot stand komen
met het pistool tegen het hoofd.
Nou, dat pistool staat nu tegen het hoofd, maar stel dat dat ook zou leiden
tot een een vredesakkoord, dan zal het uiteraard
ook in die context moeten worden bekeken.
Gelukkig hebben te maken met een president en een regering in Oekraïne
die uitermate gemotiveerd is om een vredesakkoord
wat beneden de norm zou zakken te voorkomen. En
wij zullen er ook alles aan doen om hen daarin te ondersteunen.
Dan hebben we vandaag ook als ministerraad voor het eerst weer vergadert
in de Trêveszaal.
Dat betekent ook wel dat we wat dat betreft na twee jaar
weer in een andere fase zitten van de coronapandemie.
En daarmee sluiten we ook een hele intensieve periode,
denk ik, ook symbolisch weer af.
Alleen is het niet weg, corona is er nog steeds.
Je ziet het vandaag ook: meer dan 20.000 besmettingen
en nog steeds heel veel mensen in de ziekenhuizen.
Maar toch een hele andere orde dan nog maar begin december het geval was,
toen nog volop in de deltavariant zaten en de opkomende omikronvariant.
Er is in de afgelopen twee jaar natuurlijk met man en macht gewerkt
aan het beheersbaar houden van de crisis.
Daar is ook een goed onderzoek over verschenen
door de OVV: de Onderzoeksraad voor Veiligheid.
En die stelt ook terecht vast dat natuurlijk
een aantal zaken beter en anders had gekund.
We hebben vandaag besloten al die aanbevelingen
eigenlijk over te nemen en dat het ook belangrijk is
om die lessen te trekken voor de toekomst.
En we gaan die aanbeveling ook verder verwerken
in de langetermijnstrategie van het kabinet.
Die is overigens vandaag op hoofdlijnen ook verstuurd aan de Kamer.
En zoals Ernst Kuipers en Conny Helder ook zojuist aan jullie hebben toegelicht,
kiezen we daarbij expliciet voor een open samenleving
als uitgangspunt.
Waarbij je natuurlijk wel rekening moet houden
met alle denkbare scenario's.
En dat betekent dat iedere fase ook vraagt om een eigen strategie
en een eigen aanpak, afhankelijk van en hoe we er dan voorstellen.
Vandaag veel dingen op de agenda.
Ik wil er nog één punt uitlichten en dat is natuurlijk
toch de aanpak van stikstof, een groot onderwerp.
Christianne van der Wal informeert vandaag de Kamer
en ik denk dat ook u bent bijgepraat net in de hal.
Als kabinet gaan we uit van een gebiedsgerichte aanpak.
We willen de bestaande maatregelen intensiveren en waar
dat kan ook versnellen.
We kijken samen met de andere overheden, provincies zijn hier
ook heel belangrijk in, of we de vergunningverlening
juridisch beter houdbaar kunnen maken.
En alle sectoren moeten daaraan een bijdrage leveren
aan onze gezamenlijke opdracht die we hebben
om die stikstofuitstoot naar beneden krijgen. U kent de doelstellingen:
50 procent minder stikstofuitstoot en driekwart minder neerslag in
zeer gevoelige Natura 2000-gebieden en dat dan per 2030.
Dat vraagt overigens ook heel erg veel van één sector in het bijzonder.
Je doet het evenwichtig en evenredig over de sectoren verdeeld,
maar één sector heeft geen het bijzonder echt mee te maken
en dat is de boerenstand, de agrarische sector.
Daar moeten we eerlijk over zijn omdat daar inderdaad
ook dit in het bijzonder speelt.
Daarom kijken we ook, er is gelukkig ook geld voor beschikbaar,
wat we kunnen doen om het mogelijk te maken
dat bedrijven vrijwillig stoppen, agrarische ondernemers.
Wat de mogelijkheden zijn voor verplaatsing
eventueel van bedrijven, innovatie van bedrijven
als mensen door willen.
Dat is zolang mogelijk vrijwillig.
Maar op enig moment kan het ook zo zijn dat dat verplichtend gaat worden
als het niet genoeg oplevert.
Zodat we er voor zorgen, dat we inderdaad die stikstofuitstoot naar beneden brengen
en ook weer als Nederland in staat zijn om voldoende huizen te bouwen,
wegen aan te leggen, maar bijvoorbeeld ook al die projecten te doen
om onze energievoorziening te verduurzamen.
Zo zorgen we voor natuurherstel, dat is heel belangrijk in ons land.
En tegelijkertijd maken we ook onze ambities waar
op het gebied van waterkwaliteit, op het gebied van woningbouw
en zoals ik al noemde, klimaat en duurzame landbouw.
Dat voor mijn kant als aftrap uit de ministerraad
waar heel veel op de agenda stond.